Một số đặc điểm nghệ thuật tiểu thuyết Khái Hưng

Nàm 1957 Tiuang Chfnh tra lai nghién cùu Khài Hung, nhung ò mot gam giong khàc: "Trong boat dong vàn chuang cùa Khài Hirng, òng chi co tài phàn ành dugc mot so nhàn vài nhà't djnh chù kh

DAI HOC QUÒC GIÀ HA NÓI TRirÒNG DAI HOC KHOA HOC XÀ HÓI VA NHÀN VÀN

CAO THI THU HÀNG

MOT s o DÀC DIEM CUA NGHE THUAT

• • • TIÉU THUYÈT KHÀI HUNG

Chuyén ngành: Ly luan vàn hoc

Ma so : 5.04.01

LUAN VÀN THAC SI KHOA HOC N G C V À N

Nguòi huàng ddn khoa hoc:

Tié'n si PHAN TRONG THUÒNG

.^ ^

HA NOI - 2001

MUC LUC

PHAN MÒ DXU 5

L Ly do chon de tài 5

2 Muc dich va nhiem vu cùa de tài 6

3 Lich sir vàn de nghién cuu 6

4 Dói tuong va pham vi nghién ciJu 15

5 Càc phirong phàp nghién ciJu 15

6 Y nghia ly luan va thuc tién 15

7 Kétcàu 15

PHAN NOI DUNG 16 ChUOng 1: NGHE THUAT XÀY DUNG NHÀN VAT 16

1.1 Khài niem nhàn vat va càc loai hình nhàn vat 16

1.2 Mot so kiéu nhàn vat trong liéu thuyé't Khài Himg 17

1.2.1 Kiéu nhàn vat tich cuc 17

1.2.2 Kiéu nhàn vat tiéu cuc 25

1.2.3 Kiéu nhàn vat tàm ly tinh càch 28

1.3 Nliiìng thù phàp nghe ihuàt ca bàn cùa vice xày dimg 34

nhàn vat trong tiéu thuyé't Khài ì\\xng

1.3.1 Miéu tà ngoai hình va dimg chàn dung nhàn vat 34

1.3.2 Miéu tà tàm ly nhàn vat qua càc tình huóng tàm ly va 37

hành dong, ngòn ngO

1.3.3 Miéu tà noi tàm nhàn vàt qua tà cành thién nhién 42

ChUOHg 2: KÉT CAU TIÉU THUYÈT 45

2.1 Két cau càc tiéu thuyé't luan de 46

2.2, Két cà'u tiéu thuyé't lich sir 52

2.2.1 Càc tuyéh nhàn vàt lich sir va xung dot lich su 52

2.2.2 Ké't cà'u theo tiéu thuyé't chucfng hói 56 2.2.3 Két cà'u theo tàm ly ành huòng tir tiéu thuyét 58

phiéu liru, ky si phuofng Tày

2.3 Két cà'u càc tiéu thuyét tàm ly 60 2.3.1 Tinh huóng tàm ly 61 2.3.2 Khóng gian, thòi gian tàm ly 63

2.3.3 Truòng doan tàm ly 66 Chiromg 3: NGÒN NG0 VA GIONG DIEU TIÉU THUYÈT 70

3.1 Ngónngu 70 3.1.1 Ngòn ngù nguòi tran thuàt 71

3.1.2 Ngòn ngiJmiéu tà 74 3.1.3 Ngòn ngu nhàn vàt 79 3.1.3.1 Ngòn ngiJ dó'i thoai 79 3.1.3.2 Ngòn ngù doc thoai 85 3.2 Giong dieu 88 3.2.1 Giong vàn xuòi tru tình 89

3.2.2 Giong ké chuyén khàch quan 92 PHAN KÈT LUAN 98 TÀI LIÉU THAM KHÀO 102

Em xin chdn thành càm an Tién si Phan Trong Thuòng da tgn tình huàng ddn de em hoàn thành luan vàn này,

Nhàn day em xin gùi Idi càm an tài càc thdy co giào khoa Vàn hoc, Truòng Dai hoc Khoa hoc Xd hói va Nhàn vàn da giùp da chùng em trong qua trình hoc tàp

va càc sàng tàc thuòc càc the loai khàc Vi vày chùng tòi cho ràng viec nghién ciiu Khài Himg vào lue này là càn thiét Bòi le, viec nghién ciJu à'y con cho phép chùng ta biéu dugc nhung dong góp va nhiing cò'ng hién nghe thuat cùa Tu lire vàn doàn vào tié'n trình vàn hoc nuóc nhà

1.2 Tnróc day, da co mot so còng trình nghién ctJu tàc già này nhimg khóng nghién cùu biet làp ma thuòng dugc nghién ciru chung vói Nhàt Linh, Hoàng Dao Va lai, viéc nghién cùu cung mói chù yéu dìjfng lai ò nhung tàc ph^m cu the ma chua co mot cài nhìn tóng the ve qua trình sàng tao nghe thuàt cùa Khài Himg Han nira càc còng trình nghién cùn à'y ve co bàn cung mói chù y dén noi dung tu tuòng ma chua xem xét mot càch ky luóng nhung dac diém nghe thuàt trong tiéu thuyét cùa Khài Hong Day là mot thù thàch dàt ra cho chùng tòi trong qua trình nghién cùu Theo thién y cùa chùng tòi thì viec nghién cùu nhung dac diém nghe thuat tiéu thuyét Khài Himg se góp phàn cho chùng ta hình dung mot càch day dù hon tu duy nghe thuàt cùa óng, nhung nò lue cùa òng trong qua trình góp phàn dua vàn hoc Viét Nam buóc vào quy dao hién dai Co thè nói, nhimg y kién sàc sào cùa càc nhà

nghién cùu nhu Ha Minh Due, Phan Cu De, Dò Due Hiéu, Phan Trong Thuòng, Nguyén Hoành Khung là nhihig ggi y hét sue quy bau dói vói chùng tòi trong qua trình tìm hiéu va chiém linh dói tugng

1.3 Viéc chon nghién cùu nhiJng thành tini nghe thuàt trong tiéu thuyét cùa Khài Hung dugc xuàt phàt tu cài nhìn cùa thi phàp hoc Thi phàp hoc quan niem ràng bàn thàn hình thùc khòng tón tai mot càch tu thàn ma dò

là thù hình thùc mang tình quan niem Bòi vày viéc khào sàt càc phucfng dien

nghe thuàt nhu càch xày dung nhàn vàt, càch td chùc ké't cà'u, càch xày dirng giong dieu va càch tó chùc ngòn tu cùa Khài Hung bao giò cung nhàm biéu thi mot tu tuòng nghe thuàt cùa òng, mot ùng xù nghe thuàt cùa òng dói vói dói song DI nhién, luàn vàn cOng co gang chi ra nhirng mat han che cùa Khài Hung ben canh nhOng thành tuu ma òng dà co dugc Hy vong ràng qua trình tìm hiéu va nghién cùu nhùng dac diém nghe thuat trong tiéu thuyé't cùa Khài Hung sé góp mot phàn nhò vào viéc dói mói viec nghién cùu va giàng day vàn hoc hién nay

2 Muc dichy nhiem vu cùa de tài:

2.1 Luan vàn dat ra nhiem vu tìm hiéu nhQng dac diém nghe thuàt tiéu thuyét cùa Khài Himg trén ba phucfng dien chình: xày dung nhàn vàt, tó chùc két càu, ngòn ngù va giong dieu Dò là ba phucmg dien co mói lién quan chat che dén tu duy nghe thuàt cùa Khài Hung

2.2 Tìjf dò buóc dàu tìm hiéu phong càch nghe thuàt, nhùng dóng góp va nhùng han che cùa Khài Hung trong tién trình hién dai hoà vàn hoc dàn toc

3 Lich su vàn de nghién cùu:

Cho dén nay viéc nghién cùu tiéu thuyét Khài Hung co the phàn ra 3 thòi ky:

Truóc càch mqng:

Mot so' liéu thuyét d<iu tny cùa Khài Hirng ngay sau khi ra dói dugc xem nhu là nhOng món àn la cài Ihien khan vi cùa dgc già thành thi Cùng vói

viéc in va tài bàn lién ttic hai tàc phAm: Hon buàm ma tién khoàng bón mirai làn va Nira chirng xndn nuròi lam h1n là nhfrng bài bào dàng ò càc bào dirc^ng thòi nhu Dóng diro'ng lien hoàn, Ngg hdo, {]i\ phàn ành su nóng nhicl don

nhàn cùa nguòi doc dói vói liéu thuyét Khài Tlung Nhìn chung càc y kién khen hai cuò'n là: "vàn hay, tàm ly gian di va sàu sàc"

Mot so nhà phc bình ngliicn cùu : Truc^ng Tirn, Trirong Chhih, Iran Thanh Mai, Vu Ngoc Phan trong nhung bài nghicn cuu quy mò han dà nghién cùu liéu thuyéì Khài Hirng tu càc phirong dien: nghe thuat xày dung

nhàn vàt, két cà'u va giong vàn Tran Tlianh Mai cho ràng Non birirm nur tién

so dT thành còng do ba ly do: lò'i phò dièn lAm ly cùa nhùng vai chù dong, giong vàn phù hgp va mot ké't càu cliàt che (Phong Hóa 26/1/34) Tnrang Chfnh dóng tình vói Tnrang Tùu, Vii Ngoc Phan ràng Mai là mot nhàn vài (hành còng han cà trong he ihóiiP nhàn vat cùa liéu lliuycl Khài Hung; òng

con xem xét ba tàc pham san dò: Già dinh, Thira tir va Trong nidi va co

nhirng dành già khà thoà dàng ve qua trình sàng tàc cùa nhà liéu thuyé't này,

nhàn ra su chuyén giong ò Tró'ng mai: "O day khòng con màu sàc sac so,

chói loi, khòng con giong vàn làng man qua dò, chi con mgl thù gian di, khòng tò diém, hay lo diém mot càch thàm km"( 32, 390 )

Klìi xem xét kèì càu tiéu lluiyéi, Tnrang Chinh cho ràng 'Trong mai co càch xép dàt chat che, doan kél tii' nhién va bi ihàm" (33, 390), "GVc/ chnli co su

sàp dal va kéì cà'u khòng de ta che Iràch dirgc ò chò nào cà'X33, 398)

Vu Ng^': Phan hàu nhu là nguòi dàu tién phan loai tiéu thuyéì Khài Hung va là'y dò làm ca sa de khào cùu ve dóng góp cùa làc già này trong

dòng chày vàn hoc ''W}c i^^w thuycì Khài llung, nguòi la nhàn ihà'y lue dàn

òng là mot nhà tién thuyé't ve ly tuòng, dàn dàn ngà ve phong liic là loai òng

co nhiéu dac sac nhà't rói dén khi viét Hgnh, òng bài dàu khuynh huóng ve

tàm ly" (96, 756)

Nhu vày còng chung, càc nhà phé bình ngliién cuu iruóc càch mang dà dành già cao tiéu thuyé't Khài Hung Bang càch này hay càch khàc (theo truc càm hay khoa hoc); tu khfa canh nghe thuàt, ho dà xem xét sàng làc Khài Hung trong mot cài nhìn khàch quan co phàn khoa hoc Tuy nhién, càc y kién cung inói là nhung nhàn xét co Ifnh khài quàt chù chua dugc trién khai ky

Mot so tàc phàm chua dugc nhàc dén nhu Dep, Bàn khoàn, Nhil'ng ngày vui

Tu 1945-1986

Viéc nghién cùu sàng tàc cùa Khài Hung ò hai mién Nam, Bàc duòng nhu theo hai xu huóng khàc nhau: thicn ve tu tuòìig hoac ngliicng ve nghe Ihiiàl

Ò mién Bac: NKm chung càc nhà nghién cùu phé bình mién Bàc mot

màt tiép thu viec dành già cùa càc nhà nghién cùu tnróc càch mang, mal khàc tiép tue di sàu nghién cùu tiéu ihuyét Khài Hirng tir góc dò tu tuòng va két qua cho Ihày hàu hét coi mat han che tu tuòng nhiéu han dóng góp ve phàn nghe thuàt

Càc còng trình " Ln'g'c thdo lich m' vàn hgc Viét Nani\ 1957 cùa nhóm

Le Quy Dòn "So' thdo vàn hgc Viét Nam", 1964 cùa Vien vàn hoc, "Tién

thuyét Viét nani hién àgi", J974 cùa Phan Cu De, va càc bài viét dàng trén

Tap chi vàn hoc cùa Nguyén Due Dàn,Vii Due Phiic cùng cho ràng "càng

ve sau, òng la lai càng lui, cuoi cùng dà viét nhung làc pham phàn dong, chóng lai càch mang" (47, 86)

