Giáo án vật lý 9 hai cột

Tiết 3 – Bài 3 Thực hành :Xác định điện trở của một dây dẫn bằng Vôn kế và ăm pe kế I/ Mục tiêu: - Nêu đợc cách xác định điện trở từ công thức tính điện trở - Mô tả đợc cách bố trí và ti

Trang 1

- Nêu đợc ý nghĩa của các giá trịcủa vôn và oát trên dụng và thiết bị điện

- Nêu đợc công thức tính công suất và điện năng tiêu thụ điện của một mạch

điện

- Nêu đợc công thức định luật Jun – Len xơ

- Xác định bằng thực nghiệm định luật Ôm cho đoạn mạch nối tiếp , song song, diện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài , bản chất , tiết diệncủa dây dẫn

Định luật Jun – Len xơ

- Vận dụng đợc các công thức

- Giải thích đợc nguyên tắc hoạt động của biến trổcn chạy , cầu chì , hiện tợng

đoản mạch , các biện pháp thông thờng để sử dụng an toàn tiếtkiệm điện

Ngày soạn: ………

Ngày giảng:………

Tiết 1 Bài 1 :

Sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế

giữa hai đầu dây dẫn

I/ Mục tiêu:

- Nêu đợc cách bố trí thí nghiệm và tiến hành thí nghiệm khảo sát sự phụ thuộc của cờngđộ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

- Vẽ và sửdụng đợc đồ thị biểu diễn mối quan hệ I , U từ số liệu thực nghiệm

- Nêu đợc mối quan hệ về sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thé giữa hai đầu dây dẫn

- Mắc thành thạo mạch điện theo sơ đồ , sử dụng các dụng cụ đo , kỹ năng vẽ ,

Trang 2

Hoạt động 1:Tổ chức Kiểm tra Đặt vấn đề– –

- Giói thiệu yêu cầu chơng

- Thống nhất cách chia nhóm , chuyển

phòng học

3- Đặt vấn đề

- ở lớp 7 chúng ta đã biết đèn sáng

mạnh hay yếu phụ thuộc vào cờng độ

dòng điện Còn trong thực tế khi hiệu

điện thế tăng hay giảm thì độ sáng của

đèn cũng thay đổi theo Vậy hiệu điện

thế và cờng độ dòng điện có liên quan gì

với nhau ? Làm thế nào để kiểm tra điều

đó ?

- Học sinh nghe yêu cầu của giáo viên

- Tìm hiểu mục tiêu của môn học và của chơng

- Đa ra các phơng án

Hoạt động 2 : Tìm hiểu sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế

giữa hai đầu vật dẫn

- Yêu cầu học sinh tìm hiểu mạch điện

hình 1.1 Vẽ sơ đồ mạch điện

- Yêu cầu học sinh đọc mục hai tìm hiểu

mục tiêu các bớc tiến hành thí nghiệm

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm theo

+Mắc mạch điện tiến hành thí nghiệm theo yêu cầu

+ Đo cờng độ I tơng ứng với U đặt vào hai đầu dây dẫn

+ Ghi kết quả vào bảng 1 – Trả lời câu hỏi C1

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm theo các bớc đã nêu

- Thảo luận nhóm đa ra nhận xét :

Trang 3

nhận xét

- Giáo viên thống nhất nhận xét vào hai đầu dây dẫn bao nhiêu lần thì cờng độ dòng điện qua dây dẫn cũng

tăng hoặc giảm bấy nhiêu lần

Hoạt động 3 : Vẽ và sử dụng đồ thị để rút ra kết luận

- Giáo viên giới thiệu thông báo

- Đặc điểm của đờng biểu diễn sự phụ

thuộc của I vào U

- Giáo viên yêu cầu học sinh nêu một vài

cặp giá trị

- Hớng dẫn học sinh vẽ đồ thị

- Trả lời câu C2

- Giáo viên giải thích sai số

- Thảo luận nhóm đi đến kết luận

II - Đồ thị biểu diễn sạ phụ thuộc của ờng độ dòng điện vào hiệu điện thế

- Cờng độ dòng điện chạy qua một dây dẫn

tỷ lệ thuận với hiệu điện thế đặt vào hai

đầu dây dẫn đó

- Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cờng

độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai

đầu dây dẫn là một đờng thẳng đi qua

gốc toạ độ ( U = 0 , I = )

3 – Hớng dẫn về nhà

- Học bài làm bài tập sách bài tập

- Hoạt động cá nhân trả lời yêu cầu nêu đợc :

C3 : + U = 2,5 V  I = 0,5A + U = 3,5 V  I = 0,7AC4 :

KQđoLần đo Hiệu điện thế (V) dòng điệnCờng độ

Trang 4

- Phát biểu và viết đợc hệ thức định luật Ôm

- Vận dụng đợc định luạt Ôm để giải một số bài tập đơn giản

- Sử dụng đúng một số thuật ngữ khi nói về hiệu điện thế và cờng độ dòng điện

- Vẽ sơ đồ mạch điện , sử dụng các dụng cụ đo để xác định điện trở của dây dẫn

- Cẩn thận kiên trì trong học tập

II /Chuẩn bị:

- Bảng phụ

III /Tổ chức các hoạt động dạy học:

Với dây dẫn trong thí nghiệm ở bảng 1

Nếu bỏ qua sai số thì thơng số U/I là

không đổi , với các dây dẫn khác thì có

Học sinh lên bảng trả lời các học sinh khác lắng nghe , nhận xét , chữa vào

vở nếu saiYêu cầu điền đợc kết quả vào bảng KQ

đoLần

đo

Hiệu

điện thế (V)

