Hoạt động:2 …… phút: Tìm hiểu cách khảo sát một chuyển động Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức Nghiên cứu bài toán xác định vị trí của một chất điểm trong
Trang 1Phần một: Cơ học
Chơng I: Động học chất điểm.
Ngày soạn:
Chuyển động cơ
I, Mục tiêu.
Hiểu đợc các khái niệm cơ bản: Tính tơng đối của chuyển động, khái niệm chất điểm, quỹ đạo, hệ quy chiếu, cách xác định vị trí của một chất điểm bằng toạ
độ, xác định thời gian bằng đồng hồ, phân biệt khoảng thời gian và thời điểm.
Hiểu rõ mục đích và biết cách chịn một hệ quy chiếu ứng với từng bài toán
t-ơng ứng.
Nắm vững cách xác định vị trí của một chất điểm chuyển động tại một thời
điểm trong một hệ quy chiếu đã chọn.
II Chuẩn bị.
Giáo viên:
Một số hình ảnh minh hoạ cho chuyển động tơng đối, đồng hồ đo thời gian.
Học sinh:
Cần có đủ SGk, SBT.
III Tiến trình dạy học.
1, ổn định tổ chức.
Lớp 10 A1:
2, Nội dung bài mới.
Hoạt động: 1( …… phút): Ghi nhận các khái niệm về chuyển động cơ, chất
điểm, quỹ đạo.
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Quan sát hình 1.1,1.2 SGk để làm rõ
hơn khái niệm chuyển động, tính
t-ơng đối của chuyển động
Làm C1
Quan sát hình 1.3 cho nhận xét về
quỹ đạo chuyển động của giọt ma rơi
trong hai hệ quy chiếu khác nhau
Nêu và phân tích khái niệm chuyển
động cơ
Yêu cầu học sinh làm C1
Nêu và phân tích khái niệm chất
điểm
Nêu và phân tích khái niệm quỹ đạo chuyển động của vật
1, Chuyển động cơ là gì?
Sự dời chỗ của vật theo thời gian Chuyển động cơ có tính tơng đối
2, Chất điểm Quỹ đạo chuyển động của chất điểm.
Hoạt động:2( …… phút): Tìm hiểu cách khảo sát một chuyển động
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Nghiên cứu bài toán xác định vị trí
của một chất điểm trong không gian
Làm C2
Nêu cách xác định thời gian thờng
dùng trong thực tế
Làm C3
Nêu bài toán xác định vị trí của một chất điểm trong không gian
Yêu cầu học sinh làm C2
Nêu bài toán xác định thời gian và cách đo thời gian
Yêu cầu học sinh làm C3
3, Xác định vị trí của một chất
điểm.
4, Xác định thời gian
Hoạt động: 3 ( …… phút): Ghi nhận khái niệm hệ quy chiếu.
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Đa ra kết luận về cách xác định vị trí
của một chất điểm trong không gian Nhận xét câu trả lời và đa ra khái niệm về hệ quy chiếu 5, Hệ quy chiếuHệ quy chiếu = Hệ toạ độ gắn với
Năm học 2007 – 2008 - 1 - Giáo viên: Vũ Đình
x x
Trang 2theo thời gian vật làm mốc + Đồng hồ và gốc thời
gian
Hoạt động:4 ( …… phút): Tìm hiểu về chuyển động tịnh tiến
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Nhận xét một số chuyển động đặc
biệt trong thực tế (Chuyển động tịnh
tiến) và đa ra đặc điểm của chuyển
động này
Làm C4
Phân tích các đặc điểm của chuyển
động tịnh tiến và đa ra khái niệm chuyển động tịnh tiến
Yêu cầu học sinh làm C4
6, Chuyển động tịnh tiến.
Khi một vật chuyển động tịnh tiến, mọi điểm của nó có quỹ đạo giống hệt nhau, có thể trùng khít lên nhau
đợc
Hoạt động: 5 ( …… phút): Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Hoạt động: ( …… phút):
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu học sinh chuẩn bị cho bài
sau
Trả lời các câu hỏi và làm các bài tập trong SGK Trang: 10
Hết tiết 01
Ngày soạn:
Ngày giảng: Vận tốc trong chuyển động thẳngTiết: 02 + 03 – Bài: 02
Chuyển động thẳng đều
I, Mục tiêu.
