Phân tích Tiếng chửi của Chí Phèo

Thoát khỏi dòng văn học lãng mạn tô hồng cuộc sống, Nam Cao bước chân đến với những người nông dân nghèo, có số phận đáng thương. Và ông đã vô cùng thành công khi bước vào trái tim người đọc với truyện ngắn Chí Phèo - hình ảnh một người nông dân từ chất phác, hiền lành đến tha hóa cả về nhân hình lẫn nhân tính. Khác với dòng ngôn ngữ bác học, văn phong chau chuốt, mượt mà, Nam Cao gây ấn tượng cho độc giả bằng hàng loạt tiếng chửi xuyên suốt tác phẩm. Tiếng chửi ấy để lại cho ta một nỗi thấm thía về một kiếp người nhưng lại bị cự tuyệt quyền làm người.

Đ  bài: Phân tích Ti ng ch i c a Chí Phèoề ế ử ủ

Bài làm

Thoát kh i dòng văn h c lãng m n tô h ng cu c s ng, Nam Cao bỏ ọ ạ ồ ộ ố ước chân đ n v iế ớ  

nh ng ngữ ười nông dân nghèo, có s  ph n đáng thố ậ ương. Và ông đã vô cùng thành công khi 

bước vào trái tim ngườ ọi đ c v i truy n ng n "Chí Phèo" ­ hình  nh m t ngớ ệ ắ ả ộ ười nông dân 

t  ch t phác, hi n lành đ n tha hóa c  v  nhân hình l n nhân tính. Khác v i dòng ngônừ ấ ề ế ả ề ẫ ớ  

ng  bác h c, văn phong chau chu t, mữ ọ ố ượt mà, Nam Cao gây  n tấ ượng cho đ c gi  b ngộ ả ằ   hàng lo t ti ng ch i xuyên su t tác ph m. Ti ng ch i  y đ  l i cho ta m t n i th m thíaạ ế ử ố ẩ ế ử ấ ể ạ ộ ỗ ấ  

v  m t ki p ngề ộ ế ười nh ng l i b  c  tuy t quy n làm ngư ạ ị ự ệ ề ười

"H n v a đi v a ch i. Bao gi  cũng th , c  rắ ừ ừ ử ờ ế ứ ượu xong là h n ch i. B t đ u ch i tr i, cóắ ử ắ ầ ử ờ  

h  gì? Tr i có c a riêng nhà nào? R i h n ch i đ i. Th  cũng ch ng sao: Đ i là t t cề ờ ủ ồ ắ ử ờ ế ẳ ờ ấ ả 

nh ng cũng ch ng là ai. T c mình h n ch i ngay t t c  làng Vũ Đ i. Nh ng c  làng Vũư ẳ ứ ắ ử ấ ả ạ ư ả  

Đ i ai cũng nh : "Ch c nó tr  mình ra!". Không ai lên ti ng c  T c th t!   th  này thìạ ủ ắ ừ ế ả ứ ậ Ồ ế  

t c th t! T c ch t đi đứ ậ ứ ế ược m t! Đã th , h n ph i ch i cha đ a nào không ch i nhau v iấ ế ắ ả ử ứ ử ớ  

h n. Nh ng cũng không ai ra đi u. M  ki p! Th  thì có phí rắ ư ề ẹ ế ế ượu không? Th  thì có khế ổ 

h n không? Không bi t đ a ch t m  nào đ  ra thân h n cho h n kh  đ n nông n i này! Aắ ế ứ ế ẹ ẻ ắ ắ ổ ế ỗ   ha! Ph i đ y h n c  th  mà ch i, h n ch i đ a ch t m  nào đ  ra thân h n, đ  ra cáiả ấ ắ ứ ế ử ắ ử ứ ế ẹ ẻ ắ ẻ  

th ng Chí Phèo? Mà có tr i bi t! H n không bi t, c  làng Vũ Đ i cũng không ai bi t."ằ ờ ế ắ ế ả ạ ế Ngay m  đ u truy n ng n, Chí Phèo gây  n tở ầ ệ ắ ấ ượng cho ta b ng hình  nh m t k  ng tằ ả ộ ẻ ậ  

ngưỡng say, "v a đi v a ch i". Bình thừ ừ ử ường, người ta ch  "ch i" khi đang t c gi n m tỉ ử ứ ậ ộ  