Học sinh đa ra cac nhận xét khác nhau

Hoạt động 2 : Tìm hiểu khái niệm điện trở

- Yêu cầu học sinh dựa vào bảng 2 xác

định thơng số U/I đối với dây dẫn  nêu

I - Điện trở của dây dẫn

1 – Xác định thơng số U/I đối với mỗi dây dẫn

- Học sinh tính thơng số U/I đối với số

Trang 5

- Yêu cầu học sinh tìm hiểu thông báo

+ Công thức tính điện trở

+ Ký hiệu của điện trở

- Yêu cầu học sinh vẽ mạch điện có các

thiết bị để xác định điện trở của một dây

dẫn

- Hớng dẫn học sinh cách đổi đơn vị điện

trở

- So sáng điện trở của dây dẫn ở bảng 1

và bảng 2  nêu ý nghĩa của điện trở

hỏi C2

2 - Điện trở

- Tìm hiểu thông báo SGK+ Công thức : R = U/I+ Ký hiệu :

+ Đơn vị : Ôm ( Ω )

- Học sinh vẽ sơ đồ mạch điện dùng dụng cụ đo xác định R của một dây dẫn -Từ kết quả cụ thể so sánh điện trở của hai dây dẫn nêu đợc ý nghĩa của điện trở

Hoạt động 3 : Phát biểu và viết công thức định luật Ôm

- Giáo viên thông báo : Từ công thức

thức của địng luật hãy phát biểu

lệ thuận với hiệu điện thế giữa hai đầu

đây và tỷ lệ nghịch với điện trở của dây dẫn đó

- Địng luật Ôm : Cờng độ dòng điện

trong một dây dẫn tỷ lệ thuận với

hiệu điện thế giữa hai đầu đây và tỷ

lệ nghịch với điện trở của dây dẫn đó

I = U/R

- Điện trở của mọôt dây dẫn đợc xác

định bằng công thức : R = U/I

- Đọc mục : Có thể em cha biết

- Học thuộc phần ghi nhớ SGK

- Chuẩn bị sẵn mẫu báo cáo thực hành

- Hoạt động cá nhân trả lời yêu cầu nêu

đợc

- C3 : + Tóm tắt R = 12Ω I = 0,5 A U = ? + Bài giải : áp dụng công thức I =

R U

Trang 6

Tiết 3 – Bài 3 Thực hành :

Xác định điện trở của một dây dẫn bằng Vôn kế và ăm pe kế

I/ Mục tiêu:

- Nêu đợc cách xác định điện trở từ công thức tính điện trở

- Mô tả đợc cách bố trí và tiến hành thí nghiệm xác định điện trở của dây dẫn bằng vôn kế và ăm pe kế

- Mắc mạch điện theo sơ đồ

- Sử dụng đúng và thành thạo các dụng cụ đo : Vôn kế và ăm pekế

- Kỹ năng làm bài thực hành và viết báo cáo thực hành

- Cẩn thận , kiên trtì , trung thực trtong hoạt động nhóm và cá nhân

- Biết cách sử dụng điện an toàn

- Hợp tác trong hoạt động nhóm , yêu thích môn học

- Đồng hồ đa năng , dây dẫn điện trở cha biết giá trị , biến thế nguồn , ăm pe

kế , vôn kế , công tắc, dây nối

1- Tổ chức

9A

9B

2- Kiểm tra

- Lớp phó phụ trách học tập báo cáo sự

chuẩn bị bài ở nhàcủa học sinh

- Trả lởi câu hỏi mục một trongbáo caó

thực hành

- Vẽ sơ đồ mạch điện thí nghiệm xác

định điện trở của một dây dẫn bằng vôn

kế và ăm pe kế

+ Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

+ Gọi học sinh nhận xét câu trả lời

của bạn  Giáoviên đánh giá phần

chuẩn bị bài của học sinh cả lớp nói

chung và đánh giá cho điểm học sinh

- Các học sinh vẽ sơ đồ mạch điện vào

vở nếu cha vẽ đợc

Hoạt động 2 : Thực hành theo nhóm

Trang 7

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

- Chia nhóm , phân công nhóm trởng ,

yêu cầu nhóm trởng phân công công

việccho các thành viên trong nhóm của

nhóm mình

- Nêu yêu cầu chung của tiết thực hành

- Giao dụng cụ cho các nhóm

- Yêu cầu các nhóm tiến hành thí

nghiệm theo nộidung mục2

- Giáo viên theo dõi giúp đỡ các nhóm

tiến hành thí nghiệm đọc kết quả đo

chính xác

- Yêu cầu các thànhviên trong nhóm đều

phải tham gia thí nghiệm

- Hoàn thành báo cáo thực hành Trao

đổi nhóm để nhận xét về nguyên nhân

gây ra sai số trong kết quả đo

- Nhóm trởng cử đại diện lên nhận dụng

cụ thí nghiệm , phân công thký ghichép kết quả thí nghiệm và ý kiến thảo luận

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm

- Đọc kết quả đo đúng qui tắc

- Tất cả học sinh trong nhóm tham gia thí nghiệm hoạc theo dõi thí nghiệm

- Cá nhân hoàn thành mục a , b trong báo cáo thực hành

- Trao đổi hoàn thành nhận xét

+ Thái độ học tập của các nhom và cá nhân học sinh

+ ý thức kỷ luật của giờ thực hành

3 – Hớng dẫn về nhà

- Ôn lại kiến thức về mạch điện nối tiếp và song song đã học ở lớp 7

- Nghiên cứu bài : Đoạn mạch nối tiếp

Ngày soạn: ………

Ngày giảng:………

Tiết 4 – Bài 4 :

