Bach khoa ve tê gioi sau bo (tuyet voi )

Với đặc điểm ái tính riêng, một số loài muỗi thường chỉ ưa thích chích đốt máu của một số loại động vật nào đó phù hợp.. Một đặc điểm sinh lý cũng được ghi nhận là có loài muỗi thích chí

Chắc hẳn trong số chúng ta ai cũng ghét loài muỗi bởi chúng luôn kêu vo ve bên tai

và khi bị muỗi đốt bao giờ cũng khiến chúng ta cảm thấy đau nhói, đặc biệt là khi con muỗi đó có mang mầm bệnh sốt rét, sốt vàng, sốt xuất huyết hay virus West Nile Mời bạn xem thêm những hình dưới đây để bổ sung hình ảnh về loài muỗi:

Loài muỗi cái thích gì ?

Muỗi là trung gian truyền một số bệnh ký sinh trùng ở vùng nhiệt đới như sốt rét, giun chỉ bạch huyết và bệnh do virut như sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản, sốt vàng Muỗi đực chỉ hút nhựa cây, còn muỗi cái mới chích đốt máu người và động vật Loài muỗi cái thích mùi của cơ thể, khí carbonic (CO2) và nhiệt tỏa ra từ người hay động vật

Đặc điểm các loài muỗi truyền bệnh

Trong các loài muỗi, có hai nhóm thường đốt máu người và có thể truyền bệnh Nhóm Anopheles

có giống Anopheles được biết đến nhiều nhất do vai trò truyền bệnh sốt rét Ở một số nơi, nó cũng

có khả năng truyền bệnh giun chỉ bạch huyết Nhóm Culicinae gồm các giống Culex truyền bệnh giun chỉ bạch huyết và một số bệnh virut; giống Aedes truyền bệnh sốt xuất huyết, sốt vàng, các bệnh virut khác và cũng có khả năng truyền bệnh giun chỉ bạch huyết; giống Mansonia truyền bệnh giun chỉ bạch huyết; giống Haemagogus và Sabethes truyền bệnh sốt vàng vùng rừng rậm ở Trung, Nam Mỹ.

Về tập tính, muỗi đực thường "ăn chay" nên không đốt máu, nó tự nuôi dưỡng bằng cách chích hút nhựa cây; muỗi cái thường "ăn mặn" nên nó chích đốt máu cả người và động vật Với đặc điểm ái tính riêng, một số loài muỗi thường chỉ ưa thích chích đốt máu của một số loại động vật nào đó phù hợp Muỗi thường bị thu hút bởi mùi của cơ thể, mùi của mồ hôi, khí CO2 và nhiệt tỏa ra từ người hay động vật Các loài muỗi thường thích chích đốt máu vào một số giờ nhất định, có thể vào lúc rạng đông, lúc hoàng hôn chập tối hoặc khi nửa đêm Đa số các loài muỗi thường chích đốt mồi vào ban đêm nhưng cũng có một số loài thường chích đốt mồi vào ban ngày Một đặc điểm sinh lý cũng được ghi nhận là có loài muỗi thích chích đốt máu ở trong rừng, một số loài lại thích chích đốt máu ở ngoài nhà hoặc trong nhà.

Do khả năng cần tiêu máu và phát triển trứng thụ tinh mất nhiều ngày nên muỗi cái sau khi hút no máu đã tìm nơi an toàn, tối tăm, ẩm thấp để trú ẩn và đậu nghỉ Một số loài thích trú đậu trong nhà hoặc ở chuồng gia súc, một số loài khác lại thích trú đậu ngoài nhà, trong các bụi cây hoặc nơi trú