Hiểu rõ các khái niệm véc tơ độ dời, véc tơ vận tốc trung bình, véc tơ vận tốc tức thời Nắm vững tính chất véc tơ của các đại lợng này
Hiểu rằng khảo sát các véc tơ trên ta khảo sát giá trị đại số của nó mà không làm mất đi đặc trng của nó.
Phân biệt đợc độ dời với quãng đờng, vận tốc với tốc độ.
Biết cách lập phơng trình chuyển động thảng đều Hiểu phơng trình mô tả đầy
đủ các tính chất của chuyển động.
Biết cách vẽ đồ thị vận tốc – thời gian và từ đồ thị xác định đợc các đặc trng của chuyển động.
II Chuẩn bị.
Giáo viên:
Một số thí nghiệm minh hoạ chuyển động thẳng đều
Học sinh:
Giấy kẻ ô li để vẽ đồ thị.
Nắm vững các yếu tố của một véc tơ.
III Tiến trình dạy học.
1, ổn định tổ chức.
Lớp 10 A1:
2, Nội dung bài mới.
Hoạt động: 1 ( …… phút): Tìm hiểu khái niệm độ dời và tính chất của độ dời
Năm học 2007 – 2008 - 2 - Giáo viên: Vũ Đình Chung
Trang 3Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Ghi nhận khái niệm độ dời và tính
nhất của độ dời trong chuyển động
thẳng
Trả lời C1, C2
Trả lời C3
Phân biệt đợc độ dời với quãng đờng
đi đợc
Nêu và phân tích khái niệm độ dời,
độ dời trong chuyển động thẳng
Yêu cầu học sinh làm C1, C2
Yêu cầu học sinh làm C3
Phân tích sự giống và khác nhau giữa độ dời và quãng đờng đi đợc
1, Độ dời.
a, Độ dời
b, Độ dời trong chuyển động thẳng
2, Độ dời và đờng đi.
Trong chuyển động bất kỳ nói chung độ dời không trùng với đờng
đi
Trong chuyển động thẳng thì độ dời
có độ lớn trùng với đờng đi
Hoạt động: 2 ( …… phút): Tìm hiểu khái niệm vận tốc, vận tốc tức thời
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Trả lời C4
Ghi nhận khái niệm vận tốc trung
bình
Trả lời C5
Nhắc lại khái niệm tốc độ đã đợc
học ở THCS và so sánh với khái
niệm vận tốc
Ghi nhận khái niệm vận tốc tức thời
Yêu cầu học sinh trả lời C4
Nêu và phân tích khái niệm vận tốc trung bình
Yêu cầu học sinh trả lời C5
Yêu cầu học sinh so sánh với khái niệm tốc độ đã học ở THCS
Nêu và phân tích khái niệm vận tốc tức thời
3, Vận tốc trung bình.
1 2 tb
M M v
t
=
∆
uuuuuur uur
Giá trị đại số:
2 1 tb
2 1
v
Tốc độ trùng với vận tốc khi chuyển
động thẳng theo một chiều dơng đã chọn
4, Vận tốc tức thời.
1 2
M M
t
= ∆ <<
∆
uuuuuur uur
x v t
∆
=
∆
Hoạt động: 3 ( …… phút): Tìm hiểu chuyển động thẳng đều
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Quan sát thí nghiệm, nhận xét
chuyển động của bọt không khí
Nêu khái niệm chuyển động thẳng
đều
Tìm phơng trình chuyển động thẳng
đều
Tìm dạng đồ thị toạ độ – thời gian
của chuyển động thẳng đều
Làm thí nghiệm cho học sinh quan sát
Nhận xét câu trả lời của học sinh
Kết luận về phơng trình của chuyển
động thẳng đều Hớng dẫn học sinh tìm dạng đồ thị
và vẽ đồ thị của chuyển động thẳng
đều
5, Chuyển động thẳng đều
a, Định nghĩa
b, Phơng trình của chuyển động thẳng đều
Năm học 2007 – 2008 - 3 - Giáo viên: Vũ Đình
M1
M2
1 2
M M uuuuuur
M1
M2
1 2
M M uuuuuur
x x
Trang 4x = xo + v.t
6, Đồ thị.
