Hầu như mọi miền quê trên đất nước ta, từ miền Bắc, miền Trung đến miền Nam, từ Việt Bắc, Tây Bắc đến Tây Nguyên, từ đồng bằng sông Hồng đến đồng bằng sông Cửu Long, từ Hạ Long đến Nha Trang, Vũng Tàu, Phú Quốc, Cà Mau,... ở đâu cũng có phong cảnh đẹp, sản phẩm giàu có, nhiều đặc sản hoa thơm trái ngọt, bà con ta, nhân dân ta rất cần cù siêng năng, thông minh hiếu học, nhân hậu, giàu lòng yêu nước, yêu chuộng hòa bình.
Trang 1Đ bài: Bình gi ng bài th “Đèo Gió” c a Nông Qu c Ch nề ả ơ ủ ố ấ
Bài làm
H u nh m i mi n quê trên đ t nầ ư ọ ề ấ ước ta, t mi n B c, mi n Trung đ n mi n Nam, từ ề ắ ề ế ề ừ
Vi t B c, Tây B c đ n Tây Nguyên, t đ ng b ng sông H ng đ n đ ng b ng sông C uệ ắ ắ ế ừ ồ ằ ồ ế ồ ằ ử Long, t H Long đ n Nha Trang, Vũng Tàu, Phú Qu c, Cà Mau, đâu cũng có phongừ ạ ế ố ở
c nh đ p, s n ph m giàu có, nhi u đ c s n hoa th m trái ng t, bà con ta, nhân dân ta r tả ẹ ả ẩ ề ặ ả ơ ọ ấ
c n cù siêng năng, thông minh hi u h c, nhân h u, giàu lòng yêu nầ ế ọ ậ ước, yêu chu ng hòaộ bình
Có r t nhi u áng th văn vi t v phong c nh đ p. Nh ng áng th văn đó đã góp ph n mấ ề ơ ế ề ả ẹ ữ ơ ầ ở
r ng t m m t và nâng cao tâm h n m i chúng ta v tình yêu quê hộ ầ ắ ồ ỗ ề ương đ t nấ ước
Tôi đã nhi u l n đ c bài th “ Đèo Gió” c a Nông Qu c Ch n, nhà th dân t c Tày; l nề ầ ọ ơ ủ ố ấ ơ ộ ầ nào đ c cũng th y l , th y thích. Bài th khá dài, đây tôi ch nói đ n 4 kh th mà tôi đãọ ấ ạ ấ ơ ở ỉ ế ổ ơ thu c.ộ
M đ u bài th là ti ng g i c t lên tha thi t. Nhà th nh đang mê say ng m c nh đèo vàở ầ ơ ế ọ ấ ế ơ ư ắ ả
v y tay g i:ẫ ọ
Đèo Gió i! Đèo Gió ơ
Con đèo được nhân hóa. Nhà th nh mu n h i tu i con đèo, mu n c m thông v i conơ ư ố ỏ ổ ố ả ớ đèo đã t n t i, đã “đ ng” gi a đ t tr i bao la, “đã bao nhiêu ngàn ngày”, đã m y nghìnồ ạ ứ ữ ấ ờ ấ năm, m y v n năm?ấ ạ
Đèo Gió i! Đèo Gió ơ
Ng ườ ứ i đ ng n i đây ở ơ
C nh con đ ạ ườ ng qu c l ố ộ
Đã bao nhiêu ngàn ngày?
