SOẠN DẠYChương II VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN HẾT CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT 1918 ---Bài 22 XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP I.. - Nguy
Trang 1SOẠN DẠY
Chương II VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN HẾT CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1918)
-Bài 22
XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC THUỘC ĐỊA
LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Những điếm mới trong nề kinh tế - xã hộiViệt nam đầu thế kỷ XX
- Những chuyển biến về kinh tế đã tạo ra những chuyển biến về xã hội như thế nào
- Nguyên nhân của những biến đổi trong nề kinh tế - xã hội Việt Nam là do sự tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp
2 Kỹ năng
Bồi dưỡng kĩ năng so sánh các nội dung, kiến thức lịch sử
3 Thái độ
- Hiểu được bản chất bóc lột của thực dân Pháp
II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
- Giáo viên:
+ Bản đồ hành chính Đông Dương thời thuộc Pháp
+ Sơ đồ Bộ máy thống trị của Pháp ở Đông Dương
- Học sinh:
+ Sưu tầm tranh, ảnh phản ánh những điểm mới trong nền kinh tế - xã hội Việt Nam + Sưu tầm một số tài liệu văn học, sử học có liên quan đến nội dung bài học
III HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1 Ổn định lớp (1phút)
2 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
Câu 1: Lập bảng thống kê các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương Câu 2: Tại sao cuộc khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần vương?
3 Dẫn dắt vào bài mới GV đưa ra một số tranh, ảnh phản ánh tình hình kinh tế - xã hội
Việt Nam đầu thế kỷ XX Từ đó đặt vấn đề: Tại sao đầu thế kỷ XX đã xuất hiện những điếm mới trong nền kinh tế - xã hội Việt Nam? Điểm mới được thể hiện như thế nào?
Trong tiết học này, chúng ta tìm hiểu cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất
để thấy được những biến đổi về kinh tế - xã hội ở nước ta hồi đầu thế kỉ XX
TL HOẠT ĐỘNG CỦA
VỀ KINH TẾ
- Giới thiệu thời điểm
thực dân Pháp tiến hành
khai thác thuộc địa lần
- Mục đích: Vơ vét sức người, sức của nhân dân Đông Dương đến tối đa
Năm 1897, thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất
Trang 2thứ nhất - Mục đích
khai thác?
- Tổ chức cho cả lớp
thảo luận: “Những điểm
mới trong nông nghiệp,
công nghiệp, giao thông
vận tải, thương nghiệp
đầu thế kỷ XX?”
- Sự biến đổi đó có lợi
cho Pháp hay nhân dân
Việt Nam?
- So sánh sự khác nhau của kinh tế Việt Nam ở hai thời điểm: cuối thế kỷ XIX với đầu thế kỷ XX
- Rút ra bản chất bóc lột thuộc địa của thực dân Pháp
- Nông nghiệp: Đẩy mạnh việc cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền
- Công nghiệp: Khai thác mỏ
và công nghiệp phục vụ đời sống (xi măng, điện, nước…)
- Giao thông: đường sắt, đường bộ, cầu, cảng được xây dựng
- Thương nghiệp do người Pháp độc chiếm
=> Phương thức sản xuất TBCN từng bước du nhập vào Việt Nam Tuy vậy, phương thúc bóc lột phong kiến vẫn được duy trì
VỀ XÃ HỘI
- Trong xã hội Việt Nam
đầu thế kỷ XX còn tồn
tại các giai cấp cũ
không? Đó là những giai
cấp nào? Thân phận của
họ có gì khác trước?
HS đọc SGK và xem một
số tranh ảnh (sưu tầm thêm) Xã hội Việt Nam phân hóa sâu sắc Giai cấp cũ tiếp tục tồn tại
và phân hóa, giai cấp mới ra đời
- Giai cấp địa chủ phong kiến
Một bộ phân nhỏ dựa vào Pháp trở nên giàu có Một số địa chủ vừa và nhỏ có tinh thần chống Pháp
- Nông dân
+ Chịu thuế khóa, địa tô, phu phen, tạp dịch… nạn cướp đất + Bị mất đất, một bộ phận phải tìm đường ra thành phố, hầm
mỏ, đồn điền, công trường, nhà máy để kiếm việc làm + Là lực lượng hùng hậu trong phong trào chống Pháp
10’ Hoạt động 3: Thảo
luận nhóm - Giai cấp công nhân+ Làm việc trong các hầm mỏ,
Trang 3- Cho HS thảo luận theo
tổ: “Cuộc khai thác
thuộc địa của thực dân
Pháp làm nảy sinh
những lực lượng xã hội
mới nào?”
- Kết luận:
+ mau thuẫn dân tộc và
giai cấp gay gắt
+ Tạo những điều kiện
bên trong cho cuộc vận
động giải phóng dân tộc
theo hướng mới
- Xác định các lực lượng xã hội mới: Công nhân, tư sản, tiểu tư sản và nguyên nhân nảy sinh các lực lượng xã hội đó
- Thái độ đối với vấn đề giải phóng dân tộc của từng giai cấp và tầng lớp
đồn điền, các xí nghiệp công nghiệp, công trường, các ngành giao thông …
+ Số lượng ngày càng đông, sống tập trung (Năm 1914 có khoảng 10 vạn công nhân chuyên nghiệp)
+ Đầu thế kỷ XX còn non trẻ, mục tiêu đấu tranh chủ yếu là
vì quyền lợi kinh tế và tham gia phong trào chống Pháp do các tầng lớp khác lãnh đạo
- Tầng lớp Tư sản
Những người làm đại lý cho Pháp, thầu khoán, chủ xưởng, hiệu buôn, một số sĩ phu tiến
bộ lập hiệu buôn, cơ sở sản xuất…
- Tầng lớp tiểu tư sản
Gồm tiểu thương, tiểu chủ, viên chức, thầy giáo, nhà báo, học sinh, sinh viên…
Ga Hà Nội đầu thế kỷ XX
Kết luận:
Tác động của cuộc khai thác
và bóc lột thuộc địa:
- Ít nhiều làm thay đổi nền kinh tế Việt Nam
- Mâu thuẫn dân tộc và giai cấp trong lòng xã hội Việt Nam trở nên gay gắt
- Nảy sinh các tầng lớp, giai cấp mới, tạo ra những điều kiện bên trong cho cuộc vận động giải phóng dân tộc theo hướng mới
4 Củng cố: (4 phút)
- Hướng dẫn HS lập bảng so sánh cơ cấu kinh tế - xã hội Việt Nam trước và trong cuộc
khai thác thuộc địa lần thứ nhất
Thời gian
Nội dung Trước cuộc khai thác thuộc địa Sau cuộc khai thác thuộc địa
Cơ cấu kinh tế - Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp
- Công nghiệp, thương nghiệp kém
- Nông nghiệp là chủ yếu
- Công nghiệp, thương nghiệp, giao
Trang 4phát triển thông vận tải phát triển
Cơ cấu xã hội - Hai giai cấp chính là phong kiến
và nông dân
- Hai gai cấp chính là phong kiến và nông dân
- Xuất hiện giai cấp, tầng lớp công nhân, tư sản, tiểu tư sản
- Gợi ý trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài
5 Dặn dò: (1 phút)
- Sưu tầm tranh ảnh thời Pháp thuộc; trả lời các câu hỏi sgk.
- Tìm hiểu phong trào Đông Du do Phan Bội Châu Khởi xướng và phong trào duy tân do Phan Chu Trinh khởi xướng
IV – RÚT KINH NGHIỆM
