Kỹ thuật trồng tiêu hiệu quả: Phần 2

Cây hồ tiêu hiện đang là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp cải tạo và nâng cao đời sống cho người nông dân trong nước chính vì vậy mà diện tích canh tác loại cây này cũng không ngừng tăng nhanh. Mời các bạn cùng tìm hiểu phương pháp chăm sóc loài cây này.

II SÂU HẠI

Hồ tiêu thường được trồng ở các vùng đất thấp dưới 800 mét so với mặt

lượng mưa trung bình trong năm từ 1500 - 2500 mm, độ ấm không khí cao

từ 70 - 90%, đây là những điều kiện giúp cây ra hoa đậu quả tốt nhưng cũng là môi trường thuận lợi cho các loại sâu bệnh phát triển gây hại cho

hồ tiêu

?

l

1 Mối hại tiêu

Mối hại cây hồ tiêu có tên gọi là Coptoteranes sp, mối xông đất tạo thành đưòmg di chuyển trên trụ, dây và rễ tiêu Mối gây hại phần non của

rễ, phần vỏ của thân và tạo vết thưong ừên các bộ phận này tạo điều kiện cho nấm, tuyến trùng xâm nhập và gây bệnh cho cây tiêu

2 Rệp sáp

dài 4 mm, ngang 2 - 3 mm, thân có phủ lớp sáp trắng, quanh mình có các tic I sáp dài trấng xốp Vòng đời của rệp ngắn 30 - 45 ngày, nhưng ữong m ộ ; năm cỏ nhiều lứa rệp phát triển liên tiếp xen kẽ nhau nên khi phát hiện th a ; trong ồ có cả rệp trưởng thành lẫn rệp non Rệp càng lớn càng ít di chuyển

nó từ nơi này sang nơi khác chủ yếu nhờ kiến cộng sinh

sáp hại hồ tiêu

Rệp cái đẻ trứng thành bọc có hàng trăm trứng, bên ngoài có lớp sáỊi trăng bao phú Rệp non mới nở màu hồng, trên mình chưa có sáp, chân khc phát triến di chuyển tìm nơi sinh sống cố định Khi rệp phá hại lâu ngày

rễ, chúng cộng sinh với nấm Bometina sp ở trong đất tạo thành nhữnị; vùng u lớn, bề mặt xù xì màu trắng xám bao quanh các đoạn rễ, bên tron§;

là một đám rệp đủ các lứa tuồi đang bám chặt vào mặt rễ đã bong tróc hế ;

vo để chích hút Rệp hại xuất hiện cuối mùa mưa và nặng nhất từ tháng 12 kéo dài đến khoảng tháng 5 năm sau

Rệp sáp phát sinh phát triền và gây hại mạnh là khi thời tiết có nhiệ;

độ cao, âm độ thấp Rệp gây hại ở hai khu vực là trên cây (đọt non, lá non chùm quả, dây tiêu) và dưới gốc (gốc tiêu, rễ tiêu) Tuy nhiên rệp gốc là

\

cEp

ọ

ISI

0 3

r

Trên cây: Rệp sông tập trung thành từng đám bám chặt vào các naọn

non, cuống lá, gié bông, chùm trái, kẽ cành hoặc mặt dưới lá, chích hút nhựa làm lá và quá héo khô, rụng non Sau thời gian rệp phát sinh thườna

có nấm bồ hóng đen phát triến trên chất thái do rệp tiết ra làm đen vò qua mặt lá gây trờ ngại kha năng quang hợp của cây Ban đầu rệp mới xuất

hiện ờ nách cành và rễ bám trụ, cây chưa có biểu hiện vàng lá Khi mật độ

cao rệp bám trắng trên thân, cành, lá hoặc chùm quả làm cho cây sinh trướng kém, lá vàng thậm chí rụng quả, bị hại nặng có thể làm vườn cây lụi tàn và chết

Dưới 2 0 c: Rệp sáp bám và hút dịch ờ gốc thân, cổ rễ Các loài tuyến

trùng, nấm bệnh cũng theo các vết thương xâm nhập gây tác hại trầm trọna cho cây, tiêu bị nặng vàng cả cây rất giống bệnh chết chậm Đầu mùa nấna nếu xới nhẹ 5 - 10 cm ờ sát gốc sẽ thấy rệp sáp bám trắng ở phần eốc nhimg càng về sau rệp càng di chuyến xuống sâu hơn vì bề mặt đất bị khô Khi rễ bị hại nặng cây rất cằn cỗi, lá vàng rồi héo dần và chết do rề khòna còn khá năng hút nước và chất dinh dưỡng nuôi cây

+ Biện pháp phòng trừ:

Do triệu chứng rệp sáp gây hại hồ tiêu rất giống với hiện tượng vàng

lá sinh lý do thiếu nước hay còi cọc do thiếu phân nên cần thường xuyên kiểm tra vườn tiêu để phát hiện sớm và có biện pháp xử lý kịp thời Khi rệp mới xuất hiện cần phun trừ cục bộ để tránh lây lan