ẩn tự nhiên Thường muỗi cái không chích đốt máu trong thời gian trứng thụ tinh đang phát triển Chính đặc điểm tập tính của muỗi đã giúp các nhà khoa học xác định loài muỗi chỉ gây mối phiền hà cho con người do việc chích đốt máu bình thường hay loài muỗi là trung gian truyền bệnh, trên cơ

sở này sẽ chọn lựa các phương pháp phòng chống thích hợp Một số loài muỗi thích chích đốt máu các loại động vật thì không có khả năng và nguy cơ trong vai trò truyền bệnh từ người này sang người khác Con người dễ dàng phòng tránh muỗi chích đốt máu đối với các loài muỗi có tập tính đốt mồi vào ban đêm hơn là loài có tập tính chích đốt máu vào ban ngày hoặc khi buổi chiều chập tối Loài muỗi có tập tính trú đậu ở trong nhà có khả năng dễ phòng chống hơn là loài muỗi có tập tính trú đậu ở ngoài nhà.

Mùi mà muỗi cái ưa thích

Theo tập tính chích đốt mồi của các loài muỗi đã nghiên cứu, muỗi cái thường ưa thích nếu như không muốn nói là bị thu hút bởi cái mùi cơ thể, mùi mồ hôi, khí CO2 và nhiệt tỏa ra từ người hay động vật Do nắm được các đặc điểm nên trong thực tế, ngành chuyên khoa côn trùng đã ứng dụng tính chất trên để xây dựng một số quy định cho các hoạt động thuộc lĩnh vực này.

Đối với cán bộ, nhân viên làm công tác côn trùng được phân công thực hiện phương pháp mồi người để bắt muỗi ở trong nhà và ngoài trời ban đêm phục vụ cho việc giám sát hoạt động của muỗi truyền bệnh tại điểm điều tra phải tuân thủ các quy định của chuyên môn Không được tắm rửa bằng xà phòng có mùi thơm quá nồng vào buổi chiều trước khi làm nhiệm vụ vì mùi thơm làm cho muỗi không bị thu hút tìm đến để đốt mồi, nếu muốn tắm rửa thì tốt nhất là dùng nước sạch, không dùng xà phòng thơm Trong khi mồi người bắt muỗi, tuyệt đối không được nói chuyện, hút thuốc lá, dùng nước hoa, xoa dầu nóng có mùi thơm vì sẽ có tác dụng xua đuổi muỗi bay đến Nếu thực hiện đúng quy định này, khả năng thu hút muỗi sẽ cao và bắt được nhiều muỗi Nếu không tuân thủ nguyên tắc, dù có ngồi cả suốt đêm cũng không bắt được muỗi, có bắt được cũng rất ít Số liệu điều tra thu thập được sẽ không trung thực.

Ngoài ra muỗi cái cũng ưa thích khí CO2 và nhiệt tỏa ra từ cơ thể Cũng căn cứ vào tập tính đốt mồi của muỗi, các nhà khoa học của Viện Vệ sinh phòng dịch Quân đội và Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương đã nghiên cứu phương pháp thu thập muỗi có đặc tính hoạt động ở vùng rừng núi bằng cách ứng dụng mồi dẫn dụ khói và lửa để bắt muỗi Về cơ bản, các loài muỗi đều có

thể bị dẫn dụ và thu hút bởi khí CO2 và nhiệt Tuy nhiên, nếu ở nhiệt độ quá cao và nồng độ khí CO2 quá lớn thì nguồn dẫn dụ sẽ mất tác dụng và có thể có tác dụng xua đuổi.

Trong tổ mối trưởng thành, bao giờ cũng có thành phần mối cánh.

Mối cánh là do mối non trải qua một số lần lột xác mà thành Chúng cũng đi kiếm ăn như mối lao động Hàng năm vào cuối mùa xuân khi áp xuất không khí thích hợp, nhất

là vào trước các cơn mưa giông hoặc lúc hoàng hôn; thời điểm này giảm bớt cac thiên địch như chim,cóc…, chúng bay ra khỏi tổ và hướng tới những nơi có ánh sáng đèn Sau 10 – 15 phút bay, thì rụng cánh, một con đực tìm một con cái, cắn đuôi, con cái sẽ dẫn đi tìm nơi cư trú, nếu thoát được các thiên địch và tìm được các vết nứt do lún hoặc một điểm thích hợp chúng sẽ taọ ra một tổ mới

Như vậy phải loại bỏ được những điểm mà mối cánh có thể chui xuống làm tổ thì mới có thể phòng được mối lâu dài

Thức ăn của mối

Nguồn thức ăn của mối chủ yếu là các sản phẩm thực vật, trong đó thành phần quan trọng nhất là chất xơ (cellulose) Vì vậy đối tượng bị mối gây hại rất đa dạng.

