Nguyễn Khuyến được mệnh danh là nhà thơ dân tộc, là nhà thơ của làng quê Việt Nam. Trong suốt hơn 70 năm cuộc đời thì đã có hơn 40 năm ông sống gắn bó với làng quê, thế nên ông chẳng lạ gì những con trâu, những ruộng đồng, củ khoai củ sắn, cả những con cuốc con cò, vốn không mấy ai để ý. Phải nói hiếm thấy có một nhà thơ cổ điển nào lại đưa nhiều hình ảnh dân dã vào thơ của mình để viết thành những thi phẩm tinh tế, có nhiều ý nghĩa sâu sắc đến thế. Chợ Đồng cũng vậy, vốn chỉ là một phiên chợ Tết nhưng vào thơ của Nguyễn Khuyến nó đã chở theo một niềm xúc cảm sâu xa, một nỗi đau của vị thi sĩ có tấm lòng yêu quê hương đất nước tha thiết.
Trang 1Đ bài: Bình gi ng bài th Ch Đ ngề ả ơ ợ ồ
Bài làm:
Nguy n Khuy n đễ ế ược m nh danh là nhà th dân t c, là nhà th c a làng quê Vi t Nam.ệ ơ ộ ơ ủ ệ Trong su t h n 70 năm cu c đ i thì đã có h n 40 năm ông s ng g n bó v i làng quê, thố ơ ộ ờ ơ ố ắ ớ ế nên ông ch ng l gì nh ng con trâu, nh ng ru ng đ ng, c khoai c s n, c nh ng conẳ ạ ữ ữ ộ ồ ủ ủ ắ ả ữ
cu c con cò, v n không m y ai đ ý. Ph i nói hi m th y có m t nhà th c đi n nào l iố ố ấ ể ả ế ấ ộ ơ ổ ể ạ
đ a nhi u hình nh dân dã vào th c a mình đ vi t thành nh ng thi ph m tinh t , cóư ề ả ơ ủ ể ế ữ ẩ ế nhi u ý nghĩa sâu s c đ n th Ch Đ ng cũng v y, v n ch là m t phiên ch T t nh ngề ắ ế ế ợ ồ ậ ố ỉ ộ ợ ế ư vào th c a Nguy n Khuy n nó đã ch theo m t ni m xúc c m sâu xa, m t n i đau c aơ ủ ễ ế ở ộ ề ả ộ ỗ ủ
v thi sĩ có t m lòng yêu quê hị ấ ương đ t nấ ước tha thi t.ế
Nguy n Khuy n sau khi r i ch n quan trễ ế ờ ố ường nhi u nhễ ương, lui v n quê nhà, đó làề ở ẩ ở làng V H , xã Yên Đ (nay là xã Trung Lị ạ ổ ương, huy n Bình L c, t nh Hà Nam). Làng ôngệ ụ ỉ
có ch Đ ng, m i tháng h p chín phiên, d p t t thì l i có ba phiên ch t t, bình thợ ồ ỗ ọ ị ế ạ ợ ế ườ ng phiên ch T t đông vui và náo nhi t l m. Nh ng đ n nh ng năm đói kém, m t mùa hayợ ế ệ ắ ư ế ữ ấ
có nhi u thiên tai thì ch v ng h n, cho đ n khi th c dân Pháp sang xâm lề ợ ắ ẳ ế ự ược, ch Đ ngợ ồ
đã thôi h n các phiên ch , m t giá tr văn hóa lâu đ i c th b r i vào quên lãng vì ti ngẳ ợ ộ ị ờ ứ ế ị ơ ế súng c a tr i Tây. Hai câu đ u c a bài th là l i tác gi đang h i m t ngủ ờ ầ ủ ơ ờ ả ỏ ộ ười làng đi chợ phiên v , cũng là đang t h i chính b n thân mình:ề ự ỏ ả
"Tháng ch p hai m ạ ươ ố i b n ch Đ ng, ợ ồ Năm nay ch h p có đông không?" ợ ọ