Trên cây Phun rửa bồ hóng, rệp sáp bàng nước thật kỹ vào mặt dưới

của lá, toàn bộ thân cành và chùm quả, sau đó phun thuốc trừ sâu kỹ trên

Không sử dụng phân chuồng, vỏ chấu quả cà phê chưa hoai mục vì chứa rất nhiều trứng rệp sẽ lây lan sang tiêu Sử dụng các loại thuốc hóa học có

hoạt chất Naled, Chloq?yriphos Ethyl, Dimethoate, Diazinon, Carbofuran Penobucarb

Dưới số c: Thời điểm trừ rệp thích hợp nhất là vào tháng 11 và đọft 2 là

sau khi thu hoạch xong Trước khi xử lý thuốc cần phải tưới nước đế đấ ;

đủ âm, thuốc sê thấm sâu xuống tầng rễ dưới 30 - 35 cm, mới trừ triệt đó được rệp sáp Bới đất quanh nọc xói cho tơi lên, rải thuốc rồi lấp đất lại vặ tưới nước Sử dụng thuốc Supracide hoặc Puradon 3H

3 Bọ xít lưới (Elasmognathus nepalensis) ị

Bọ trưởng thành có màu đen, kích thước 1 5 x 7 mm, cánh dài quá bụngị manh lưng ngực trước kéo dài ra hai bên và phình tròn ở đầu, nhìn giống như hai cánh ngắn Mặt lưng và cánh trước có cấu tạo lưới, vòi nằm sát mặ^

Ọ

oọ

4 Bọ Đầu Dài (hay Sâu Vòi Voi)

Có tên khoa học là Lophobaris Piperis, bọ trưởng thành có cánh cứng màu nâu đậm, dài 1 5 - 2 mm, đầu có vòi dài cong xuống vuông góc với thân, trên lưng và cánh có nhiều lõm nhỏ Sâu non màu trắng sữa, đầu màu nâu, cơ thể hơi cong Bọ trưởng thành đẻ trứng ở thân, cành tiêu Sâu non đục các đốt thân, đốt cành rồi đục vào trong tạo đường hầm làm thân, cành

dễ gãy ngang hoặc bị héo chết Chẻ dọc thân cây bị sâu bệnh hại thấy sâu non, thường chỉ có một con ở thân hoặc cành bị hại Bọ trướng thành cắn phá ở cuống bông, chùm trái non làm hồ tiêu bị rụng bong và rụng trái

b đầu dài trưởnt thành và sâu noti

+ Biện pháp phòng trừ:

cành nhánh khô héo Phun thuốc khi có bọ trưởng thành xuất hiện hoặc sâu non mới phát sinh: Oncol 20EC, Nurelle D 25/2.5EC, Sumithion 50EC: 25-30 ml/bình 8 lít

5 Các loại sâu hại khác

Trên cây tiêu còn có các loại sâu hại khác như rệp muội, rầy xanh, rệfi sáp giả vàn, bọ cánh cứng àn lá Tuy nhiên các loài sâu hại này xuất hiện không phổ biến và mức độ gây hại không nghiêm trọng đối với tiêu, dùnẾi chế phẩm sinh học BIOPEST để tiêu diệt

Rệp muội, rầy xanh và bọ cánh cứng

ì

s=E

o o

II BỆNH HẠI

1 Bệnh tuyến trùng

Hồ tiêu bị nhiều loại tuyến trùng gây hại, trong đó có hai loại tuyến trùng thường gặp là: Tuyến trùng gây nốt sần Meloidogyne và tuyến trùng đục hang Radopholus Tuyến trùng đục vào rễ chích hút dịch cây, tạo điều kiện cho các loại nấm xâm nhập và gây hại Rễ tiêu bị sưng, thối, lá vàng sinh trưỏng kém, không ăn phân, rễ có bướu hoặc thối từng điểm, thân khô héo, tạo vết thương làm nấm xâm nhập phát triển mạnh

1 + Biện pháp phòng trừ: Bón phân cân đối, vệ sinh đồng ruộng Trồng Tuýểri trùng hại tiêu

cúc vạn thọ xung quanh gốc tiêu (rễ cây cúc vạn thọ tiết ra một chất làm hạn chế sinh sản của tuyến trùng) Sử dụng Mocap 1OG, xới đất quanh gốc bệnh cách gốc 30 - 50cm, rộng lOcm, sâu 10 - 15cm, rải thuốc 20- 30gr/gổc lấp đất tưới nước Mocap 720 ND pha Icc/llít nước tưới đều 2 lít/gốc hoặc sử dụng Regent, Vibasu

2 Bệnh chết nhanh (thối rễ)

Do nấm Phytophthora sống trong đất gây nên Nấm này có thể tấn công riêng lẻ, song đa số có sự kết hợp cùa các loài nấm khác như Pusarium, Pythium, Rhizoctonia cùng tấn công làm cây tiêu chết nhanh chóng