- Thực vật sống: Nhiều loài mối lấy thức ăn từ cây sống, đặc biệt là vào mùa khô hạn, cây sống còn cung cấp nước cho chúng, nhất là các cây còn non như bạch đàn, chè sắn và các cây trồng khác

- Thực vật khô: Ruột của loài mối nhà tiêu hoá được chất xơ nên ngoài gỗ, tre nứa tất cả các sản phẩm đựoc chế biến từ thực vật như giấy, vải…đều bị chúng phá hoại Trên đường đến nguồn thức

ăn, mối có thể đục qua nhiều loại vật liệu khác nhưxốp cách âm, cao su, đồng thời mang theo đất và độ ẩm làm nhiều máy móc bị hư hỏng theo

Các loại mối khác nhau thường ăn chất xơ của gỗ ở trạng thái khác nhau Mối nhà thích ăn gỗ thông màu trắng, Trám trắng…còn tốt nguyên; một số loại mối đất lại

ăn những loại gỗ đã hơi bị mục Với kỹ thuật nhử mối để tiêu diệt cần quan sát và lựa chọn loại mồi thích hợp và tác động thêm các chất dinh dưỡng như nước đường, nước cháo hoặc các chất dẫn dụ khác

Mối và kiến khác nhau thế nào?

Mối và kiến đều là côn trùng xã hội, chúng có nhiều đặc điểm giống nhau

Về hình thái, cơ thể của chúng đều chia làm 3 phần chính: đầu, ngực và bụng Nhưng chúng có một đặc điểm khác nhau về hình thái rất dễ nhận biết, đó là kích thước to, nhỏ của phần ngực so với phần đầu và phần bụng ở 2 nhóm Kiến có phần ngực rất nhỏ và

“thắt đáy lưng ong”so với 2 phần còn lại Trái lại mối trông lại “béo trục, béo tròn”do phầnngực không có sự khác biệt đáng kể nào so với đầu và bụng

Nhiều loài kiến nhiễm vào thức ăn, làm mất vệ sinh, gây thiệt hại không đáng kể cho công trình Nhưng nhiều loài mối khi xâm nhập vào công trình chúng thường gây thiệt hại nhiều mặt và to lớn cho công trình

Tìm hiểu chung về Loài Mối

Mối là một loại côn trùng xã hội đa hình thái Do sự chuyển hóa về chức năng, mối

phân hóa thành các dạng khác nhau về hình dạng và cấu tạo cơ thể: mối vua, mối chúa, mối cánh, mối lính, mối thợ trong cùng một đàn Mối sinh sản là các dạng mối có khả năng sinh sản như mối cánh trưởng thành, mối chúa, mối vua Mối vô sinh là các dạng không có khả năng sinh sản hoặc cơ quan sinh dục đã bị tiêu giảm như mối lính, mối thợ

Là loài côn trùng, bộ Cánh đều (Isoptera), sống ở các vùng nhiệt đới, hàng năm

gây thiệt hại rất lớn cho nhiều loại cây trồng và cho các công trình kiến trúc, kho tàng, đê điều, (Tại Ấn Độ, ước tính hàng năm trị giá

số cây cốc bị mối làm hại tới 280 triệu rupi)

Cơ thể mối gồm 3 phần: đầu, ngực, bụng với rang giới rõ rệt, dính nhau bằng các tấm màng đệm, vỏ cơ thể có cấu tạo cutin rắn chắc nhưng rất mềm dẻo ở phần giữa các đốt và các phần phụ chuyển động