Nàm 1957 Tiuang Chfnh tra lai nghién cùu Khài Hung, nhung ò mot gam giong khàc: "Trong boat dong vàn chuang cùa Khài Hirng, òng chi co tài phàn ành dugc mot so nhàn vài nhà't djnh chù khóng dinh ky Ihàc mot tàm

su, mot tu tiròng hay mot triél ly gì sàu s à c va phàn tich ciré trong sir nghiep cùa òng là rà't nhe" (72, 378)

Khi nhìn ve nghe thuàt cùa Khài Hung Tnrang Chfnh cho ràng: "Vói de tài làng man thì Khài Hung co mot càch hành vàn rà'l ihfch hgp Càu vàn Iròi chày, co nhip dieu, co àm h u ò n g " va "nghe thuàl sàng tao nhàn vài cùa Khài Hung cung giong nghe thuàt cua Nhàt Linh Ong chù y dén nhCfng y nghl, cu chi va su bién dói ben trong cùa nhàn vài han là hình thùc bé ngoài Òng là mot nhà vàn quan sài ky va co inòt hiéu bié't sàu sàc ve tàm ly con nguòi" (72, 379)

Vào dàu thàp nién 60, hai cuón giào trình cùa Dai hoc Tóng hgp va Dai

hgc Su pham: 'Vàn hgc Viét Nam 1930 - 1945" (Bach Nàng l l i i , Phan Cu De) va "'Gido trinh lich sir vàn hgc Viét Nam" tàp V (Nguyén Trac, Floàng

Dung, Nguyén Dàng Manli) ra dòi Càc tàc già co xu huóng tàp irung vào nói dung tu tuòng han là nghe thuàl tiéu thuyét Tuy vày, khi nhàn xét ve nghé ihuàt, càc làc già khàng dinh: "Iruyén dai hay truyen ngàn cùa Khài Hung déu co bó cuc gon gang, hgp ly, - khòng co nhung chi tict ròi rac, lò'i ké chuyén nhanh, vui, song, là cành, là tàm ly déu co chùng mire " Nhùng doan tà dién bién làm ly cùa nhàn vài thuòng li mi va hà'p dàn" (109, 290)

Nhìn chung, càc nhà nghién cùu mién Bàc xem xél tiéu thuyé't Khài Hung trén cà hai phuang dien nói dung tu tuòng va nghe thuàt song phc phàn nang né han che' ve tu tuòng; nhung dóng góp ve nghe thuat mói néu mot càch de dat, chua phàn tfch If giài mot càch he thóng

O mién Nani: Viéc tié'p càn licu thuyé't Khài Hung lai co xu huóng thién

ve nghe thuàl Co thè ké lén càc còng Irình de cap hoac di sàu nghién cùu

tiéu thuyéì Khài Hung nhu: "Binh gidng ve Tir hfr vàn doàn" cùa Nguyén Vàn Xung (1958), "Khdo luàn ve Khài Hung" cùa Le Hùu Muc (1960), " 7 / / lire vàn doàn " cùa Pham Quóc Sy (I960), 'Viét nam vàn hgc sir gian it'irc tdn

Ijién"T^p 3 cùa Pham ThéNgCi (I960), "Doan fuyéf, Nira chirng xuàn, mirai dieu tàm niem " cùa Tran Cao San ( 1969), f^hé hình vàn hgc thè'he 32 " Tàp 3

cùa Thanh Làng (1972), 'Tiéu thuyé't Viét Nani hién àgi" cùa Bùi Xuàn Bào (1972), "Nhà vàn tién chié'n" cùa 'Hié Phong Ngoài ra con mot so bài bào

cùa Tran Vàn Nam (Tliòi tàp 11/4/ 1974) Nguyén Xuàn Tliu (Vàn)

Càc làc già Tran Cao San, Nguyén Vàn Xung, Le Htru Muc co xu huóng

di tùng tàc pham (làp ti ung vào "Hon hu'ó'm ma tién ", "Nira chirng xudii'), di

sàu phàn tfch mot so dac diém nghe IhuàI n^u là cành, tà nguòi, càu Irùc tàc pham, giong vàn cùa tiéu thuyét Khài Hung, de cao nàng lue vici vàn Tran Cao San cho ràng thuàt tà cành cùa Khài Hung là chàm phà, nhàn càch hoà,

tà cành de là tàm ly (103, 60), tà nguòi theo hai huóng: phàc hoa va chù trong han dén tàm ly, tìm ^^iéu làm Irang u uàn, khó phàn lich va giài thfch nhirng bié'n thài cung nhu phàn ung ky la cùa lirng lòp nguòi nhàl là phy nu Nhà phc bình ciing cho ràng Khài Hung hay dùng nhung hình ành so sành va iihùng chtr tugng hình de tà làm ly hay hình dàng, cu chi ben ngoài

Càc (àc già Pham The Ngù, Tlic Phong cho rang: "Khài Hung co càch là cành khòng ruòm rà, lòi vàn giàn di, nhanh nhen dù làm mòl cuòc càch mang cat dùt vói giai doan cu" (72, 340), "hành vàn sàng sua, két thùc truyen dot nggl, hgp vói giàc quan nguòi duang thòi" Con Tlianh Làng, Nguyén Vàn Xung, Doàn Quóc Sy déu phàn loai liéu thuyét Khài Hung nhung càc y kién khòng thóng nhà't Trong khi ve lugc do liéu thuyét (72, 707), Thanh Làng dà

chia tiéu lliuyél Ihé'he 32 làm tàm y huóng va xép Nira chirng xuàn, Thodt li vào y huóng dà'u tranh; Hon biràm mcr tién, Trong nidi, Dep vào y huóng Iha (Ihi vi) (72, 743 - 754) Tiéu San trdng sì ihuoc tiéu thuyé't lich su; Thira tu' dugc xép vào phong tue (79.768) Y huóng tình càm góm co: Trong mài Già

dinh, Thira tu, Dep, Hgnh, Bàn khoàn (79,74^- 746) Viec phàn chia cùa

Thanh Làng tò ra con nhiéu diéu bài càp, Irùng làp

Doàn Quò'c Sy chia làm nàm nhóm Tiéu thuyét ly tuòng góm: Hén

ìnróm ma tién, Nira chirng xuàn, Trdng mài; tiéu thuyé't co tfnh càch làng

man tiéu tu san : Nhirng ngày vui, Dep, Thanh Dire; liéu thuyét phong tue co:

Thodt li, Thira tu', Già dinh; liéu thuyé't tàm ly: Hgnh; Tiéu San trdng vrdugc

xép vào tiéu (huyét dà su (102, 159 - 160)

Nguyén Vàn Xung chia làm càc loai: Luàn de liéu thuyét (Nira chirng

xuàn, Thodt ly, Già dinh, Thira tir); Y tuòng liéu thuycl (Hgnh, Trdng mài, Dep) va liéu thuyét lich su (Jiéu san trdng si) ( 126, 15-16)

Tran Vàn Nam cho ràng: Ky thuàl hành vàn khi àp dung nhung lù ngù:

"Là rung" làch biel vói thién nhién "là mot ky thuàl co y, lo liéu cùa nhà vàn" Nhìn chung, càc nhà phé bình nghién cùu mién Nam co xu huóng coi trong, de cao Khài Hung nhu mot nhà càch làn nghé thuàt song càc y kién con co phàn phién dien, chua dù thuyét phuc

Tu 1986 dén nay

Dirói ành sàng cùa nghi quyét V cùa Dàng vói linh thàn dói mói trén mgi linh vuc cuòc song trong dò co vàn hoc nghe thuàt, nhùng dóng góp cùa vàn hoc lang man nói chung, liéu thuyét Khài Hung nói ricng dà dugc dàt trong

xu thè "nhìn nhàn lai" mot càch toàn dien va thoà dàng han

Viéc in lai hàu hét càc liéu Ihuyét Khài Hung cùa hai nhà xuàt bàn KHXH va Vàn hoc vào hai nàm 1988, 1989 vói lòi giói thicu cùa càc GS: Nguyén Hoành Khung, Ha Minh Due, Phan Cu De dà cho thà'y cài nhìn eòi

mò cùa giói hgc thuàt GS Nguyén Hoành Khung cho ràng: "Khài Hung

xùng dàng dugc coi là cày bùt dói dào, tài boa han cà cùa nhóm Tir lue vàn

doàn" {11,25)

GS Ha Minh Due trong lòi giói Ihiéu càc cuò'n Nùa chirng xuàn, Hén

hiròm mcr tién Già dinh, Thira tu' dà nhìn nhàn khà toàn dien nhiìng mat

thành còng ve nghé thuàt va mòl so diém han che trén càc phuang dien: kél cà'u - ngòn ngir - nghe thuat xày dung nhàn vàt Nhà nghién cùu cho ràng

Nira chirng xuàn, Già dinh thugc tiéu thuyét luàn de GS Phan Cu De sau gàn

20 nàm dà co cài nhìn thoà dàng Irong lòi tua Tiéu san trdng si (1989) va chuyén luan 'Tir lire vàn doàn, con ngu'òi va vàn clurang" (1989) Lòi giói

thiéu co doan viét: "Nhàn vài trong chù nghla làng man cùa Khài Hung chfnh

là thè giói tàm hón cùa nghé si", "mòi anh hung trong tàc phàm co mot linh càch riéng, toà nhifng sue hàp dàn riéng" (73, 259 ) Khi phàn loai liéu thuyét Khài Hung, Phan Cir De cho ràng: "Tu nhirng liéu thuyé't mang càc luàn de

xà bòi (Dogn tuyét, Thoàt ly, Nira chirng xuàn, ), Tir lire vàn doàn co khuynh huóng chuyén dàn sang truyen va liéu Ihuyét tàm ly (Hgnh 1938) Ve

nghe thuàl xày dung nhàn vat, nhà nghién cùu cho ràng: "Nhung quan niem

ào tuòng làng man, lòi kél thùc theo mot ly tuòng chù quan duy làm de làm cho nguòi ta thà'y ró han tình Irang gà'p khùc, gay va trong tfnh càch nhàn vàt" (45, 51-52)

Nàm 1989, nhà xuà'l bàn thành phó Ho Chi Minh cho ra mài cuón 'Ve

Tu lue vàn doàn " cùa GS Nguyén Trac, GS Dai Xuàn Ninh Ve Khài Hung,

hai tàc già dành 42 Irang trong dò co nhiéu y kién mói me va dfch dàng han

VI dii: ve Nira chirng xuàn làc già viét: "Noi dung tàc phàm phong phù han,

nhiéu vàn de, nhiéu mói quan he, nhàn vài dòng dào han" (121, 127) , con

Tiéu San tràng si: "Khài Hung ké chuyén hà'p dàn, là cành, là tình ggn gang

Khòng khf lich su va màu sàc dàn toc dàm dà" (121, 132)

Nàm 1993, làn dàu tién vói tu càch là mot còng trình nghién cùu biet làp

ve tiéu thuyé't Khài Hung, Vu Già IroiiR chuyén luan ''Khài Hung, nhà tiéu

thuyéV" dà co gang di sàu nhàn dien Khài Hung trong suol chàng duòng phàt

trién vàn xuòi nuóc nhà Co ihé coi day là mot lai liéu khà day dù ve cuòc dòi

va su nghiep cùa Khài Hung vói tu càch nhà tiéu thuyc'l

Nàm 1994, trén Tgp chi Vàn hgc sé 4 va so 8, Le Diic Tu cho ràng:

"Nhirng xung dot dugc miéu tà trong tàc phàm cùa Khài Hung là xung dot giua hai thè he, giu"a cài cu va cài mói trong già dinh, nhung thuc chat là

xung dot cùa cà nhàn vói xà hgi Iruyén ihò'ng" Net doc dào cùa hg {Tti lue

vàn doàn, chùng tòi chù ihich) trong viec thè hién thè giói nói tàm là dà néu

lén hàng dàu thè giói càm giàc cùa nhàn vài Tliégiói càm giàc mói chfnh là net khàc biet va là thành tuu nghe thuàt trong viec thè hién noi tàm cùa vàn hgc làng man" (117, 21)

Nàm 1997, Nhà xuàt bàn KHXH xuà'l bàn cuón "Quan niem nghé

thuat ve con nguòi trong tiéu thuyé't Tu lue vàn doàn " cùa Le Due Tu Co thè

nói, day là mot cuón sàch tìm dugc càch tié'p càn mói me ve ba tàc già tru còt

cùa nhóm Tu lue vàn doàn: Nhà't Linh, Khài Hung, va Hoàng Dao Tuy

nhién, do cùng mot lue di vào ba làc già nén phàn phong càch nghé thuàt tùng nguòi chua dugc nói bai