Bệnh có thê gây hại ở tất cá các bộ phận cua cây, nhưng nguy hi êm nhất vần là trên cô rễ, hủy hoại mạch dẫn, làm cho việc dẫn truyền nước và dinh dưỡng nuôi cây bị ngừng trệ, cây tiêu sẽ bị héo rũ và chết rất nhanh] Nấm Phytophthora có nguồn gốc thúy sinh, khi gặp mưa, bệnh sẽ phát triên mạnh và ngấm ngầm gây hại bộ rễ cúa cây Đen khi thấy cày chết thì thực ra bộ rễ đã bị nấm tấn công trước đó hàng tháng rồi, vì thế cây tiêu thường bị chết hàng loạt vào cuối mùa mưa.

iặnh chết nhanh ở hề + Triệu chứng: Cây tiêu đane sinh tmcmc xanh tốt, bị nấm tấn công ơ

bộ rề và phần thân nằm trong đất sẽ làm cho các mầm ngừng phát triến, lá chuyên màu xanh nhạt, biến thành màu vàng và rụng, phần dây thân trên mặt đất có dấu hiệu héo Phần lớn lá sè rụng hết trong I đến 2 tuần, đê lạị các cành trơ trụi Sau đó toàn bộ dây tiêu bị héo và chết khô Cũng có khị

lá rụng một lượt với lóng (còn gọi là bệnh tiêu sầu), hiện tượng rụng lá và đốt thường bát đầu từ nưọn trớ xuống Bệnh xảy ra khá nhanh, sau một vài tháng ca cây lièu chết Nhô cày tiêu lên thấy bộ rễ tiêu bị thối đen, gốc thân cũng bị thôi

Nấm gây bệnh chết nhanh ở hồ tiêu phát triển mạnh trong mùa mưa, xâm nhập phân hủy bộ rễ và gây chết hàng loạt vào cuối mùa mưa Những vưÒTi tiêu bi nhiễm bênh đa số là ẩm thấp, bị đọng nước frong mùa mưa va

õo

CD

>

c

4

Ido chăm sóc kém, bệnh này có thể lây lan qua đất, nuớc, dụng cụ canh tác Bệnh chết nhanh trên cây tiêu rất khó trị, vì khi thấy triệu trứng héo

dây thì bộ rễ đã bị nấm bệnh tấn công từ 1.5 đến 2 tháng trước đó rồi, vi

vậy phải thưòng xuyên thăm vườn tiêu, phát hiện bệnh sóm để xử lý kịp

vi sinh Thường xuyên cắt tỉa lá già, những cành vô hiệu, cành lươn, cành

sát mặt đất để tạo độ thông thoáng cho vườn cây, hạn chế làm tổn thương

rễ tiêu khi chăm sóc tránh sự xâm nhập của nấm bệnh vào trong cây Vệ

sinh vườn sạch sẽ, thu gom tàn dư cây bệnh đi tiêu hủy để tránh lây lan,

trồng cây họ đậu giữa hàng tiêu Không trồng xen những cây cùng là ký

chủ của nấm Phytophthora vào vườn tiêu như cà tím, cà pháo, cà chua, ớt,

bầu bí, khoai sọ, cà rốt, súp lơ

Thiết kế rãnh thoát nước trong các hàng tiêu, xung quanh vườn tiêu,

phá bỏ các bờ ngăn nhằm giúp thoát nước trong mùa mưa, tránh để ứ đọng

nước trong bồn Sử dụng hệ thống tưới nước kết hợp bón phân qua đường

ống Tăng cường bón phân hữu cơ cho cây tiêu, nên bón mồi năm khoảng

15 - 20 kg phân chuồng mục trộn với chế phẩm Trichoderma cho một trụ

tiêu Nên sử dụng thêm phân Calcium Nitrate, phân bón lá Multi-K, MKP,

Poly Feed để tăng cường can xi và vi lượng cho cây, không nên bón urê

quá nhiều

Điều tiết vườn tiêu đảm bảo độ ẩm thích hợp, trồng cây che bóng họrp

lý giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh Tăng cưòng bón vôi và tiêu diệt côn

trùng, tuyến trùng, mối kiến gây hại rễ Phun một số loại thuốc trừ bệnh

như Aliette 80WP, Rydomyl Chặt những cây tiêu bị bệnh nặng và đào

hết rễ để tiêu hủy, sau đó rắc vôi vào gốc để diệt nấm bệnh, tránh lây lan r£i diện rộng Nếu trong vùng thường xuất hiện bệnh, vào mùa mưa phur thuốc Ridomin Gold, Acrobat, Alpine định kỳ 1 - 2 tháng/lần cho cải vườn tiêu.