Mối thường sống thành những tập đoàn lớn Một số xây tổ ở rất cao Mối chúa và mối vua (nhỏ hơn mối chúa) sống ở trung tâm của tổ

Mối chúa trưởng thành có một cơ thể khổng lồ giống như khúc lòng lợn chiều dài 10cm và là một cỗ máy đẻ thực sự Đôi khi, nó còn đẻ tới hơn 30 trứng trong 1 phút Nó không thể cử động được và được các mối thợ, dài khoảng 4mm chăm sóc và nuôi dưỡng

Mối chúa bắt đầu cuộc đời của mình như một con cái giống, với những chiếc cánh Cùng với nhiều con cái khác và những con đực có cánh, nó bay ra khỏi tổ, nơi nó đã sinh ra Đó

là sự chia đàn Nó hạ cánh ở một nơi nào đó, hai cánh bị mất đi và kết đôi với một con đực.Như vậy, chúng đã tạo ra được một tập đoàn mới Sau lần cặp đôi và đẻ trứng đầu tiên, mối chúa chỉ đẻ 5 – 25 trứng, tùy theo loài Sức sinh sản này tăng dần theo tuổi Trong 1 tổ

mối, có thể có nhiều mối chúa nên sức sinh sản của 1 đàn mối cực kỳ lớn Một số loài có

khả năng duy trì tuổi thọ của đàn tới gần 100 năm

Mối thợ thường nhỏ hơn các thành viên khác trong đàn nhưng

số lượng lại đông hơn Chúng có nhiệm vụ xây dựng và sửa chữa tổ, chuẩn bj thức ăn và nuôi dưỡng các thành viên khác trong đàn Chúng coi sóc trứng, ấu trùng và nhộng

Mối lính lớn hơn nhiều và chúng có cái đầu rất to Một số mối lính được trang bị bộ hàm giống như một cặp kéo, một số kháclại có một bộ hàm giống như mỏ Mối lính có nhiệm vụ bảo vệ tổ mối Kẻ thù chính của mối là kiến

Tổ mối được mối thợ làm từ đất trộn với nước bọt và phân Tổ mối được bao bọc bởi 1 lớptường thành bên ngoài rất cứng Giữa bức tường thành này và tổ mối được bố trí những đường dẫn cho phép không khí có thể lưu thông được Phần trung tâm của tổ được chia thành vô số các phòng Một phòng lớn được dành cho mối chúa liên tục đẻ trứng Những phòng khác dành để nuôi ấu trùng và nhộng mối Ngoài ra còn có các nhà kho để đồ dự trữ

và các phòng chứa chất thải Hình thái của tổ mối cũng rất đa dạng: hình quả lê

(Macrotermes annandalei), hình tròn (Odontotermes hainanensis), hình vòm, hình tháp, hình phỏng theo dạng hòm, dạng nhà,

Ở Việt Nam có khoảng 100 loài mối, thuộc các chi Coptotermes, Cryptotermes,

Neotermes, Clyptotermes, Hodotermes, Reticulitermes, Shedorhinotermes, Macrotermes, Odontotermes, Hàng năm, mối gây hại lớn cho các công trình kiến trúc, đê đập, kho tàng

và cây trồng Vì vậy, việc phòng trừ mối cần được quan tâm nhằm giảm thiểu những thiệt hại do mối gây ra

Mối chúa, mối vua

Mối chúa thường không ra khỏi tổ trừ trường hợp ngập úng, chúng có thể rời tổ chính đến tổphụ an toàn hơn song thường không ở gần vị trí mối đang gây hại.Mối vua ở gần mối chúa,

có cơ thể nhỏ hơn và hỗ trợ mối chúa trong việc sinh sản

nở Mối đực là mối chúa, chuyên giao phối, mối cái là mối hậu, chuyên đẻ trứng; chúng là

cơ sở sinh sôi đàn mối cho tổ mới Sau khi làm tổ 10 ngày thì bắt đầu đẻ trứng, một tháng sau ấu trùng ra đời, sau hai tháng, qua mấy lần lột xác lớn lên thành mối thợ và mối lính