Trang 2Ta bâng khuâng t h i, không bi t ngày x a ngự ỏ ế ư ười đàn bà gánh g o ti n ch ng đi lính thúạ ễ ồ Cao B ng có qua Đèo Gió không?ằ
Cái cò l n l i b sông ặ ộ ờ Gánh g o đ a ch ng ti ng khóc n non ạ ư ồ ế ỉ
Nàng v nuôi cái cùng con ề
Đ anh đi tr y n ể ẩ ướ c non Cao B ng ằ
(Ca dao) Đèo Gió thu c đ a ph n huy n Ngân S n, t nh Thái Nguyên. Ai mu n ngộ ị ậ ệ ơ ỉ ố ược Cao B ngằ
ph i đi qua Đèo Gió. T Cao B ng, ai mu n v xuôi cũng ph i đi qua Đèo Gió.ả ừ ằ ố ề ả
Trong bài th “Cao B ng”, nhà th Trúc Thông có vi t:ơ ằ ơ ế
Sau khi qua Đèo Gió
Ta l i v ạ ượ t Đèo Giàng
L i v ạ ượ t Đèo Cao B c ắ Thì ta t i Cao B ng ớ ằ Cao B ng, rõ th t cao! ằ ậ
Đ ng bào Tày g i Đèo Gió là “Khâu v i lu y” nghĩa là Đèo trâu đi ch i, vì con đèo đã g nồ ọ ả ẩ ơ ắ
li n v i huy n tho i c tích mà nhi u ngề ớ ề ạ ổ ề ười trong chúng ta ho c đã bi t, ho c ch a ngheặ ế ặ ư
k Vì th Nông Qu c Ch n m i hóm h nh h i: “Bao nhiêu đàn trâu bể ế ố ấ ớ ỉ ỏ ước?”
Nông Qu c Ch n vi t bài th “Đèo Gió” vào năm 1968, đó là năm s c sôi đánh M c uố ấ ế ơ ụ ỹ ứ
nước. C nả ước ta ào ào ra tr n, mà nhà th Chính H u đã vi t trong bài “Đậ ơ ữ ế ường ra m tặ
tr n” (1965):ậ
Nh ng bu i vui sao c n ữ ổ ả ướ c lên đ ườ ng
Trang 3Xao xuy n b tre t ng h i tr ng gi c ế ờ ừ ồ ố ụ Xóm d ướ i làng trên, con trai con gái Xôi n m c m đùm ríu rít theo nhau, ắ ơ Súng nh súng to chi n ch t ch i, ỏ ế ậ ộ
Ti ng c ế ườ i hăm h đ y sông đ y c u ở ầ ầ ầ
B đ i dân quân trùng trùng đi p đi p ộ ộ ệ ệ
Sau khi h i đèo: “Bao nhiêu đàn trâu bỏ ước”, nhà th l i h i: “Bao nhiêu d u xe đi? Baoơ ạ ỏ ấ nhiêu người xuôi ngược? – Đ ng đây có ngứ ười nghe”. Lúc b y gi , Đèo Gió su t đêmấ ờ ố ngày nh n nh p: xe v n t i quân s ch vũ khí, đ n dộ ị ậ ả ự ở ạ ược n i đuôi nhau ti n ra m t tr n,ố ế ặ ậ
b đ i dân quân n i bộ ộ ố ước nhau cu n cu n đ v phía Nam. Đ ng trên đ nh Đèo Gióồ ộ ổ ề ứ ỉ không ch có nghe gió th i mà con nghe ti ng v ng s c sôi quy t chi n quy t th ng gi cỉ ổ ế ọ ụ ế ế ế ắ ặ
M xâm lỹ ược c a quân và dân ta. Đèo Gió lúc b y gi tr thành con đèo mà c nủ ấ ờ ở ả ước ra
tr n đã hành quân qua.ậ
Nông Qu c Ch n s d ng liên ti p b n câu h i tu t đ nói lên m t s th t l ch s : conố ấ ử ụ ế ố ỏ ừ ể ộ ự ậ ị ử Đèo Gió đã tr thành m t ch ng nhân c a l ch s hào hùng trong kháng chi n ch ng Mở ộ ứ ủ ị ử ế ố ỹ
c u nứ ước. Đó là con đèo, con đường ra tr n “c nậ ả ước lên đường”
Kh th ti p theo, tác gi nói lên v đ p hùng vĩ c a Đèo Gió. Đèo Gió r t cao. Đêm điổ ơ ế ả ẻ ẹ ủ ấ qua Đèo Gió, tưởng là “đ u đ i tr i sao”. Sáng đi qua Đèo Gió, tầ ộ ờ ưởng là “cưỡi mây bay cao”. Ngh thu t đ i t o nên hai hình nh sao tr i và mây tr i tệ ậ ố ạ ả ờ ờ ương ng, v a nói lên cáiứ ừ
t m cao vũ tr c a Đèo Gió v a th hi n chí khí c a “ta”, c a quân và dân ta trong th iầ ụ ủ ừ ể ệ ủ ủ ờ
đ i H Chí Minh. Qua đi p ng “ta qua”, gi ng th vang lên nh ti ng reo r t hào hùng:ạ ồ ệ ữ ọ ơ ư ế ấ
Đêm, ta qua Đèo Gió
T ưở ng đ u đ i tr i sao! ầ ộ ờ Sáng, ta qua Đèo Gió
Trang 4T ưở ng c ưỡ i mây bay cao!