Cung trong nàm này, Nhà xuà'l bàn Vàn hoc cho ra dòi cuón "Nhùng

dàng góp cùa Tu lue vàn doàn cho vàn xuòi hién dgi Viét Nam " cùa nhà giào

Trjnlì Ho Khoa Tàc già cuò'n sàch dà néu dugc nhirng dóng góp ve nói dung cung nhu nghe thuàt cùa ba tàc già nói trén Tuy nhién cùng nhu Le Due Tu, Trình Ho Khoa mói chi co mot cài nhìn long thè bue tranh lón ma chua khàm phà tùng chàn dung cu thè Trinh Ho Khoa cho ràng: "Nhùng dói mai ve két

cà'u cùa tiéu thuyét Tir lue vàn doàn truóc hét thè hién ò chò xoà bò "thè dgc canh", "don tuyén^' trong truyen xua Phàn lón tiéu thuyét Tu lue vàn doàn

co két càu da luyén vói su dan xen nhiéu yéu tó lién quan chat che vói nhau" (76, 157- 158) va ngòn ngu cùa Nhà't Linh va Khài Hung trong liéu thuyét luàn de co khà nàng khcic boa luang dói ró net tfnh càch nhàn vàt nhàt là nhùng nhàn vàt kiéu òng Nghi, òng Hàn, bà An, bà Phàn (76, 179)

Nàm 1998, trén Dién dàn vàn nghé Viét nam (so 9), trong khi nghién

CÙU "Van de ngàn ngir tiéu thuyét Tu lue vàn doàii' Tao Vàn An cho ràng:

"Khài Hung dugc coi là nhà vàn làng man nhà't cùa Tu lue vàn doàn, dàc biel

là ò nhitng tàc ph^m dàu lay Vàn cùa Khài Hung nhe nhàng, tirai tan, bay bóng, phù hgp vói nhùng càu chuyén tình làng man "

Nàm 1999, Nhà xuàt bàn Giào due tài bàn mot làn nua càc tiéu thuyét

Tir lue vàn doàn trong làp Vàn chuang Tu lue vàn doàn góm ba tàp do TS

Phan Trong Thuòng, Nguyén Cu giói thiéu va luyén chon trong dò hàu hét co càc tiéu thuyét Khài Hung

Nàm 2000, cuón Klidi Hung ^ nhà tiéli thuyét xuàt scic do Phuang Ngàn

bién soan va do Nhà xuàt bàn Vàn hoà thóng tin àn hành dà luyén mot càch

he thóng càc bài viét cùa Vii Ngoc Phan, Truang Oifuli , cùng mot so hói

ùc cùa ban bè con nuói cùa Khài Hung ve òng

Ben canh dò, co mot so bài viét cua Duang Huang dàng trén càc tap chf Giào diic & Dai hoc chuyén nghiep, Tliòng bào Khoa hgc DHSP- DHQG Uà

Noi de càp mot so phuang dien nghe thuàt tiéu thuyét cùa Khài Hung Duang

Huang cho ràng : "Vói Cành, Khài Hung dà dung leu mot qua trình phàt trién tàm li gàn nhu khép kfn trong mot chiéu huóng di xuóng vói nhiéu biéu hién ngày càng fch ki, làn nhàn va tràng tign Cho nén mot khi thè hién chiéu sàu nhàn vàt chi de ma thè hicn, theo kiéu càc tàc phàm Tu lue vàn

doàn giai doan cuoi thì nghé thuàt de bi laì vào tình irang mal phuang hu'òng

va bé làc" (Tap chf DH & GDCN 12/98) Trén Tap chf Vàn hgc, mói day, Ngò Xuàn Tliu viét : "Khài Hung dà xày dung dugc mot ihè giói nhàn vài khang dinh nhung thang bac, nhung càu tao già tri mói" (103, 64); "dàc bici

ò nhàn vài Mai, ngòi bùi cùa Khài Hung dà "dung hgp" lu tuòng Ibài Tày va linh thàn phuang Dòng, ma Mai dàm chóng lai le giào phong kién" (103, 65)

(Nira chùng xuàn - buóc tién cùa nghé thuàt tiéu thuyét, Sol 1/2001)

Trong luàn vàn này, chùng *òi tàp trung di sàu nghién cùu nhung dàc diém nghe thuàl xày dung nhàn vàt, nghe thuàt xày dung két cà'u, nghe thuàt

tó chùc ngòn ngù va gign^ dieu, thóng qua dò buóc dàu nhìn ra phong càch nhà vàn Khài Hung ò tu càch nhà tiéu thuyét Qua viec nhìn nhàn lai inòl làc

già chù chót cùa Tu lue vàn doàn, tu nhrrng luàn giài khoa hgc, chùng tòi hy

vgng phàn nào làm sàng lo nhirng khài vong, muc dfch vàn chirc^ng cùa Khài

Hung nói riéng, cùa Tu lue vàn doàn nói chung

4 Dói tuoììg va pham vi nghién cùu:

Dói tugng nghién cùu ma chùng lòi tAp Irung khào sài là nhOng dàc diém cabàn Irong nghé thuàt xày dung tiéu thuyét cùa Khài Hung Tà't nhién, trong qua trình nghién cùu chùng lòi co gang dói sành nhung thù phàp nghe thuàt ma Khài Hung dà su diing vói nhil'ng cày bùt cùng vàn phài; va ròng han vói nhung thành tuu nghé Ihuàl cùa tiéu thuyét co dièn Ben canh dò nhirng y kién cùa Khài Hung ve vàn hgc cung giùp cho chùng tòi co mot cài nhìn day dù han ve qua trình sàng tao nghé thuat cùa òng

5 Càc phuang phàp nghién cini

- Trong qua trình Ihuc hién luàn vàn, chùng tòi su dung mot so phuang

phàp ca bàn sau: phuang phàp he thóng, phàn tfch, so sành, thóng ké

6 Y nghla ly lugn va thuc tién

- Ve ly luàn: Tu viéc nghién cùu nhung dàc diém liéu thuyét cùa Khài

Hung co thè di dén nhùng két luan khoa hgc ve phong càch nghé thuàt cùa nhà vàn, thóng qua dò due rùt mot so kinh nghicm nghe thuàt

- Thirc tién: Luàn vàn co ihé Irò thành tài liéu tham khào cho giàng day, nghién cùu ve Khài Hung, ve dòng vàn hgc làng man 30- 45

7 Két càu hign vàn:

Ngoài phàn mòdàu va kél luàn, luàn vàn chia làm 3 chuang:

Chuang I: Nghe thuat xày dung nhàn vai (icii fhiiyé( Khài Hung Chuang II: Két càu tiéu thuyét Khài Hung

Chuang III: Ngòn ngu va giong dieu tiéu thuyét Khài Hung

PHÀN NOI DUNG

C h i r a n g 1 NGHÉ THUAT XÀY DUNG NHÀN VÀT CUA

TIÉU THUYÉT KHÀI HUNG

1.1 Khài iiiéni nhàn vàt va càc loai hình nhàn vàt

Nò dugc xny dung thóng qua càc bién co su kién ihco dòng thòi gian luyén tfnh, tàc phàm thuòng chia nhiéu hói, mòi hói lai hién lai mòl su kién bién co

ma nhàn vài tham già Trong khi dò nhàn vàt Irong vàn hgc hién dai khòng chi quan làm dén tfnh càcli ma con dui y dén tàm ly, dén su da dien trong làm hón cùa nhàn vai Diéu này khicìi cho nhàn vàt cùa vàii hgc hién dai khòng uóc le theo kiéu lu duy nghé thuàl co dièn ma cu thè, sinh dong han nhiéu Trong mói luang quan vói cól truyen, nhàn vài liéu thuyét co dién bi chi phói bòi cól truyen va bi han che bòi tfnh quy pham cùa he thóng thi phàp

cu trong khi dò nhàn vài liéu thuyéì hién dai giù mot vai irò lón Hong làc pham, nhiéu khi chi phói, phà va cól truyen

Tu nhiéu góc nhìn khàc nhau, nguòi la ró ihè nói dén nhiéu kiéu nhàn vài khàc nhau: nhàn vài chfnh, nhàn vàt phu, nhàn vài chfnh dién, nhàn vàt phàn dién, nhàn vài tfnh càch, nhàn vài tu luòng Vói 11 liéu thuyé't, Khài Hung dà tao ra mot thè giói nhàn vat phong phù Nhìn chuug, co thè nói, nhàn vài cùa (ièu thuyéì Khài Hung liéu biéu cho Irào luu vàn hgc làng man

Nhàn vàt cùa Khài Hung co thè chia làm ba dang thùc ca bàn: kiéu nhàn vàt tfch cuc, kiéu nhàn vàt liéu cuc va kiéu nhàn vàt tàm ly tfnh càch

Càch phàn chia này chi co y ngliTa tuang dó'i Irong viéc di sàu nghién cùu dàc diém nghe thuàl xày dung nhàn vài cùa nhà liéu thuyé't Khài Hung Nhàn vàt tfch cUc va nhàn vàt liéu cuc thuòng xuàt hién trong càc tiéu thuyét luàn

de cùaKhài Hung Ò loai liéu thuyét này, Khài Hung thuòng tàp trung làm

nói bàt càc xung dot giua cài cu va cài mói, giùa khài vgng yéu duang va su

ngàn càn cùa le giào phong kién, giùa y thùc vuan lén de huòng tói ly tuòng, vugt qua nhung rào càn cùa xà hòi va su càm doàn cùa nhung cài nhìn bào thù Loai nhàn vài tàm ly tfnh càch chù yéu nàm trong loai tiéu thuyét mang cót truyen làm ly cùa nhà vàn O dò Khài Hung tàp trung vào mot so nhàn vàt vói nhùng net làm ly dac thù Tliòng qua loai nhàn vàt này xuà'l hién mot nhu càu mói là khàng dinh cài lòi cà nhàn gàn vói dàc diém cùa con nguòi hién dai

1.2 Mot so kiéu nhàn vat trong tiéu thuyét Khài Hung

1,2.1, Kiéu nhàn vàt tich cuc:

Tlieo càc nhà nghién cùu vàn hgc Truang Chfnh, Ha Minh Due thì co mòl so liéu Ihuyét Khài Hung thuòc liéu Ihuyét luàn de Khàc vói càc loai tiéu thuyét Ijch su, tiéu thuyéì làm ly, loai này luòn co su sàp dal nhàm chùng minh cho mot djnh de co san Dò Due Hiéu dàn y kién cùa mot nhà phé bình phuang Tày cho ràng trong tiéu thuyét luàn de co hai khài niem tàch biet,

"Tiéu thuyéì" va "Luàn de" "Luàn de" ò day là mot ly thuyét ve khoa hgc, dao ly, xà hgi, tfn nguòng, Iriéì hgc ma nguòi sàng tàc bào ve, va thuyéì phuc ngiròi dgc theo tu tuòng cùa minh "Tiéu thuyét" là truyen dugc Iiu càu, luòng tugng vói nhiéu tình lièi nói tiép nhau, hoac là nhung phiéu luu ò thè giói ben trong con nguòi, dòi nguòi bi "nàl vun" "tùng mành", "phiéu luu cùa cài viét" trong thè giói day bf àn cùa tàm linh" Òng kéì luàn: "ò Vici Nam,

"luàn de" co the dugc hiéu nhu mot y tuòng ve phong hoà, phong lue, y tuòng chóng lai luàn ly già dinh phong kién, y tuòng dòi hòi tu do, tu làp cho

cà nhàn, cho con nguòi, no chi này sinh ò mgl thòi ky lich su nhàt dinh (mà'y thàp nién dàu ihéky XX) (68, 214) Càc nhàn vài tfch cuc, liéu cuc thuòng là nhung nhàn vài thuc hién chù de xung dot Hong liéu ihuyét luàn de Ve mot phuang dien nào dò, day là kiéu nhàn vài tu tuòng Nhàn vài lich cuc là

"nhàn vài ihè hién nhùng già tri linh thàn, nhùng phàm chat dep de, nhùng hành vi cao cà cùa con nguòi dugc nhà vàn miéu tà, khàng dinh, de cao trong tàc phàm theo mòl quan diém tu luòng, mòl ly tuòng xà hòi tham my nhàl dinh" Quan niem ve nhàn vài tfch cuc cOng nhu nhàn vài liéu ctrc co tfnh Ihòi dai, nò gàn vói tùng giai doan lich su dugc nhìn tu nhung ly luòng cu thè

Co thè thà'y mot càch de dàng, nhàn vàt tfch cuc cùa Khài Hung truóc

lién là nhùng nguòi phu nu tré dep Hg là Mai (Nùa chùng xuàn); Flòng

(Thodt ly); Hac (Già dinh) Xày dung loai nhàn vài này, làc già dà Irò ve

vói truyen thóng lày nhùng thàn phàn yé'u ól trong xà ligi, tliòng qua so phàn cùa hg de bòc lo ihài dò cùa minh vói cuòc song Nhàn vài nù tfch cuc cùa Khài Hung khàc vói nhung nhàn vat nù trong vàn hgc truyen thóng nhu Dao