Phân công lao động

Mối chúa và Mối hậu

Đầu nhỏ, bụng to (có thể dài từ 12-15 cm) Bộ phận sinh dục phát triển

Mối hậu có thể sống 10 năm; lúc đầu đẻ ít trứng, sau 4-5 năm, bộ phận sinh dục trưởng thành, mỗi ngày có thể đẻ ra 8000-10000 trứng

Mối thợ

Cơ thể nhỏ, các chi phát triển

• Mối thợ chiếm số đông, tới 70-80% trong đàn mối, gánh vác mọi công việc trong vương quốc như xây tổ, làm đường, chuyển trứng, hút nước, nuôi nấng mối non

• Mối thợ dùng đồ ăn và bùn, qua gia công kỹ lưỡng cho dính vào nhau để xây tổ Có

tổ chính và tổ phụ, là nơi chủ yếu để đàn mối sinh hoạt tập thể và sinh sống Ở châu Phi, có loài mối xây tổ trên mặt đất thành gò mối cao đến 10 m và rất chắc chắn, tựa như pháo đài, thành lũy vậy

Mối lính

• Mối lính phân hóa từ mối thợ Mối lính không nhiều, chủ yếu canh gác và tấn công.Cặp hàm trên mối lính rất phát triển (là vũ khí lợi hại của chúng), có con còn có tuyến hàm tiết ra dịch nhũ trắng, khi đánh nhau có thể phun chất dịch làm mê đối phương

• Giác quan hai bên miệng của mối lính rất đặc biệt, mất khả năng lấy mồi, khi cần thì mối thợ phải cho mối lính ăn

Sinh trưởng

Mối thích ăn chất cellulose) của gỗ Mối thợ có giác quan hai bên miệng kiểu nhai đặc biệt,vòm họng rất chắc Chất cellulose của gỗ khó tiêu hoá nhưng đường ruột mối có một loài siêu trùng roi tiết ra dung môi có thể phân giải cellulose thành đường cung cấp cho mối

Mối - côn trùng có hại

Mối là côn trùng có hại Nó phá hoại nhà cửa, đê diều, hồ chứa nước, thuyền bè, cầu cống

Làm thế nào khi mối cánh bay vào nhà?

Từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch cứ vào ngày nhiệt độ cao, oi ả nhất là trước cơn

giông ,Chúng ta thường thấy xuất hiện mối cánh bay thành từng đàn với hàng ngàn con vào những nơi có ánh sáng (bóng đèn)

Lúc này chính là thời điểm mối bay từ trong tổ ra tách đàn, những con mối vua, chúa có cánh đó tìm cặp đôi và rụng cánh, chúng tìm những nơi thích hợp cho sự tồn tại của chúng và hình thành tổ mối mới

Nếu gặp trường hợp này chúng ta nên đóng tất cả các cửa, tắt đèn

(trong trường hợp mối bay từ ngoài vào nhà) hoặc chúng ta có thể thắp nến để giữa chậu nước để mối rụng cánh rơi vào chậu.

Trong trường hợp mối bay từ trong nhà ra thì quý vị nên tắt đèn và mở cửa để mối bay hết

ra ngoài Chúng ta lưu ý trong trường hợp này khả năng trong nhà quý vị đã có tổ mối hìnhthành.Nên tiến hành ngay các biện pháp kiểm tra,phòng diệt để ngăn ngừa chúng phá hoại nền móng,các vật dụng bằng gỗ, sau này

Mối cái không nhất thiết cứ phải sinh sản hữu tính

Các nhà khoa học thuộc Đại học North Carolina cùng ba trường đại học khác tại Nhật Bản lần đầu tiên chứng minh được rằng mối chúa có thể sinh sản theo cả hai hình thức hữu tính và vô tính

Những con mối được sinh sản vô tính hếu hết đều sẽ trở thành

kẻ nối nghiệp – gọi là “mối chúa thứ cấp” – sống trong tổ mối

và giao phối với mối đực Dòng mối con vô tính được sinh ra với số lượng lớn này không mang những nguy cơ bẩm sinh bởi mối chúa thứ cấp không có chứa gen nào giống với mối vua

