Địa lý kinh tế Việt Nam

Với vị trí địa lý như trên và với thực trạng nền kinh tế của các nước trong khu vực đã và đang tạo ra cho Việt Nam nhưng lợi thế quan trọng và cơ hội lớn trong việc hợp tác và tiếp thu n

MỤC LỤC Lời mở đầu

Nội dung

I Khái quát chung về những thuận lợi địa lý kinh tế Việt Nam hiện nay

II Những thuận lợi về kinh tế xã hội của Việt Nam đã khai thác được

III Những thuận lợi về kinh tế xã hội của Việt Nam chưa khai thác được

IV Đề xuất hướng giải quyết

Kết luận

Tài liệu tham khảo

LỜI MỞ ĐẦU

Như chúng ta đã biết nền kinh tế thế giới là một thể thống nhất bao gồm các nền kinh tế khu vực và quốc gia rất đa dạng, phát triển không đều, chứa đựng nhiều mâu thuẫn Theo trình độ phát triển của lý luận sản xuất và phân công lao động xã hội, có thể phân các nước trên thế giới thành các nhóm: nước phát triển, nước đang phát triển và nước chậm phát triển Trong đó, Việt Nam là một nước đang phát triển Với vị trí địa lý : Nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, ở ngã tư nơi gặp gỡ của những luồng gió xuất phát từ các trung tâm lớn bao quanh Nằm phía Đông của bán đảo Đông Dương gần trung tâm Đông Nam Á, nên đã trở thành một đầu mối giao thông quan trọng đi từ Ấn

Độ Dương sang Thái Bình Dương và Châu Úc Đại Dương hoặc ngược lại, có vùng biển chủ quyền rộng lớn và giàu tiềm năng Đặc biệt, Việt Nam nằm trong khu vực đang diễn ra các hoạt động kinh tế sôi động nhất thế giới trước ngưỡng cửa của thế kỷ XXI Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore đã trở thành "4 con Rồng" Châu Á cũng đang có những chuyển động mới đáng

kể trong phát triển kinh tế Nhìn chung các nước ASEAN đang ngày càng chiếm vị trí cao hơn trong nền kinh tế của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương cũng như của thế giới Như tốc độ tăng trưởng bình quân GDP của thế giới là 3-5%, thì trong khu vự đã đạt được tốc độ bình quân là 6-9%

Với vị trí địa lý như trên và với thực trạng nền kinh tế của các nước trong khu vực đã và đang tạo ra cho Việt Nam nhưng lợi thế quan trọng và cơ hội lớn trong việc hợp tác và tiếp thu những kinh nghiệm quý báu về phát triển kinh tế- xã hội Đồng thời tranh thủ tối đa nguồn vốn, kỹ thuật – công nghệ tiên tiến và hiện đại từ các nước trong khu vực, xuất nhập khẩu nhiều loại hàng hóa thế mạnh của nước ta

NỘI DUNG

I- Khái quát chung về những thuận lợi địa lý kinh tế Việt Nam hiện nay

Việt Nam là một đất nước đầy tiềm năng, dân số trẻ, sức tiêu thụ ngày một tăng Mặc dù bị tụt hậu do chiến tranh nhưng VN giờ đây là một trong những nơi dễ tiếp cận nhất để mở rộng kinh doanh ở châu Á Đáng chú ý là thị trường bán lẻ ở VN tăng trưởng tới 30% mỗi năm trong hơn một thập niên qua và tiếng tăm toàn cầu của Việt Nam đã mở ra những cơ hội lớn trong các lĩnh vực cơ sở hạ tầng, trường học, sân bay, hải cảng và các lĩnh vực khác Trong thời gian qua, VN có nhiều thay đổi về môi trường pháp lý, góp phần cải thiện đáng kể môi trường kinh doanh, nâng cao mức độ thuận lợi trong kinh doanh và thu hẹp khoảng cách với các quốc gia đứng đầu trong khu vực Đông Á - Thái Bình Dương VN đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận tín dụng bằng việc mở rộng phạm vi tài sản có thể sử dụng để thế chấp.Và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác đầu tư, nhất

là trên các lĩnh vực mà các nước bạn có thế mạnh và VN có nhu cầu như giao thông, xây dựng, y tế, hóa chất Các mối quan hệ hợp tác này cùng có lợi, phù hợp với tiềm năng, lợi thế của mỗi nước, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa của mỗi nước thâm nhập vào thị trường của nhau

