Sử dụng phương pháp trò chơi trong môn thể dục lớp 3

Môn thể dục trong nhà trường cũng như các môn học khác đều nằm trong các quy luật đó. Để học sinh thật sự say mê và hứng thú khi học thể dục thì phải có biện pháp thu hút các em. Để các em có thể tiếp thu tốt các kĩ năng vận động và phát triển các tố chất thể lực thì áp dụng biện pháp như thế nào? Điều đó đặt ra cho chúng ta nhiều trăn trở. Từ những suy nghĩ đó tôi chọn đề tài: “Sử dụng phương pháp trò chơi trong tiết thể dục lớp 3”, thực sự đây không phải là sáng kiến mới trong các phương pháp giảng dạy thể dục mà chỉ là các kinh nghiệm được đúc rút trong quá trình công tác của bản thân. Thông qua đề tài này giúp cho giáo viên linh hoạt hơn trong việc sử dụng phương pháp trò chơi, đồng thời bổ sung thêm kho trò chơi vận động trong dạy học thể dục

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc.

  

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI TRONG TIẾT THỂ DỤC

LỚP 3

1 Họ và tên : Phạm Văn Lam

2 Chức vụ : Giáo viên

3 Đơn vị công tác : Trường TH Đinh Văn 1

4 Lý do chọn đề tài :

Trong xã hội hiện đại, bất cứ nước phát triển nào cũng đặt giáo dục là quốc sách hàng đầu Điều đó hoàn toàn đúng bởi vì chỉ có học vấn mới có thể giải thích được các hiện tượng thiên nhiên, tìm hiểu được sự phát triển của nhân loại, hay sự phát triển của các sự vật hiện tượng, của nhân sinh quan Biết cách tính toán, học được cách đối nhân xử thế Trong môi trường giáo dục học sinh được giáo dục đạo đức và cách sống mà nhiều nhà giáo, các chuyên gia đã đúc kết hàng đời để lại

Đó là hành trang cho một con người bước vào đời Chính quốc sách hàng đầu ấy đòi hỏi mỗi đất nước phải quan tâm đến vấn đề phát triển đội ngũ nhà giáo phải có trình độ, năng lực, đạo đức tốt để có thể truyền thụ kiến thức hay nhất, dễ hiểu nhất cho học sinh Đồng thời phải tạo ra các phương pháp giáo dục tiên tiến, phù hợp với thời đại và đặc điểm tâm, sinh lí, các giai đoạn phát triển của học sinh nhằm giúp học sinh tiếp thu tốt nhất kiến thức của nhân loại

Việt Nam cũng nằm trong quy luật đó Đã từ lâu nhà nước ta xác định giáo dục phải là quốc sách hàng đầu để xóa bỏ đói nghèo, lạc hậu Những chính sách của nhà nước về chế độ nhà giáo ngày càng được quan tâm để giúp giáo viên yên tâm công tác Bên cạnh đó còn tổ chức các đợt tập huấn để bồi dưỡng

và nâng cao tay nghề cho cán bộ giáo viên nhằm cải tiến các phương pháp dạy học tiên tiến phù hợp với thời đại, Đồng thời không ngừng đổi mới phương pháp

học tập, sách giáo khoa, và phát huy các phương pháp dạy học truyền thống nhưng có tính hiệu quả cao

Môn thể dục trong nhà trường cũng như các môn học khác đều nằm trong các quy luật đó Để học sinh thật sự say mê và hứng thú khi học thể dục thì phải

có biện pháp thu hút các em Để các em có thể tiếp thu tốt các kĩ năng vận động

và phát triển các tố chất thể lực thì áp dụng biện pháp như thế nào? Điều đó đặt

ra cho chúng ta nhiều trăn trở Từ những suy nghĩ đó tôi chọn đề tài: “Sử dụng phương pháp trò chơi trong tiết thể dục lớp 3”, thực sự đây không phải là sáng

kiến mới trong các phương pháp giảng dạy thể dục mà chỉ là các kinh nghiệm được đúc rút trong quá trình công tác của bản thân Thông qua đề tài này giúp cho giáo viên linh hoạt hơn trong việc sử dụng phương pháp trò chơi, đồng thời

bổ sung thêm kho trò chơi vận động trong dạy học thể dục

5 Nội dung đề tài :

5.1 Khó khăn, thuận lợi và sự cần thiết của đề tài.

Trường TH Đinh Văn 1 nằm tại trung tâm thị trấn Đinh Văn huyện Lâm

Hà với số lượng 600 học sinh Đội ngũ giáo viên thể dục của đơn vị là 2 đồng

chí Việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm cũng gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:

a Thuận lợi.

- Hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên nhận được sự quan tâm của Đảng ủy, chính quyền địa phương

- Môn thể dục được nhà trường quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất và trang thiết bị giảng dạy

- Được sự phối hợp tốt giữa giáo viên chủ nhiệm cùng giáo viên bộ môn trong công tác

- Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn có trình độ chuyên môn vững vàng trong giảng dạy

- Phần lớn học sinh có ý thức học tập tốt

- Điều kiện kinh tế phát triển cùng với sự quan tâm của phụ huynh, cùng sự yêu thích hăng say các em học sinh trong môn thể dục, đặc biệt là khi tham gia các trò chơi

b Khó khăn.

- Việc áp dụng các phương pháp mới trong giảng dạy thể dục hiện nay đòi hỏi người giáo viên phải biết vận dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy vào trong tiết học thể dục

- Ý thức tự giác của một số bộ phận học sinh là chưa cao

- Nội dung bài học đơn điệu, khô khan Các điều kiện sân bãi, cơ sở vật chất cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiếp thu của các em

- Giáo viên giảng dạy không linh hoạt hay sáng tạo cũng dẫn đến việc truyền thụ kiến thức gặp nhiều khó khăn

- Các trò chơi nghèo nàn về nội dung và không mang tính thách đố sẽ làm cho học sinh không hào hứng

c Sự cần thiết của đề tài:

Môn thể dục cũng như các môn học khác trong hệ thống giáo dục hiện nay, là môn phát triển những kỹ xảo và kỹ năng vận động, giúp cho học sinh phát triển toàn diện hơn về thể chất cũng như nâng cao sức khỏe cho học sinh

Vì vậy giáo viên giảng dạy thể dục cũng phải không ngừng học tập để đổi mới các phương pháp dạy học, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của giáo dục là đào tạo và phát triển con người Ngày nay việc áp dụng phương pháp học tập lấy học sinh làm trung tâm đòi hỏi người giáo viên phải không ngừng tìm tòi, sáng tạo

để có thể sử dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục nhằm đem lại hiệu quả tốt nhất

Các phương pháp giáo dục đặc trưng:

- Các phương pháp sử dụng lời nói

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp tập luyện

Đặc biệt trong giảng dạy thể dục thì phương pháp tập luyện thường xuyên được áp dụng nhất Dựa trên cơ sở tích cực vận động của chính người học nhằm phổ biến nhận thức tình cảm thành hành động

Trong phương pháp tập luyện thì phương pháp trò chơi được xem là giải pháp giúp gây hứng thú cho người học nhất Bởi vì trò chơi đã và đang thỏa mãn nhu cầu khác nhau của con người về nhu cầu giải trí, nhận thức Về phát triển thể chất cũng như tinh thần Song ý nghĩa cơ bản của trò chơi là ý nghĩa sư phạm Cụ thể đã từ lâu nó là một trong những phương tiện, phương pháp cơ bản của giáo dục thể chất

Phương pháp trò chơi trong giáo dục thể chất có những nét tiêu biểu sau:

- Hoạt động chủ yếu của buổi tập được tổ chức trên cơ sở “chủ đề” có hình ảnh hoặc quy ước để đạt được mục đích nhất định trong những diều kiện và tình huống thay đổi

- Tính đa dạng của cách thức đạt mục đích và tính tổng hợp trong hoạt động trò chơi

- Hoạt động của người tập mang tính độc lập rộng rãi, yêu cầu cao về sự nhanh trí sáng tạo vận động và khéo léo Trong trò chơi cần phải có sự phối hợp chặt chẽ với những người tham gia chơi, đồng thời yêu cầu các thành viên tham gia cũng phải có tính độc lập sáng tạo giải quyết mọi tình huống để thực hiện nhiệm vụ cụ thể

- Thể hiện rõ các đặc điểm phẩm chất đạo đức và tính cách của cá nhân

- Tồn tại của trò chơi: lượng vận động bị hạn chế

d Thành công hạn chế

d.1.Thành công

- Phương pháp trò chơi đem lại: sự hưng phấn trong học tập của học sinh dẫn đến các em tiếp thu kiến thức một cách chủ động hơn

- Việc tham gia học tập của học sinh sẽ sôi nổi hơn

- Áp dụng phương pháp trò chơi sẽ giúp giáo viên truyền tải các nội dung kiến thức tốt hơn thông qua các trò chơi

c.2 Hạn chế.