Vì sao ông h i th ? V l i "Năm nay" l i là năm nào, có ý nghĩa gì chăng? Nh ng nhìnỏ ế ả ạ ạ ư vào cái ng đi u dè d t, gi ng th h i chùng, l i ch m rãi, ta nghe nh có ti ng th dàiữ ệ ặ ọ ơ ơ ạ ậ ư ế ở trong n i tr m ngâm thì có l năm đó không ph i là m t năm ch phiên đông vui choỗ ầ ẽ ả ộ ợ
được. Li u có ph i vào năm mà Hà Nam l t l n, dân chúng tiêu đi u, kh s , ngệ ả ụ ớ ề ổ ở ười ta còn ch ng bu n đoái hoài đ n ch T t? T u chung l i hai câu th ch t ch a r t nhi uẳ ồ ế ợ ế ự ạ ơ ấ ứ ấ ề
n i bu n, đó là n i xót xa cho cu c s ng c c c, kh s c a m t nhà trí th c có đ n h nỗ ồ ỗ ộ ố ơ ự ổ ở ủ ộ ứ ế ơ
n a đ i ngử ờ ườ ắi g n bó v i t ng ni m vui n i bu n c a ngớ ừ ề ỗ ồ ủ ười dân n i làng quê kh n kh ,ơ ố ổ
l m than.ầ
R i đ n hai câu th th c, Nguy n Khuy n l i ti p t c đ t m t câu h i ng , th hi n cáiồ ế ơ ự ễ ế ạ ế ụ ặ ộ ỏ ỏ ể ệ
Trang 2tâm tr ng hoang mang, r i b i gi a c nh cô đ n, v ng l ng c a nh ng ngày giáp T t màạ ố ờ ữ ả ơ ắ ặ ủ ữ ế không khí th t đìu hiu, bu n bã.ậ ồ
"D tr i m a b i còn h i rét, ở ờ ư ụ ơ
U ng r ố ượ ườ u t ng đ n đ ề ượ c m y ông?" ấ
Xuân đương đ n, nh ng mùa xuân này l i b bao ph b i cái th i ti t m ế ư ạ ị ủ ở ờ ế ẩ ương, nh ngữ
h t m a b i nh t nhòa r i l t ph t, tạ ư ụ ạ ơ ấ ấ ưởng nh h t nh ng ai đ ng gi a tr i m a r i thìẹ ạ ư ứ ữ ờ ư ồ
m i bi t nó cũng ch ng t m thớ ế ẳ ầ ường, cũng làm ướt áo người nh ai. Th m a b i h iư ứ ư ụ ơ
đương còn v n chút gió đông nên "h i rét", rét c ngoài da, rét đ n trong lòng ngấ ơ ả ế ườ i
Ng m l i nhìn c n m a b i th có ai còn th y đẫ ạ ơ ư ụ ế ấ ượ ắc s c đ c a pháo T t, ngỏ ủ ế ười ngườ i
mu n núp trong nhà, đố ường được m y ai, v ng v l m cho m t cái T t n i làng nghèo.ấ ắ ẻ ắ ộ ế ơ
Th r i v n có m t c già, đang tu i th t th p c lai hy, ch ng cái g y con l m raế ồ ẫ ộ ụ ổ ấ ậ ổ ố ậ ọ ọ
đường, tìm l i nh ng giá tr văn hóa th t đ p. Tìm v v i nh ng ông b n già, năm ngoáiạ ữ ị ậ ẹ ề ớ ữ ạ năm kia còn cùng th rử ượu, nh ng bu n làm sao khi ch ng "đư ồ ẳ ược m y ông". M t nhà nhoấ ộ chân chính, vì b t đ c chí mà lui v n, c t lánh s đ i, tìm v ni m vui dân dã, b uấ ắ ề ở ẩ ố ự ờ ề ề ầ
b n v i ngạ ớ ười cùng trang l a, nh ng nay còn l i ai, có l đã đi xa h t c r i. Lòng thi sĩứ ư ạ ẽ ế ả ồ
th y th t cô đ n, l loi, m t ngấ ậ ơ ẻ ộ ười già c l i ch u nhi u n i đau c chung c riêng nhả ạ ị ề ỗ ả ả ư
th , qu th t xót xa quá.ế ả ậ
"Hàng quán ng ườ ề i v nghe xáo xác,
N n n năm h t h i lung tung." ợ ầ ế ỏ