a, Đồ thị toạ độ
b, Đồ thị vận tốc
Hoạt động: 4 ( …… phút): Vận dụng củng cố
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Làm bài tập 1,2,3 trang 16 SGK Yêu cầu học sinh làm bài tập
Hoạt động: 5 ( …… phút): Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu học sinh chuẩn bị cho bài
sau
Các câu hỏi và bài tập trong SGK
Hết tiết 02 + 03
Ngày soạn:
Ngày giảng: Khảo sát thực nghiệmTiết: 04 – Bài: 03
chuyển động thẳng
I, Mục tiêu.
Nắm vững mục đích khảo sát một chuyển động thẳng là tìm hiểu các đặc tính của chuyển động
Hiểu đợc phơng pháp đo vận tốc của chuyển động thẳng.
Biết cách sử lý các kết quả đo đợc: Lập bảng tính và sử dụng các công thức thích hợp để tính các đại lợng mong muốn.
Biết các vẽ đồ thị vận tốc theo thời gian và nhận xét đợc đồ thị vừa thu đợc
II Chuẩn bị.
Năm học 2007 – 2008 - 4 - Giáo viên: Vũ Đình Chung
t t
Trang 5Giáo viên:
Bộ thí nghiệm cần rung, Một số băng giấy, thớc đo
Học sinh:
Đọc kỹ bài trớc.
Chuẩn bị giấy ôli, thớc để vẽ đồ thị
III Tiến trình dạy học.
1, ổn định tổ chức.
Lớp 10 A1:
2, Nội dung bài mới.
Hoạt động: 1 ( …… phút): Tìm hiểu các dụng cụ thí nghiệm, Tác dụng của các dụng cụ và xây dựng phơng án thí nghiệm
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Nhận biết các dụng cụ và tác dụng
của từng dụng cụ
Xây dựng phơng án thí nghiệm trên
các dụng cụ có đợc để khảo sát
chuyển động thẳng
Giới thiệu các dụng cụ thí nghiệm và yêu cầu học sinh nhận biết các dụng
cụ đó và tác dụng của chúng
Yêu cầu học sinh xây dựng phơng án thí nghiệm
1, Các dụng cụ thí nghiệm
Đồng hồ cần rung Băng giấy
Máng nghiêng
Xe trợt Thớc đo độ dài
Hoạt động: 2 ( …… phút): Tìm hiểu cách thức tiến hành thí nghiệm và làm thí nghiệm, lấy kết quả
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Tìm hiểu cách thức tiến hành thí
nghiệm
Tiến hành thí nghiệm, đo đạc và lấy
kết quả
Yêu cầu học sinh tiến hành thí nghiệm và lấy kết quả theo bảng mẫu SGK
2, Tiến hành thí nghiệm
Cho học sinh từng nhóm làm thí nghiệm
3, Kết quả đo
Theo bảng mẫu SGK
Hoạt động: 3 ( …… phút): Xử lý kết quả đo
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Từ kết quả vừa đo đợc vẽ đồ thị toạ
độ – thời gian
Tính vận tốc trung bình trong các
khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp
tính từ thời điểm t = 0
Dựa vào công thức thực nghiệm tính
vận tốc tức thời của chuyển động tại
một thời điểm
Yêu cầu học sinh dựa vào bảng số liệu vừa thu thập đợc vẽ đồ thị toạ độ của vật theo thời gian, tính vận tốc trung bình, vận tốc tức thời
4, Xử lý kết quả đo.
a, Vẽ đồ thị toạ đoọ – thời gian
b, Tính vận tốc trung bình trong các khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp
c, Tính vận tốc tức thời
Hoạt động: 4 ( …… phút): Viết báo cáo thí nghiệm và đ a ra kết luận chung
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Dựa vào quá trình xử lý số liệu, viết
báo cáo thí nghiệm và đa ra kết luận
chung cho chuyển động của vật trên
mặt phẳng nghiêng
Yêu cầu và hớng dẫn học sinh viết báo cáo thí nghiệm và kết luận chhung về chuyển động của vật trên mặt phẳng nghiêng
5, Kết luận chung.