đi u gì hay m t ngề ộ ười nào đó. Ti ng ch i gây m t hoà khí v i m i ngế ử ấ ớ ọ ười xung quanh, 

nh ng đôi khi nó giúp chúng ta b t căng th ng vì "bõ t c". Nh ng, Chí có xích mích đi uư ớ ẳ ứ ư ề  

gì hay v i ai mà l i ph i ch i? Lia c n c nh vào nh ng đ i tớ ạ ả ử ậ ả ữ ố ượng mà Chí đang xích mích, 

đó là "tr i", "đ i", "làng Vũ Đ i', "ai không ch i nhau v i h n", "ngờ ờ ạ ử ớ ắ ườ ẻi đ  ra h n". Ti ngắ ế  

ch i c a m t k  tử ủ ộ ẻ ưởng ch ng nh  say rừ ư ượ ấ ạu  y l i có l p , bài b n, t  cao xu ng th p, tớ ả ừ ố ấ ừ 

xa đ n g n, t  không xác đ nh đ n xác đ nh. Tuy nhiên, cái đ i tế ầ ừ ị ế ị ố ượng tưởng ch ng nhừ ư  xác đ nh: "ngị ườ ẻi đ  ra h n" thì "h n không bi t", "c  làng Vũ Đ i cũng không ai bi t".ắ ắ ế ả ạ ế   Thành ra, ti ng ch i  y vu v , c t lên cao r i l i l t th m gi a không trung.ế ử ấ ơ ấ ồ ạ ọ ỏ ữ

Th t v y, h n ch i "tr i" nh ng "tr i có c a riêng nhà nào". Đ i tậ ậ ắ ử ờ ư ờ ủ ố ượng m  đ u c a ti ngở ầ ủ ế  

ch i là "tr i". B u tr i trong xanh, cao v i v i yên bình, nh ng trong m t h n cũng th tử ờ ầ ờ ờ ợ ư ắ ắ ậ   đáng ch i. Vì b u tr i ôm tr n t t c  loài ngử ầ ờ ọ ấ ả ười vào lòng, không ch a m t ai c  B u tr iừ ộ ả ầ ờ  

y đã đón nh n h n ­ m t ng i nông dân l ng thi n l i còn đón nh n thêm bá Ki n ­

người hu  ho i c  cu c đ i h n. Và ph i chăng, bi k ch b  bà Ba g i vào bóp chân khi nỷ ạ ả ộ ờ ắ ả ị ị ọ ế  

bá Ki n ghen tuông cũng là câu chuy n do "tr i" sinh ra. Y u t  tế ệ ờ ế ố ưởng ch ng nh  duy tâmừ ư  

y l i ph n ánh c  xã h i đ ng th i th i nát, không có ch  cho ng i l ng thi n dung

thân. "Tr i" nh  m t câu c a mi ng, m t thông l  đ  kêu ca cho t t c  nh ng s  ph n biờ ư ộ ử ệ ộ ệ ể ấ ả ữ ố ậ  

k ch.ị

Và r i h n ch i "đ i": "đ i là t t c  nh ng cũng ch ng là ai". Đ i là cu c s ng, s  ph nồ ắ ử ờ ờ ấ ả ư ẳ ờ ộ ố ố ậ  

c a m t con ngủ ộ ườ ừi t  lúc m i sinh đ n khi ra đi. Ch i đ i t c là ch i "t t c ", ch i khôngớ ế ử ờ ứ ử ấ ả ử   sót m t th  gì. C  ng  tộ ứ ứ ỡ ưởng, h n ch i đ i ngắ ử ờ ười khác nh ng th c ra, h n cũng đangư ự ắ  

ch i đ i h n. H n ch i t ng câu chuy n, t ng bử ờ ắ ắ ử ừ ệ ừ ước đi trong cu c đ i mình. Dộ ờ ường nh ,ư  