Với những thế mạnh về nhân lực và chính sách trong lĩnh vực công nghệ thông tin, Việt Nam là điểm đến hấp dẫn cho các công ty phần mềm trên thế giới muốn tìm kiếm nguồn lực ở bên ngoài Và với môi trường thông thoáng, hợp lý tạo điều kiện cho các nước có nền giáo dục tiên tiến tham gia và hỗ trợ

VN thực hiện đổi mới giáo dục đại học trong các lĩnh vực quản trị đại học, đổi mới tài chính giáo dục đại học, đào tạo giảng viên có trình độ tiến sĩ nhằm đưa giáo dục đại học Việt Nam vươn lên vị thế mới

Để thu hút được nhiều vốn đầu tư, đó là nhờ yếu tố con người, chất lượng nguồn nhân lực, sự ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội Trong số 11

nước Đông Nam Á, VN được coi là nước có môi trường đầu tư thuận lợi nhất

ở khía cạnh ổn định chính trị và xã hội Con người luôn có thái độ hợp tác chân thành và muốn làm bạn với tất cả các nước Đó là điều cơ bản và then chốt để rạo niềm tin hợp tác với nước ta Mặt khác nước ta có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng, trong đó nhiều loại có giá trị kinh

tế lớn nhưng chưa được khai thác hoặc mới khai thác ở mức độ thấp, việc sử dụng cũng chưa thật hợp lý Đây là những nguồn lực bên trong để phát triển kinh tế, đồng thời là đối tượng đầu tư của Tư bản nước ngoài Và nước ta là một nước đang phát triển đông dân, trở thành thị trường tiêu thụ hàng hoá và dịch vụ rộng lớn nên đã là tiền đề và yếu tố kích thích thu hút vốn đầu tư của nước ngoài, mở rộng các quan hệ kinh tế đối ngoại

II Những thuận lợi về kinh tế xã hội của VN đã khai thác được

1.Kinh tế:

Kinh tế Việt Nam là nền kinh tế hỗn hợp, gồm nhiều thành phần đặc biệt phụ thuộc cao vào xuất khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài, khi nền kinh tế này càng được thị trường hóa thì sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế

vẫn còn ở mức độ cao Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tăng trưởng

khá nhanh và vững chắc trong thời gian 2001 – 2008 Trong thời gian 2001 – 2007, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tăng với tốc độ trung bình hằng năm là 18.89 Do tốc độ xuất khẩu hàng hóa tăng cao đã đưa quy mô xuất khẩu hàng hóa tăng gấp 3.35 lần trong khoảng thời gian 7 năm qua.Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa theo đầu người cũng tăng nhanh Nếu năm 2000, kinh ngạch xuất khẩu hóa theo đầu người mới chỉ có 186 USD thì đến năm

2007 đã tăng lên mức 596 USD, tức là tăng gấp 3.05 lần Cơ cấu hàng xuất khẩu đã có nhiều chuyển biến tích cực Sản phẩm xuất khẩu đa dạng phong phú hơn

Nhóm hàng khoáng sản, nhiên liệu:Năm 2007 chỉ riêng hai mặt hàng

dầu thô và than đá đã chiếm gần 20% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước

Nhóm hàng nông lâm thủy sản: chỉ trong vòng 7 năm từ 2001-2007,

giá trị xuất khẩu các mặt hàng này đã tăng lên gần gấp 3 lần do tình hình kinh

tế thế giới phục hồi và chi phí sản xuất gia tăng.Và do giá nông sản thế giới đang trên đà lên giá Đầu năm 2008, thế giới đối mặt với cuộc khủng hoảng lương thực khi giá hầu hết các nông sản chính như: bắp, lúa mì, gạo đều tăng gấp 2-3 lần trong vòng chưa đầy hai năm

Dệt may, da giày:Tình hình xuất khẩu dệt may, da giày của Việt Nam

năm qua luôn ổn định Tốc độ tăng trưởng bình quân của ngành dệt may là 23%, da giày là 15,3%

Các sản phẩm gỗ  gia tăng giá trị xuất khẩu một cách đều đặn trong giai

đoạn 2001-2007 Trong vòng 7 năm, giá  trị xuất khẩu tăng gấp 7 lần.Gia nhập WTO mở ra những thuận lợi cho ngành chế biến gỗ xuất khẩu

Ngành xuất khẩu hàng điện tử và linh kiện máy tính đang ngày càng

có vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bình quân của mặt hàng này giai đoạn 2003-2007 đạt 29,4%, cao nhất trong số các mặt hàng chủ lực