Trang 8

Đoạn mạch nối tiếp

1

R

R U

U

= từ các công thức đã học

- Mô tả đợccách bố trí thí nghiệm kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lý thuyết

- Vận dụng đợc những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng và giải các bài tập về đoạn mạch có hai điện trở mắc nối tiếp

- Kỹ năng sử dụng các dụng cụ đo

- Kỹ năng lắp ráp thí nghiệm , suy luận lậpluận lô jích

- Vận dụng các kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng có liên quan

- Yêu thích môn học

- Điện trở mẫu 6Ω - 10 Ω - 16Ω , vôn kế , ăm pe kế , biến thế nguồn , công tắc , dây dẫn , bảng phụ

Hoạt động 1: Tổ chức Kiểm tra Đặt vấn đề– –

- Trong một đoạn mạch có hai điện trở

mắc nối tiếp, có thể thay hai điện trở

này bằng một điện trở khác sao cho

c-ờng độ dòng điện và hiệu điện thế trong

mạch vẫn không thay đổi đợc không ?

- Học sinh lên bảng chữa bài tập và trả lời câu hỏi , các học sinh khác lắng nghe, nhận xét chữa vào vở bài tập nếu sai

- Học sinh đa ra các dự đoán

Hoạt động 2 : Ôn lại các kiến thức liên quan tới bài

I – Cờng độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch nối tiếp

Trang 9

- Trong đoạn mạch có hai bóng bóng

đèn mắc nối tiếp cờng độ dòng điện qua

mỗi đèn quan hệ với cờng độ dòng điện

dòng điện mạch chính nh thế nào ? hiệu

điện thế qua mỗi đèn quan hệ với hiệu

điện thế hai đầu đoạn mạch nh thế nào ?

- Trả lời câu C1

- Tìm hiểu thông báo

- Hoàn thành câu C2 vào vở

+ Từ định luật Ôm viết biểu thức cho

2 - Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp

- Quan sát hình 4.1 Trả lời câu C1 yêu cầu nêu đợc

R1 nối tiếp R2 nối tiếp ăm pe kế

- Cá nhân đọc thông báo , hoàn thành câu C2 vào vở yêu cầu nêu đợc

1

1 1

R

U

I = I1 = I2 

U1/R1 = U2/R2  U1/U2 = R1/R2

Hoạt động 3 : Xây dựng công thức tính điện trở tơng đơng

của đoạn mạch mắc nối tiếp

- Yêu cầu cá nhân hoàn thành câu C3

+ Viết biểu thức liên hệ giữa UAB

U1&U2

+ Viết biểu thức tính trên theo I

và R tơng ứng

- Hãy nêu cách tiến hành thí nghiệm

kiểm tra công thức điện trở tơng đơng

- Hoàn thành câu C3 + Vì : R1 nối tiếp R2 nên UAB = U1+

U2  IAB Rtđ = I1.R1 + I2.R2 mà IAB

= I1 = I2  Rtđ = R1+ R2  đpcm

3 –Thí nghiệm kiểm tra

- Học sinh nêu cách kiểm tra theo nội dung SGK

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm thảo luận nhóm rút ra kết luận

- Trả lời các câu hỏiC4

đợc

Trang 10

+ Yêu cầu cá nhân hoàn thành câu C4

+ Giáo viên làm thí nghiệm kiểm tra

- Cờng độ dòng điện có giá trị nh nhau

tại mọi điểm : I = I1 =I2

- Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn

mạch bằng tổng hiệu điện thế giữa

hai đầu mỗi điện trở thành phần U =

U1 +U2

- Điện trởp tơng đơng của đoạn mạch

bằng tổng hai điện trở thành phần Rtđ

= R1 + R2

- Hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện

trở tỷ lệ thuận với điện trở đó U1/U2

= R1/R2

- Xem bài : Đoạn mạch song song

+ Cá nhân hoàn thành câu C4+ Quan sát thí nghiệm kiểm tra của giáo viên

- Câu C5 :+Vì R1 nối tiếp R2 nên ta có

Rtđ = R1 + R2 = 20Ω + 20Ω = 40Ω+ Khi mắc thêm R3

Trang 11

I/ Mục tiêu:

- Suy luận để xây dựng đợc công thúc tính điện trở tơng đơng của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song

2 1

1 1 1

R R

1

R

R I

- Trong một đoạn mạch có hai điện trở

mắc nối tiếp, có thể thay hai điện trở

này bằng một điện trở khác sao cho

c-ờng độ dòng điện và hiệu điện thế trong

mạch vẫn không thay đổi đợc không ?

Hoạt động 2 : Nhận biết đoạn mạch gốm hai điện trở mắc song song

- Trong đoạn mạch có hai bóng bóng

đèn mắc song song cờng độ dòng điện

qua mỗi đèn quan hệ với cờng độ dòng

điện dòng điện mạch chính nh thế nào ?

Hiệu điện thế qua mỗi đèn quan hệ với

hiệu điện thế hai đầu đoạn mạch nh thế

2 - Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song

- Quan sát hình 4.1 Trả lời câu C1 yêu

Trang 12

- Hoàn thành câu C2 vào vở

+ Từ định luật Ôm viết biểu thức cho

I1 I2

cầu nêu đợc

R1 nối tiếp R2 nối tiếp ăm pe kế

- Cá nhân đọc thông báo , hoàn thành câu C2 vào vở yêu cầu nêu đợc

1

1 1

2 1 2

2 1

2 2 1 1

2

1

R

R I

I R

R R U

R U R U R U I

Hoạt động 3 : Xây dựng công thức tính điện trở tơng đơng của đoạn mạch gồm

hai điện trở mắc song song

- Yêu cầu cá nhân hoàn thành câu C3

+ Viết biểu thức liên hệ giữa UAB

U1&U2

+ Viết biểu thức tính trên theo I

và R tơng ứng

- Hãy nêu cách tiến hành thí nghiệm

kiểm tra công thức điện trở tơng đơng

- Hoàn thành câu C3 + Vì : R1 // R2 nên I = I1+ I2 

=>

2

2 1

1

R

U R

2 1 2

1

1 1 1

R R

R R R R R

R td = + => td = +

3 –Thí nghiệm kiểm tra

- Học sinh nêu cách kiểm tra theo nội dung SGK

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm thảo luận nhóm rút ra kết luận