3 Bệnh chết chậm (vàng lá)

Bệnh do nấm Pusarium sp, nhưng trong nhiều trường hợp là sự kết hợpi với các nấm khác như Lasiodiplodia, Pythium sp, Rhizoctonia xâm nhập vào bộ rễ gây hiện tượng chết chậm trên cây tiêu Các loại nấm này thường tồn tại hàng năm ở trong đất, phát sinh phát triển trong đất bón ít phân hữiỊ

cơ, đất chua, trên tàn dư của cây trồng trước và trên cây giống (do lấv giống ở những vườn tiêu bị bệnh hoặc ở những vườn tiêu mới bón phânị

dư lượng chất dinh dưỡng trong hom còn nhiều làm cho cây không đủ sức) chống chịu với nấm bệnh), do vườn tiêu bị ngập úng sau mỗi đợt mưa, dó nước từ ngoài tràn vào mang theo mầm bệnh hoặc do lối canh tác chưa đúng kỹ thuật Khi trong vườn tiêu xuất hiện tuyến trìing, chúng thâm nhập vào bộ rễ cúa cây gây sát thương nghiêm trọng, làm cho rễ phát triển yếu| khó hút được dinh dưỡng, chất khoáng và nước Mặt khác, khi bộ rễ bị tổri thư(mg sẽ dễ bị nấm tấn công và gây hại làm cho cây suy kiệt từ từ, ngừn^ sinh trường và chết dần dần

+ Triệu chứng: Cây tiêu bị bệnh có biểu hiện sinh trưởng và phá^

triển chậm, lá nhỏ lại, nhạt màu hoặc chuyển sang úa vàng giống như thiếiỊ phân, thiếu nước Sau đó lá, hoa, các đốt và quả rụng dần từ dưới gốc lêrị ngọn, chứ không rụng và héo từ đọt xuống như triệu chứng ở bệnh chếi nhanh

>

1

chểt chậm biểu hùệữ trên lậ và trên

Gốc thân cây bệnh có nhiều vết màu nâu đen, dần dần vết bệnh lan rộng làm thối lớp vỏ gốc, phần lõi thân bên trong chuyên sang màu nâu nhạt Lâu ngày, klii bệnh phát triên nặng, toàn bộ gốc và rễ cây tiêu tro nên thâm đen thối mục, sau đó cây héo khô và chết dần dần

Từ khi cây tiêu có biếu hiện bị bệnh đến khi bị nặng hoặc chết có thê kéo dài một năm Bệnh chết chậm có thê làm chết từ một đến hai dây hoặc

cá nọc tiêu Bệnh này thường xáy ra ở các vườn tiêu có hàm lượng đát chua, ấm ưóft, bị đọng nước và bón ít phân hữu cơ

Bó mạch cùa thân cây hóa nâu

Cây tiêu trở nên vàng lá và chết dân dđ^

+ Biện pháp phòng trừ: Thu gom tàn dư của cây bệnh và cỏ dại trong

v ườn tiêu hủy trước khi trồng tiêu mới Thường xuyên dọn sạch cỏ dại, căt tia cây nọc, cây che bóng, dây lươn Tia bớt lá ở gốc cách mặt đất 50 -

60 cm đê gốc tiêu luôn được thông thoáng, có ánh sáng chiếu vào Bón nhiều phân hữu cơ, đủ phân NPK và bón thêm vôi cho tiêu đồng thời đào mương thoát nước đê các gốc tiêu không bị đọng nước trong mùa mưaj hạn chế bệnh chết nhanh, chết chậm cho cây Tiêu hủy cây bị bệnh và rắc vôi vào gốc diệt mầm bệnh Hàng năm dùng thuốc gốc đồng, hoặc thuốc Kozuma SSL, Funguran-OH 50WP tưới 1 - 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa

4 Bệnh thán thư

Bệnh do nấm Colletotrichum sp gây ra, nấm bệnh xâm nhập vào lá làm

lá có màu nâu vàng sau chuyển sang màu đen, vết bệnh hình bất định và có quầng vàng ở phía ngoài, vết bệnh lan rộng làm khô và rụng lá Bệnh thường phát sinh ở chóp và mép lá, về sau lan rộng vào trong phiến lá, lá

bị bệnh nặng biến vàng Bệnh cũng lây lan sang nhánh làm khô đốt, rụng cành Nếu lây sang quả thì bệnh làm quả mới tượng bị khô và lép, còn các đốt thân thì thường ngắn lại, cây tiêu cằn cỗi nhưng nhìn bên ngoài vẫn có

vé um tùm, ra bông ít, chùm bông ngắn, tỉ lệ đậu trái thấp Trên lá bị bệnh xuất hiện những đốm lớn màu vàng sau chuyển màu nâu và đen dần, hình

4-*

>ộp

1

tròn hoặc không đều, chung quanh có quầng đen rộng hoặc lá có những phần vàng xanh xen kẽ làm lá có màu loang lổ Bào tử phân sinh tạo ra nhiều trên các vết bệnh, gặp điều kiện thuận lợi nhất là mưa, gió, tưới nước phát tán sang lá và cây khác.