Tién, cung mi trong "Cung oàn ngàm khiic''\ ò tfnh chù dòng Inróc cuòc

song Ngiròj phy nù cùa Khài Hung song trong mot xà hòi mói, mang phàm chat va hoài bào cùa chfnh thòi dai sinh ra hg Tu do trong suy nghi, dàm tu quyél djnh hanh phuc cùa l-tàn thàn, nlmng nguòi phii nù này co xu hucfng vugt qua le giào phong kién cu ky càn Irò ma uóc va chóng tu luòng dò bang

y thùc cùa nhùng con nguòi phuang Dòng mang tinh thàn phuang Tày Dàc diém tiéu biéu ò nhung nhàn vài nu này là tinh thàn dói mal vói le giào phong kién, song cho ly tuòng cùa minh So sành nhàn vài nù cùa Khài Hung vói Nhà't Linh ta thà'y khòng khàc nhau là mà'y Mai, Hong, Hac vói Loan, Nhung - mòi nguòi mot ve, mot ùng xù, mot (hai dò nhung cùng mòl dfch

huóng tói Tal nhién xét dén cùng, co Loan trong Dogn tuyét cùa Nhàt Linh

lày hgc han va quyét liei han Co là dai biéu xuàt sàc nhàl trong cuòc dàu

tranh này Tuy nhién, dùng ò mot phuang dién nào dò, nhàn vài nu cùa Khài

Hung cùng dà mang mot yéu lo cùa màu nguòi phu mf hicn dai dò là dàm dal

ra cho minh mot ly luòng song ró ràng va cjuyèt làm theo duói dén cùng diéu minh dà chgn Tiéu biéu nhàt là Mai, mot co gài mang dòng màu Nho hgc nhung y chf va linh thàn lai là cùa nguòi thòi dai mói Muc dfch dàu lién cùa dòi Mai là em Huy hgc thành lai Khi thà'y con co lò'i thoàt cho viéc vùa khòng phài làm le hàn Tlianh, vira giùp em àn hgc Mai dà quyét dinh lén Ha Nói cùng Lóc Tu lue dò cho cà dé'n sau này Mai luòn huóng cuòc song cho hai nguòi co yéu: Huy va Lóc Co vugt qua mgi ihàch thùc cùa cuòc dòi de bào ve tình yéu va miic dfch cùa dòi minh So vói Tó Tàm cùa Hoàng Nggc Phàch 10 nàm truóc, Mai dà chùng chac han lién con duòng dòi chòng gai tìm kié'm hanh phuc

3 a o Irong "Già dinh " co may man han, nhung hanh phuc ma co dal dugc

khòng lu dén ma cùng dà Irai qua nhùng gian nan trong cuòc dàu tranh vói

chfnh nguòi sinh ra minh Là'y HdCcò loai nguyén va nhò tình yéu, su hoà hgp

giùa hai tàm hón (xuàt phàt tu linh ban), hg song mot cuòc dòi hanh pliùc Cuòc "Tlioàt ly" cùa Hong chi là niém ma uóc suol cuòc dòi chù chua

he dugc huòng Irgn ven ngày nào Tuy vày, trong dòi song noi làm nhàn vàt

dà chùa dung mot le song mói, mot su thàch thùc truóc le giào phong kién

dugc thè hién ra bang hành dòng cu thè Dgc "Thoàt ly", nguòi dgc thàm

càm thòng, chia sé vói so phàn nguòi con gài tre chiù nhiéu dàng cay nhung cùng dóng tình vói uóc ma, nò lue cùa Hong

Nhìn chung, càc nhàn vài nfr tfch cuc cùa Khài Hung dai dién elio thè

he mói va thuc téhg là (hành vién chfnh Irong cuòc dàu tranh giùa hai he tu tuòng va chfnh hg y thùc ve so phàn cùa bàn thàn Chfnh trong qua trinh xung dot, nhùng phu nù này luòn thè hién tfnh càch chù dòng Nhung nguòi

phii nù trong Hoa Tién cùa Nguyén Huy Tu, Chinh phu ngdni cùa Dàng Tran Con, Doàn Thi Diém, Cung oàn ngàm khùc cùa Nguyén Già Thiéu

déu là nhùng nguòi chiù nhiéu cay dàng, chi biéì chà'p nhàn mòi cuòc dòi dàng dàng trong nuóc mài, dòi chò, dau khó cùa thàn phan con nguòi nói chung, nguòi phu nù nói riéng duói che dò cu Ngay cà co l o ' l^àm song trong nhirng nàm 20 cùa ihéky XX vàn chua vugt qua ràng buóc cùa le giào phong kién Vày ma chua day miròi nàm sau, vàn là nhùng nguòi phu nù yéu

òt lai di dàu trong cuòc lu giài phóug; dò khòng ai khàc là guang mal cùa Mai, Hac, Hong trong càc liéu Ihuyét cùa Khài Hung

Co thè khàng dinh ràng nhàn vài Mai trong Nùa chirng xuàn là nhàn vài

dàc sàc nhàt két tinh bùt lue cùa Khài Hung Mai dep cà ò hình thùc bé ngoài, su ùng xù va chiéu sàu noi tàm Vón dugc sinh ra va lón lén trong mòl già dinh già giào, dugc hgc, rèn luyén bang giào ly Khóng Manh cùa nguòi cha làm nghé day hgc Mai nhiém lù trong màu linh thàn Nho hgc Nhung chfnh co lai là nguòi quyét liei chóng lai linh ihàn nho giào, chóng lai nhùng cuòc hòn nhàn sàp dal theo kiéu mòn dàng ho dói, cành làm le mgn, nhùng

"cuòc tình" nhung khòng co linh yéu Nhìn bé ngoài, Mai là mot khói màu thuàn Mac dù là nguòi co tinh thàn cà'p tié'n, song co cung biét giù lai nhùng

"hat nhàn hgp ly" trong linh thàn dcio ly Iruyén thóng phuang Dòng Tu trong thàm sàu, nhùng diéu Mai nglù va hành dòng déu co mot su thóng nhàt: suol

dòi chung Ihuy vói nguòi co yéu - nguòi co dà mot làn duy nhàt lira chgn, dò

là Lgc Mai khòng bao giò phàn bòi Lòc ngay cà nhùng khi bi buòc vào linh thè hét sue khó khan Diéu dò dà khang dinh mot bàn ITnh cùng eòi cùa Mai Khi lù chói Minh va boa sT Bach Hai, co dà quan niem mot càch rò ràng: "Ta khòng thè vi dà co chóng dù chóng ta khòng yéu la" Tu nguyén di theo tièng ggi cuà tình yéu, tiéng ggi cùa ly luòng,vugt lén mgi rào càn cùa xà hòi, dùng trén hoàn cành do là nhùng dac diém cuà nhàn vàt thuòc loai hình vàn hgc làng man Tuy xày dung nhàn vài theo nguyén tàc My hgc cùa chù nglùa làng man nhung Khài Hung vàn tiép thu tinh hoa cùa my hgc phuang Dòng nén nhàn vai Mai vùa là dai dien cùa con nguòi thòi dai, vùa ràì dàm "lùih càch AnNam".^

Mai tir nguyén cùng Lòc lén ihành phó, nhimg co cung dù can dàm lù chói khi Lóc dà khóng con cùa riéng co bòi co luòn y thùc dugc tình ycu bao giò cùng dóng nghla vói sir duy nhà't Tfnh càch cùa Mai kliòng dan nhàt ma da dang: dàm tham, sàu sàc Irong ùng xù, ihuy chung trong linii yéu song lai hét sue ràn ròi, dàm dói mal vói thù thàch Dò là phàm chat cùa nguòi phu nù mói Hong lai là mot truòng hgp khàc Co noi guang nguòi chi cùa minh chóng lai nguòi me ké khié'n cho bà la nhiéu phen liéu xiéu Hong khòng

muón le thuòc vào cài già dinh phùc lap à'y va luòn lìm càch "Thoàt ly"

Viec thoàt ly dóng nghla vói giài thoàt Nhung bà Phàn quyét phàn dói déìi cùng Hong bò ra Ha Noi, tìm dén nguòi chi gài va bau bè de chia se Nguòi

dì ghè càng quyét làm s^p dàt cho Hong theo y bà bao nhiéu thì co càng phàn ùng bà'y nhiéu Qua thàt, nhùng uóc ma tuòng chùng nhu giàn di à'y, càc nhàn vàt cùa Khài Hung cOng déu khó long ma dal dugc Chi co Hào, do su ngàu nhién nhiéu may man gòp lai, co dal dugc hanh phùc vói nguòi minh yéu Dà tùng khao khàt, dà lùng quày dap chóng lai hoàn cành nhung cà Mai va'Hong déu là nhùng kè "dùt gành giùa duòng" Dàu vày, ihòng qua nhùng khài vgng cùa Mai va Hong, Khài Hung dà thói vào lòp tre nhùng nàm 30 tinh thàn cùa thòi dai mòi: dàm lù bò nhùng tòn ty trai tu cu de nghe theo tiéng ggi cùa Irai tim, huóng ve tinh yéu khòng vy Igi Khòng phài ngàu nhién ma Mai tuyén bó vói bà Phàn "Nhà con khòng co ma là'y lè".Nhùng càu nói này chi co thè ra dòi trong thòi dai Àu hoà, thòi dai ma khàt vgng giài phóng cà nhàn dà Irò thành mot khàt vgng chfnh dàng dugc nhiéu nguòi ùng ho Diéu dàng nói là ò chò màc dù nhùng nguòi mang tu luòng lién bò

nhu Mai, nhu Hong déu san sàng song vi ly tuòng, song tfnh càch cùa hg \m

khòng gióng nhau Diéu này dà góp phàn làm nén su phong phù trong thè giói nghé thuàt cùa Khài Hung

Khòng chi lén tiéng co vù cho tu luòng tu do trong hòn nhàn, tu tuòng hòn nhàn vi linh yéu, ma thòng qua hình tugng nhùng nguòi phu nù tré, Khài

Hung con néu ra mòl luàn de: chóng lai che dò da thè Tiéng nói cùa Khài Hung tuy khòng rièt ròng nhu Nhàì Linh nhung cùng ràì manh me Dan giàn

là vi che dò da thè bao giò cùng trai nguge vói tinh yéu ly luòng, nhùng linh yéu dòi hòi su hoà hgp giùa con lini Tuy nhién, do su chi phói cùa luàn de

ma Thoàt ly con bòc lo mgl so han che

So vói Mai, Hong là co gài cùng ràn Co khòng biét tao ra su mém mòng, khéo léo de tao nhùng co hòi thuàn Igi, nhùng diéu kién tot han de thoàt khói linh cành nggl ngat, thuc hién ma uóc hgc hành Nhiéu lue Hong hành dòng ma suy ngliT chua Ihàu dào, y thùc chóng dói cùa co con mang tfnh bòi phàt Hong khòng biét nhùn nhuòng ma co hoàn toàn hành dóng tu

do Nhàn vài Hong co nel gióng co Loan cùa Nhàt Linh ò ngòn ngù va hành

dòng Nhu ta biét, Nhàì Linh trong "Viét va dgc tiéu thuyé't" dà "tu lini":

"Han hai muai nàm, giò Dogn tuyét dgc lai lòi chi ihày mot vài doan tà cành

me chóng nàng dàu con dòi chùt già tri, con nhùng cài xung dot mói cu

thì dén nay chàng con gì là hay nOa" Ma theo òng lòi là do òng qua chù trgng dén luàn de "dà de cài y dinh dùng tiéu thuyét làm mgl vice gì lén trén

y djnh viéì mot cuón tiéu thuyét hay" (Nhà xuàt bàn Dòi nay, 1952, ir 21) Khài Hung néu co diéu kién dgc lai tàc phàm cùa minh chàc cùng sé khòng thoà man vói nhàn vài Hong Cu thè nhiéu khi tàc già dà bién nhàn vài thành