Với tốc độ tăng trưởng xuất khẩu luôn cao gấp từ 2 đến 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP thời gian qua, xuất khẩu đã thực sự trở thành một động lực tăng trưởng kinh tế VN Thị trường xuất khẩu đã đột phá xuất khẩu thành công vào thị trường Mỹ và duy trì được thị phần trên thị trường lớn nhất thế giới Mặt khác cũng đạt được chỗ đững trên các thị trường lớn khác như: Nhật Bản-nước nhập khẩu lớn thứ 2 sau Mỹ, tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu sang Nhật Bản chiếm 13.2% tổng kim ngạch xuất khẩu; Trung Quốc - thị trường xuất khẩu lớn thứ 3, chiếm 10.3 % tổng kim ngạch xuất khẩu, Xingapo - thị trường xuất khẩu lớn thứ 4 với các mặt hàng chủ yếu là dầu thô, hàng thủy sản, điện

tử, máy tính và linh kiện, cao su, gạo Ngoài ra,chúng ta còn  ổn định được thị phần ở thị  trường Châu Á, củng cố thị trường EU, khôi phục thị trường

Nga và Đông Âu, mở rộng thị trường Châu Đại Dương, khai phá mạnh mẽ thị trường Trung Đông, châu Phi và Mỹ latinh…

Về nhập khẩu: kim ngạch nhập khẩu năm 2001 đạt 16 tỷ USD, tăng

2,8% so với năm 2000; trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 11,24 tỷ USD (giảm 0,40%)và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 4,76 tỷ USD (tăng 9,3%) Hoạt động nhập khẩu đã đáp ứng nhu cầu về trang thiết bị, phụ tùng, nguyên liệu cho các ngành kinh tế và nhu cầu tiêu dùng của xã hội đối với một số mặt hàng trong nước chưa sản xuất được, cũng như nhằm bảo hộ một

số ngành trong nuớc và phù hợp với tình hình hội nhập kinh tế khu vực và thế giới Nhập siêu tuy còn cao nhưng đã giảm so với năm 2000 Nếu tính cả dầu thô thì năm 2001, nhập siêu là 800 triệu USD, chiếm 5,2% giá trị xuất khẩu (năm 2000 nhập siêu chiếm 8%) Khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 2.889 triệu USD, chiếm 34,5% giá trị xuất khẩu của khu vực

Cơ cấu thành phần kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng phát huy

tiềm năng của các thành phần kinh tế và đan xen nhiều hình thức sở hữu Khu vực kinh tế nhà nước được tổ chức lại, đổi mới và chiếm 38,4% GDP vào năm 2005 Kinh tế dân doanh phát triển khá nhanh, hoạt động có hiệu quả trên nhiều lĩnh vực, chiếm 45,7% GDP, đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm và cải thiện đời sống nhân dân; kinh tế hợp tác và hợp tác xã phát triển khá đa dạng (đóng góp 6,8% GDP) Kinh tế

có vốn đầu tư nước ngoài có tốc độ tăng trưởng tương đối cao, chiếm 15,9% GDP, là cầu nối quan trọng với thế giới về chuyển giao công nghệ, giao thông quốc tế

Đầu tư phát triển: Chính phủ đã thực hiện các giải pháp kích cầu đầu

tư, tăng cường huy động các nguồn vốn, bao gồm việc ứng trước kế hoạch đầu tư ngân sách nhà nước (NSNN) của các năm sau, bổ sung thêm nguồn

vốn trái phiếu Chính phủ, vốn tín dụng đầu tư, tín dụng xuất khẩu, tín dụng đào tạo lại cho người lao động bị mất việc làm… Với những nỗ lực đó, nguồn vốn đầu tư toàn xã hội năm 2009 đã đạt được những kết quả tích cực Ước tính tổng đầu tư toàn xã hội năm 2009 đạt 708,5 nghìn tỷ đồng, bằng 42,2% GDP, tăng 16% so với năm 2008 Trong đó, nguồn vốn đầu tư nhà nước (gồm đầu tư từ ngân sách nhà nước, nguồn trái phiếu Chính phủ, nguồn tín dụng đầu tư theo kế hoạch nhà nước và nguồn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước) là 321 nghìn tỷ đồng, tăng 43,3% so với năm 2008; nguồn vốn đầu

tư của tư nhân và của dân cư là 220,5 nghìn tỷ, tăng 22,5% Những kết quả này cho thấy các nguồn lực trong nước được huy động tích cực hơn Tuy nhiên, trong khi các nguồn vốn đầu tư trong nước có sự gia tăng thì nguồn vốn FDI năm 2009 lại giảm mạnh Tổng số vốn FDI đăng ký mới và tăng thêm ước đạt 20 tỷ USD (so với 64 tỷ USD năm 2008), vốn thực hiện ước đạt khoảng 8 tỷ USD (so với 11,5 tỷ USD năm 2008) Tổng vốn ODA ký kết cả năm ước đạt 5,456 tỷ USD, giải ngân đạt khoảng 3 tỷ USD.Nếu như năm

