Suy hô hấp 1/ ĐỊNH NGHĨA Suy hô hấp tình trạng khơng đủ Oxy từ phổi vào máu Các quan bạn tim, não cần máu giàu Oxy để hoạt động tốt Suy hô hấp xảy phổi khơng thải CO2 từ máu Quá nhiều CO2 máu gây hại cho quan bạn Cả vấn đề - nồng độ O2 thấp nồng độ CO2 cao máu - xảy lúc Các bệnh lý tình trạng ảnh hưởng đến tình trạng hơ hấp bạn, gây suy hơ hấp Ví dụ COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) tổn thương cột sống COPD ngăn chặn trao đổi khí phổi Chấn thương tủy sống tổn thương dây thần kinh kiểm sốt hơ hấp 2/ TỔNG QUAN Để hiểu suy hô hấp, bạn phải hiểu phổi hoạt động Khi bạn hít thở, khơng khí qua mũi miệng đến khí quản bạn Sau đến túi khí phổi Những túi khí gọi phế nang Các mạch máu nhỏ gọi mao mạch chạy xuyên qua thành phế nang Khi khơng khí đến túi khí, Oxy từ khơng khí qua thành phế nang vào máu Cùng lúc đó, Carbon Dioxide từ máu vào phế nang Quá trình gọi trao đổi khí Trong suy hơ hấp, tình trạng trao đổi khí bị suy yếu Suy hơ hấp cấp tính (trong thời gian ngắn) mạn tính (thời gian dài) Suy hơ hấp diễn tiến nhanh chóng cần phải cấp cứu Suy hơ hấp mạn tiến triển chậm lâu Triệu chứng thực thể suy hô hấp bao gồm khó thở, thở nhanh đói khơng khí (cảm giác bạn thở khơng đủ khơng khí) Ở trường hợp nặng, xuất tím da, mơi, đầu ngón tay, rối loạn tri giác buồn ngủ Nguyễn Quốc Huy 5/2/2019 Page Suy hơ hấp Một mục tiêu điều trị suy hô hấp đưa Oxy đến phổi quan khác, loại bỏ khí CO2 khỏi thể Mục tiêu khác điều trị bệnh Suy hô hấp cấp thường điều trị khoa ICU Suy hô hấp mạn thường điều trị nhà trung tâm chăm sóc dài hạn 3/ TIÊN LƯỢNG Phụ thuộc vào độ nghiêm trọng bệnh nền, độ nhanh chóng điều trị ban đầu, sức khỏe tổng thể Những người mắc bệnh phổi nghiêm trọng cần hỗ trợ hô hấp liên tục Oxy liệu pháp máy thở - thổi khơng khí khơng khí giàu Oxy vào phổi bạn 4/ TÊN GỌI KHÁC Khi suy hô hấp làm cho Oxy máu thấp gọi suy hô hấp thiếu Oxy máu Khi suy hô hấp gây CO2 máu cao gọi suy hô hấp tăng CO2 máu 5/ NGUYÊN NHÂN Bệnh tình trạng ảnh hưởng đến thơng khí gây suy hơ hấp Những rối loạn ảnh hưởng đến cơ, thần kinh, xương mô hỗ trợ hô hấp ảnh hưởng trực tiếp đến phổi Khi hô hấp bị gián đoạn, phổi bạn không dễ dàng vận chuyển Oxy từ phổi vào máu loại bỏ CO2 khỏi thể Điều làm cho nồng độ Oxy thấp CO2 cao máu hai Suy hô hấp kết của: Tình trạng ảnh hưởng đến thần kinh, điều khiển hơ hấp Ví dụ teo cơ, xơ cứng teo bên (Amyotrophic Lateral Sclerosis ALS), tổn thương cột sống đột quỵ Nguyễn Quốc Huy 5/2/2019 Page Suy hô hấp Tổn thương mô xương sườn quanh phổi Tổn thương lồng ngực gây suy hơ hấp Vấn đề cột sống vẹo cột sống Tình trạng ảnh hưởng đến xương dùng để hô hấp Quá liều thuốc rượu ảnh hưởng đến trung tâm điều khiển hô hấp não Thở chậm nông Bệnh phổi COPD, viêm phổi, ARDS, thuyên tắc phổi, xơ nang (Cystic Fibrosis CF) Những tình trạng ảnh hưởng đến luồng khí máu đến khỏi phổi ARDS viêm phổi ảnh hưởng đến tình trạng trao đổi khí túi phế nang Tổn thương phổi cấp tính Như hít phải khí độc khói, gây