phân bíẾt bÌÊlh thán thư và thiểu kali

+ Biện pháp phòng trừ: Chăm sóc và bón đầy đủ phân hữu cơ, bón đỉi

và cán đối các loại phân vô cơ, đặc biệt chú ý đến đợt bón phân sau khi thiỊ hoạch quá Thường xuyên kiếm tra, theo dõi vưòn cây Khi phát hiện bệnh

có thế dùng các loại thuốc có hoạt chất như Propineb, Carbendazini 500FL, Pungugran OH 50WP, Azoxystrobin phun kỹ vào toàn bộ lá[ thân, cành, gốc cua noc tiêu Thu dọn kỹ những cành cây, gốc rễ bị bệnli

5 Bệnh khảm lá và xoăn lá (tiêu điên)

Bệnh do virus gây nên, tác nhân truyền bệnh là rầy làm lá cong vẹo, cây lùn, lá nhỏ lại, cằn cỗi và cho năng suất giảm Có nhiều triệu chứng bệnh nhưng nhìn chung có ba biểu hiện phổ biến là khảm lá, khảm lá biến dạnh

và xoăn lùn

+ Khảm lá: Lá tiêu không bị biến dạng, biểu hiện đặc trưng là các veỆ

kham nhẹ trên lá bánh tẻ, giống như triệu chứng khi cây tiêu bị thiếu ví

c

?■Ê

p

õỌ

p

c

Viêu hiện của bệnh khầm lậ

+ Khảm lá biến dạng: Lá biến dạng, mép lá quăn, gọTi sóng, lá dài vậ

hẹp lại, lá xoăn cuốn vào trong, lá dày và giòn, bề mặt lá nhăn nhúm Lá bị mất diệp lục, có khám đốm vàng hay vệt trắng theo gân chính của lá Cây

bị bệnh vẫn phát triển chiều cao và cho quả nhưng cành nhánh thường ngắn và nhỏ, ra hoa ít, chùm quả thưa ít hạt, năng suất hồ tiêu thấp.

+ Xoăn lùn: Cây tiêu bệnh thường có lá rất nhỏ, biến dạng, mặt lá sần

sùi; lá dày và giòn; mép lá gợn sóng Lá bị mất diệp lục từng phần hay toàn bộ lá Ngọn tiêu nhỏ lại và ra rất nhiều ngọn tạo thành búi lớn sát gốc Các lóng đốt của cây tiêu ngắn lại, dẫn đến chiều cao cây cũng thấp hăn so với cây bình thường Trên vườn tiêu triệu chứng này thường dễ nhận biết

và nông dân thường gọi loại bệnh này là “tiêu điên”

Biêu hiện của hênh xoăn lùn (tiêu điên)

+ Biện pháp phòng trừ: Bệnh gây do virus thưòmg lây lan qua hom

giống lấy từ các cây đã mang sẵn mầm bệnh Các cây này có thế chưa thê hiện triệu chứng xoăn lá, khảm lá nhưng virus đã xâm nhập và hiện diện sằn trong cây, do đó đế phòng bệnh này không nên lấy hom giống từ các vườn tiêu đã có triệu chứng bệnh Diệt trừ mầm bệnh bằng cách nhô bo những cây tiêu bị bệnh, phun thuốc trừ rầy Trebon hoặc Penbis

6 Bệnh đốm lá và bệnh tảo đỏ

Biểu hiện của bệnh đốm lá là các vết bệnh lấm chấm đen xuất hiện ớ cá mặt trên và mặt dưới của lá hồ tiêu, tập trung nhiều ớ vùng gần gân lá Lá

bị bệnh nặng thì vàng và rụng

(ÌJ bệnh tảo đó các vết bệnh thường xuất hiện ở mặt trên của lá v ế t bệnh tròn, có màu cam, rờ thấy như lớp nhung mịn, hơi gồ lên trên bề mặt

lá Bệnh cũng có thể tấn công cành quả và dây thân của cây hồ tiêu

Biều hỉẹrTcuãĩẹnh đôm lá và tảo

+ Biện pháp phòng trừ: Tuân thủ theo nguyên tắc phòng trừ tổng hợp

sâu bệnh hại cây hồ tiêu Bón phân cân đối, hợp lý Rong tia cây che bóng

để vườn tiêu được thông thoáng Chỉ nên áp dụng biện pháp hóa học vào những lúc bệnh gây hại có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất hồ tiêu Sử dụng một trong các loại thuốc sau: Carbenzim 500 FL, Derosal 50

s c , Viben c 50 BTN, Tilt 250 EC với nồng độ 0.2 - 0.3%, phun 2 - 3 lần, mỗi lần cách nhau 15 ngày

7 Tình trạng thiếu dinh dưỡng

Vấn đề thiếu dinh dưỡng trên cây hồ tiêu là điều không còn xa lạ với những nhà nông giàu kinh nghiệm, đã trồng tiêu lâu năm, tuy nhiên với những người mới bắt đầu thì đây là những kiến thức hết sức cần thiết đê góp phần nâng cao hiểu biết và kinh nghiệm về một số triệu chứng thiếu dinh dưỡng ở hồ tiêu, nhằm giúp phát hiện sớm và có biện pháp bổ sung dinh dưỡng kịp thời, tăng hiệu quả trong canh tác loại cây này

