Viêm ruột là bệnh lý đường tiêu hóa thường gặp với triệu chứng phổ biến là tiêu chảy. Tùy theo mức độ bệnh mà triệu chứng biểu hiện từ nhẹ như tiêu chảy nhiều lần đến mức độ nặng có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Bài viết sau đây sẽ cung cấp thông tin cho bạn về nguyên nhân, cách phòng tránh và cách xử lý cơ bản khi bị viêm ruột. Tìm hiểu chung Viêm ruột là bệnh gì? Viêm ruột là tình trạng viêm xảy ra ở ruột. Viêm ruột là một thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng viêm nói chung ở ruột gây ra do cả vi khuẩn lẫn virus. Bệnh Crohn hay viêm loét đại tràng mạn đều thuộc viêm ruột. Viêm ruột là một phần trong bệnh lý viêm đường tiêu hóa. Triệu chứng thường gặp Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh viêm ruột là gì? Những dấu hiệu và triệu chứng phổ biến của viêm ruột là: Sốt Buồn nôn Nôn Đau bụng bất thường Chán ăn Đi tiêu ra máu Đi tiêu phân nhiều nhầy Tiêu chảy nặng và cấp tính. Bạn có thể gặp các triệu chứng khác không được đề cập. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về các dấu hiệu bệnh, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ. Khi nào bạn nên đến gặp bác sĩ? Bạn nên đến khám bác sĩ nếu có các dấu hiệu dưới đây: Các triệu chứng kéo dài hơn 3 hoặc 4 ngày Sốt hơn 380C Có máu trong phân Có các dấu hiệu bị mất nước bao gồm khô miệng, mắt trũng, ít nước mắt, tiểu ít, nước tiểu đậm màu, mệt mỏi, có những chỗ mềm trên đỉnh đầu đối với trẻ sơ sinh, chóng mặt, đặc biệt là khi đứng lên. Nguyên nhân gây bệnh Nguyên nhân nào gây ra viêm ruột? Có nhiều nguyên nhân gây viêm ruột. Nếu bạn bị viêm ruột do nhiễm khuẩn, nguyên nhân đầu tiên đó là do ngộ độc thức ăn. Khi bạn ăn uống thực phẩm bẩn có chứa vi khuẩn, những vi khuẩn này có thể đi vào cơ thể bạn và gây ra viêm ruột. Niều nguyên nhân gây ra nhiễm khuẩn thức ăn như xử lý thực phẩm không đúng cách, vệ sinh kém khi chế biến gia cầm và các loại thịt. Các loại thức ăn thường gây ngộ độc thực phẩm là thịt gia cầm sống và các loại thịt, sữa chưa tiệt trùng, sản phẩm chưa qua nấu chín. Viêm ruột cũng có thể do nhiễm khuẩn hay virus phổ biến là: Salmonella: một loại vi khuẩn phổ biến gây tiêu chảy, sốt và đau bụng từ 1272 tiếng sau khi nhiễm khuẩn. Esscherichia coli: thường gọi là E. coli, một loại virus gây những triệu chứng nhẹ như đau bụng và sốt đến những triệu chứng nghiêm trọng hơn như đi phân ra máu hoặc suy thận. Staphylococcus aureus (S. aureus): loại vi khuẩn chứa 7 chất độc này có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm. Camoylobacter jejuni (C.jejuni): một loại vi khuẩn khác thường gây ra ngộ độc thực phẩm. Shigella: vi khuẩn gây bệnh lỵ trực khuẩn thường ảnh hưởng đến ruột. Yersinia enterocolitica (Y. enterocolitica): loại vi khuẩn này gây tiêu chảy nghiêm trọng và có thể gây nhiễm trùng máu dẫn đến tử vong. Các nguyên nhân gây nhiễm khuẩn ruột khác là do tiếp xúc với người hoặc động vật bị bệnh nhưng nguyên do này ít phổ biến hơn. Nguyên nhân khác gây viêm ruột là xạ trị. Không chỉ có tế bào ung thư mà còn có những tế bào khỏe mạnh có thể bị xạ trị tiêu diệt, bao gồm các tế bào ở miệng, dạ dày và tế bào ruột. Kết quả là viêm ruột do xạ trị sẽ xảy ra khi những tế bào ruột khỏe mạnh bị phóng xạ làm tổn thương dẫn đến viêm. Hơn nữa, viêm ruột còn có thể xảy ra do dùng các loại thuốc như ibuprofen và naproxen sodium, các thuốc cấm như cocaine, các bệnh tự miễn như bệnh Crohn. Nguy cơ mắc phải Những ai thường mắc bệnh viêm ruột? Viêm ruột rất thường gặp và có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào. Tuy nhiên, chúng ta có thể kiểm soát bệnh bằng cách giảm thiểu các yếu tố nguy cơ. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để biết thêm thông tin chi tiết. Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm ruột? Một số yếu tố nguy cơ thường gặp bao gồm: Thành viên trong gia đình bị viêm ruột Đi du lịch trong thời gian gần đây Uống nước chưa qua xử lý hoặc nước bị ô nhiễm Thành viên trong gia bị viêm dạ dày ruột cấp (nhiễm virus đường ruột). Khi lựa chọn địa điểm du lịch, đặc biệt là các chuyến đi dài ngày, dạ dày của bạn sẽ trở nên cồn cào, uể oải và thậm chí bạn có thể bị táo bón. Tham khảo bài viết 6 cách giúp bạn phòng bệnh tiêu hóa khi đi du lịch để có thể phòng chống bệnh tốt hơn.