tổn thương phổi Nguyễn Quốc Huy 5/2/2019 Page Suy hô hấp 6/TRIỆU CHỨNG CƠ NĂNG, THỰC THỂ, BIẾN CHỨNG Phụ thuộc vào bệnh nền, nồng độ Oxy CO2 máu Nồng độ Oxy máu thấp gây khó thở đói khí (thở khơng đủ khơng khí) Nếu nồng độ Oxy máu q thấp, gây tím mơi, tím đầu chi Nồng độ CO2 máu cao gây thở nhanh rối loạn tri giác Nguyễn Quốc Huy 5/2/2019 Page Suy hô hấp Một số người suy hô hấp ngủ nhiều tri giác Một số rối loạn nhịp tim Những triệu chứng tim não thiếu Oxy 7/ CHẨN ĐOÁN Tiền sử rối loạn ảnh hưởng đến thần kinh, cơ, xương hỗ trợ hô hấp Một số bệnh phổi làm cho suy hô hấp Thăm khám lâm sàng: Khó thở, thở nhanh, có rale phổi, loạn nhịp tim Xét nghiệm: SpO2, khí máu động mạch, X quang ngực để tìm nguyên nhân Nguyễn Quốc Huy 5/2/2019 Page ... trợ hô hấp liên tục Oxy liệu pháp máy thở - thổi khơng khí khơng khí giàu Oxy vào phổi bạn 4/ TÊN GỌI KHÁC Khi suy hô hấp làm cho Oxy máu thấp gọi suy hô hấp thiếu Oxy máu Khi suy hô hấp. . .Suy hơ hấp Một mục tiêu điều trị suy hô hấp đưa Oxy đến phổi quan khác, loại bỏ khí CO2 khỏi thể Mục tiêu khác điều trị bệnh Suy hô hấp cấp thường điều trị khoa ICU Suy hô hấp mạn... CO2 máu cao gọi suy hô hấp tăng CO2 máu 5/ NGUYÊN NHÂN Bệnh tình trạng ảnh hưởng đến thơng khí gây suy hơ hấp Những rối loạn ảnh hưởng đến cơ, thần kinh, xương mô hỗ trợ hô hấp ảnh hưởng trực
Trang 11/ ĐỊNH NGHĨA
Suy hô hấp là tình trạng không đủ Oxy đi từ phổi vào máu Các cơ quan
của bạn như tim, não cần máu giàu Oxy để hoạt động tốt
Suy hô hấp cũng có thể xảy ra khi phổi không thải được CO 2 từ máu Quá nhiều CO2 trong máu có thể gây hại cho các cơ quan của bạn
Cả 2 vấn đề này - là nồng độ O 2 thấp và nồng độ CO 2 cao trong máu - có
thể xảy ra cùng một lúc
Các bệnh lý và tình trạng ảnh hưởng đến tình trạng hô hấp của bạn, có thể gây suy hô hấp Ví dụ như COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) và tổn thương cột sống COPD ngăn chặn trao đổi khí của phổi Chấn thương tủy sống có thể tổn thương dây thần kinh kiểm soát hô hấp
2/ TỔNG QUAN
Để hiểu về suy hô hấp, bạn phải hiểu phổi hoạt động như thế nào Khi bạn hít thở, không khí đi qua mũi và miệng đến khí quản của bạn Sau đó đến các túi khí của phổi Những túi khí đó được gọi là phế nang
Các mạch máu nhỏ được gọi là mao mạch chạy xuyên qua các thành của phế
nang Khi không khí đến các túi khí, Oxy từ không khí sẽ đi qua thành
phế nang và vào máu Cùng lúc đó, Carbon Dioxide từ máu sẽ đi vào phế nang Quá trình này được gọi là trao đổi khí.
Trong suy hô hấp, tình trạng trao đổi khí bị suy yếu.
Suy hô hấp có thể là cấp tính (trong thời gian ngắn) hoặc cũng có thể là mạn tính (thời gian dài) Suy hô hấp có thể diễn tiến nhanh chóng và cần phải cấp cứu Suy hô hấp mạn tiến triển chậm hơn và lâu hơn
Triệu chứng cơ năng và thực thể của suy hô hấp có thể bao gồm khó thở,
thở nhanh và đói không khí (cảm giác như bạn thở không đủ không khí) Ở
những trường hợp nặng, có thể xuất hiện tím ở da, môi, đầu ngón tay, rối
loạn tri giác hoặc buồn ngủ.