m i th  đ  s p trọ ứ ổ ậ ước m t h n đ u đáng đ  cay cú, nh o báng, ch  gi u. Cũng ph i thôiắ ắ ề ể ạ ế ễ ả   khi người ta sinh ra trong "chăn  m n m êm" thì h n l i sinh ra bên "cái lò g ch bấ ệ ắ ạ ạ ỏ  không". Ph i chăng, đó cũng là m t d u hi u báo trả ộ ấ ệ ước cho cu c s ng v i hàng t n biộ ố ớ ấ  

k ch v  sau. Đ i đã b t công v i h n, đã đ i x  t  v i h n, nên h n ph i "ch i". Giá màị ề ờ ấ ớ ắ ố ử ệ ớ ắ ắ ả ử  

cu c đ i h n độ ờ ắ ược suôn s , giá mà đ i  u ái h n h n thì bi t đâu, ti ng ch i  y đã thayẻ ờ ư ắ ơ ế ế ử ấ  

b ng ti ng "c m  n".ằ ế ả ơ

Cha m  cho h n hình hài c a ngẹ ắ ủ ười nh ng c  làng Vũ Đ i đã tư ả ạ ước đi quy n làm ngề ườ  i,

bi n h n tr  thành con qu  d  khi n ngế ắ ở ỷ ữ ế ười ta tr  nên ghê s  Còn nh , t  lúc h n sinh raở ợ ớ ừ ắ  

đ n năm 20 tu i, h n l n lên trong vòng tay bao b c c a ngế ổ ắ ớ ọ ủ ười làng. Tuy nhiên, h  l iọ ạ  

"chuy n tay" nhau ­ m t ngề ộ ười ch  nuôi h n trong m t th i gian nh t đ nh. Làng Vũ Đ iỉ ắ ộ ờ ấ ị ạ  

ch  nuôi cho "s ng" , ch  không ai d y Chí cách "s ng". Chí hoàn toàn không đỉ ố ứ ạ ố ược hưở  ng tình yêu thương hay s  ch  b o c a b t k  m t ai c  Cu c đ i h n là b c tranh v iự ỉ ả ủ ấ ỳ ộ ả ộ ờ ắ ứ ớ  

nh ng m nh ghép không hoàn h o. S  nuôi dữ ả ả ự ưỡng mà làng Vũ Đ i cho h n là quá ít đạ ắ ể 

h n ph i nh   n su t đ i. Trái l i, c  làng ai cũng coi h n là m t sinh v t c n ph i tránhắ ả ớ ơ ố ờ ạ ả ắ ộ ậ ầ ả  

xa, c n ph i c  tuy t.  n m t, oán đ n mầ ả ự ệ Ơ ộ ế ười, đó là lý do vì sao h n ph i ch i. Ch i cắ ả ử ử ả  làng, t c là không ch a m t ngứ ừ ộ ười nào. V y mà ai cũng nghĩ: "ch c nó tr  mình ra". Cậ ắ ừ ả  làng Vũ Đ i đ u đáng ch i vì không cho h n đạ ề ử ắ ượ ốc s ng nh  m t con ngư ộ ười. H n đã chaiắ  

s n c m xúc đ n đ  th  b t ra không ph i là ti ng khóc mà l i là ti ng ch i.ạ ả ế ộ ứ ậ ả ế ạ ế ử

Ta th y, ch  c n m t bát cháo hành, m t ngấ ỉ ầ ộ ộ ười con gái x u đ n "ma chê qu  h n" mà h nấ ế ỷ ờ ắ  

đã "thèm làm hoà v i m i ngớ ọ ười bi t bao". Có l , con nhím  y s  không còn xù lông n uế ẽ ấ ẽ ế  

m i ngọ ười bi t vu t ve, xoa d u nh ng t n thế ố ị ữ ổ ương trong trái tim nó

Và r i, h n "ch i cha đ a nào không ch i nhau v i h n". C  làng Vũ Đ i có ai d i gì màồ ắ ử ứ ử ớ ắ ả ạ ạ  