Nghiên cứu cho thấy mối con được sinh ra theo cách cũ giữa mối chúa sơ cấp hay mối chúa thứ cấp với mối vua hầu hết đều là thợ hoặc lính ở cả hai giới

Tiến sĩ Ed Vargo, phó giáo sư ngành côn trùng học tại bang NC kiêm đồng tác giả của nghiên cứu, cho rằng loài mối Reticulitermes speratus sống dưới đất được nghiên cứu là côn trùng gây thiệt hại kinh tế lớn tại Nhật Bản, nó cùng một họ với các loài mối ở bắc Carolina

Tổ mối thường được thiết lập và duy trì bởi một mối vua và một mối chúa Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã thu thập các con mối từ nhiều tổ khác nhau ở Nhật Bản Trong sốcác tổ này, mối chúa sơ cấp không có mặt nhưng lại có rất nhiều mối chúa thứ cấp Ngược lại, hầu hết mối vua đều có ở tổ Theo Vargo, điều này cho thấy mối vua sống thọ hơn mối chúa sơ cấp, do đó cần thiết phải có những kẻ nối dõi mối chúa giống về mặt di truyền để cai trị tổ mối

Mối Các nhà khoa học lần đầu tiên chứng minh được rằng mối chúa có thể sinh sản theo

cả hai hình thức hữu tính và vô tính

Phân tích di truyền của tổ mối do Vargo thực hiện cho thấy mối chúa thứ cấp có gen giống với mối chúa sơ cấp nhưng không giống bộ gen của mối vua, điều này cho thấy có sự tồn

tại của sinh sản vô tính Cùng lúc đó, mối thợ và mối lính dù là đực hay cái đều mang gen của cả mối chúa và mối vua, nghĩa là chúng được sinh sản hữu tính.

Vargo cho biết: “Việc sử dụng sinh sản như thế này rất khác thường ở côn trùng, và trước đây chưa hề được biết đến ở mối Cách thức áp dụng cả sinh sản hữu tính và sinh sản vô tính nhằm giúp mối chúa sơ cấp tối đa hóa đầu ra, tạo điều kiện cho tổ mối phát triển lớn hơn và nhanh hơn trong khi vẫn duy trì được tính đa dạng di truyền, tránh được những nhược điểm của giao phối gần”

Vargo dự định tiếp tục nghiên cứu bằng cách tìm hiểu các loài mối khác có hai hệ thống giao phối Ông thêm rằng việc tìm hiểu thêm về di truyền học đứng đằng sau sinh sản có thể mang lại các phương pháp ngăn cản sinh sản ở một số vị trí nhất định trong tổ mối – ví

dụ như ở loài mối chúa có hai cách sinh sản – hoặc mang lại những biện pháp loại bỏ những chức năng gen của những cá thể đảm nhận các vị trí đó

Tốc độ siêu phàm của loài Mối

Chớp mắt và bạn sẽ trượt mất cảnh tượng này: một con mối tầm thường Termes panamensis táp bộ hàm của nó với tốc độ vượt qua mọi cử động vận hành bằng năng lượng cơ trên trái đất

Khi quay phim bộ hàm của mối ở mức 40.000 hình/giây, Marc Seid

và Jeremy Niven ở Viện nghiên cứu nhiệt đới Smithsonian ở Panama đã cho thấy chúng đạt tốc độ 70,4 mét mỗi giây - dẫu trên một khoảng cách chỉ là 1,76 milimét

Khi bị kẻ xâm lăng đe dọa, mối khép hai hàm với nhau bằng cách sử dụng 4 bó cơ lớn đến mức chúng lấp đầy một nửa khoảng không trong đầu con vật Lực phát ra cực mạnh phả vào mặt kẻ xâm lược, giúp mối bảo vệ được tổ của mình trong không gian chật hẹp của cáihang