Trang 2 Một trong những mục tiêu chính điều trị suy hô hấp là đưa Oxy đến phổi và
các cơ quan khác, và loại bỏ khí CO 2 khỏi cơ thể Mục tiêu khác nữa là điều trị bệnh nền.
Suy hô hấp cấp thường được điều trị tại khoa ICU Suy hô hấp mạn thường được điều trị tại nhà hoặc tại trung tâm chăm sóc dài hạn
3/ TIÊN LƯỢNG
Phụ thuộc vào độ nghiêm trọng của bệnh nền, độ nhanh chóng của điều
trị ban đầu, và sức khỏe tổng thể.
Những người mắc bệnh phổi nghiêm trọng cần hỗ trợ hô hấp liên tục như Oxy liệu pháp hoặc máy thở - nó thổi không khí hoặc không khí giàu Oxy vào phổi bạn
4/ TÊN GỌI KHÁC
Khi suy hô hấp làm cho Oxy máu thấp được gọi là suy hô hấp thiếu Oxy máu
Khi suy hô hấp gây ra CO2 máu cao được gọi là suy hô hấp tăng CO2 máu
5/ NGUYÊN NHÂN
Bệnh và tình trạng ảnh hưởng đến sự thông khí đều có thể gây ra suy hô
hấp Những rối loạn có thể ảnh hưởng đến cơ, thần kinh, xương hoặc mô hỗ trợ hô hấp hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến phổi
Khi hô hấp bị gián đoạn, phổi của bạn không dễ dàng vận chuyển Oxy từ phổi vào máu và loại bỏ CO2 ra khỏi cơ thể Điều này làm cho nồng độ Oxy thấp hoặc CO2 cao trong máu hoặc cả hai
Suy hô hấp có thể là kết quả của:
Tình trạng ảnh hưởng đến thần kinh, cơ điều khiển hô hấp Ví dụ như
teo cơ, xơ cứng teo cơ một bên (Amyotrophic Lateral Sclerosis ALS), tổn thương cột sống và đột quỵ
Trang 3 Tổn thương mô và xương sườn quanh phổi Tổn thương lồng ngực cũng có thể gây suy hô hấp
Vấn đề của cột sống như là vẹo cột sống Tình trạng này ảnh hưởng
đến xương và cơ dùng để hô hấp
Quá liều thuốc và rượu ảnh hưởng đến trung tâm điều khiển hô hấp
của não bộ Thở chậm và nông hơn
Bệnh phổi như là COPD, viêm phổi, ARDS, thuyên tắc phổi, và xơ
nang (Cystic Fibrosis CF) Những tình trạng này ảnh hưởng đến luồng khí và máu đến và đi khỏi phổi ARDS và viêm phổi ảnh hưởng đến tình trạng trao đổi khí ở túi phế nang
Tổn thương phổi cấp tính Như là hít phải khí độc hoặc khói, có thể
gây tổn thương phổi
Trang 46/TRIỆU CHỨNG CƠ NĂNG, THỰC THỂ, BIẾN CHỨNG
Phụ thuộc vào bệnh nền, nồng độ Oxy và CO2 trong máu
Nồng độ Oxy máu thấp gây khó thở và đói khí (thở không đủ không khí) Nếu nồng độ Oxy máu quá thấp, có thể gây tím môi, tím đầu chi.
Nồng độ CO2 máu cao gây thở nhanh và rối loạn tri giác
Trang 5 Một số người suy hô hấp có thể ngủ rất nhiều hoặc mất tri giác Một số có thể rối loạn nhịp tim Những triệu chứng này là do tim và não thiếu Oxy.
7/ CHẨN ĐOÁN
Tiền sử những rối loạn ảnh hưởng đến thần kinh, cơ, xương hỗ trợ hô hấp
Một số bệnh phổi làm cho suy hô hấp
Thăm khám lâm sàng: Khó thở, thở nhanh, có thể có rale phổi, loạn nhịp tim
Xét nghiệm: SpO2, khí máu động mạch, X quang ngực để tìm nguyên nhân