"cài loa" phàt ngòn elio luàn de mot càch lo liéu; do vày lù lòi àn tiéng nói dén hành dòng cùa nhàn vài thiéu sue thuyét phuc Nhàn vài Bào lai là mot truòng hgp khàc Co may man han Mai va Hong do su linh co cùa so phàn Nhùng gì co dal dugc trong cuòc song dgc làp cùa bàn thàn co là mgl tiéng nói tfch cuc, mot bàn linh hiém hoi giùa cài già dinh phong kién thàm càn co de Ngoài ly luòng tu do, càc nhàn vat nù Ifch cuc cùa tiéu thuyét Khài Hung co mòl uu thè, dò là ve dep hình thùc Néu trong vàn hgc trung dai, ve dep hình thùc chi dugc phàc dung vói nhùng net ve uóc le Ibi déìi vàn hgc làng man ve dep hình Ihùc, ve dep thè chà'l dà dugc chù y mot càch thfch

dàng Càc nhà vàn làng man khòng chi chù y dén tinh ihàn ma con chù y dén hình thùc cùa nhàn vài, nggi ca ve dep cùa thàn xàc Day là mòl buóc lién trong lu duy nghé thuàt Duói ngòi bùt cùa Khài Hung, mòi nguòi hién lén

mot ve: Mai mang ve dep Iruyén thóng, Hién mang ve dep thi ihành, Hong dà bài dàu ngàm mùi khan ào phó phuòng Càch miéu là chàn dung ngoai hình cùa Mai rat sinh dòng Khi bàt dàu xuàt hicn, Mai là: "mot co gài chfl khan ngang, vàn ào tràng so gà'u, chàn di guóc", "nuóc da tràng xanh, quàng mài sàu hoàm làm làng ve ruc rò, long lanh cùa hai con nguai sàng diu " (2, 75) Ve dep dò càng ngày càng phù hgp vói xu huóng cài càch theo hu'òng làn thòi, phù hgp vói cuòc song mói cùa Mai: "Ò qué ra luih mói bau mot nàm, nàng dà phuc sue dugc hét mot thiéu nù làn thòi" Con Hong, xuàt thàn

lù linh le, là co gài dep nhung do hàm ràng den nhuòm theo phong lue ò qué nén giani phàn nào nhan sac Khi tié'p xùc vói ban bè cùa co ò thành thi, co

dà "ao uóc co nu cuòi tuai va sàng nhu nhiéu chi em ban bè" va co dà màc sir ngàn càn cùa bó va di, cao ràng tràng

Nhu vày càc co gài Irong liéu ihuyèl luàii de Khài Hung luòn vuan lòi

mot ve dep hién dai va hoàn thién Cùng vói càc dàc diém ifnli càch khàc, day chfnh là mot uu thè cùa càc nhàn vàt nù trong tiéu thuyéì Khài Hung Diéu dàng nói han, àn chùa Irong tinh thàn nhùng nguòi phu nù này là quyét tàm chóng chgi vói hoàn cành, vói mgi thè lue càn Irò trén con duòng vón fi suón sé ma ho thuòng gap Nhung khòng co dòc, ho co su còng tàc cùa nguòi ihàn: Mai co Huy, Dién, Trong, bà Càn, òug HanhT Hong co Hào, Cuc; Bào

co Hac, An So phàn cùa hg khòng ai gióng ai Nhung nhìn chung loai nhàn vài này trong tiéu thuyét luàn de cùa Khài Hung hoàc lliàng han (Bào); hoàc

"thàng Irong thè lui xat." (Mai); hoàc "thàng trong thè bai" (Hong) Tuy khòng thàng hoàn toàn nhung ta thà'y trong y thùc nhàn vài cùa òng thoà man vói con duòng di cùa minh Ké cà Hong, Inróc cài chét vàn khòng àn hàn Su

hy sinh cùa hg vi thè khòng vò fch

'^Có y kién cho ràng, nguòi phu nù trong liéu thuyé't cùa Khài Hung ò cuòc dà'u tranh chóng lai cài cu, khòng nhàn dugc su ùng ho tu phfa nhAn vài nam, nguòi yéu hg dà chgrr Càc nhàn vài nam trong tiéu thuyéì luàn de cùa Khài Hung thuòng co mot su bién dói irong suy nghT va hành dòng theo chiéu huóng phùc lap

r

Bau dàu ho là nhùng nguòi luòn khao khàt dugc song cho minh, cu thè

là dugc chung song vói nguòi minh dà yéu, dà chgn Lòc lù khi gap Mai, biét dugc linh cành cùa co dà tìm bèi càch giùp dò vói mòl tàm long nóng nàn khié'n Mai boi rói, chù dóng lén qué xem vice nhà cùa Mai, bici dugc tình cành cùa co dà dua chi em co Ihoàt khòi hoàn cành bue bàch Nhùng hành dòng dò cùa Lòc xuà'l phàt lù mot tình càm chàn thành dàng tin cày Nhung dén khi dting phài phàn ùng tu pina me de, chfnh Lóc hoàn loàn bó tay Bài ngò truóc thài dò cùa bà An, chua he luòng truóc tình huóng này, Lòc Irò nén mot chàng trai yé'u duói Bàn tfnh tot nhung qua ngày tha cùa Lóc dà quy han truóc dòn tàn còng lién tié'p cùa bà me Tu lue dò Irò di, truóc Mai va Huy, Lòc pham héì sai làm này dén sai làm khàc

Nhàn vài Luang cung co mot qua trình phùc tap Vón sinh ra gap nhùng rùi ro: càc già lai cùa cha bi dì ghè chiéìii doat, òng bó bi bà vg Tày àn hié'p, Luang phài chju nghèo khó, dàng cay Gap Hong, anh dem long yéu va khao khàt dugc là'y co nhung sau nhùng muu mò ly giàn cùa bà Phàn, Luang dà dàu hàng Do su yéu duói thiéu bàn Ilnh, nhàn vài nam này dà khòng tim dugc hanh phùc

Nhàn vài An nliu dà de cap, co phàn phùc tap Con duòng dòi cùng tàm

ly cùa anh dién ra khòng theo mot duòng ihàng Chfnh ò day, Khài Hung bòc

lo mot khà nàng phàt hién, phàn tfch tàm ly sàc sào, cao tay Irong tiéu thuyét luàn de Tuy co nhùng lue con bòc lo nhùng diém yéu, nhùng hành dòng chua tfch ciré nhung khòng vi thè tàc già xép hg sang loai nhàn vài tiéu ciré Bòi vi trong thàm sàu làm hón va tfnh càch cùa hg vàn luòn luòn thè hién

nhùng lu luòng tfch ciré, uóc ma, hoài bào lól dep va xu huóng vuan tói diéu

thién Chi do trén duòng di dén dfch, hg co nhùng lue sa chàn la buòc do su

xò day cùa hoàn cành, khi nhàn ra vàn de, hg dà tim càch sua chùa, ho àn hàn mot càch thuc long Lòc chàng han, anh dà lìm dén xin Mai Iha thù va ngò lòi nói lai tinh càm Con An, khi Irò ve ben vg, chàng tò ra yéu thuofng va làm mgi viec cho già dinh irò nén ém àm Nhung khi dal dugc su ben vùng cùa cuòc song lùa dói, An lai buòc sang mot nói khó so khàc, mot su thoà hiep khàc ma dàn dàn co thè day anh lù tfch cuc sang liéu cuc Dàu sao dò chi là dir càm Thuc le làc pham cho thà'y, An vàn thuòc thè giói nhùng nhàn vàt ifch circ

1.2.2, Kiéu nhan vat tiéu cuc,

Trong liéu thuyéì Khài Hung, loai nhàn vài này khà nhiéu, tiéu biéu va

dugc xày dung sàc net Dò là bà àn (Nùa chùng xuàn), òng bà Phàn (Thoàt

ly), òng bà An, huyén Viét (Già dinh), òng bà hàn Nghi (Nhùng ngày vui), bà

Ba (Thira tu)

Ve tuoi tàc, hàu bel hg thuòc lòp nguòi già Nhùng nguòi này tuy co tuoi nhung tuoi tàc khòng làm hg già va xàu Nguge lai, lòp nguòi này sinh ra

va lón lén trong giàu sang nén hg co bé ngoài sang trgng, cu chi thài dò luòn

lo ra uy quyén, hg tré han so vói tuoi Bà An ngoài nàm muai da de con bóng

hào, mai toc chi hai dóm bac Bà Phàn (Thoàt ly), bà Ba (Thira tu) là nhùng

nguòi dàn bà xinh dep mói dugc trò Ihành nhùng bà vg thù cùa càc òng Phàn, òng àn Vón xinh dep, lai sinh ra trong nhùng già dinh phong kién quyén quy, hg buòc chàn ve nhà chóng Irò nén nhùng nguòi dàn bà linh quài, long quyén Ve dep ngoai hình trò thành mot uu thè Loai nhàn vài này khòng tuang quan giùa hình thùc vói noi dung So vói càc nhàn vài cùa hién thuc phé phàn, rò ràng co chò khàc biel Nghi Qué dugc tà qua tiéng sue mieng òng gc thò lo, con bà Phàn lòi dói dàp luòn lo ra lich su

Diém gap nhau cùa tal cà càc nhàn vài liéu cuc cùa Khài Hung là dàn òng hié'u sàc, nghe vg déìi nhu nhirgc; dàn bà làm diéu, hàm Igi, tham lam Trong già dinh, nguòi dàn òng tru còl cùa già dinh, là bó cùa dàn con nhung lai khòng co lié'ng nói bénh vuc cho con cài, phó màc mgi diéu cho vg Càc

bà vg lai là nhùng kè làm diéu, phàn bici con chung, con riéng, hay tham du vào mgi chuyén Dò là cài mò hình già dinh phó bién trong hàu héì tiéu thuyé't Khài Hung Trong dò, nhùng òng Hàn, òng An, òng Phàn giù Irgng tràch xà bòi nhung chi ngliT dén lién, tìm mgi càch thu vén cho già dinh - ma

dùng han cho càc bà vg Hàn Tlianh (Nùa chùng xuàn) co ba dinh ca cho ba

bà vg nhung vàn chua thoà, muón co Ihém mot bà vg thù tu de quan ly òng

va già tài con sinh sòi này ••'"'• cùa òng la Nhung òng hàn, phàn, An này co

long ham muón phu nù khòng co diém dùng Ngay Irong quan diém bà An cùng dóng y vói cành "làm trai là'y nàm là'y bay" (2, 151) Tu vice co nhiéu

vg, sinh ra su phirc tap là chuyén ihuòng tình Dò là khung cành chung cùa già dinh phong kién Vici Nam Iriròc càch mang

Bó cùa Hong, òng Phàn vón hét sue yéu Hào, Hong nhung ké lù khi vg

màt, lày le bà Phàn, òng trò thành nguòi cha thò a vói con gài Mgi viéc trong

nhà, òng phó màc cho bà hét Ban dàu de cho ém dep trong nhà, òng già vò tò

ra lanh lùng vói con riéng Nhung dàn dàn, thài dò Ihò a dò trò thành thuòng truc Truóc dò òng khòng dóng linh vói vg nhung vói su nhu nhirgc dà khién òng dàn tin vào mgi lòi cuà vg va irò nén xa lành dói lap vói con Òng coi Hong là "cài ng (6, 699) Bàn thàn òng cung day thành kién vói nhùng viéc làm nhu nhuòm ràng tràng cùa Hong Òng tuyén bó: "Muón song lliì nhuòm lai ràng di ", "Con Hào sao de niày càn rò nhu thè? (6, 736)" Rò ràng su nhu nhugc, tu tuòng phong kién còng thém su xùi giuc cùa bà vg dà khién òng trò thành mot nguòi cha dgc àc Òng nguyén rùa con: "Tliòi, chél quàch

di con a! Song nhuc song nhà thè song làm gì!'X6, 745) Biét bao làn òng

dành Hong

Nhàn vàt tiéu cuc cùa tiéu thuyét Khài Hung nói bài han cà là nguòi phu

nù Hg dugc (àc già giói (hiéu bang lòi àn (iéìig nói ròng ricì, già dói hay àp che va luòn nhàm mot miic dfch vi ky Vói nguòi ngoài già dinh (thuòng là dói vói nguòi càn hg khi vay tién hay nhò va), càc bà Ba, bà hàn Nghi, bà hàn Thanh là nhùng "bà chù" thuc su vói vice ra ve oai quyén de làm nguòi vay

ng hoàng sg Bà Ba qua lòi nói bòi long (huang nhung rót cuòc, bà vàn là lay xiét ng cu khòi Dàng Mnrang cho nhùng nguòi nghèo nhu chi Tac, cài nai hg

hy vgng cung là cài nai xiét co hg vào tròng Trong già dinh, mói quan he vói con chóng là mói quan làm cùa hg va mgi lire, càc bà me glie này co dùng nhùng lòi le bài bè, day vò, hành ha nhùng nguòi con khòng may man, tao ho sàu ngàn càch giùa cha va con khié'n cha ngln xà'u ve con, con càm hòn cha, cuòc song già dinh nang né, nhùng dùa con cùa nguòi vg tnróc muón dugc

Iboàt khòi cài ngue tói này Dò là cành song cùa già dinh bà Phàn (Thoàt ly)