đ ng vào h n? B i v y, ai cũng đ u đang không "ch i nhau v i h n". N c cộ ắ ở ậ ề ử ớ ắ ự ườ ại, l i có 

người ch i ngử ười không ch i nhau v i mình sao? Nh  m t đ a tr  con làm nũng m ,ử ớ ư ộ ứ ẻ ẹ  

ch i là m t cách đ  Chí thu hút s  chú ý, s  quan tâm c a ngử ộ ể ự ự ủ ười khác. Trong thâm tâm,  Chí ch  mong mu n có ngỉ ố ười đáp l i l i h n dù b ng hình th c giao ti p th p nh t làạ ờ ắ ằ ứ ế ấ ấ  

ti ng ch i.ế ử

Người dân Vi t Nam t  lâu đã g n li n v i đ o lý:ệ ừ ắ ề ớ ạ

"Công cha nh  núi Thái S n ư ơ Nghĩa m  nh  n ẹ ư ướ c trong ngu n ch y ra ồ ả

M t lòng th  m  kính cha ộ ờ ẹ Cho tròn ch  hi u m i là đ o con" ữ ế ớ ạ

Tuy nhiên, Chí không nh ng không "th  m  kính cha" mà l i "ch i đ a ch t m  nào đ  raữ ờ ẹ ạ ử ứ ế ẹ ẻ  

h n".   m t khía c nh nào đó, ngắ Ở ộ ạ ười ta nhìn vào h n nh  m t đ a con b t hi u. Xong,ắ ư ộ ứ ấ ế  

tr  l i v i b c cha m , h  ch  bi t đ  h n ra r i đ  h n t  sinh t  di t. V y, công cha cóở ạ ớ ậ ẹ ọ ỉ ế ẻ ắ ồ ể ắ ự ự ệ ậ   còn nh  "núi Thái S n", nghĩa m  có còn nh  "nư ơ ẹ ư ước trong ngu n ch y ra"? H n khôngồ ả ắ  

được hưởng chút nào t  tình yêu thừ ương cha m  ngoài vi c "đ  h n ra". Mà đ  h n raẹ ệ ẻ ắ ẻ ắ  

r i, h n nào có sung sồ ắ ướng, h nh phúc gì? Thà t  đ u đ ng có h n còn h n. H n khôngạ ừ ầ ừ ắ ơ ắ  

h  bi t  n vi c mình có m t trên đ i này khi n cho h n cũng ch ng thi t tha gì vi c trề ế ơ ệ ặ ờ ế ắ ẳ ế ệ ả  nghĩa cha m  Ti ng ch i đó không ph i c a m t ngẹ ế ử ả ủ ộ ười con b t hi u mà là c a m tấ ế ủ ộ  

người con b t h nh. Thành ra, ti ng ch i đó có ph n đáng thấ ạ ế ử ầ ương h n là đáng trách.ơ

Chí ch i nhi u nh  v y mà "không ai lên ti ng, không ai ra đi u". Ti ng ch i c a Chíử ề ư ậ ế ề ế ử ủ   không đ n thu n là mu n nhi c móc hay h n trách ai mà ch  mu n đơ ầ ố ế ờ ỉ ố ược giao ti p v i loàiế ớ  

người. Người ta thường nói "yêu nhau l m c n nhau đau" hay "yêu cho roi cho v t, ghétắ ắ ọ   cho ng t cho bùi". Ch i nh ng cái "đau", nh ng cái "roi v t" không đ n thu n là ghét màọ ử ữ ữ ọ ơ ầ  

nó là m t cách đ  tìm ki m tình thộ ể ế ương. V y mà không có m t ai cho h n c  h i c  Chậ ộ ắ ơ ộ ả ỉ 

có m t mình h n cô đ c đ n đáng thộ ắ ộ ế ương, t  ch i r i t  mình nghe.ự ử ồ ự

Và đó là vì sao h n c m th y "t c", "t c ch t đi đắ ả ấ ứ ứ ế ược m t", "có kh  h n không", "có phíấ ổ ắ  

rượu không". N u không u ng rế ố ượu, ch c h n cũng không can đ m đ  làm nh  v y. Thắ ắ ả ể ư ậ ế 

mà u ng rố ượ ồu r i, can đ m r i, nh ng k t qu  thu v  l i hoàn toàn ch ng có gì. Ch  cóả ồ ư ế ả ề ạ ẳ ỉ   mình h n v i "ba con chó gi ". Đ ng c p c a m t con ngắ ớ ữ ẳ ấ ủ ộ ười đã b  h  xu ng t n hàngị ạ ố ậ   con v t. Đây chính là s  coi thậ ự ường, s  nh c nhã l n nh t mà m i ngự ụ ớ ấ ọ ười dành cho Chí. 