Trên đường vượt qua Đèo Gió đ đi lên phía trể ước, “ta” còn ph i vả ượt qua nhi u đèo cao,ề nhi u con đề ường xa tít dài v n d m, còn g p nhi u th thách gian lao. Đó là con đạ ặ ặ ề ử ườ ng
c a quân và dân ta ph i vủ ả ượt qua, ph i đ nhi u xả ổ ề ương máu đ chi n th ng, đ giành l yể ế ắ ể ấ
đ c l p, t do và hòa bình:ộ ậ ự
Ta v ượ t bao nhiêu đèo Trên con đ ườ ng v n d m ạ ặ
T ng đ t gió gió reo ừ ợ Đôi chân ta b ướ c th ng! ẳ
Th mang hàm nghĩa đ p và sâu s c qua các hình nh tơ ẹ ắ ả ượng tr ng: bao nhiêu đèo, conư
đường v n d m, t ng đ t gió gió reo. Đó là nh ng gian kh khó khăn. Hành đ ng “Đôiạ ặ ừ ợ ữ ổ ộ chân ta bước th ng” là ý chí, là quy t tâm s t đá quy t không lùi bẳ ế ắ ế ước trước m i thọ ử thách gian lao. Bài h c đi đọ ường, leo núi, vượt đèo cũng là bài h c quy t tâm đ vọ ế ể ượt qua con đường đ i, con đờ ường chi n đ u. Bài h c vế ấ ọ ượt qua đèo được tác gi nói lên m t cáchả ộ bình d , h n nhiên mà th m thía.ị ồ ấ
“Đèo Gió” vi t theo th ngũ ngôn trế ể ường thiên, là m t trong nh ng bài th t c nh ngộ ữ ơ ả ả ụ tình mà ta thường th y in đ m trong nhi u bài th c a các tao nhân m c khách x a nay.ấ ậ ề ơ ủ ặ ư Vào kho ng đ u th k XIX, H Xuân Hả ầ ế ỉ ồ ương có bài th “Đèo Ba ”, trong ph n k t, n sĩơ ầ ế ữ
vi t:ế
Hi n nhân quân t ai mà ch ngề ử ẳ
M i g i ch n chân cũng mu n trèo.ỏ ố ồ ố
“Đèo Gió” trong ph n k t, nhà th dân t c Tày l i vi t: “Ta v t bao nhiêu đèo …Đôi
chân ta bước th ng”.ẳ
Qua đó, ta càng th y rõ, ch t tr tình trong th ph n ánh r t rõ phong cách ngh thu t c aấ ấ ữ ơ ả ấ ệ ậ ủ
Trang 5m i nhà th , đ ng th i in đ m màu s c th i đ t.ỗ ơ ồ ờ ậ ắ ờ ạ
“Đèo Gió” là bài th đ c s c ca ng i c nh s c hùng vĩ c a quê hơ ặ ắ ợ ả ắ ủ ương đ t nấ ước. Nhà thơ
vượt Đèo Gió mang s c m nh c a th i đ i. Bài h c đi đứ ạ ủ ờ ạ ọ ường, vượt đèo nêu lên th m thíaấ
và khá hay, đ m đà và truy n c m.ậ ề ả