> ủ

o

Ũ

0Ọ

%

1

+ Thiếu Đam: Biêu hiện cua việc thiếu đạm (N) ơ hồ tiêu thấy rõ nhât

khi cây sinh trướng chậm lại, ít ra cành hơn và chồi lá chuyên màu Hiện tượng vàng lá thường xuất hiện bắt đầu từ dưới gốc lên, khi các lá ơ dưới thấp đã vàng nhạt thì lá ờ tầng phía trên vẫn còn giữ được màu xanh tương đối

Biêu hiện của tình trạng thiêu Đạm

Khi bị thiếu đạm lá tiêu sẽ chuyển dần sang vàng nhạt rồi tới màu vàng đậm và đầu ngọn lá bị khô Khi lá rụng nhiều có nghĩa là cây tiêu đang trong tình trạng thiếu đạm nghiêm trọng Cây tiêu rất cần đạm, tuy nhiên nếu bón quá nhiều thì cây sẽ ra nhiều lá mà ít ra hoa đậu quả, hạt dễ bị xốp, làm giảm khả năng chống đỡ với sâu bệnh khi thời tiết thay đổi thất thường

fkừa Đạm dãn đền nãm tân công

+ Thiếu Kali: Biêu hiện triệu chứng thiếu kali (K2O) có thê nhận biêt được ơ lá cua cây tiêu trưcmg thành Lá tiêu chuyển vàng và xuất hiện cáa đốm chết màu xám, vết hoại chết thường có hình chữ V ớ đầu mép lá, đây

là hiện tượng “cháy đầu ngọn” Đinh lá bị cháy kéo dọc theo rìa lá, giòn dỗ gãy, phiến lá cong, dây tiêu tuy không chết nhưng cho năng suất giảm

ầ m hiện cua tình írệỊt^ thiểu Kali

+ Thiếu Lân: Biểu hiện thiếu lân (K) ở cây hồ tiêu hiếm khi xuất hiện

rõ ràng và rất khó nhận biết trên các vườn hồ tiêu Trường hợp thiếu lân nghiêm trọng thể hiện ở sự sinh trưởng chậm còi cọc của cây Điều này không rõ lẩm ở đỉnh sinh trưởng các dây thân, nhưng các cành ngang bị anh hướng nặng nề hon và cây rất ít ra cành ngang thứ cấp Phiến lá của các lá ở cây trưởng thành trở nên xanh xám đục, chuyển sang màu đồng, dàv cứng và thinh thoảng có các đốm chết ở đầu lá, sau đó lá bị rụng Cây tăng trương chậm lại, càn cỗi, ít đậu trái

+ Thiếu Masiề và Kẽm: (Mg & Zn)

Đây cũng là một yếu tố dinh dưỡng rất quan trọng đối với cây tiêu Hiện tượng thiếu magiê xuất hiện trước tiên trên các lá già và phát triến dần lên các lá non hơn Hồ tiêu thiếu magiê, phiến lá trở nên úa vàng trong khi gân chính vẫn xanh, vệt vàng thường xuất hiện từ trung tâm của một nửa đầu phiến lá rồi lan dần ra mép lá và phía cuống lá, vùng phiến lá gần cuống lá thưòmg vẫn giữ được màu xanh Trường hợp thiếu magie nặng thì

c

> è

0ũ

o

0Õ

\á rụng đồng loạt, trên cây còn các cành trơ trụi và một ít là non hơn không bị ảnh hưởng.

Biêu hiện của tình trạng thiểu Mag^

Phổ biến ở giai đoạn ra hoa và lúc trái già, lá mất màu diệp lục, gân lá màu vàng, lá tnrỏrng thành màu xanh nhạt, vàng dọc theo chiều dài gân lá, làm lá rụng Tình trạng thiếu Magie ở hồ tiêu thường đi kèm với tình trạng thiếu kẽm

Biêu hiện của tình trạng thiêu KẽìH + Thiểu Canxi: Canxi ảnh hưởng tới môi trường đất trồng, đất, tăng

khả năng hoạt động cùa vi sinh vật có ích trong đất

Canxi có ảnh hưởng tốt tới sự phát triển của đọt cây và rề cây, sự cấu tạo của hoa và lưu chuyển chất khô từ thân lá qua trái tiêu Tình trạng thiếu canxi thường ảnh hưởng đến tán lá phía dưới trụ tiêu hơn là tán lá

phía trên cao Lá xuất hiện các vệt úa vàng từ một hay cá hai bên phiến lá; gần cuống hoặc ở đoạn giữa lá Vệt úa vàng đi dần vào trong gân chínhl tiếp theo là sự hoại từ Các vết hoại tử nhỏ có thể xuất hiện rải rác giữa cáa gân lá, ở mặt trên hoặc mặt dưới của lá, lá tiêu sẽ rụng trước khi các vết hoại tử này phát triển mạnh, ở một số trường hợp có thể gây cho tiêu bị rụng lóng tháo khớp Khi bị thiếu canxi nặng cây tiêu sẽ cằn cỗi, các lón^ ngắn lại, lá non màu xanh nhợt, mép lá cháy xém gần phiến lá màu xanlj