- Việc áp dụng phương pháp trò chơi sẽ dẫn đến một số tình huống không dự tính trước được, nên việc xử lí sẽ gặp khó khăn

- Sự hưng phấn thái quá của học sinh sẽ lớp buổi học ồn ào, giáo viên khó quản lí

- Đòi hỏi giáo viên phải tập trung nhiều trong việc giáo dục ý thức tự giác và kỉ luật cho học sinh

5.2 Phạm vi áp dụng của đề tài :

- Đối tượng nghiên cứu là phương pháp trò chơi trong tiết thể dục, việc áp dụng phương pháp trò chơi trong thực tế giảng dạy và các trò chơi mới để áp dụng trong giảng dạy

Học sinh khối lớp 3 trường TH Đinh Văn 1

Áp dụng các biện pháp trò chơi tốt nhất trong tiết thể dục nhằm gây hứng thú học tập trong tiết thể dục của học sinh, giúp các em vừa chơi vừa học đạt hiệu quả tốt

Giới thiệu một số trò chơi phù hợp với các nội dung học tập các nội dung trong môn thể dục

5.3 Thời gian áp dụng: Từ tháng 8/ 2017 - Tháng 11/2018.

- Tháng 8-9/2017: Nghiên cứu tài liệu có liên quan đến đề tài

- Tháng 9/2017: Tổ chức một số trò chơi trong học tập của học sinh lớp 3

- Tháng 10/2017: Tổ chức một số trò chơi trong học tập của học sinh lớp 3

- Áp dụng trò chơi trong các tiết học thể dục lớp 3

- Tháng 9, 10/2018: Tiến hành viết đề tài

5.4 Giải pháp thực hiện:

5.4.1 Tính mới của đề tài

Trong môn Thể dục, việc sử dụng phương pháp trò chơi trong tiết dạy là phương pháp dạy học giúp cho tiết học diễn ra sôi động, học sinh học tập hào hứng và yêu thích môn Thể dục hơn Tuy nhiên giáo viên cần chú ý vào thời điểm khi áp dụng trò chơi, lựa chọn những trò chơi gây hứng thú cho học sinh

cũng như phát triển toàn diện về các tố chất thể lực, quan trọng hơn là trò chơi Giáo viên áp dụng phải bổ trợ và phù hợp với nội dung bài học

Từ những lý do nêu trên, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “ Sử dụng phương pháp trò chơi trong tiết dạy thể dục “ làm đề tài nghiên cứu

Qua những năm dạy môn Thể dục khối Tiểu học tôi đã rút ra được những kinh nghiệm khi sử dụng phương pháp trò chơi trong tiết dạy thể dục như sau:

5.4.2 Khả năng áp dụng:

- Có thể áp dụng cho học sinh học khối 3 ở Trường Tiểu học Đinh Văn 1

và các Trường Tiểu học trên địa bàn huyện

- Từ đây ta mới xác định được nội dung tổ chức trò chơi Trong một tiết thể dục tôi đã thực hiện trò chơi trong những giai đoạn sau:

A: Phần mở đầu.

- Sau khi nhận lớp, khởi động chung và chuyên môn ta cho các em chơi các trò chơi mang tính kích thích hưng phấn học tập các nội dung tiếp theo Giáo viên cần chú ý sử dụng các trò chơi đơn giản dễ hiểu mang tính tập thể, nhanh, ngắn gọn

- Bởi vì yêu cầu trong phần mở đầu là:

- Giữ vai trò dẫn dắt và tạo tiền đề cần thiết cho việc thực hiện các nhiệm

vụ chính của giờ học

- Thực hiện một số nhiệm vụ giáo dục và giáo dưỡng

- Các trò chơi có thể áp dụng trong phần mở đầu gồm:

1 Chạy ngược chiều theo tín hiệu.

Chuẩn bị: Học sinh dứng thành vòng tròn

Cách chơi: Giáo viên thổi hồi còi học sinh chạy theo vòng tròn cùng hướng khi nghe hồi còi tiếp theo học sinh chạy ngược lại

2 Kết bạn.

Học sinh chạy chậm theo vòng tròn nghe giáo viên ( quản trò) hô: “ kết bạn , kết bạn” Học sinh vừa chạy vừa hỏi đồng thanh “kết mấy, kết mấy” giáo viên ( quản trò) kết 2, 3, 5, … người tùy ý và học sinh phải nhanh chóng thực hiện, ai thừa ra sẽ là người thua

3 Điểm số.