4– Kết luận ; SGK

- Học sinh tìm hiểu khái niệm hiệu điện thế định mức

Hoạt động 4: Vận dụng - Củng cố H– ớng dẫn về nhà

Trang 13

2 – Củng cố

-C4: Vì quạt trần và đèn dây tóc có cùng hiệu điện thế định mức là 220V nên đèn

và quạt đợc mắc song song vào nguồn 220V để chúng hoạt động bình thờng C5:

+ Vì R1//R2 do đó điện trở tơng đơng là :

15 15

1 30

1 1 1 1

2 1

=

=>

= +

=



td

R R

= +

10

1 30

1 15

1 1 1 1

3 12

AC AC

R R

Trang 14

- Bảng phụ

- Viết công thức biểu diễn mói quan hệ

giữa hiệu điện thế cờng độ dòng điện và

điện trở trong đoạn mạch có các điện trở

mắc nối tiếp song song

- Giới thiệu các bớc giải bài tập

- Học sinh tìm hiểu các bớc giải bài tập

Hoạt động 2 : Giải bài tập 1

- Đọc đề tóm tắt bài toán

- Yêu cầu học sinh phân tích mạch điện

- Tìm hiểu các đại lợng đã cho , các đại

lợng cha biết

- Vận dụng các công thức đã học để tìm

các đại lợng cha biết

- Thử lại kết quả tính đợc

- Kết luận của bài

- Cá nhân đọc đề , tóm tắt , giải bài theo các bớc đã tìm hiểu

+ Tóm tắt: R1 = 5Ω UV = 6V IA= 5A

A Rtđ R2 = ?+ Bài giải: R1 nt R2 A nt R1 nt R2

 Ia=IAB = 0,5A

a – Tính Rtđ : Theo đinh luật ôm ta

5 , 0

U R

AB

Rtđ trong đoạn mạch là 12Ωb- Vì R1 nt R2

- Gọi hai học sinh lên bảng chữa , các

học sinh khác làm vào vở - Học sinh lên bảng chữa + Tóm tắt : R1= 10Ω I1 = 1,2A

Trang 15

- Giáo viên nhận xét cách làm của học

sinh

- Nếu học sinh đa ra cách giải khác thì

giáo viên nhận xét phân tích đúng sai

IA=1,8A UAB =? R2= ?+ Bài giải

a : A nt R1=> I1=1,2A

A nt ( R1//R2) => IA= IAB =1,8A

Từ công thức :

V U

R I U R I U R

u I

12 10 2 , 1

1

1 1 1

,

12 12

6 , 0 2 , 1 8 , 1 //

2

2 2

1 2

2 1 2

1

A o

V I

U R V U

A I

I I

I I I R R

- Gọi hai học sinh lên bảng chữa , các

- Nếu học sinh đa ra cách giải khác thì

giáo viên nhận xét phân tích đúng sai

- Học sinh lên bảng chữa + Tóm tắt : R1= 15Ω UAB =12V R2=

R3=30Ω I1 = ? I2=? I3 = ? RAB=?

+ Bài giải

a : A nt R1 nt ( R2//R3) Vì R2//R3 nên

Ω

= Ω + Ω

= +

=

Ω

= +

=

30 15 15

15 30 30

30 30

23 1

3 2

3 2 23

R R R

R R

R R R

U I

R

U I

+ Bài 2 : Vận dụng với đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp

Trang 16

- Vận dụng các công thức đã học

để giải bài toán

- Kiểm tra biện luận kết quả

- Xem bài : Sự phụ thuộc của điện trở

vào chiều dài dây dẫn

+ Bài 3 : Vận dụng cho đoạn mạch hỗn hợp

Trang 17

- Nêu đợc điện trở của một dây dẫn có cùng tiết diện và chất liệu thì phụ thuộc vào chiều dài

- Mắc mạch điện và sử dụng các dụng cụ đo đểđo điện trở của dây dẫn

- Trung thực có tinh thần hợp tác trong hoạt động nhóm

- Ăm pe kế, vôn kế, biến thế nguồn, công tắc, dây dẫn , dây điện trở , bảng cắm, bảng phụ

- Nêu các kết luậnvề đoạn mạch có hai

điện trở mắc nối tiếp

- Với mỗi dây dẫn điện trở là không đổi

vậy điện trở của mỗi dây dẫn phụ thuộc

nh thế nào vào bản thân dây dẫn đó ?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào những yếu tố nào

- Quan sát hình 7.1 chobiết các cuộn

dây dẫn khác nhau ở điểm nào ?