Hoạt động: 5 ( …… phút): Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu học sinh chuẩn bị cho bài
sau
Các câu hỏi và bài tập trong SGK
Hết tiết 04
Năm học 2007 – 2008 - 5 - Giáo viên: Vũ Đình
Trang 6Ngày soạn:
Ngày giảng: Chuyển động thẳng biến đổi đềuTiết: 05 – Bài: 04
I, Mục tiêu.
HIểu đợc gia tốc là đại lợng đặc trng cho sự biến đổi nhanh hay chậm của vận tốc.
Nắm đợc các định nghĩa véc tơ gia tốc trung bình, véc tơ gia tốc tức thời.
Hiểu đợc định nghĩa về chuyển động thẳng biến đổi đều, từ đó rút ra công thức tính vận tốc theo thời gian.
Hiểu đợc quan hệ về dấu của gia tốc và vận tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều và chuyển động thẳng chậm dần đều
Biết cách vẽ đồ thị biểu diễn vận tốc theo thời gian.
Biết cách giải các bài toán đơn giản có liên quan đến gia tốc
II Chuẩn bị.
Giáo viên:
Lý thuyết có liên quan
Học sinh:
Đọc kỹ bài trớc (cách xác định các đại lợng tức thời).
III Tiến trình dạy học.
1, ổn định tổ chức.
Lớp 10 A1:
2, Nội dung bài mới.
Hoạt động: 1 ( …… phút): Tìm hiểu khái niệm gia tốc
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Ghi nhận khái niệm gia tốc
Ghi nhận đơn vị gia tốc
Ghi nhận khái niệm gia tốc tức thời
Nêu và phân tíc khái niệm gia tốc
Giới thiệu đơn vị gia tốc
Nêu và phân tích khái niệm gia tốc tức thời
1, Gia tốc của chuyển động thẳng.
Định nghĩa
a, Gia tốc trung bình
2 1
2 1
v v v
t t t
−
∆ =
uur uur uur
2 1 tb
2 1
a
Đơn vị gia tốc là m/s2 (mét trên giây bình phơng)
b, Gia tốc tức thời
2 1
2 1
v v v
t t t
−
∆
uur uur uur
r
rất nhỏ
2 1
2 1
Hoạt động: 2( …… phút): Ghi nhận khái niệm chuyển động thẳng biến đổi đều Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Nhận xét ví dụ về chuyển động
thẳng biến đổi Nêu và phân tích các ví dụ về chuyển động thẳng biến đổi 2, Chuyển động thẳng biến đổi đều.a, Ví dụ về chuyển động thẳng biến
Năm học 2007 – 2008 - 6 - Giáo viên: Vũ Đình Chung
Trang 7Ghi nhận khái niệm chuyển động
thẳng biến đổi đều Nêu và phân tích khái niệm chuyển động thẳng biến đổi đều đổi.b, Định nghĩa về chuyển động thẳng
biến đổi đều
Hoạt động: 3 ( …… phút): Tìm hiểu tính chất của chuyển động thẳng biến đổi
đều
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Xây dựng công thức tính vận tốc
trong chuyển động thẳng biến đổi
đều
Ghi nhận khái niệm về chuyển động
thẳng nhanh dần đều và chuyển động
thẳng chậm dần đều
Tính chất của vận tốc và tơng quan
về dấu của vận tốc và gia tốc
Đa ra dạng đồ thị vận tốc – thời
gian trong chuyển động thẳng biến
đổi đều
Yêu cầu học sinh tìm công thức tính vận tốc trong chuyển động thẳng biến đổi
Yêu cầu học sinh nêu định nghĩa về chuyển động thẳng nhanh daanf đều
và chuyển động thẳng chậm dần đều
Phân tích tơng quan về dấu các đại l-ợng vận tốc, gia tốc trong hai loại chuyển động
Yêu cầu học sinh tìm dạng đồ thị vận tốc – thời gian
3, Sự biến đổi của vận tốc theo thời gian.