Trong mói quan he khàc, nhu bà An vói con trai, uy quyén làn luc'tt, toà chié'l khié'n càu con trai dà truang thành co hgc cuòi cùng chiù khuàt phuc Nhùng y nghi "mòn dàng ho dói" chfnh là su tfnh loàn co Igi cho bàn thàn Lòi luyén bó "Tòi hòi con quan tuàn linh kia là nguòi co thè lue cho nò là lòi

dà suy xét ky luòng làm Quan tuàn con tré buòc vào hoan do con dai, sau này con tòi lai phài nuang tua vào bó vg mói mong chóng thàng quan lién chùc dugc" (2, 152) là muc tiéu bà àn dà dal dugc Bà dà khòn khéo, ra tay sàp dal va dù dà tàm chà dap lén dói phuang mién là dal dugc mijc dfch

Khòng chi dirng lén mòl hình tugng cu thè, Khài Hung dà tao dugc mot bue trành càc già dinh phong kién dai dien là nhùng tu tuòng "àn sàu bàm chat" chi phói dén mgi thành vién già dinh, làm tan lành cà mgi uóc ma lól dep chày bòng ve nhùng cuòc dòi, nhùng cuòc hòn nhàn tu do cùa con cài

hg Khài Hung dà cham dén cài yèn a cùa già dinh phong kién Viét Nam vùng ben hàng dòi nay

1,2,3, Kiéu nhàn vàt tàm ly - f'^ih càch,

Thuc ra ngay trong nhùng tiéu ihuyéì luan de , Nùa chirng xuàn, Tìioàt

ly, Thùa tu, Già dinh; chùng la cùng thà'y tài là va phàn tfch tàm ly càc nhàn

vàt tfch cuc, tiéu cuc cùa nhà vàn Tuy nhién ò nhùng tàc phàm sau này ma

Vù Nggc Phan ggi là tiéu thuyéì tàm ly co mot kiéu nhàn vàt khàc ma ò dò, khà nàng phàn tfch tàm ly; tfnh càch cùa Khài Hung dà tò ra tinh luyén va sàu sàc han?Càc nhàn vài này dà buóc ra khòi nhùng dinh de co san ve xung dot mói- cu de dira dén nhùng nhìn nhàn mòi ve con nguòi xà hòi, con ngircTi thòi dai Chùng ta tam ggi kiéu nhàn vàt dò là nhàn vài tàm ly Inih càch Vói kiéu nhàn vài này, Khài Hung muón di sàu khàm phà thè giói làm ly phong phù cùa nhùng cà thè - tfnh càch, dàc biet thòng qua dò khàng dinh nhu càu linh thàn mòi cùa con nguòi Day là nhùng con nguòi nghé si mòi xuàt hién

nhu Nam, càc co gài day cà tfnh nhu Hién (Tró'ng mài), Tuyét'^hùng khàch chinh pl^u nhu Quang Nggc, Nhi Nuofng, Pham Thài, Le Bào (Tiéu san tràng

si) hay con nguòi thùa nhu Hanh (Hgnh)

Day là nhùng nam nù thanh nién, sinh vién, giào vién lliuòc làng lòp trf thùc liéu tu san cùa xà hòi mói dugc hgc hành, tié'p xùc vói mòi Iruòng hoàn toàn dò Ibi, vói vàn minh phuang Tày Cuòc dòi hg gàn vói cuòc song vài chat mòi, nhùng dèn dién, ò tò, xe lùa, xe dap va cung vi vày hg cung chiù sir chi phói cùa quan niem mòi "Mòl cài dinh cung mang theo nò mot clnit

quan niem cùa phuang tay, ve nhàn sinh, ve vù tru" (y lày lù "Thi nhàn Viét

Nam") Su bié'n cài hoàn loàn lù thè phàch dé'n tàm hón cùa nguòi Vici Nam

dién ra phùc tap nhung co le som nhàì, tiéu biéu nhàì là ò ibanh nicn tri thùc liéu

tu san trung luu va Ihugng luu Bòi vi chfnh ho mói co diéu kién kinh tè de tiép càn vàn minh vàt chat som nhàì va cung Ihay dói nép ngliT nhanh han cà

Hién, Cành tiéu biéu cho lòp thanh nién lù "vò" dén "ruól" déu là cùa thòi dai mói Hg xuàì (hàn tu giàu sang: muón gì dugc này Bó me hg là nhùng trge phù, giàu co nhung ft hgc Dén dòi Hién, Cành dugc àn hgc day

dù Hién con biét dành dàn Pianò, Cành tot nghiep cao dàng Trong già dinh,

cà hai d^M dugc chiéu chuòng nàng niu dugc tao cuòc song (u do iièp xùc vói bau bè; ra xà bòi khòng ai giàm rat, quàn ly, muón gì dugc này: nhùng chiéc

xe hai kiéu càch, nhùng bua tiec suol dém Mói quan tàm cùa hg lù hgc hành chuyén sang càc thù vui dàn dùm, di du lich Cành ngliT dé'n viéc hgc nhu sau: "Hgc chàng de làm gì rào Dò cùng chàng co fch Igi gì cho chàng, cho tuang lai cùa chàng" (11, 1067) Co lue Cành cùng bàn khoàn lìm huòng

di cho cuòc dòi, thà'y bétàc, nghi dé'n cài chcì nhung rói chgt tinh Cành cho ràng minh khòng ihè ròi Ha Noi vi "khòng thè vàng bau, khòng thè song xa ban" Tu su buòng lai va chiéu con tuy tién cùa nhùng òng bó, bà me chi biéì làm giàu, nhùng chàng trai nhu Hién, Cành va ban bè cùa hg déu theo cuòc song huóng ra xà bòi chù khòng khép trong già dinh Trong bòi cành Au hoà cùa xà bòi Viét Nam lue bay giò, hg de dàng trò thành nhùng nguòi tu do va hành dòng theo bàn nàng va là diéu kién này sinh ra mot kiéu nguòi mòi Khài Hung tò ra ani hiéu hg lù nhùng suy ngliT, thài dò dé'n hành dòng Óng nhu di lù trong làm hón, y nghi cùa làng lòp này, lù mò tà li mi nhùng net thay dói trong tàm ly cùa Hién, Cành dén hành dòng "làn còng" nguòi khàc giói Cành phóng khoàng dèn mùc coi nguòi yéu cùa ban là dói luang cùa minh (Lién); nhung lù khi gap Lan Huang, say me ngày dém, lim càch chiém doat, so hùu Duòng nhu thiéu tình yéu, thiéu phu nù, thiéu nguòi Cành thfch là anh la khòng con song dugc Hién cùng vày, lù khi Vgi Igt vào màt Hién, mot co gài bao chàng còng lù hgp Ihòi dang Iheo duói lai lién tue lim gap chàng trai qué niùa chi vi chàng ta co mot thàn binh ly tuòng Néu mgi viec chi dùng lai ò su gap gò thòng thuòng thì khòng co gì dàng nói Ò day, Hién dà di sàu vào tinh càm cùa Vgi, khién anh chàng màt àn màt ngù

de khi Hién héì vài thàng nghi mài trò ve (hành phó quén Vgi, Vgi bèi hy vgng va chét mot càch bi ihàm Trong khi dò, Hién Irò lai vói cuòc song cu khònq chùt bàn khoàn

Cuòc song bàn nàng Irò thành net tàm ly, tfnh càch ón dinh trong càc

nhàn vài Cành va Hién Hay nói càch khàc, nhùng chàng Irai co gài iu san là

nhùng nguòi chi bié't dén cà nhàn minh Chùng ta hay xem suy ngliT cùa Cành: "Cành càm thà'y minh sung siròng bau truóc nhiéu Tnróc kia chàng cùng sung siròng nhung dò là su sung suòng huyén nào, khòng mot chùt Irai tij, trai hàn vói su sung suóng hién giò, su sung suòng bình iTnh, co iighTa ly,

co suy xct, nhàl là khòng bi cùa cuòc dòi già dói" (11,1107)

Trong thè giói nhàn vàt cùa Khài Hung con tfnh càch da dang khàc nhu Ifnh nhùl nhàl, rut rè cùa Hanh, tfnh lu do, ky quac cua Nam O mòi mòi loai nhàn vài tàm ly tfnh càch, Khài Hung co mot càch tiép càn riéng nhàm "làm toàt lén Ifnh càch, nói bài mgl truòng hgp Càc chàn dung da dang cùa òng cho thà'y su phong phù cùa dòi song làm ly con nguòi va thòng qua vice dung lai cii thè càc loai tfnh càch, tuy chua dua ra mot càch xù su cu thè nhung nhà vàn cùng dà ngàm néu mot kinh nghiém ùng xù

Hanh là mot nhàn càch mò nhat Tu Ihùa nhò, anh dà khòng he nhàn dugc tu phfa bó me, nguòi thàn bài ky mot su quan làm san sóc dù là nhò nhàt chi vi do sinh ra anh ma me suyl chét lày Hanh nhu là vài thùa trong cài già dinh qua dòng con à'y Lón lén, anh cung dugc di hgc nhung khòng he dugc thày co, ban bè de y nhu càc ban cùng lòp, nhu hai nguòi anh Viec co gang hgc hành, thi dò cùng khòng làm nguòi thàn bàn làm va yéu thirang anh han "Nàm muòi ba, Hanh dàu bang ca ihuy cùng vói hai anh Lue ve nhà, òng, bà Phàn soàn suyl bòi thàm khen nggi hai con Iòn Mài ve sau óng Phàn mói biét lin Hanh Irùng tuyén Ong kinh ngac kéu "Tliàng Hanh cùng di ihi

ca day à?" (9, 13) Do bàn tfnh ben lén, nhùl nhàt, ò truòng "Hanh khòng tò

ra dugc cài sue h^r khà va thòng minh vùng chài cùa minh thành thù Hanh bi làn trong dàm hgc trò xoàng" (9, 12) Rói mot su kién "rùi ro" cùng là su kién "may man" xay ra: viéc Hanh bi ngà xe dap va dàu ò dò'c don dién ng va dugc òng chù dem ve nhà, ggi thày thuóc va giao cho vg va em gài chàm

sóc Mot ngày va mot dém ò cài noi la, dugc chàm sóc bòi bàn lay phii nù, va thài dò àn càn cùa mgi nguòi dà khién Hanh càm dòng Suoi cuòc dòi gàn 20 nàm qua, chàng trai nhu ngUÒi bò di, bay giò mòi thà'y cuòc dòi co chùt y nglna Thè giói tàm hón Hanh là thè giói càn eòi vi khòng co mot chùt yéu thuang, chàm sóc cùa nguòi dòi

Ngoài loai nhàn vài Hanh di ihco mò Ifp nguòi bi bò rai, Khài Hung tò

ra chàc tay khi khàc boa kiéu nhàn vàt nguòi nghé sT tu do, song theo quan

niem va so thfch cùa minh Do là Nam trong "Dep" Kiéu nhàn vài nghé sT

này làn dàu di vào Irang sàch va khà dién hình

Nam vón là mot boa sT, song ò ihành ibi, co nhà riéng, chi liéu phóng khoàng va nhiéu bau bè Vói mot nguyén làc song va nguyén làc nghé nghiep lach ròi, Nam luòn tu hào va tir lin vào bàn thàn Làm theo y thfch cà nhàn, khòng de y dé'n thài dò cùa nguòi khàc, vói phu nù chi co mot mói quan he

"co di co lai" Nani ihué nguòi màu va dóng thòi dò cùng là nhùng tinh nhàn lam thòi, khòng ky két Nam cho ràng lày vg là "buòc vào cài dòi truòng già, hay "Bàn tranh, bàn hàng thuc dal, kié'm vào van bac, làm mot toà nhà long lày ò phó Tày rói tu lue bò bòi boa yen song tuoi già là dàn lòi vào cài dòi truòng già, thuc hàiih Tròi ai! thuc hành" (8, 800)

Ly thuyéì cuge dòi cùa Nam thàt xa la; cuòc song cùa Nam cùng thàt

"khàc dòi" Nam hy sinh cho cài ggi là nghé nghiep Nghé ve là niém dam

me, là màu Ihil cùa anh, say dén mùc quén bàn thàn: "Ró ràng là ba nàm nay chàng chua nghi dugc mot Ibàng, ngày dém ò xuòiig bj vày bgc trong làn khòng khf nàng né day hai san nóng nuc" (8, 800) "Ve càn cho chàng nhu