- Yêu cầu các nhóm thảo luận nhóm đề

ra phơng pháp kiểm tra sự phụ thuộc của

điện trở vào chiều dài dây

- Yêu cầu các nhóm đề ra phơng án thí

nghiệmcủa điện trở vào chiều dài dây

I – Xác định đợc phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào một trong những yếu tố khác nhau

- Học sinh quan sát hình 7.1 nêu đợc các

đặc điểm khác nhau của dây dẫn : Chiều dài , tiết diện , chất liệu dây dẫn

- Thảo luận nhóm đề ra phơng án kiểm tra sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài

- Đại diện nhóm trình bày phơng án của nhóm mình , các nhóm khác nhận xét

Hoạt động 3 : Xác đinh sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn

vào chiều dài của dây dẫn

Trang 18

Dự kiến cách làm

- Yêu cầu học sinh nêudự đoán sự phụ

thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

, trả lời câu hỏi C1

- Yêu cầu các nhóm làm thí nghiệm

- Giáo viên thu bảng kết quả , gọi học

sinh nhóm khác nhận xét và so sáng với

dự đoán

- Yêu cầu các nhóm rút ra kết luận

II – Sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

- Các nhóm nêu dự kiến làm thí nghiệm

- Học sinh nêu dự đoán

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm , ghi kết quả vào bảng 1

- So sánh với dự đoán ban đầu

- Kết luận : Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiêù dài

- Xem bài 8 : Sự phụ thuộc của điện

trở vào tiết diện của dây dẫn

- Hoạt động cá nhân trả lời yêu cầu nêu đợc

- C2 : Chiều dài càng lớn thì điện trở càng lớn , nêu hiệu điện thế kông đổi thì I càng nhỏ => Đèn sáng càng yếu

- C3 :

m l

I

U R

40 4 2 20

- Học sinh nắm đợc sự phụ thuộc của điện trở vào tiết diện của dây dẫn

- Biết cách xác định sự phụ thuộc của điện trở vào một trong các yếu tố khi cố

định các yếu tố khác

- Kiểm tra sự phụ thuộc điện trở của dây dẫn vào tiết diện của dây dẫn đó

- Nêu đợc điện trở của một dây dẫn có cùng chiều dài, chất liệu phụ thuộc vào tiết diện

- Mắc mạch điện và sử dụng các dụng cụ đo để đo điện trở của dây dẫn

Trang 19

II-Chuẩn bị :

III-Hoạt động dạy học:

- Nêu các kết luậnvề đoạn mạch có hai

điện trở mắc song song

3 - Đặt vấn đề

- Với mỗi dây dẫn điện trở là không đổi

vậy điện trở của mỗi dây dẫn phụ thuộc

nh thế nào vào bản thân dây dẫn đó ?

Hoạt động 2 : Dự đoán sự phụthuộc của điện trở vào tiết diện dây dẫn

- Quan sát hình 8.1 Tính điểntở của các

3

R R

3

R R

R = + + = =>R R R R =

Vậy điện trở của dây dẫn tỷ lệ nghịch với tiết diện của dây

Hoạt động 3 : Thí nghiệm kiểm tra

Trang 20

- Tiến hành thí nghiệm - Ghi kết quả đo đợc vào bảng

Kết quả

Lần đo

Dây tiết diện S1

- Xem bài 8 : Sự phụ thuộc của điện

trở vào vật liệu của dây dẫn

- Hoạt động cá nhân trả lời:

- C2 : Chiều dài càng lớn thì điện trở càng lớn , nêu hiệu điện thế kông đổi thì I càng nhỏ => Đèn sáng càng yếu

- C3 :

m l

I

U R

40 4 2 20

- Câu C4: Vì I1 = 0,25I2 nên điện trở của

đoạn đay thứ nhất gấp bốn lần đoạn dây dẫn thứ hai , do đó l1 = 4l2

Trang 21

- Trung thực, có tinh thần hợp tác nhóm trong thí nghiệm và bài học

1- Tổ chức

9A

9B

2- Kiểm tra

- Qua các tiết 7-8 ta đã biết điện trở của

một dây dẫn phụ thuộcvào những yếu tố

nào ? phụ thuộc nh thế nào ?

2 - Đặt vấn đề

- Muốn kiểm tra sự phụ thuộc của điện

trở vào vật liệu làm dây dẫn ta phải tiến

hành thí nghiệm nh thế nào ?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu xem điện trở có phụ thuộc

vào vật liệu làm dây dẫn không

Yêu cầu học sinh nêu các bớc tiến hành

thí nghiệm kiểm tra sự phụ thuộc của

điện trở vào vật liệu làm dây dẫn

- Yêu cầu học sinh vẽ sơ đồ mạch điện

- Yêu cầu học sinh lập bảng kết quả thí

- Học sinh lập đợc bảng :

- Học sinh nêu đợc các dụng cụ thí nghiệm cần thiết, các bớc tiến hành thí

Trang 22

- Nêu các bớc tiếnhành thí nghiệm

- Học sinh làm thí nghiệm theo nhóm

thực hiện từng bớc theo yêu cầu của thí

nghiệm

- Thảo luận nhóm rt ra kết luận

nghiệm để kiểm tra sự phụ thuộc của

điện trở vào vật liệu làm dây dẫn

- Học sinh làm thí nghiệm theo nhóm, thảo luận để rút ra nhận xét về sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn

Hoạt động 3 : Tìm hiểu điện trở suất Công thức điện trở –

- Yêu cầu học sinh đọc thông tin , trả lời

câu hỏi

+ Điện trở suất của một chất là gì ?