Trang 1Viêm dạ dày ruột
Viêm dạ dày ruột là gì?
Viêm dạ dày ruột (thường được gọi là ‘gastro’) là một tình trạng
viêm ruột thường gặp, có thể gây tiêu chảy (phân lỏng), nôn ói,
hoặc cả hai
Viêm dạ dày ruột có thể gây mất nước, đôi khi dẫn đến
mất đường và các chất muối mà cơ thể cần để làm việc
bình thường
Viêm dạ dày ruột thường dịu đi mà không cần đến điều trị
Viêm dạ dày ruột là thường gặp hơn trong mùa đông và
ảnh hưởng đến mọi người ở tất cả các độ tuổi
Điều gì gây viêm dạ dày ruột?
Các loại vi-rút là nguyên nhân thường gặp nhất gây viêm dạ dày
ruột Có nhiều loại vi-rút vì thế viêm dạ dày ruột có thể xảy ra
trên một lần
Vi khuẩn, ký sinh trùng và ngộ độc thực phẩm cũng có thể gây
viêm dạ dày- ruột Ngộ độc thực phẩm thường xảy ra từ sáu
đến 12 giờ đồng hồ sau khi ăn phải thức ăn bị hư thối
Viêm dạ dày ruột được lây lan như
thế nào?
Viêm dạ dày ruột do vi-rút được lây lan dễ dàng từ người sang
người Các vi-rút này có trong phân người Khi một người nôn ói
hoặc bị tiêu chảy, các hạt nước nhỏ li ti có chứa vi-rút có thể gây
nhiễm bẩn các bề mặt như các vòi nước, các tay nắm xả ở bồn
cầu vệ sinh (toilet), đồ chơi và tã lót của trẻ em Những người bị
viêm dạ dày ruột có thể lây lan vi-rút này tới 48 giờ đồng hồ sau
khi các triệu chứng của họ đã hết
Viêm dạ dày ruột do vi khuẩn được lây lan thông qua tình trạng
vệ sinh kém (đặc biệt là không rửa tay sau khi đi cầu hoặc sau
khi lau chùi bãi nôn ói hoặc tã lót bẩn), thức ăn hư thối, các
nguồn nước bị ô nhiễm và tiếp xúc với các vật nuôi trong nhà và
động vật
Những gì là các dấu hiệu và triệu chứng?
Viêm dạ dày ruột có thể gây ra một vài hoặc tất cả các triệu
chứng sau:
• buồn nôn và nôn ói có thể kéo dài một hoặc hai ngày
• tiêu chảy, thường kéo dài từ một tới ba ngày, nhưng cũng có
thể kéo dài tới mười ngày
• co thắt và đau dạ dày
• sốt (nhiệt độ trên 37,5ºC ở người lớn và trên 38ºC ở trẻ em)
Trong viêm dạ dày ruột do vi khuẩn, các triệu chứng này là
tương tự nhưng sốt là thường cao hơn, các cơn co thắt dạ dày
là nặng hơn và tiêu chảy có thể có máu và chất nhày trong đó
Điều trị
Viêm dạ dày ruột là thường nhẹ và cách điều trị sẽ tùy thuộc vào loại viêm dạ dày ruột
• Các dung dịch như Gastrolyte, hoặc Hydralyte giúp bù nước,
các chất muối và chất lỏng bị mất trong dịch nôn ói và tiêu chảy Các dung dịch này cũng có thể có ở dạng các que đá, giúp trẻ em duy trì đủ các chất lỏng của chúng Tuân theo các hướng dẫn trên bao bì
• Đối với tiêu chảy nhẹ, bác sĩ của quý vị có thể khuyên dùng
một chất như Imodium hoặc Lomotil Tuân theo các hướng
dẫn trên bao bì Các thuốc này là không thích hợp để sử dụng
ở trẻ em
• Đối với tiêu chảy ở mức vừa đến trầm trọng, tránh các chất chống tiêu chảy vì các chất này có thể làm tiêu chảy nặng hơn
• Thuốc chống buồn nôn có thể được kê toa để điều trị buồn nôn và nôn ói
• Các thuốc kháng sinh chỉ được cần đến nếu viêm dạ dày ruột
là do vi khuẩn hoặc ký sinh trùng Mẫu dịch tiêu chảy của quý
vị có thể được xét nghiệm để xác định điều này
• Một số người có thể cần các dịch lỏng được tiêm vào tĩnh
mạch (vào trong ven) nếu họ đang bị mất nước nhiều
Chăm sóc tại nhà
• Thường xuyên (15 phút một lần) uống lượng nhỏ (nhấm nháp) các đồ uống trong như nước hoặc lemonade không
