Chuẩn đoán thiểu năng

Chẩn đoán thiểu năng_ưu năngBước đầu chẩn đoán nhược năng_ưu năng thường do sự gơi ý của những triệu chứng lâm sàng mà thầy thuốc nghĩ tới rối loạn nội tiết.Nếu triệu chứng lâm sàng rất

Chẩn đoán thiểu năng_ưu năng

Bước đầu chẩn đoán nhược năng_ưu năng thường do sự gơi ý của những triệu chứng lâm sàng mà thầy thuốc nghĩ tới rối loạn nội tiết.Nếu triệu chứng lâm sàng rất điển hình

và xét nghiệm thấy nồng độ hormon trong máu cũng thật sự tăng(hay giảm) thì có thể khẳng định chẩn đoán là ưu năng(hay nhược năng)

Khó khăn hay gặp là ở người bình thường nồng độ hormon cũng rất thay đổi.(VD Hormon T4 -tuyến giáp có thể chênh lệch tới 3lần(4_12microgam/100ml),do vậy nhiều trường hợp phải nghi ngờ:có thật ưu năng(hay nhược năng)?và cũng cần phải chẩn đoán”tại tuyến” hay”ngoài tuyến”?

1_Phân biệt “thật” hay “giả”:

1.1_Ưu năng giả_nhược năng giả:

Ưu năng giả Nhược năng giả Đ/n Là trường hợp mà tuy có

những triệu chứng lâm sàng ưu năng nhưng khi đo trong máu thì nồng độ hormon vẫn bình thường(có khi còn giảm)

Là trường hợp mà có nhữnh triệu chứng lâm sang của nhược năng nhưng đo nồng độ hormon trong máu không giảm(có khi còn tăng)

Cơ chế _Hormon bị huỷ chậm(suy

gan,suy thận…) _Cơ quan đích tăng nhạy cảm với hormone

_Giảm chất vận chuyên hormon

_Điều trị bằng hormone ngoại sinh

_Tốc độ huỷ hay bất hoạt hormon quá nhanh

_Cơ quan đích giảm nhạy cảm với hormon

_Nhu cầu hormon tăng cao hơn

so với sản xuất

1.2_Xác định ưu năng(hay thiểu năng) là “thật” hay “giả”:

Việc xét nghiệm cần thiết để quyết định chẩn đoán,ngoài đo nồng chung hormon,phải

đo cả nồng độ hormon ở dạng tư do;nếu có thể đo nồng độ chất tải hormon

*Ứng dụng:

_Nếu xác định ưu năng(hay thiểu năng)chỉ là giả:người ta không cần tác động vào tuyến để điều trị

_Trái lại nếu đã khẳng định là ưu năng(hay thiểu năng) thạt thi cần phải xác định thêm: ưu năng(hay thiểu năng) này là do nguyên nhân tại tuyến,hay do nguyên nhân từ ngoài tuyến

2_Chẩn đoán “tại tuyến” hay”ngoài tuyến”

2.1Ưu năng

Thử tìm cách kìm hãm tuyến(hay cắt đứt nguồn kích thích nó),xem tuyến đó đáp ứng

ra sao?Nếu tuyến đó giảm tiết hormon thì đó là ưu năng”ngoài tuyến”,còn ngược lại nó vẫn tiết mạnh thì đó là ưu năng “tại tuyến”

VD:Một trẻ em phát triển sinh dục sớm, được chẩn đoán xác định là ưu năng buồng trứng(tinh hoàn) căn cứ vào:

+Kết quả đo hormon SD thấy tăng cao và kéo dai trong máu

+Đo hormon thích hợp của tuyến yên nếu:

.Tăng thì là ưu năng ngoài tuyến

.Giảm thì là ưu năng tại tuyến

2.2Nhược năng

Dùng biện pháp kích thích tuyến.Nếu tuyến đó:

+Tuyến đó vẫn không đáp ứng->thiểu năng do tại tuyến đó

+Tuyến đó vẫn đáp ứng ->Thiểu năng do nguyên nhân ngoài tuyến đó

VD;Một phụ nữ40tuổi được chẩn đoán xác định là suy SD căn cứ vào:

+Đo hormon trong máu(oestrogen,progesteron)thấy giảm rõ rệt

+Sau đó đo thêm FSH và LH:nếu thấy tăng vọt thì xác định là suy SD tại tuyến

***CHÚ Ý:

Với những tuyến không phụ thuộc tuyến yên,phân biệt ưu năng/nhược năng tại tuyến và ngoài tuyến bằng cách đo hormon tuyến đó trong các trường hợp:

+Tuyến hoạt động tự nhiên

+Tuyến đó hoạt động khi bị kích thích hoặc bị ức chế(tuỳ theo chẩn đoán trươc đó là

ưu hay nhược năng)