+ Ký hiệu - đơn vị của điện trở suất

- Treo bảng điện trở suất Gọi học sinh

tra bảng xác định điện trở suất của một

số chất , giải thích ý nghĩa các con số

- Cá nhân hoàn thành câu C2

- Hớng dẫn học sinh trả lòi câu C3 , yêu

cầu thực hiện các bớc hoàn thành bảng 2

- Hoạt động cá nhân trả lời câu C2 yêu cầu nêu đợc :

+ ρ = 0,5.10-6Ω mnghĩa là một thanh constantan hình trụ dài 1m tiết diện 1m2 thì điện trở của nó là 0,5.10-6Ω

- Điện trở của dây dẫn tỷ lệ thuận với

chiều dài l của dây dẫn , tỷ lệ nghịch

với tiết diện S của dây dẫn và phụ

thuộc vào vật liệu làm dây dẫn

Câu C4 :

S = π 3 , 14(104 )

4

2 3

14 , 3

4 , 4 10

7 ,

l =

Trang 23

- R = ρS l

3 – Híng dÉn vÒ nhµ

- Häc bµi lµm bµi tËp s¸ch bµi tËp

- §äc môc : Cã thÓ em cha biÕt

- Häc thuéc phÇn ghi nhí SGK

- Xem bµi : BiÕn trë – ®iÖn trë dïng

trong kü thuËt

cm m

RS

3 , 14 1428

, 0 10

5 , 5

10 14 , 3 25

ρ

Trang 24

- Nhận biết đợc biến trở là gì? Nguyên tắc hoạt động của biến trở

- Mắc đợc biến trở vào mạch điện để điều chỉnh cờng độ dòng điện trong mạch

- Nhận biết đợc các loại điện trở dùng trong kỹ thuật

- Mắc và vẽ đợc mạch điện có dùng biến trở

- Ham hiểu biết, sử dụng an toàn điện

- Biến thế nguồn, công tắc, dây dẫn , dây điện trở , bảng cắm, bảng phụ , bóng

đèn , các loại biến trở , ttranh vẽ các loại biến trở

1- Tổ chức

9A

9B

2- Kiểm tra

- Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào

những yếu tố nào ? phụ thuộc nh thế nào

? viết công thức tính điện trở của dây

dẫn

- Từ công thức tính điện trở của dây dẫn

theo em có những cách nào làm thay đổi

điện trở của đây dẫn

Hoạt động 2 : Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở

- Treo tranh vẽ kết hợp với hình 10.1 trả

Trang 25

- Trả lời câu hỏi : Biến trở là gì , nó có

tác dụng gì trong mạch điện  kết luận

- Chỉ ra các chốt của biến trở khi mắc vào mạch điện

- Cá nhân hoàn thành câu C3 yêu cầu nêu đợc : Điện trở của mạch điện có thay đổi vì khi di chuỷen con chạy C thì chiều dài của cuộn dây biến trở thay đổi

 Thay đổi điện trở của biến trở và của mạch điện

- Cá nhân hoàn thành câu C4 : Khi dịch chuyển con chạy thì sẽ làm thay đổi chiều dài cuộn dây có dòng điện chạy qua và do đó làm thay đổi điện trở của biến trở

2 – Sử dụng biến trở dể điều chỉnh ờng độ dòng điện

c Cá nhân hoàn thành câu C5 yêu cầu làm đợc ;

- Hoàn thành câu C6 : Các nhóm làm thí nghiệm trả lời câu hỏi theokết quả thí nghiệm

3 - Kết luận :

- Biến trở có thể đợc dùng để điều chỉnh cờng độ dòng điện trong mạch điện khi thay đổi trị số điện trở của nó

- Gọi học sinh trình bày bài giải Bài tập 1

Trang 26

Nếu học sinh giải đợc thì nhận xét , nếu

những công thức nào đã biết trong

công thức đó đại lợng nào đã biết ,

đại lợng nào cha biết ? Đại lợng cha

biết đó có thể tìm đợc không , tìm

nh thế nào ?

+ Chỉ ra các bớc giải bài toán

+ Giải bài toán theo các bớc đã phân

tích

- Cá nhân tự hoàn thành bài tập này

Tóm tắt : l= 30m S = 0,3mm2 = 0,3 10-6m2ρ = 1,1 10-6Ωm

3 , 0

30 10 1 ,

- Biến trở là điện trở có thể thay đổi trị

số và có thể thay đổi đợc cờng độ

dòng điện trong mạch điện

- Chuẩn bị và làm các bài trong bài :

Bài tập vận dụng định luật Ôm và

công thức tính điện trở của dây dẫn

đợcCâu C9 : Theogiá trị điện trở của nhóm mình có

Câu C10 :+ Chiều dài của đâyt là :

Từ công thức R = ρS l 

10 1 , 1

10 5 , 0 20

091 , 9

Trang 27

Ngày giảng:……….

Tiết 11– Bài 11 :

Điện trở dùng trong kỹ thuật –

Bài tập công thức tính điện trở của dây dẫn

I/ Mục tiêu:

- Vận dụng định luật Ôm và công thúc điện trở của dây dẫn để tính các đại lợng

có liên quan tới đoạn mạch có nhiều nhất ba điện trở mắc nối tiếp song song

1- Tổ chức

9A

9B

2- Kiểm tra

- Phát biểu định luật Ôm Viết biểu thức

và ghi rõ đơn vị của từng đại lợng

- Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào

những yếu tố nào ? viết biểu thức tính

điện trở của một dây dẫn ?

