GIAI PHAU HE THAN KINH

+ Gian não: Nằm trên trung não và giữa hai bán cầu đ/não.. + Các não thất và dịch não tuỷ: Não thất ba: là một khoang đơn nằm giữa hai đồi thị, thông với não thất bốn qua cống trung nã

MUÏC TIEÂU

+ Mô tả đư ợ c những nét chính

về hình thể và c/t ạ o của hệ TK tr/ương.

+ Gọi đúng tên những chi tiết g/

phẫu chính trên ph/ti ệ n thực hành.

ĐẠI CƯƠNG

TK ( nơron và các tế bào TK đệm).

và tủy sống), phần ng/biên (các dây TK).

+ Trung ương TK: c ó 2 phần :

- Phần có t/chất đ/vật: chỉ huy cơ vân,

h/động theo ý muốn.

- Phần có t/chất th/vật: chỉ huy cơ

trơn, h/động không theo ý muốn

(gọi là hệ TKTV: bao gồm g/cảm và phó g/cảm)

+ Não và tủy sống: Cắt ngang thấy phần CX và CT.

* ở não CX phủ bên ngoài(vỏ não),

CT ở trong Trong CT có các đám

TBTK tập trung lại (nhân xám trung

+ Não và tủy sống:

* ở tủy sống CX ở trong, khi cắt

ngang có hình chữ H CT ở ngoài

* ở ngoài não và tủy: các TBTK

tập trung lại tạo thành các hạch

TK.

+Dây TK : có 2 loại

- Dây TK sọ não: Có 12 đôi

- Dây TK tủy sống: Có 31 đôi.

* Dây TK: là những bó sợi TK, ngoài có vỏ l/kết.

NỘI DUNG

nhau và nằm dưới sự c/phối của hệ TK:

Hệ TK được chia thành 2 phần:

- TK trung ương: não và tuỷ sống

31 đôi TK tuỷ sống

1 TH N KINH TRUNG ẦN KINH TRUNG ƯƠNG: ƯƠNG: NG:

Não và tuỷ sống được bao bọc bởi:

1 TH N KINH TRUNG ẦN KINH TRUNG ƯƠNG: ƯƠNG: NG:

a Tuỷ sống:

- Gồm 4 đoạn: cổ, ngực,t/ lưng, cùng

cụt.

- Có 2 chỗ phình: cổ, thắt lưng

- Đầu dưới thon lại gọi là chóp tủy

- Ở người trưởng thành dài 42-45 cm

1 TH N KINH TRUNG 1 TH N KINH TRUNG ẦN KINH TRUNG ƯƠNG: ẦN KINH TRUNG ƯƠNG: ƯƠNG: ƯƠNG: NG: NG:

thành hai nửa đều nhau bởi rãnh

giữa trước và khe giữa sau Mặt

bên có hai rãnh: rãnh bên trước và

a tủy sống:

rễ vận động

Hai sừng sau: là sừng cảm giác, rễ sau làcảm giác Khi chui qua các kẽ liên đốt sống rễ vận động và rễ cảm giác chập lại thành 1 dây TK

a tủy sống:

Có 31 đôi dây TK TS (8 cổ, 12 ngực,5

TL, 5 cùng, 1 cụt)

- Chất trắng ở ngoài:

từng bó Đó là những đường dẫn truyền TK

b NÃO:

Là TK trung ương nằm

+Thân não: liên tiếp với

tuỷ sống và bao gồm:

hành não, cầu não, trung

não

+ Hành não:

nằm trong hộp sọ, nửa dưới thon lại chui qua lỗ chẩm

- Mặt trước có dây TK XII đi ra Sau bên từ trên xuống có các dâyï: IX, X, XI

+ Cầu não:

Nằm trước tiểu não, dưới trung não và trên hành não Ở giữa trước cầu não có

các cuống tiểu não giữa Mặt sau là phần trên của sàn não thất bốn TK V thoát ra ở mặt bên cầu não

* CHỨC NĂNG HÀNH NÃO VÀ CẦU NÃO:

+Dẫn truyền: cảm giác và vận động.

+Trung ương: của nhiều phản xạ liên quan đến sinh mạng như: Trung tâm hô hấp, điều chỉnh h/động của tim, vận mạch, phản xạ nuốt, phản xạ nôn, phản xạ ho….

+Trung não:

Trải dài từ cầu não tới gian não., dài khoảng 2.5cm, bao gồm các cuống đại não ở trước và mảnh mái ở sau Mỗi bên mảnh mái có hai gò lồi: gò trên và gò dưới.