Dù trong c n say, h n v n nh n ra đi u này và nó làm cho h n "t c ch t đi đơ ắ ẫ ậ ề ắ ứ ế ược". Bao  nhiêu công s c mà h n "tìm ki m s  chú ý" đ u đ  xu ng sông xu ng b  khi n h n khứ ắ ế ự ề ổ ố ố ể ế ắ ổ  tâm, đau đ n l m.ớ ắ

Nh ng c m t  c m thán nh : "t c th t", "t c ch t đi đữ ụ ừ ả ư ứ ậ ứ ế ược m t", "m  ki p",  cũngấ ẹ ế  

nh ng c m t  mang ý nghĩa ph  đ nh nh : "ch c nó tr  mình ra", "không ai ra đi u",ữ ụ ừ ủ ị ư ắ ừ ề  

"không bi t" đã di n t  thành công gi ng đi u ph n u t, căm h n c a m t cái tôi cô đ n,ế ễ ả ọ ệ ẫ ấ ờ ủ ộ ơ  

b  ru ng b  Nh ng c m t  c m thán  y đã b c l  đị ồ ỏ ữ ụ ừ ả ấ ộ ộ ược c m xúc c a Chí m t cách chânả ủ ộ  

th c và rõ nét. Và khác v i l i văn phong hoa m , chau chu t, Nam Cao s  d ng l i nóiự ớ ố ỹ ố ử ụ ố  

g n gũi, thân thi t v i ngầ ế ớ ườ ọi đ c. Cũng ph i thôi vì đ i v i m t ngả ố ớ ộ ười nh  Chí, ph i sư ả ử 

d ng cái ti ng ch i thô, s , nguyên b n m i th  hi n đụ ế ử ơ ả ớ ể ệ ược h t con ngế ười. Cũng nh  ôngư   Hai trong Làng c a Kim Lân, Chí là m t ngủ ộ ười nông dân v i l i ngôn ng  thu n Vi t.ớ ố ữ ầ ệ  

Nh ng qua l i ch i c a Chí, mùi l u manh nh  hi n rõ trong t ng câu t ng ch ư ố ử ủ ư ư ệ ừ ừ ữ

Nước m t dắ ường nh  đã g n li n v i truy n ng n c a Nam Cao. Ông t  ra sùng bái, tinư ắ ề ớ ệ ắ ủ ỏ  

tưởng vào gi t nọ ước m t ­ s  thi n lắ ự ệ ương c a con ngủ ườ ếi đ n đ  g n nh  không có m tộ ầ ư ộ   câu chuy n nào không có chi ti t gi t nệ ế ọ ước m t. Gi t nắ ọ ước m t chính là bi k ch cu c đ iắ ị ộ ờ  

c a m t nhân v t. Và ph i chăng, ti ng ch i c a Chí cũng là m t hình th c khác c aủ ộ ậ ả ế ử ủ ộ ứ ủ  

ti ng khóc. Hình th c này đ c đáo h n, tiêu c c h n nh ng l i đ m ph n chân th c, đauế ứ ộ ơ ự ơ ư ạ ậ ầ ự  

đ n h n.ớ ơ

Đ u nh ng th  k  XX, ngầ ữ ế ỷ ười ta đã coi ch  D u là hình m u tiêu bi u cho nh ng s  ph nị ậ ẫ ể ữ ố ậ  

kh  c c c a ngổ ự ủ ười nông dân: b  ép bu c, ph i bán con, bán chó,  Xong, Chí Phèo xu tị ộ ả ấ  

hi n nh  m t c n sóng m i xô đi hình  nh đó, chi m l y ngôi v  "ngệ ư ộ ơ ớ ả ế ấ ị ười nông dân v i sớ ố 

ph n bi th m nh t" : b  tha hoá c  v  nhân hình l n nhân tính, b  c  tuy t quy n làmậ ả ấ ị ả ề ẫ ị ự ệ ề  

người. Có th  nói, Nam cao đã ph n ánh th t xu t s c xã h i để ả ậ ấ ắ ộ ương th i th i nát, bu cờ ố ộ   con người mu n s ng đố ố ược thì ph i tha hoá.ả