v = v0 + a.t
a, Chuyển động thẳng nhanh dần
đều
b, Chuyển động thẳng chậm dần đều
c, Đồ thị vận tốc - thời gian
0
v v
a tan
t
−
= α =
Hoạt động: 5 ( …… phút): Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu học sinh chuẩn bị cho bài
sau
Các câu hỏi và bài tập trong SGK
Hết tiết 05
Ngày soạn:
Chuyển động thẳng biến đổi đều
I, Mục tiêu.
Hiểu rõ phơng trình chuyển động biểu diễn sự phụ thuộc của toạ độ theo thời gian.
Biết thiết lập phơng trình chuyển động từ công thức vận tốc bằng phép tính đại số và bằng đồ thị vận tốc.
Nắm vững các công thức liên hệ độ dời, vậ tốc, gia tốc.
Hiểu rõ đồ thị của phơng trình chuyển động thẳng biến đổi đều là một phần của parabol.
Biết áp dụng các phơng trình toạ độ, vận tốc để giải các bài toán chuyển động của một chất điểm, hai chất điểm chuyển động cùng chiều, ngợc chiều.
II Chuẩn bị.
Giáo viên:
Năm học 2007 – 2008 - 7 - Giáo viên: Vũ Đình
v
t 0
v0 v
t
Trang 8Học sinh:
Ôn lại công thức vận tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều.
III Tiến trình dạy học.
1, ổn định tổ chức.
Lớp 10 A1:
2, Nội dung bài mới.
Hoạt động:1 ( …… phút): Tìm hiểu ph ơng trình của chuyển động thẳng biến đổi
đều
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Thiết lập và ghi nhận phơng trình
của chuyển động thẳng biến đổi đều
Trả lời C1
Tìm dạng đồ thị của chuyển động
thẳng biến đổi đều
Tìm công thức tính độ dời trong
chuyển động thẳng biến đổi đều
Yêu cầu học sinh thiết lập phơng trình chuyển động thẳng biến đổi
đều và trả lời C1 Yêu cầu học sinh tìm dạng đồ thị của chuyển động thẳng biến đổi đều
Yêu cầu học sinh tìm cách tính độ dời trong chuyển động thẳng biến
đổi đều
1, Phơng trình của chuyển động thẳng biến đổi đều
a, Thiết lập phơng trình
2
o o
1
x x v t at
2
= + +
Hoạt động: 2 ( …… phút): Tìm hiểu các công thức liên hệ
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Tìm hiểu công thức liên hệ giữa độ
dời, vận tốc gia tốc trong chuyển
động thẳng biến đổi đều
Xác định công thức trên trong một
số trờng hợp đặc biệt
Yêu cầu học sinh tìm mối liên hệ giữa vận tốc, gia tốc và độ dời trong chuyển động thẳng biến đổi đều
Nêu một số trờng hợp cụ thể để học sinh áp dụng công thức vừa tìm đợc,
2, Công thức liên hệ giữa độ dời, vận tốc và gia tốc
a, Công thức:
2 o
v2 v − = 2.a x ∆
b, Trờng hợp đặc biệt vật chuyển
động từ trạng thái nghỉ vo = 0
2
2
1
2 2s t a
=
=
=
Hoạt động: 3 ( …… phút): Vận dụn, củng cố
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Làm bài tập 1,2 trang 28 SGK Yêu cầu và hớng dẫn học sinh làm
các bài tập 1,2 trang 28 SGK
Hoạt động: 4 ( …… phút): Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Nội dung kiến thức
Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu học sinh chuẩn bị cho bài
sau
Các câu hỏi và bài tập trong SGK
Năm học 2007 – 2008 - 8 - Giáo viên: Vũ Đình Chung