àn uóng, co khi han" (8, 796) Nhung su dàn thàn cùa Nam khòng co muc dfch vi chàng phù nhàn vice làm giàu, chàng khòng càn lién va ngay trong nghé Ihuàt, Nam cùng ma ho: "Ve de vg Dugc ve là dù ròi, là chàng sung suóng rói, chàng khòng càn phài hòi va phài biéì ve de làm gì" Nam hành dòng hét sue ky quac "Nam cho ràng mot bue tranh chi co già tri khi minh

con duang ve Ve xong, nò là cài khung vài bòi san Dem bàn, dem cho hay dem vùt di cung thè thòi Nò nhu mot nguòi con gài, nguòi con gai à'y mòi hòm minh bàt gap, va minh ao uóc tìm lòi cài la, cài dep Cài dep, cài la mòl khi dà thà'y, hay tuòng thà'y Ibi con gì nùa? Su thàt hién ra va mòng ào lan di" (8, 796 - 797) Cu thè, chàng hoa sT là mòl thè giói dgc dào riéng biel Nhung cuòc dòi cùa Nam rói cung dà khàc Anh là'y vg dù cho phù nhàn cuòc song già dinh, cùng phài càn dén tién dù cho coi lién khòng quan trgng Liéu Nam co phài thay dói de phù hgp vói già dinh cùa minh? Va Nam cùng se phài xem lai quan niém ve nghé thuàl cùa minh Nghé thuàt chnih là cuòc song Ngoài ra, ò tiéu thuyéì Khài Himg, co mot kiéu nhàn vài thién ve hành dóng Hg là Pham lliài, Nhj Nuang, Quang Nggc, Le Bào, nhùng nguòi mang mot ly tuòng hét sue riéng tu là phuc thù cho nguòi thàn bi giél bai bàn lay cùa nguòi Ihuóc triéu dai mói Oic nhàn vài này dira trén lidi su nhung tàm ly lai hoàn loàn cùa nguòi hién dai Dò là net sàng tao cùa nhà liéu thuyét

Bón nhàn vài chfnh cùa "Tiéu san tràng sì" mòi nguòi mot nel cà tfnh

va chiù ành huòng lù càc tiéu thuyét lich su Trung Quóc, cu thè là "Tam

quóc chi dién nglùa " cùa La Quàn Trung phàng pliàì nel tfnh càch cùa bò ba

anh em két nghla vuòn dào Luu, Quan, Truang Tuy vày diéu tàc già muón di sàu khòng phài là càc nel tfnh càch ón dinh cùa càc nhàn vai ma rò ràng dién bié'n tàm ly, làm Irang, uóc ma cùa hg Trong suy nghT, làm hón cùa Quynli Nhu, Pham lliài, Quang Nggc hay Le Bào là mong muón dugc hành dòng,

de tra mói thù tién tó, là dugc phiéu luu làm viéc ngliTa chù khòng phài là sÓMg cuòc song tàm thuòng Nhà nghién cùu Phan Cu De cho ràng: Hg là

nhùng do de cùa André, con càc nhà nghién cùu khàc cho rang "Tiéu San

tràng sy" con chiù ành huòng cùa càc tiéu thuyét Phàp, ò day khòng loai trù

"Ba ngudi linh ngulàm " cùa A Dumas

Càc chàng trai dù mang tàm Irang rùa thù nhung rói già'c mòng khòng thành, gap nguòi con gài xinh dep cùng dà nao long, muón tra ve cuòc song bình thuòng Cài dàng diéu nù kiéu Ihà'p thoàng trong boa va gigng nói du duang vàng vàng chon phóng khué nhiéu khi làm cho tràng sy hoà ra ma mòng" là làm Irang cùa anh hùng Pham Tliài Néu khòng vi chuyén tình bi ngàn trò, chàc gì nguòi anh hùng này con dù can dàm Irò lai vói phiéu luu? Khài Hung dà dành kéì cuc elio càc nhàn vài anh hùng nhu nhau: dir dinh khòng thành, càc dàng vién mòi nguòi mòl ngà, Quang Nggc me man "Hành dòng! Hành dóng Nhi nuang nhìn Quang Nggc buòng mot tiéng thò dai nào nuòl" Con Pham Tliài, sau cài chét cùa Quynh Nhu, trò thành mòl chàng càu

cà vùa càu vùa nghéu iigao: "Chf lón trong (hién ha khòng dung day mot ho rugu Chf lón trong thién ha khòng dung day hai con màt my nhàn" (3, 493) Con mot kiéu nhàn vài tàm ly tfnh càch khàc, dò là Nggc Chàng vón là mot sinh vién, khòng ngò Irong chuyén thàm nguòi bàc tu hành ò chùa Long Giàng dà de y tòi mot chù liéu lén là Lan Tfnh té càm nhàn ra sii khàc la cùa chù tiéu nam co gigng nói va duòng net cùa phu nù, Nggc khàm phà ra thàn phàn cùa Lan va dem long yéu "chù liéu".Tinh yéu dò vùa bòc lo quy luat tình cani yéu duang, vùa bòc lo su hiéu ky tò mò cùa mot chàng trai tuoi yéu duang, ma mòng, làng man Nò cùng the hién quan niém cùa tàc già, tinh yéu dù bi tón giào là'n ài nhung con nguòi dù song ò dàu, vàn muón yéu, dugc yéu

Cà ba loai hình nhàn vài ma chùng tòi vùa néu bó sung cho nhau làm phong phù cho thè giói nghé thuàt cùa Khài Hung, góp phàn thè hién quan niém cùa nhà vàn ve cuòc dòi Thóng qua do, chùng tòi khàng dinh ràng: Khài Hung co tài trong nghé Ihuàt khàc hoa nhàn vài, bòi vi càc nhàn vài cùa òng chfnh là nhùng mành dòi riéng, dgc dào va dac biét, òng dà khàm phà ra nhùng tfnh càch mòi me Diéu dò cung thòi thùc chùng tòi tìm hiéu sàu ve nhùng thù phàp nghé Ihuàt khi xày dung nhàn vài

1.3 Nh&ng thù phàp nghé Ihuàt ca bàn cùa vice xày iluiig nhan vài cùa tiéu thuyét Khài Hung

1,3,1, Miéu td ngoai hinh va dung chàn dung nhàn vàt

Dói tugng cùa nhùng tàc phàm vàn hgc nghé thuàl là con nguòi va cuòc song lién quan dé'n con nguòi Càc loai hình nghé thuàt nhu hòi boa, diéu khàc hay vàn hgc déu huòng lòi con nguòi vói hình thùc bé ngoài va nói tàm ben trong Dò là hai mal cùa mòl tfnh càch nhàn vai Tiéu ihuyét, mot thè loai tiéu biéu cùa loai hinh tir su cùng thuòng coi viec dung lén nhùng hình dàng cu thè va thòng qua dò khoàc lén hình hai này nhùng nói làm khàc biel

de phàn ành dòi song xà bòi Do vày trong tiéu thuyéì, nhàn vàt vùa dugc nhà vàn miéu là chàn dung, ngoai hinh vùa dugc khàc boa chiéu sàu làm ly Tuy nhién mòi nhà vàn co mot dang, mòl kiéu thè nghiém quan niém nghé thuàl mang dà'u àn cà nhàn cùa minh

Nhr-:! vàt cùa Khài Hung tu tfch cuc dé'n tiéu cuc hay tàm ly, tfnh càch dugc là ngoai hình nhung trong lai cà càc kiéu nhàn vài, co thè nói nhùng chàn dung nhàn vài phàn dien dugc tà dàm nel nhàt Day là nhùng chàn dung

bèi sue song dòng: bà An (Nùa chùng xuàn), bà Phàn (Thoàt ly), bà Ba (Thùa

tu), huyén Viét (Già dinh) Càc nhàn vài liéu cuc này co khi làc già vàn

dugc thùa nhàn là co duòng net sang irgng, quy phài cùa nhùng nguòi ò làng lòp trén Bà An "trac ngoài 50 tuoi nhung da de con bóng hào ma toc chi hai dóm bac"(2, 146) Khòng phù nhàn thuc té, dò là cài nliìn day bién chùng cùa Khài Hung Co khi óng miéu tà ve dep hình Ihùc lù mot góc nhìn co y nghla: Huyén Viét dep trong con màt cùa ITioa, nguòi tình nhàn chù khòng phài qua su nhàn xél cùa tàc già Bà Phàn khi bue lue lo ra dòi long mày

thua va càp mòi mòng, dep nhung ghé góm nói sg cùa òng chóng (Thoàt ly)

Nhùng quan sài cùa tàc già ve ngoai hình nhàn vài tiéu cuc luòn ò thè dòng vi thè khòng càn nhiéu lòi ma càc bue chàn dung nhàn vàt vàn bòc lo héì sue song dóng, rò net va mói me Nhìn chung vói càc nhàn vài này, òng dùng lói tà trirc tiép: dàt nhàn vàt vào càc linh huóng de là Ngoai hinh khòng chi

dùng ò nel mal, cu chi ma con diém cà nhùng hành dòng càch àn nói, cu xù

vói nguòi chung quanh Bà An (Nùa chirng xuàn) nói vói Mai gigng bé trén

Irong cuòc gap Mai làn dàu nhung lai tò ra mém mòng, nài ni a làn gap sau

Bà dói vói con trai vùa sai khién, vùa yéu chiéu Tliòng qua càch bà nói, bà hién ra là mot nguòi dàn bà phong kién tùng trai, làm miru mò Khi co òng

Phàn ben canh hoàc khi co màt cùa ban bè, Bà Phàn (Thoàt ly) nói vói Hong

bang mot gigng khàc han Ò càc nhàn vàt tfch cuc, co mot su thóng nhàt giùa pham chat ben Irong va hình thùc bé ngoài Guang mài cùa Mai, Hong, Bào

dóng thòi phàn ành tfnh càch cùa hg, dò là ve hién diu cùa Mai thòng qua néx

là giàn dj: "Nuóc da co tràng xanh, quàng mài den sàu hoàm càng làm làng

ve rirc rò long lanh cùa hai con nguai sàng diu Trong cài màt trai xoan, ma hai bop, mòi khò khan, chi co hai con mài là co ve boat dòng khàc nào nhu hai ngòi sao là'p lành sau làn mày mòng" (2, 75) Sau này mòi làn buon bue, lòi nói cu chi co vàn mot mire nhe nhàng, day sue chiù dung Kè cà nhùng lue bi dàt nhàì Mai cùng chi biét khòc, con nu cuòi hàu nhu luòn nò trén khuòn màt co Mai vàn thuòng là'y nu cuòi de tran an nguòi khàc, bòi co vón

là mot nguòi phii nù lac quan

O loai nhàn vàt tàm ly tfnh càch, Khài Hung co phàn dành nhiéu Irang

de miéu là ngoai hinh nhàn vài hon cà Ò day, rò ràng Khài Hung hoàn toàn mang mot quan diém mói ve cài dep hién dai cùa nguòi Viét thè ky 20 Dep khòng chi cri nghla là diu dàng, thàm kfn, àn hién ma dep ò day là phò bay

ra Xua kia, càc co gài trong vàn hgc co thuòng e àp mgl ve dep "tròi cho"

con nhàn vài cùa Khài Hung dep bang su luyén tàp, bang cà son phàn (làm

dep) Bón làn Hién dugc làc già dal bùt va déu ngu y là tàm thàn day dan, ve

dep tir nhién, khoè khoàn Lan thù nlidt IWtVi ux càm nhàn ve minh: "Nàng

vùa thoàng thà'y bóng minh lo mò in nghiéng vào mgl ben cùa kfnh Tuy nhùng iniéng kfnh phàn chiéu khòng dugc rò ràng tà'm thàn day dàn, càn dói cùa nàng, nàng cùng ngàm thà'y duòng lung thàng, net nguc phóng va cài

bung thon ihon" (4, 12 - 13) Lan thù hai, thòng qua su nhàn xcl cùa bà Hàu,

me cùa co: "Bò ào tàm màu xanh non ràì ngàn de ha càp dui bóng hào, cài

nguc tràng bóng va cài lung làn nhùng bàp thit" (4, 15) Lan thù ha, là su

quan sàt cùa chfnh nguòi ké ebuyen "Di ben canh bà, Hién nhu mot cày non duang bóng bòi lón, va chùa day nhua buoi dàu xuàn Mot làm nhan sàc hoal dòng hùng tràng, thanh khié't, trai nguge vói ihù nhan sàc nhu nhugc, uy mi,

kfn dào, biéu hién cùa due tinh" (4, 15) f^dn thù tu, trong ve iigugng nghiu

thàm so sành cùa Hong, nguòi ban cùng phó cùa Hién, ve dep khoc khoàn cùa Hién hién lén vói "kiéu ào tàm tòi tàn, àn khft vào tàm thàn luyén tàp khién ai gap cùng dùng buóc tò mò dùng nhìn" (4, 16) Quan niem ve sàc dep cùa Khài Hung dugc Ihè hién bang su lap di làp lai cùa nghé ihuàt miéu

tà Dàc biét, ve dep thàn hinh cùa Hién dugc dal trong khòng gian thoàng ròng cùa bién cà dac biel thfch hgp