Cho các em đứng thành 4 đội theo hàng dọc Mỗi đội cách nhau 1 cánh tay Giáo viên hạ lệnh “Điểm số từ 1 cho đến hết” Em cuối cùng của mỗi đội sau khi điểm số xong liền chạy lên đầu hàng và lại điểm số từ “1” các em sau tiếp tực điểm số đến khi em số 1 đầu tiên về vị trí ban đầu đội thắng cuộc là đội

có em về vị trí số 1 đầu tiên

B: P hần cơ bản

Phần cơ bản là phần thực hiện nội dung chính của giờ học vì vậy khi nghiên cứu tổ chức cho học sinh chơi giáo viên cần lựa chọn các trò chơi mà nội dung nó có tính chất bổ trợ cho các bài tập để từ việc tham gia chơi học sinh hình thành được các kĩ năng vận động cơ bản và phát triển được các tố chất thể lực

Giáo viên cần lưu ý không nên áp dụng trò chơi quá nhiều trong nội dung

cơ bản Ví dụ trong tiết học 3 nội dung giáo viên sử dụng đồng thời cùng lúc 2 nhóm hai trò chơi, như vậy sẽ không hợp lí vì:

* Sẽ làm các nhóm học không tập chung vào nội dung học được chia nhóm vì mải quan sát nhóm bên cạnh chơi.

* Giáo viên không quản lí lớp được do tập trung nhiều vào các nhóm chơi.

* Không giáo dục được ý thức kỉ luật và tự giác của học sinh.

- Sau đây là các nhóm trò chơi bổ trợ cho các nội dung học phần cơ bản: Nội dung đội hình đội ngũ

1 Điểm số.

Cho các em đứng thành 4 đội theo hàng dọc Mỗi đội cách nhau 1 cánh tay

Giáo viên hạ lệnh “Điểm số từ 1 cho đến hết” Em cuối cùng của mỗi đội sau khi điểm số xong liền chạy lên đầu hàng và lại điểm số từ “1” các em sau tiếp tực điểm số đến khi em số 1 đầu tiên về vị trí ban đầu đội thắng cuộc là đội

có em về vị trí số 1 đầu tiên

2 Rết tìm ngọc.

Mỗi đội xếp thành hàng, người sau ôm bụng người trước, mỗi đội thành một con rết, người đứng đầu mỗi đội đều bịt mắt, mỗi đội đứng một phía Người điều khiển đứng một chỗ nhất định, thổi một tiếng còi Những người đứng sau đầu rết phải tuyệt đối im lặng chỉ dùng tay ra dấu hiệu cho đầu rết biết hướng

mà mình lê tới chỗ ngọc (người điều khiển) Đội nào đến trước là thắng

3.

Theo lệnh tôi

Ổn định tổ chức xong giáo viên nói : “Tôi hạ lệnh …” thì các em mới được làm động tác Nếu không có từ “Tôi hạ lệnh …” học sinh mà thực hiện là sai

VD: Tôi hạ lệnh : Ngồi xuống, đứng lên, đưa tay về trước… ( tùy theo yêu cầu của giáo viên)

a Chạy ngắn.

Ngoài những trò chơi trong chương trình thể dục chúng ta có thể bổ sung thêm

a.1 Chiến sĩ lập công.

* Chuẩn bị: một số khúc gỗ ít hơn số lượng người chơi dài 15 - 20cm vừa tay cầm

* Tổ chức chơi: Kẻ vạch xuất phát, vạch đích cách nhau 17 - 20m Các em tham gia chơi xếp thành hàng sau vạch xuất phát Khi giáo viên ra lệnh “bắt đầu” tất

cả các em nhanh chóng chạy lên phía trước nhặt mỗi em một khoanh gỗ sau khi nhặt xong chạy trở về vạch xuất phát Số khoanh gỗ giảm dần cho đến khi có 1 bạn chiến thắng

a.2 Trò chơi “Hoàng oanh, hoàng yến”.