Hoạt động 2 : Nhận dạng hai loại điện trở dùng trong kỹ thuât

- Thảo luận nhóm trả lời câu C7

- Các nhóm tìm hiểu các loại điện trở

dùng trong kỹ thuật , nhận biết hai cách

ghi trị số điện trở Giáo viên giới thiệu

- Các nhóm tìm hiểu câu C8 trên các

điện trở mẫu có trong phòng thí nghiệm với hai loại điện trở : Ghi số và có vòng mầu

Trang 28

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

- Một học sinh lên bảng chữa, giáo viên

kiểm tra bài của một số học sinh

- Nêu nhận xét, nêu cách giải khác, chỉ

ra cách giải ngắn nhất, chữa vào vở của

4 , 0

10 30 6

6

m RS

l S

l

ρ ρ

- Yêu cầu học sinh đọc và làm phần a

+ Dây nối từ M tới A và từ N tới B đợc

coi nh một điện trở mắc nối tiếp vào

mạch điện Vậy điện trỏ tơng đơng của

đoạn mạch đợc tính nh với đoạn mạch

hỗn hợp ta đã biết cách tính

- Yêu cầu hai học sinh lên bảng chữa

độc lập với nhau các học sinh khác hoàn

900 600 //

17 10 2 , 0

200 10 7 , 1

2 1

2 1 12 2 1

6 8

R R

R R R R R S

Trang 29

V R

I U

R

V R

U I

MN AB

MN MN

210 360 377

220

1 – Củng cố : Hãy nêu các bớc giải bài

tập

2 – Huớng dẫn về nhà

- Xem lại các bài tập đã chữa

- Xem Bài : Công suất điện

- Hoạt động cá nhân trả lời yêu cầu nêu đợc:

- Kiểm tra biện luận kết quả

Trang 30

- Nhận biết đợc số oát ghi trên dụng cụ

- Vận dụng đợc công thức P = U.I dể tính đợc một đại lợng khhi biét các đại ợng còn lại

l Rèn luyện kỹ năng thu nhận thông tin

- Học sinh đa ra các nhận xét

Hoạt động 2 : Tìm hiểu công thức định mức của dụng cụ dùng điện

- Quan sát một số thiết bị điện dọc số

- Học sinh quan sát đọc số ghi

- Hoạt động cá nhân yêu cầu nêu đợc: Cùng một hiệu điện thế đèn 100W sáng hơn đèn 25W

Trang 31

+ Số W ghi trên dụng cụ cho biết gì ?

+ Số W có ý nghĩa gì ?

- Hoạt động cá nhân trả lời câu C3

- Nhớ lại kiến thức lớp 7 và 8 : Số vôn là hiệu điện thế còn số oát là công suất

2 – ý nghĩa của số oát ghi trên mỗi dụng cụ

- Hoạt động cá nhân tìm hiểu thông tin SGK, trả lời câu hỏi giáo viên nêu đợc:+ Số oát ghi trên mỗi dụng cụ điện cho biết công suất định mức của dụng cụ

+ Khi dụng cụ điện đợc sử dụng với hiệu điện thế bằng hiệu điện thế định mức thì tiêu thụ công suất bằng công suất định mức

- Hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi C3: + Cùng một bóng đèn khi sáng mạnh thì có công suất lớn hơn + Cùng một bếp điện, khi nóng ít hơn

thì có công suất nhỏ hơn

Hoạt động 3 : Tìm công thức tính công suất điện

2 – Công thức tính công suất

- Hoạt động cá nhân tìm hiểu thông tin SGK

P = U I Trong đó

Trang 32

- Số oát ghi trên dụng cụ điện cho biết

công suất định mức của dụng cụ đó,

nghĩa là công suất điện của dụng cụ này

khi nó hoạt động bình thờng

- Công suất điện của một đoạn mạch

bằng tích của hiệu điện thế giữa hai đầu

đoạn mạch và cờng độ dòng điện qua nó

P = UI

áp dụng công thức P = UI => I = P/I

 I = 75W/220V = 0,34AVậy dùng cầu chì 0,5A đợc cho loại đèn này

Câu C7:

P = UI = 12V o,4A = 4,8W

R = U/I = 12V/0,4A = 30ΩCấu C8 : P = UI P = U2/R

I = U/R

4 , 48

220 220

=

Trang 33

- Nêu đợc ví dụ dòng điện có điện năng

- Nêu đợc dụng cụ đo điện năng là công tơ điện, mỗi số của công tơ điện là một kilôoát giờ ( kw/h)

- Chỉ ra đợc sự chuyển hoá năng lợng trong một số thiết bị điện

- Vận dụng đợc công thức A = P.t =UIt để tính một đại lợng khi biết các đại ợng còn lại

l Kỹ năng phân tích, tổng hợp kiến thức

- Ham học hỏi yêu thích môn học

- Bảng phụ, công tơ điện

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về năng lợng của dòng điện

Trang 34

- Yêu câu hoạt động cá nhân trả lời câu

C1

- Lấy ví dụ

- Hoạt động cá nhân trả lời câu C2

- Thảo luận nhóm trả lời câu C3

I - Điện năng

1 – Dòng điện có mang năng lợng không?

+ Qua các ví dụ  dòng điện măng năng lợng => Điện năng

- Học sinh lấy đợc ví dụ tuỳ theo học sinh

2 – Sự chuyển hoá điện năng thành các dạng năng lợng khác

- Hoạt động cá nhân trả lời câu C2 hoàn thành bảng 1 yêu cầu nêu đợc :

Dụng cụ

điện Điện năng biến đổi thành các dạng năng lợng nào?

Bóng đèn dây tóc Nhiệt năng và quang năng

Đèn LED Nhiệt năng và quang năngBàn là, nồi

cơm điện Nhiệt năngQuạt điện,

máy bơm nớc

Nhiệt năng và cơ năng

- Hoạt động nhóm trả lời câu C3 yêu cầu nêu đợc

+ Bóng đèn dây tóc : Quang năng+ Đèn LED : Quang năng

+ Bàn là nồi cơm điện : Nhiệt năng+ Quạt điện , máy bơm nớc : Cơ năng

Hoạt động 3 : Tìm công thức tính công của dòng điện

- Hoạt động cá nhân tìm hiểu thông báo

2 – Công thức tính công của dòng điện

Công suất P đặc trng cho tốc độ thực

Trang 35

- Hoạt động cá nhân trả lời câu C5 một

P = A/t trong đó A là công thực hiện

đợc trong thời gian t

- Công của dòng điện sinh ra ở một

đoạn mạch là số đo lợng điện năng

chuyển hoá thành các dạng năng

l-ợng khác

A = Pt = UIt

- Lợng điện năng sử dụng đợc đo bằng

công tơ điện Mỗi số đếm của công tơ

điện cho biết lợng điện năng đã đợc sử

dụng là 1kilôoát giờ : 1kW.h =

3600000J = 3600kJ

- Làm bài tập bài 14 : Bài tậpvề công

suất và điện năng sử dụng

- C7 : Bóng dèn sử dụng một lợng điện năng là : A = 0,075.4 = 0,3kW.h

- C8Lợng điện năng mà bếp điện dã sử dụng là : A = 1,5kW h = 5,4.106JCông suất của bếp là