+ Tiểu não:

h/não và c/não nhìn từ trên giống con bướm Nhộng và các bán cầu được các khe chia thành các thuỳ: Thuỳ trước, thuỳ sau đ/hoà các cơ bám xương, thuỳ nhung thu nhận và ph/tích cảm giác thăng bằng

+ Tiểu não:

đến sự vận động cơ vụng về, mất phối hợp, dáng đi lảo đảo và mất khả năng thực hiện các cử động nhịp nhàng, đều dặn và chính

+ Gian não:

Nằm trên trung não và giữa hai bán cầu đ/não Gồm đồi thị và các vùng quanh đồi.

Đồi thị là trạm chuyển tiếp chính cho các xung động cảm giác t ừ tuỷ sống, thân não và tiểu não tới vỏ não.

+ Đại não:

dọc chia đại não thành hai bán cầu phải và trái, mỗi bán cầu chưa một não thất bên Mặt trong của hai bán cầu được nối với nhau bởi thể trai.

+ Đại não:

Lớp chất xám nằm trên bề mặt đại não được gọi là vỏ đại não Trên bề mặt mỗi bán cầu có các rãnh Các rành này phân cách các hồi não và các thuỳ não với nhau Các rãnh não làm cho bề mặt

+ Đại não:

Các rãnh gian thuỳ chia mỗi bán cầu thành năm thuỳ: thuỳ trán, thuỳ đỉnh, thuỳ chẩm và thuỳ thái

và các mép nối giữa các bán cầu gọi

+ Các não thất và dịch

não tuỷ:

Trong não có 4 khoang chứa DNT gọi là các não thất: hai não thất bên, não thất ba và não thất bốn.

+ Các não thất và dịch

não tuỷ:

Não thất ba: là một khoang

đơn nằm giữa hai đồi thị, thông với não thất bốn qua cống trung não (Sylvius).

+ Các não thất và dịch

não tuỷ:

- Hai não thất bên: nằm trong hai bán cầu đại não, phía trước, chúng được ngăn cách với nhau bởi vách

trong suốt Hai não thất bên thông

với não thất 3 qua các lỗ gian não

+ Các não thất và dịch não tủy:

-Não thất ba: l à khoang đơn nằm giữa hai đồi thị, thông với não thất 4 qua cống trung não ( sylvius)

+Các não thất và dịch não tủy:

-Não thất bốn: là khoang nằm trước tiểu não, sau hành não và cầu não Trên mái não thất bốn cĩ lỗ giữa (Magendie), ngách trên não thất bốn

cĩ các lỗ bên (luschka), cho phép dịch não tuỷ từ não thất bốn đi vào

+ Các não thất và dịch não

mạch mạc tiết vào các N/thất Các đám rối này là những mạng lưới mao mạch ở thành của các não thất.

- Tuần hoàn dịch não tủy:

thất bên tiết ra chảy vào não thất 3, qua

lỗ Monro Đám rối m/mạc ở mái của não thất 3 đổ thêm, DNT đi qua cống Sylvius vào não thất 4 Đám rối m/mạc của não thất 4 gĩp thêm dịch và đi vào khoang

- Tuần hoàn dịch não tủy:

quanh bề mặt của não và TS, được tái hấp thu qua các hạt m/nhện (là những túi phình của m/nhện nhơ vào các xoang t/mạch, đặc biệt là xoang dọc trên)

protein, acid lactic, urê, các chất khống

2 TK NGOẠI BIÊN:

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

Chia làm 3 loại:

- Loại cảm giác: dây I, II & VIII.

- Loại vận động: dây III, IV, VI, XI, XII

- Loại hỗn hợp: dây V, IX, X.

+12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

*Dây I: dây thần kinh khứu giác

Bắt đầu từ những tế bào khứu giác ở niêm mạc phần trên của hốc mũi, chui qua các lỗ xương sàng ở nền sọ, để đi vào trong sọ, tới hành khứu giác Dây này thu nhận cảm giác về mùi.

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

*Dây II: dây thần kinh thị giác

mạc Các sợi này tập hợp thành dây thần kinh thị giác, chui qua lỗ thị giác ở nền sọ để vào sọ Ở đây, 2 dây bên phải và bên

rồi đi đến thùy chẩm

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

thần kinh vận động, có nhân xám nằm ở cuống não Chức năng vận động các cơ ở mặt, chủ yếu đưa mắt vào trong.