1997, chúng ta đạt được tốc độ tăng trưởng 8,2% với vốn đầu tư chỉ chiếm 28,7% GDP thì cũng với tốc độ tăng trưởng xấp xỉ như vậy năm 2007 (8,5%) chúng ta phải đầu tư tới 43,1% GDP Đến năm 2009, trong khi tổng mức đầu

tư toàn xã hội lên tới 42,2% GDP, thì tốc độ tăng trưởng lại chỉ đạt 5,2%..

Việt Nam đã thu hút được nhiều vốn đầu tư trực tiếp (FDI) từ 82 nước và cụ

thể trong từng ngành là công nghiệp và xây dựng: 67% số dự án và 60% tổng giá trị FDI đăng ký Dịch vụ là: 22,3% về số dự án và 34,3% về giá trị Và Việt Nam cũng đầu tư ra nước ngoài tới 37 quốc gia và lãnh thổ: 265 dự án đầu tư ra nước ngoài, với tổng số vốn khoảng 2 tỷ dollar chủ yếu là đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp, tiếp theo là nông, lâm nghiệp Đồng thời thu hút

được một khối lượng vốn lớn từ nguồn vốn ODA, nhiều dự án ODA đã dành cho việc tăng cường hệ thống cấp nước sạch ở đô thị và nông thôn; cải thiện

hệ thống thoát nước thải ở các thành phố lớn…dự án xây dựng khu liên hợp sản xuất gang thép và cảng Sơn Dương của Tập đoàn Formosa (Đài Loan) đầu tư vào khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh vươn lên là địa phương thu hút FDI cao nhất cả nước với tổng trị giá 7,8 tỷ USD, Với dự án Khu liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn có số vốn 6,2 tỷ USD

Việt Nam đã hợp tác kinh tế song phương bằng ký hiệp định đối tác kinh

tế Việt Nam - Nhật Bản, hợp tác kinh tế đa phương bằng việc ký hiệp định gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới với tiêu chuẩn “WTO Plus” VN đã là thành viên chính thức của nhiều tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực, và điều đáng nói nhất là năm 2007 Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức thứ

150 của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

2 Xã hội

Song song với việc phát triển và tăng trưởng kinh tế, 20 năm qua, dưới

sự lãnh đạo của Đảng; việc xây dựng nền văn hoá mới và giải quyết các vấn

đề xã hội, con người luôn được quan tâm Tăng trưởng kinh tế gắn chặt với phát triển văn hoá, xã hội và con người Năm 2005, chúng ta đã tạo được việc

làm cho 7,5 triệu lao động Công cuộc xoá đói, giảm nghèo được đẩy mạnh

và đạt kết quả đầy ấn tượng: tỷ lệ hộ đói giảm từ 30% năm 1992 xuống 7% năm 2005, thì tỷ lệ nghèo đã giảm từ 58% năm 1993 xuống 28,9% năm 2002 Năm 2000, cả nước đã đạt chuẩn quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học; đến giữa năm 2004, 20 tỉnh, thành phố đã đạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở Tỷ lệ người lớn biết chữ đã tăng từ 88% cuối năm 1980 lên 95% năm 2004 Hầu hết xã, phường đã có trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở Các huyện và khu vực đã có trường phổ thông trung học Các trường đại học được mở thêm nhiều, các trường dạy nghề được khôi phục và ngày càng phát triển Phong trào khuyến học, khuyến tài được phát động rộng khắp, phong trào xã hội hoá giáo dục ngày càng toả rộng và được toàn dân tích cực hưởng ứng Nhờ những cố gắng đó mà nguồn nhân lực xã hội được

nâng cao về chất lượng Tính đến giữa năm 2004, 22,5% số người lao động đã được đào tạo, trong đó số đào tạo nghề là 13,3%