Th r i nhà th già b ng nghe đế ồ ơ ỗ ược nh ng âm thanh m i, nh ng tữ ớ ữ ưởng đ y là âm thanhấ hân hoan, vui m ng khi T t đ n. Nh ng không, âm thanh y nghe "xáo xác" l n x n l m,ừ ế ế ư ấ ộ ộ ắ
đó là ti ng ch n đòi con n , ti ng con n kh t ti n, l i qua ti ng l i nh th càng làmế ủ ợ ợ ế ợ ấ ề ờ ế ạ ư ế tăng thêm cái v kh s , nghèo túng c a ngẻ ổ ở ủ ười dân n i ch Đ ng. Ai cũng có n i kh choơ ợ ồ ỗ ổ riêng mình, k không đòi đẻ ược ti n thì cay cú, b c d c, ngề ự ọ ười m c n thì x u h , xót xa.ắ ợ ấ ổ
C v y, ta th y T t đây ch ng còn là lúc đ vui m ng mà là lúc đ ngứ ậ ấ ế ở ẳ ể ừ ể ười ta càng nh nậ
rõ ra cái nghèo khó, cùng c c c a nh ng ngự ủ ữ ười nông dân x a, ph i ch y v y t ng ngày loư ả ạ ạ ừ
mi ng ăn, ch nói gì đ n T t nh t. Bu n phi n th c!ế ứ ế ế ấ ồ ề ự
"Dăm ba ngày n a tin xuân t i ữ ớ Pháo trúc nhà ai m t ti ng đùng." ộ ế
Th r i khi phiên ch đã v ng h n, nhà th t trong n i bu n mênh mang, nh m tính chế ồ ợ ắ ẳ ơ ừ ỗ ồ ẩ ỉ
Trang 3còn m y hôm n a thì xuân l i t i r i. Ông qu n quanh trong m t n i lo l ng cho cu cấ ữ ạ ớ ồ ẩ ộ ỗ ắ ộ
s ng c c c c a nhân dân, khi năm h t t t đ n, càng mong cho nhân dân đố ơ ự ủ ế ế ế ược đón m tộ cái T t m i đế ớ ược đ m m h nh phúc, ch ch ng ph i c nh tiêu đi u, xáo xác kia. Ti ngầ ấ ạ ứ ẳ ả ả ề ế pháo nhà ai b ng n "đùng", đánh th c ngỗ ổ ứ ười trong bu n bã, xót xa, xua đi cái nghèo đói,ồ xua đi cái l nh l o c a m a b i rét mạ ẽ ủ ư ụ ướt. Nh ng pháo nhà ai, thì không bi t n a, r i li uư ế ữ ồ ệ pháo y có th t k di u v y không, Nguy n Khuy n không xác đ nh đấ ậ ỳ ệ ậ ễ ế ị ược. Ch bi t r ng,ỉ ế ằ
ti ng pháo đ n đ c trong không gian nh ng ngày cu i năm l i càng làm tăng thêm cái n iế ơ ộ ữ ố ạ ỗ
bu n man mác, n i cô đ n trong lòng ngồ ỗ ơ ười thi sĩ
Ch Đ ng c a Nguy n Khuy n là m t bài th hay, v i ch t li u làng quê dân dã, nh ngợ ồ ủ ễ ế ộ ơ ớ ấ ệ ư
v i m t h n th n ng đớ ộ ồ ơ ồ ượm, Nguy n Khuy n đã khai thác nó b ng nhi u xúc c m thi v ễ ế ằ ề ả ị
M t c nh v t, m t âm thanh v n r t bình thộ ả ậ ộ ố ấ ường nh ng vào th ông cũng mang nhi uư ơ ề
n i ni m h n c , đó là n i bu n lo cho cu c s ng c a nhân dân, n i xót xa trỗ ề ơ ả ỗ ồ ộ ố ủ ỗ ước th cự
c nh c hàn. Cu i cùng sâu xa h n c là t m lòng yêu thả ơ ố ơ ả ấ ương nhân dân, yêu thương đ tấ
nước tha thi t, mong cho toàn th dân t c ta có m t cu c s ng m no h nh phúc h n, đ cế ể ộ ộ ộ ố ấ ạ ơ ặ
bi t là trong nh ng ngày c n k giáp T t.ệ ữ ậ ề ế