* Dây IV: Dây ròng rọc : là dây thần

kinh vận động, chức năng đưa mắt lên

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

hỗn hợp Nhân xám nằm ở cầu não, các sợi

đi ra chia làm 3 nhánh: nhánh mắt ( vùng

trán, nhãn cầu), nhánh hàm trên ( vùng gò má, môi trên, cánh mũi và răng hàm trên), nhánh hàm dưới (vùng hàm dưới, cơ nhai và tuyến mang tai)

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

nằm trong cầu não, chức năng vận động

cơ thẳng ngoài, đưa mắt liếc ra ngài

nhân xám nằm trong cầu não Dây VII phụ trách toàn bộ các cơ bám da ở mặt và cổ, các cơ này khi co tạo nên các vẻ mặt khác

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

- Hay dây ốc tai: Xuất phát từ các tế bào ở ốc tai, tới thùy hải mã của thái dương

- Hay dây thần kinh tiền đình: Xuất phát từ các tế bào ống bán khuyên, đi vào nhân

tiền đình ở hành não Dây này tham gia

vào sự điều hòa thăng bằng của cơ thể

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

*Dây IX: dây lưỡi hầu.

Là dây hỗn hợp, nhân nằm ở hành

não.chi phối cử động của vùng hầu,

chỉ huy hoạt động tuyến mang tai,

nhận cảm giác nếm ở 1/3 sau của lưỡi.

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

Là dây hỗn hợp Đây cũng là dây thần kinh phó giao cảm quan trọng Nhân xám nằm trong hành não ra ngoài theo động

mạch cảnh trong, đi vào trong lồng ngực, dọc theo 2 bên thực quản rồi qua cơ hoành vào trong ổ bụng để chi phối hoạt động

+ 12 ĐÔI DÂY THẦN KINH SỌ NÃO:

Là dây thần kinh vận động Nhân xám

nằm trong hành não Vận động cơ ức dòn chũm, cơ thang và các cơ thanh quản

* Dây XII: Dây lưỡi

Là dây thần kinh vận động Nhân xám

nằm ở hành não vận động các cơ lưỡi

* HỆ THẦN KINH THỰC VẬT

Hệ TKTV cũng như hệ TK nói chung, cấu tạo từ các nơron và các sợi TK Ngoài ra, hệ TKTV còn gồm nhiều hạch và đám rối Người ta chia hệ TK TV gồm 2 hệ: hệ giao cảm và hệ phó giao cảm

* HỆ THẦN KINH THỰC VẬT

I CẤU TẠO:

* Các sợi thần kinh thực vật:

Sợi TKTV không vỏ myêlin bao bọc, sợi

TKTV trước khi đi đến cơ quan, bao giờ

cũng qua hạch Do vậy, có 2 loại sợi

thần kinh thực vật:

- Sợi đi tới hạch, gọi là sợi trước hạch

* HỆ THẦN KINH THỰC VẬT

* Các hạch thần kinh thực vật:

Là một đám nhiều TB thần kinh Dựa vào khoảng cách của hạch với TS, người ta chia ra 2 loại hạch: hạch cạnh sống, hạch cạnh tạng.

* Các đám rối thần kinh:

Nhiều hạch và nhiều dây thần kinh tập hợp thành

*HỆ THẦN KINH THỰC VẬT

II CHỨC NĂNG:

Hệ thần kinh giao cảm chi phối

hoạt động của các nội tạng: các

tuyến, hệ thống cơ trơn, các mạch

máu, quá trình dinh dưỡng và trao đổi chất…

*HỆ THẦN KINH THỰC VẬT

II CHỨC NĂNG:

phối như hệ thần kinh giao cảm nhưng ngược lại

như sau:

Tên cơ quan Hệ giao cảm Hệ phó giao cảm

Đập mạnh và nhanh

co mạch Giãn phế quản Giảm co giảm trương

Co đồng tử Giảm tiết Đập yếu và chậm Giãn mạch

Co phế quản Tăng co, tăng trương

*HỆ THẦN KINH THỰC VẬT

III Ý NGHĨA:

* Hệ thần kinh thực vật điều khiển mọi hoạt động ở trong cơ thể, ở các mô và các nội tạng, chỉ huy sự hoạt động và bài tiết các tuyến, sự co giãn cơ trơn, hoạt động của tim mạch, chuyển

*HỆ THẦN KINH THỰC VẬT

III Ý NGHĨA:

* Hai hệ g/cảm và phó g/cảm gây ảnh hưởng trái ngược nhau trên cùng một cơ quan Nhưng không chống đối nhau Tráiù lại chúng h/toàn thống nhất và phối hợp nhau, nhằm điều chỉnh h/động các cơ quan và làm cho c/thể thích nghi với ngoại cảnh.