Nhiều thành tựu khoa học và công nghệ đã được đưa vào áp dụng trong

thực tế, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội rõ rệt đặc biệt là trong các lĩnh vực nông nghiệp, y tế, bưu chính viễn thông Kinh phí đầu tư cho khoa học và công nghệ được tăng lên Nước ta đã có quan hệ hợp tác về khoa học và công nghệ với trên 70 nước, vùng lãnh thổ và tổ chức quốc tế Đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ đã góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định đường lối, chủ trương chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước; tham gia xây dựng các chương trình, dự án phát triển kinh tế-xã hội; tiếp thu, làm chủ và ứng dụng có hiệu quả các công nghệ nhập từ nước ngoài

Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân có nhiều tiến bộ, góp phần hạ

thấp đáng kể tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi, khống chế thành công một số dịch bệnh, đặc biệt là bệnh viêm đường hô hấp cấp Tuổi thọ trung bình của người dân từ 63 tuổi năm 1990 tăng lên 71,3 tuổi năm 2005 Chỉ số phát triển con người năm 2004 là 0,691 Những giá trị và đặc sắc văn hóa của 54 dân tộc anh em được kế thừa và phát triển, góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng Giao lưu, hợp tác văn hóa với nước ngoài được mở rộng Một

số nét mới trong chuẩn mực văn hóa của con người Việt Nam từng bước hình thành Các tài năng văn hóa - nghệ thuật được khuyến khích Nhiều di sản văn hóa - cả vật thể và phi vật thể - được giữ gìn, tôn tạo Việc phân phối các sản phẩm văn hoá đã nhanh và đều khắp hơn Hệ thống các sản phẩm văn hoá góp phần trực tiếp vào sự phát triển, tăng trưởng của ngành du lịch, của nền kinh

tế quốc dân Hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế về văn hoá thực sự khởi sắc, góp phần làm cho vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao; văn hoá, con người và cuộc sống Việt Nam được bạn bè hiểu biết rõ hơn

Cơ sở hạ tầng : Từ khi nền kinh tế mở cửa,cơ sở hạ tầng đáp ứng tốt cho

yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Nhiều công trình giao thông, nhà máy, xí nghiệp được xây dựng với vốn đầu tư lớn,quy mô rộng Hệ thống giao thông được nâng cấp một cách hoàn thiện Xây dựng được những cây cầu đạt tiêu chuẩn về chất lượng Cơ sở hạ tầng giao thông vận tải phát triển nhanh, đáp ứng tốt cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Mạng lưới bưu chính viễn thông được tập trung đầu tư phát triển, hiện đại hoá và áp dụng công nghệ thông tin hiện đại Đến nay hệ thống các bưu điện, bưu cục đã phủ kín địa bàn toàn tỉnh, hệ thống điện thoại đã đến 145/145 xã, phường, thị trấn, đáp ứng được yêu cầu thông tin liên lạc của nhân dân Đến 2005 bình quân có 16,9 máy/ 100 dân

II Những thuận lợi về KT-XH của VN chưa khai thác được 1.Kinh tế

Chất lượng tăng trưởng kinh tế không cao, thể hiện ở tốc độ chuyển dịch cơ cấu chậm, tính hiệu quả và sức cạnh tranh thấp: xét về quan hệ

với biến động cơ cấu kinh tế của các khu vực, các ngành, nhóm ngành, có thể thấy quá trình tái cơ cấu kinh tế đang diễn ra chậm chạp Nếu xét theo quan

hệ với các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế và khả năng cạnh tranh, thì chất lượng tăng trưởng càng bộc lộ nhiều hạn chế, thể hiện ở hệ số ICOR cao và tỷ suất lợi nhuận thấp đến mức đáng lo ngại Những dấu hiệu này cho thấy nền kinh

tế đang vận hành với hiệu quả thấp, sức cạnh tranh yếu.Tuy nhiên, cơ cấu kinh tế Việt Nam chuyển dịch chậm hơn dự kiến, kể cả cơ cấu ngành, cơ cấu lao động, cơ cấu công nghệ Trong nhiều năm qua, xét theo tỷ trọng giá trị tăng thêm trong GDP, cơ cấu kinh tế chủ yếu biến đổi theo sự chuyển dịch của hai nhóm ngành nông- lâm - thủy sản và công nghiệp- xây dựng Tỷ trọng dịch vụ trong GDP trồi sụt theo từng năm và chưa thể hiện một xu thế chuyển