Biêu hiện của tình trạng thiếu Coị9

+ Thiểu Lưu huỳnh: Thiếu lưu huỳnh (S) làm ảnh hưởng đến sự tống

hợp protein, gây ra giảm diệp lục, làm các lá non có màu trắng, thiếu lưiị huỳnh làm chậm hoặc ngăn cản sự ra hoa và dẫn đến làm giảm năng suấị

+ Thiếu truns vi ỉươns: Ngoài các nguyên tố nêu trên, hồ tiêu cũng

Molipden (Mo) và Bore (Bo), tuy nhiên chỉ nên bón vừa đủ vì thiếu haý thừa đều có hại cho hồ tiêu

Ềiễu hiền cùa tình tranM thiễu M<Maà

Biễu hiến của tình trmnữ thừa Mamaà

Ẹịễụ hiến cùa tình trQnẸ thiểu Săị

Các chất vi lượng này có vai trò đặc biệt quan trọng đối với cây hồ tiêu

có thê làm ảnh hưởng đến sự phát triền, chất lượng và năng suất khi thi; hoạch vì thế cần phải theo dõi để bổ sung kịp thời khi thấy cây có triệi; chứng thiếu những chất này

Ệ iiu hiận cùa tình trgKK thiều Bon^

Việc bón bổ sung chất vi lưọng hoặc phun vi lượng cho hồ tiêu là điền cần thiết tuy nhiên phải đúng liều lượng vì bón hay phun quá nhiều đều cỏ thể gây tác hại cho cây, làm ảnh hưởng đến sự phát triển, năng suất và sản lưọng của hồ tiêu

Ềiễu hiện cùa tình trgiK thừa Lân ậtíichũai

c

é ọ ũ

oiọ

I

>p

o

p

•Mc

Chương 4

THU HOẠCH, CHÊ BIẾN

& BẢO QUẢN

c

> t

5

ọ

>

03Ẹ

o

m

I THU HOẠCH HÒ TIÊU

Thu hoạch tiêu kéo dài khoảng 3 tháng tùy theo vùng, vùng Băc Trung

íộ thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 7; Nam Trung Bộ thu từ tháng 3 đến tháng 5; Tây Nguyên thu từ tháng 2 đến tháng 4 và Đông Nam Bộ thu từ tháng 1 đến tháng 3 Khi thu hoạch tiêu cần hạn chế tác động mạnh đèn cành quá (tránh giựt mạnh làm gãy cành, bong tróc rễ bám) sẽ làm giam Iiăng suất của hồ tiêu ờ vụ sau

I figười dân thu hoạch hô tiêỆ

Không nên thu hoạch khi quả tiêu chua đủ độ chín, quả tiêu còn non hạt chưa đủ độ chắc, dễ bể vụn trong khi chế biến, làm giảm chất lượng thành phẩm của tiêu Tiêu thường được chế biến thành hai dạng sản phẩm là tiêu đen và tiêu trắng (tiêu sọ) Thời điếm thu hoạch tốt nhất để chế biến tiêu đen là khi chùm quả chín lác đác (có trên 5% số quả chín) và các quả còn lại trên gié đã già chẳc Thời điểm thu hoạch tốt nhất để chế biến tiêu sọ là khi chùm quả hầu như đã chín hoàn toàn (có khoảng 20% quả còn sắc xanh đậm nhưng đã già chắc)

' 0 ^

hoạch quả đê che biên tiêu đđậ^

Tiêu sau khi thu hái có thế phơi ngay để làm tiêu đen hoặc ú từ một đếr hai ngày trong mát cho tiêu tiếp tục chín để làm tiêu sọ Trong quá trinh ii phai thường xuyên trộn đều đế quá chín đạt độ đồng đều cao Tách qut, tiêu ra khoi gié sau khi phơi từ một đến hai nắng Không nên phơi tiêu trực; liếp trên nền đất ấm mà nên phơi trên sân xi măng, sân gạch, trên tấm bạ': hoặc nong tre, nếu nắng to chỉ cần phơi 3 đến 4 nấng là đủ

í'

-> ẻ

Ọ

0

ọ g

1

phơi hỗ tiêu bẵng nonũĩti,

Độ ẩm của hạt phải đảm bảo dưới 15%, có thể dùng máy sấy để sấy

tiêu, nhiệt độ ổn định trong buồng sấy khoảng 50 - 60“c cho đến khi

tiêu khô Sau khi phơi sấy cần làm sạch tạp chất (như lá, cuống gié) lẫn trong hồ tiêu bằng cách sàng, quạt Tiêu đen thành phẩm sau khi chế biến được đựng vào bao có hai lớp, lớp trong là bao nilon (PE) đê chống ẩm, lớp ngoài là bao pp hoặc bao bố, bảo quản trong kho nơi thông thoáng, không quá nóng và có ẩm độ không quá cao