Đội hình chơi như hình trên Khi giáo viên hô tên của đội nào thì đội đó chạy

Đội không được hô tên cần lập tức quay lại đuổi theo vỗ vào lưng đội bỏ chạy Sau thời gian chơi đội nào bị bắt nhiều nhất là thua cuộc

Lưu ý chỉ được đuổi đến vạch giới hạn

a.3 Trò chơi “ Đua Ngựa”

- Chuẩn bị: GV chuẩn bị 2 - 4 đoạn tre (hoặc gỗ) dài 0,6 – 0,1m, trên một đầu có gắn miếng bìa cứng cắt theo hình đầu ngựa để giả làm “ngựa” Kẻ một vạch xuất phát, cách vạch xuất phát 6 - 7m cắm 2 - 4 lá cờ nhỏ hoặc làm dấu

bằng một vật nào đó, để HS biết phải chạy đến đó rồi mới chạy vòng về Số móc

đó tương đương với số “ngựa” đã chuẩn bị Tập hợp lớp thành 2 - 4 hàng dọc sau vạch xuất phát, mỗi hàng thẳng hướng với một lá cờ Em đứng trên cùng của mỗi hàng cầm một “ngựa” (gậy) Cách cầm “ngựa” như sau: hai tay nắm lấy gậy, gần sát bờm ngựa ( phần dưới của miếng bìa giả làm đầu ngựa) cho đầu

“ngựa” chếch lên cao hướng về trước, đầu gậy kia chếch xuống đất hướng ra sau HS dùng hai đùi kẹp lấy “ngựa” giả làm người cưỡi ngựa Không để đầu gậy chạm đất

- Cách chơi: Khi có lệnh chơi, từng em một “cưỡi ngựa” phi nhanh về trước theo cách giậm nhảy bằng hai chân để bật người lên cao – về trước, rồi rơi xuống ở tư thế chân trước, chân sau, hai đùi vẫn kẹp lấy “ngựa” Động tác cứ tiếp tục như vậy cho đến cờ ( mốc) thì phi vòng quay trở lại vạch xuất phát, rồi trao “ngựa” cho bạn số 2 và đi về đứng ở cuối hàng Người số 2 tiếp tục phi ngựa như người số 1 và cứ lần lượt như vậy cho đến hết ( hình )

+ Phương pháp giảng dạy:

– GV tổ chức các đội chơi, nêu tên trò chơi rồi làm mẫu, giải thích cách

“cưỡi ngựa”, “phi ngựa” và cách chơi GV có thể hỏi HS về con ngựa để các em vận dụng vào trò chơi

– GV có thể cho 1 đến 2 HS làm thử cách cưỡi ngựa, phi ngựa, cách trao ngựa cho nhau sau đó cho HS chơi thử

– GV hướng dẫn thêm cách chơi và nêu những trường hợp phạm quy, sau

đó cho HS chơi chính thức Khi chơi, GV cần giám sát các đội và nhắc nhở các

em thực hiện đúng cách chơi Kết thúc trò chơi, GV nhận xét và hướng dẫn cho

HS tự chơi ngoài giờ

a.4 Mèo đuổi chuột.

+ Chuẩn bị: Tập hợp HS nơi sạch sẽ, thóang mát Các em nắm tay nhau thành vòng tròn rộng, mặt quay vào trong GV quy định tay của hai em nắm ở trên cao đó là “lỗ hổng” Chọn 1 em đóng vai “mèo”, 1 em đóng vai “chuột”, hai

em đứng trong vòng tròn và cách nhau 3 – 4m

+ Cách chơi: Khi có lệnh của GV, các em đứng theo vòng tròn nắm tay nhau lắc lư và đồng thời đọc to các câu sau:

“ Mèo đuổi chuột

Mời bạn ra đây,

Tay nắm chặt tay,

Đứng thành vòng rộng

Chuột luồn lỗ hổng,

Chạy vội chạy mau

Mèo đuổi đằng sau,

Trốn đâu cho thóat!”

Sau từ thoát, chuột chạy luồn qua các lỗ hổng chạy trốn khỏi “mèo”, còn

“mèo” phải nhanh chóng luồn theo các “lỗ hổng” mà “chuột” đã chạy để đuổi bắt “chuột” “Chuột” chỉ được chạy qua những nơi tay cao Khi đuổi, “mèo” không được chạy tắt, đón đầu, nếu đuổi kịp, “mèo” đập nhẹ tay vào người

“chuột” và coi như “chuột” bị bắt Trò chơi dừng lại và các em đổi vai cho nhau hoặc thay bằng đôi khác Nếu sau 2 – 3 phút mà “mèo” vẫn không bắt được

“chuột” thì nên thay bằng đôi khác, tránh chơi quá sức Các em không được chạy hoặc đuổi trước khi hát xong Khi chạy qua các “lỗ hổng” các em đứng theo vòng tròn không được hạ tay xuống để cản đường (hình vẽ)