Khi tà càc co gài dep trong "Bàn khoàn" ngòi bùt cùa Khài Hung hét

sue sàc sào va co su di chuyén càc diém nhìn: Lan Huang dugc nhìn tu ành mài si linh cùa Cành "Co dep, dep làm làm, dep diu dàng, dep àm thàm, dep huyén ào" (Ir 1100) Kél hgp là va phàn tfch càm nhàn cùa nhàn vài khàc, Khài Hung nhu dem bue tranh thiéu nù ra truóc màt: "Cành la dàng nghe nhùng lòi tram tram, nliè nhe trong khi màt chàng di di lai lai tu khuòn màt Irai xoan lòi cài thàn hình vùa tha tliuòl, vùa nò nanje trong bò y phuc xa lanh tràng "(Il, 1114)

Dói vói nhàn vàt lich su, ngoai hình thuòng xuàt hién truóc lén tuoi va gàn vói mot hành lung bf mài Le Bào dugc tàc già tà nhu sau: "Mó( irang thiéu nién ky sy, tu phài Nam lòi, kèm ghì cirang ngua truóc cùa hàng Chàng

y phuc nai nil ggn gang, dàu dòi non long den, chàn di hia chèn "(3, 256) Nhi Nuang thoàt àn Ihoàl hién Hong vai co nói dóng, co hàng nuóc, (bay tuòng so sinh dóng

Khòng chi là ngoai hình, nhàn vài trong tiéu thuyét Khài Hung con dugc nhà vàn khàc boa noi tàm bang mot so thù phàp phàn tfch làm ly va thóng qua miee miéu tà thién nhién

1,3.2, Khàc hoa nhàn vài qua càc tinh huóng tàm ly, qua miéu td hành dóngy ngòn ngu nhàn vàt

Và'n de xày dung nhàn vài trong tiéu (huyét dà dugc càc nhà nghién cùu quan tàm dén ngay tu dàu thè ky XX; va dugc xem nhu là mot yéu tó khang

djnh tài nàng cùa nhà tiéu Ihuyét Pham Quynh, tac già cùa "Khdo ve tiéu

tliuyéT' cho ràng: "Nhàn vài phài là mot phàn phó thòng gióng vói nhiéu

nguòi va mot phàn dac biét riéng cùa mot nguòi vày Nguòi ta ai cùng co hinh dung thài dò riéng, ai cùng co tu càch tfnh tinh riéng"(92, 135) Con Thach Lam di vào yéu càu cu thè, òng cho ràng: "Nguòi la là nguòi vói nhùng sir cao quy va hèn ha cùa con nguòi"; do vày nhà vàn phài là nguòi

"tìm dén dugc cài bf màt khòng tà dugc ò trong mòi con nguòi han nhùng còng viéc va quyét dinh he trgng" (81, 289).Trong khi dò, Vù Bang dói làp hai kiéu nhàn vài, giùa kiéu "nhàn vàt dai biéu" cùa truyen thóng: "xa nguòi

ta qua" va vi vày nguòi dgc kùih phuc hay mat sàt "déu do mot tàm long cùa mot nguòi dói vói nhùng vi thàn xa càch nguòi ta, chù khòng phài do mgl làm long cùa ngUÒi dói vói nguòi" (27, 72) va kiéu "nhàn vàt song" cùa tiéu thuyé't hién dai-^loai nhàn vài phàn chiéu long ta vày" (27, 73)

Quan niem ve nhàn vài co mot su thay dói cà tu trong he thóng ly luàn

vi trén thuc tè sàng tàc, ngay thè he nhà tiéu thuyé't hién dai truóc 7'// lUc vàn

doàn nhu Nguyén Trgng Quàn, Hoàng Nggc Phàch, Ho Biéu Chành cùng dà

dem vào càc làc phàm cùa minh bue tranh dòi song hién thuc cùa dàn toc Chfnh viéc lira chgn de tài dà quyét dinh nhàn vàt liéu thuyét chfnh là nhùng con nguòi cùa dòi thiròng, cùa thuc lai chù khòng phài cùa qua khù Cùng nbu vày, nhàn vàt cùa Khài Hung gàn gùi han vói cuòc song dòi thuòng,

khòng chi dugc nhà vàn là bang ngoai hinh ma bang dòi song nói tàm vò cùng phong phù

Yéu càu di sàu vào dòi song ben trong cùa con nguòi dà dugc mot so nhà vàn tién phong de càp tuy chi lién nhùng net ca bàn nhàì Nhàn vài ihày Lazaro Phién dà mang nhùng net tàm ly mòi ma Iruòc dò chua he xuàì hién;

Tó Tàm hay càc nhàn vài trong "Tién hgc bgc tién " (Ho Biéu Chành) chò

nàng nhùng dàu àn tàm ly sàu sàc cùa nguòi duang thòi Tuy nhién, so vói Khài Hung, ngòi bùi phàn tfch làm ly càc nhà vàn này vàn co phàn con sa lugc don giàn, mang tfnh lugc do ma nguyén do là nhùng titih huóng tàm ly dugc tao ra co phàn giàn di va càc thè Ihùc biéu lo càc sàc dò tình càm con co

dièn, nhàn vai bi dal trong mot so mói quan he han bep Tu Hón buàm ma

tién cùa Khài Hung Irò di, trong tiéu thuyét, càch phàn tfch tàm ly dà da

dang phong phù va hiéu qua bau

Khài Hung trong tiéu thuyét dà dua ra càc linh huòng co tfnh gap khùc

de nhàn vài thè hién ùng xù va hành dòng; dò chfnh là càch biéu lo làin ly cùa càc nhà vàn hién dai O càc liéu thuyét làm ly Khài Hung, càc "diéu kién" hòc lo tàm ly dà co mot su lira chgn khà góc canh, duòng nhu mòi nhàn vài là mot tinh huóng làm ly héì sue linh tè Nam vón là chàng boa sy dgc thàn vói quan niém nghé thuàt vi nghé thuàt Con nguòi dgc dào này dugc tàc già dàt trong mot so tình huóng: trén tàu, Irong chuyén di Tlianh Hoà, Nam gap mot nguòi ng mua ho ve rói ifnh tién còng, Nam dà "rung rung càm dòng" Tfnh càch dòc dào cùa Nnm con thè hién ò nhùng càu chuyén Nam kè cho ban nghe: càm xùc khi gap co dào dién, thài dò khi bàn dugc tranh, dò

là lue ma con nguòi nghé sy thè hién minh rò nhàì Nhùng tình huóng này gàn vói mot phàn dòi cùa nhàn vài Nò khàc vói nhùng linh huóng éo le ly ky trong nhùng licu Ihuyét nghla hièp ky tình xua thuòng chi mang y nghla là

mot su kién de giài kél mot càu chuyén.O Hón buàm ma tién, mò dàu là cuòc

gap gò day tfnh ngàu nhién giùa mot chù tiéu nam va nguòi khàch cùa nhà

chùa; dò chfnh là Lan va Nggc Mói thién càm cùng vói su nghi ngò dà xuàì hién khi vi khàch thoàng nhìn qua dàng diéu cu chi cùa chù tiéu Day là tinh huóng co tfnh bàn le cùa càu chuyén tình Dién bién càu chuyén là su lién tue cùa càc sir kién va chfnh nò khién cho mach truyen dugc tié'p tue khai sàu: Khài Hung di sàu vào nhùng biéu hién trong làm ly hai nhàn vat khi càc su viéc xày ra: dò là viec Lan gap ràn ò gàc chuòng, viéc Nggc ve tranh, buoi le chay dàn, hai nguòi qua suoi, cành dém tràng Càu chuyén là chuòi su kién mang tfnh tàm ly Tinh huóng xày ra trong càc tiéu thuyét tàm ly thiròng kéo theo sir phàt sinh làm irang nhàn vài Cuòc gap gò vói Lan Huang dà gay cho Cành nhùng àn lugng khò phai mò Cành dà tìm càch tiép càn vói nguòi dep,

va tinh cani này dà khién cho viéc hgc hành, thài dò dói vói cuòc song cùa Cành cùng dói khàc Hanh khòng tu khàm phà ra minh néu nhu khòng co su kién ngà xe ò dòn dién ng va co y dinh viét mot cuò'n sàch Càc nhàn vài tu khàm phà minh (hong qua càc tình huóng tàm ly

Ngay cà ò tiéu thuyé't beh su mnng cót chuyén phiéu luu cùa Khài Hung, càc nhàn vài tnrgng phu cùa òng cùng dugc dal trong nhùng "pha tàm ly" hét sue thuòng tinh: linh càm nhen lén giùa dàng truòng Quang Nggc va dàng vién Nhi Nuang dugc khai lén rói bi dap di hay tình huóng dién ra trong Pham Tliài truòc nguòi dep Quynh Nhu Co thè nói day là tinh huóng gay cà'n trong cuòc dòi boat dòng cùa hg Co ba làn nò dugc Ihó lo (khi Quang Nggc ké ve Nhi Nuang trén dói Tiéu LTnh , khi Nhi Nuang thó lo làm linh cùng Hoàng Phi va cành cuòi tàc phàm hai nguòi gap nhau trong cành doàn thè bi tan rà Khi dal nhàn vài vào mgl hoàn cành nào dò, Khài Hung de cho nhàn vài cùa minh lu hành dòng, va ebani vói xung (]uanli trong nhiéu mói lién he, cuòi cùng nhàn vài tu nhàn Ihùc ve minh va lira chgn lói thoàl ra khòi hoàn cành nhu mot su lira chgn iàì yéu

Càc tình huóng tao ra xung dói là càc tình huóng làm ly cùng co mài trong cà liéu thuyé't luàn de cùa Khài Hung Khi su kién bòi kién xày ra, Mai

hét sue bà't ngò va trong ùng xù Mai bòc lo mot càch tu nhién tinh càm dói vói Lóc Co yéu, muón bào ve Lòc nhung lai hi day xa khòi Lòc Bà àn khi gap Mai vùa càm dòng truóc làm long thành ihuc cùa Mai nhung mal khàc,

co dùng dung de dal muc dfch dinh san Hai nguòi mang nhùng Irang thài, tình càm dan xen vò cùng phùc lap va khi mòi nguòi giù mgl y kié'n cùa minh Ibi hg càng bi day ra xa nhau, xung dot lén dén dinh cao

Càc tinh huóng tàm ly co khi là tàt nhién, co khi mang tfnh ngàu nhién Mai gàn bà àn trong linh thè bung mang da chùa là yéu tó ngàu nhién nhung lai dàn dé'n cài tà't nhién khàc là bà àn sé gap Mai ò Phù llig Tuy nhién, tinh huóng tàm ly càng mang tfnh tal nhién càng càn déìi ngòi bùi già dàn cùa nhà tiéu Ihuyét Ò plurang dién này, Khài Hung dà dat dugc mot so thành luu, dàc

biet Irong nhùng cuò'n liéu thuyéì mang màu sac hién Ihuc nhu Thoàt ly,

Thùa tu, Già dinh.Tuy nhién, day dò Khài Hung con de rót lai mòl so tình

huóng hai khién cuòng nhu cành Lan gap ràn ò gàc chuòng (Hón buàm ma

tién); Mai va Lòc gap nhau ò chuang "Ben lo suoi" (Nùa chirng xuàn), Vgi

cùng Luu trén mang (Tró'ng Mài) Nhùng thiéu sòl này dà khién elio két cà'u cùa

càc tiéu thuyét co phàn thiéu chat che va tàm ly cùa nhàn vàt phàn nào thiéu nhà't quàn, va dòi khi dàn dén "dò gay trong lùih càch" (lù cùa Phan Cu De)

Né'u chi dùng ò càc tình huóng ibi vice bgc lo làm ly nhiéu khi thiéu sue hà'p dàn do su dan diéu trong tình huóng dem lai Nhàn vài vàn hgc là nhùng thire thè song luòn tu lx)c lo minh thòng qua viéc làm cùa chfnh nò trong càc mói quan he cu thè Trong tiéu thuyét Khài Hung, càc nhàn vài co mgl chiéu sàu làm ly qua chuòi hành dòng dugc chi phói tu mot dòng ca y do dinh san

Bà Ba (Thùa tu) trong thàm làm khòng he muón mài mot chinh nào lù

món lai san kéch xù bòn rùt dugc lù nguòi chóng qua co, nhung vàn viét thu cho Binh dal ra vàn de "thùa tu" Thì ra dò chfnh là muu mò gay mài doàn ké't giùa ba anh em trai con chóng cùa bà, nò xuàì phàt lù y muón lày tiéng tham tu mieng luòi thién ha Trong khi vói su cu bà dà dàm "vùt" dén 200