Hô tiêu bảo quản trong bao bô khi lưu kho

II CHÉ BIÊN HẠT TIÊU

+ Chế biến tiêu đen

Sản phấm tiêu đen là tiêu hái khi chùm quả còn chưa chín hăn, đeưi

về chất thành đống ủ trong khoảng 5 giờ, sau đó đem ra phơi nắng hoặcl sấy khô, tiêu héo mặt sẽ trở thành màu đen, loại bỏ tạp chất rồi đóng bao lưu giữ trong kho

§án phâm tiêu đen sau khỉ chê bỉêá

Đe cho tiêu đen có màu bóng đẹp, trước khi phơi nên nhúng các chùưi quả vào nước nóng s o v có pha ít muối trong khoảng 1 đến 2 phút, lấy

đế trong mát cho ráo nước rồi mới đem đi phơi, đây là phương pháp chếl biến tiêu đen khá phổ biến trong các hộ gia đinh trồng tiêu ở Việt Naưi hiện nay

+ Chế biến tiêu trắng

Tiêu trẳng (tiêu sọ) hiện nay có giá trị cao hơn nhiều so với tiêu đen tuy nhiên đê chế biến tiêu trắng thành công cũng đòi hoi nhiều công đoạn

kỹ thuật và độ kỹ lưỡng cũng cao hơn

ơ nước ta hiện nay, người dân thường chế biến tiêu trắng (tiêu sọ theo phưcmiỉ pháp lưu truyền từ dân gian: Ọuá tiêu chín sau khi thu hoạcl,

về được ủ trong mát từ 2 đến 3 ngày cho chín đều đồng loạt rồi đem ngâir;

ẻ

p

õp

trong nước từ 10 đến 15 ngày cho lớp vỏ ngoài mềm đi, sau đó vớt lẻn chà xát kỹ cho bong tróc hết lófp vỏ thịt bao bên ngoài hạt tiêu, rửa sạch lại rồi đem phơi trong khoáng 12 tiếng cho tiêu khô Trung bình cứ 100 ký tiêu tươi sau khi chế biến sẽ thu được khoáng 28 ký tiêu trắng (tiêu sọ thành phấm).

thắm tiêu trạrỊgsau khi ch ễbịtậ

ở đảo Bangka của Indonesia, người ta chế biến tiêu trắng bằng cách như sau: Quả tiêu chín sau khi thu hoạch về được cho vào túi và nén chặt, túi được may miệng kín và thả trong bể có thể thay đổi nước được, hoặc ngâm tại dòng nước chảy chậm để tiêu có màu sắc đẹp

Sau 6 đến 10 ngày ngâm, khi phần vỏ quả đã mềm và có thể tách ra một cách dễ dàng, họ vớt tiêu lên chà rừa sạch, lọc bỏ các tạp chất lẫn trong tiêu (như lá, cuống gié, các hạt lép và phần vỏ ngoài còn sót lại), sau đó đem hạt tiêu đi phơi nắng từ 2 đến 3 ngày cho khô Lúc mới chà rửa hạt tiêu có màu xanh xám nhưng khi bắt đầu khô thì màu sắc cũng bắt đầu chuyển dần sang màu trắng sữa

ở Ấn Độ, quả tiêu chín sau khi thu hoạch về được đem ngâm trong nước từ 2 đến 3 ngày, sau đó họ đổ quả tiêu vào giữa hai tấm thảm bằng sơ dừa và chà xát để loại bỏ đi lớp vỏ ngoài, rồi đem hạt tiêu sọ đi phơi khô

ở Campuchia và một vài vùng trồng tiêu của nước ta, người ta cũng chế biến tiêu trắng bằng cách thức như sau: Lựa những quả tiêu to tròn, chín kỹ bỏ vào bao cột chặt, ngâm trong nước lợ từ 10 đến 15 ngày cho đến khi lớp vỏ ngoài phồng lên rã nát, sau đó vớt ra cho vào thúng, lấy chân chà đạp cho phần vỏ thịt tróc hết ra, đãi bỏ vỏ rồi rửa sạch, đem đi phơi hoặc sấy khô.

+ Chế biến tiêu đỏ

Những hạt tiêu thật chín được đem đi phơi, khi khô hạt tiêu có màu đen nhưng vẫn ửng đở Tiêu này rất nặng và thơm ngon, ít được bán ra thị trưòng, được chế biến chủ yếu để làm quà biếu hoặc tiêu thụ cá nhân Tại Phú Quốc (Kiên Giang) và Chư Sê (Gia Lai) đã có chế biến tiêu đỏ nhưng

số lượng chưa nhiều, chỉ để tiêu dùng trong nước với giá khá cao (gấp 3 đến 4 lần so với giá tiêu đen)

spọp

1

Tiêu đỏ phơi khô trước khi đórmsói

73

Q<^an0vietboolc.com.vii

Chương 5

PHỤ LỤC BÀI ĐỌC THAM KHẢO

ẹ

> ọ

0 Õ

1