P = 1,5/2kW = 0,75kW = 750WCờng độ dòng điện chạy qua bếp là

I = P/U = 750/220 = 3,41A

Trang 37

- Kỹ năng phân tích, tổng hợp kiến thức giải bài tập định lợng

- Cẩn thận trung thực trong khi làm bài

1- Tổ chức

9A

9B

2- Kiểm tra

- Nêu các bớc giải bài tập vật lý

- Viết công thức tính công suất điện và

diện năng tiêu thụ, giải thích các ký hiệu

có trong công thức

Hoạt động 2 : Giải bài tập số 1

- Học sinh lên bảng tóm tắt bài đổi đơn

vị

- Tự lực giải các phần của bài tập

- Giáo viên lu ý học sinh sử dụng các

đơn vị có trong công thức

Bài tập số 1 Hoạt động cá nhân hoàn thành bài 1 yêu cầu nêu đợc :

Tóm tắt

U = 220V I = 341mA= 0,341A t = 4h30ph

R = ? P = ? A =? = ? ( Số)

Bài giảiTính R

R = U/I = 220/0,341 = 645ΩTính P

P = UI = 220V 0,341 = 75WTính A

Trang 38

A = P.t = 75W 4h30ph.3600

=32408640J = 9kW.h

- Học sinh tại chỗ tóm tắt bài toán

- Hai học sinh lên bảng chữa song song

- Có thể học sinh đa ra cách giải khác

giáo viên kiểm tra nhận xét

- Nhận xét cách giải ngắn nhất

Bài tập số 2

Tóm tắt

Đ( 6V – 4,5W) U = 9V t = 10ph = 600s

Ub = U – Uđ = 9V – 6V = 3V

Rb = Ub/Ib = 3V /0,75A = 4Ω

Pb = Ub Ib = 3V 0,75A = 2,25WTính công của dòng điện sản ra ở biến trở và ở toàn mạch điện trong 10ph

Ab = Pb.t = 2,25W 600s = 1350J

A = UIt = 9V.0,75A.600s = 4050J

Bài giảia) Vẽ sơ đồ mạch điện , tính Rtđ

Vì U đèn = U bàn là = nguồn nên đèn

và bàn là đợc mắc song song vào nguồn

RBL

Trang 39

- Căn cứ vào sơ đồ mạch điện tính Rtđ

của mạch điện

- Gọi hai học sinh lên bẳng chữa phần b

- Có thể có nhiều cách giải khác nhau,

giáo viên nhận xét , hớng dẫn học sinh

đ-a rđ-a cách giải ngắn gọn nhất

Đ

Ω

= Ω + Ω

Ω Ω

= +

, 48 484

4 , 48 484

4 , 48

Ư 1000

) 220 (

484

Ư 100

) 220 (

2 2

Bl d

Bl d dm

dm BL dm

dm d

R R

R R R

W

V P

U R

W

V P

U R

b – Tính điện năng tiêu thụ

P = Pđ + PBl= 100W + 1000W = 1100W

A = P.t = 1100W 3600s =3960000J

= 1,1kW

Hoạt động 4: Vận dụng - Củng cố H– ớng dẫn về nhà

- Nhận xét thái độ của học sinh trong giờ học

- Nhấn mạnh các điểm cần chú ý khi làm bài tập về công và công suất điện

- Nếu thiết bị đã cho Uđm vàPđm thì ta tính đợc Iđm= Pđm/ Uđm và R

- Nếu hiệu điện thế nguồn bằng hiệu điện thế thiết bị thì cờng độ dòng điện qua thiết bị bằng cờng độ dòng điện định mức lúc này thiết bị hoạt động bình thờng

và ngợc lại

- Về nhà làm bài tập 14 SBT

- Chuẩn bị mẫu báo cáo thí nghiệm, trả lời câu hỏi phần 1

Trang 40

- Xác định đợc công suất tiêu thụ điện của thiết bị điện bằng vôn kế và ăm pe kế

- Mắc mạch điện sử dụng các dụng cụ đo

- Kỹ năng làm bài thực hành, viết báo cáo thực hành

- Cẩn thận, trung thực, hợp tác trong hoạt động nhóm

- Ăm pe kế, vôn kế, biến thế nguồn, công tắc, dây dẫn , biến trở , bảng cắm, bảng phụ , bóng đèn, quạt điện nhỏ

- Lớp phó báo cáo sự chuẩn bị bài

- Kiểm tra mẫu báo cáo của một số học sinh

- Trả lời câu hỏi phần báo cáo yêu cầu nêu đợc :

a ) P = UI

b ) Vôn kế , song song c) ăm pe kế , nối tiếp

A

V

Tiêu đề	Giáo án vật lý 9
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009-2010
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	198
Dung lượng	10,02 MB

Giáo án vật lý 9 hai cột

Kiểm tra: Sự chuẩn bị của học sinh

Đặc điểm của thấu kính phân kỳ