có gaz (một ly lemonade với bốn ly nước) Các đồ uống sẽ không chấm dứt được tình trạng nôn ói và tiêu chảy nhưng sẽ làm quý vị không bị mất nước
• Ăn nếu quý vị cảm thấy đói Bắt đầu bằng các đồ ăn nhạt như crackers (bánh giòn), cơm, chuối hoặc bánh mì khô Quý vị nên trở lại chế độ ăn và đồ uống bình thường trong từ 48-72 giờ đồng hồ, ngay cả nếu tiêu chảy vẫn tiếp tục
• Nghỉ ngơi nhiều
Ngăn không để viêm dạ dày ruột lây lan
Có nhiều cách để giảm việc lây lan của chứng viêm dạ dày ruột
• Không dùng chung các khăn lau của quý vị, khăn lau mặt, bàn chải răng, đồ uống hoặc thìa nĩa với những người khác
• Rửa tay thật kỹ (ít nhất mười giây) bằng nước xà bông ấm sau khi sử dụng bồn cầu vệ sinh, sau khi thay tã lót, lau chùi bãi nôn và trước khi ăn hoặc nấu ăn
• Xử lý, bảo quản và chuẩn bị các thực phẩm sống và đã nấu chín riêng nhau Nấu kỹ tất cả các thực phẩm sống
• Những người bị viêm dạ dày ruột không nên chuẩn bị hay xử
lý đồ ăn cho những người khác
• Ở nhà và tránh xa mọi người trong khi quý vị đang không khỏe Sau khi các triệu chứng đã hết, chờ từ 24-48 giờ đồng
hồ trước khi trở lại chỗ làm
Tờ Thông Tin của Khoa Cấp Cứu
Gastroenteritis Vietnamese
Trang 2• Nếu quý vị dự định đi xa, chỉ uống nước đã đun sôi hoặc đun
sôi nước trong mười phút Nếu quý vị không thể gọt vỏ đồ ăn,
nấu chín hoặc luộc sôi được, thì không ăn các đồ ăn này
• Lau chùi phòng tắm và bồn cầu vệ sinh thường xuyên
• Thận trọng khi tiếp xúc với các động vật và phân hoặc nước
tiểu của chúng
• Nếu quý vị cho rằng nguồn bệnh của quý vị có thể đã là thực
phẩm, hãy khai báo điều này với sở y tế thuộc hội đồng địa
phương của quý vị ngay Giữ tất cả các thực phẩm thừa để
được xét nghiệm
Tìm sự giúp đỡ
Trong trường hợp khẩn cấp về mặt y khoa hãy
tới khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất hoặc gọi cứu thương (quay số 000)
Gặp bác sĩ hoặc chuyên viên chăm sóc y tế địa phương của quý vị nếu quý vị bị:
• đau dạ dày đang trở nên nặng hơn
• nôn ói hoặc tiêu chảy thường xuyên hoặc cả hai tình trạng này
• có máu hoặc dịch nhày trong phân của quý vị (dịch tiêu chảy)
• đi tiểu ít hoặc không có nước tiểu, hoặc nước tiểu của quý vị sẫm màu hoặc có mùi
Để có lời khuyên y khoa từ một Y Tá Có Đăng Ký (Registered Nurse) quý vị có thể gọi
NURSE-ON-CALL 24 giờ mỗi ngày ở số
1300 60 60 24 từ bất cứ đâu trong Bang Victoria
với cước phí chỉ bằng một cuộc gọi địa phương *
NURSE-ON-CALL cung cấp việc tiếp cận dịch vụ thông ngôn cho những người gọi
không tự tin về trình độ Anh Ngữ Hãy gọi số
1300 60 60 24.
* Các cuộc gọi từ điện thoại di động có thể bị tính một mức phí cao hơn
Quý vị muốn biết thêm không?
• Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên chăm sóc y tế địa phương của quý vị
• Hãy ghé thăm Better Health Channel
www.betterhealth.vic.gov.au
Viêm dạ dày ruột
Ghi Chú:
Tờ Thông Tin của Khoa Cấp Cứu
Nếu quý vị muốn nhận được ấn phẩm này ở một dạng văn bản có thể
tiếp cận được, xin hãy gọi số 9096 8064 hoặc gửi thư điện tử tới địa chỉ
edfactsheets@dhs.gov.vic.au
Tháng Sáu năm 2008 Còn sẵn có trực tuyến tại địa chỉ www.health.vic.gov.au/edfactsheets
Khước từ trách nhiệm: Các thông tin về sức khỏe này là cho các mục đích giáo dục chung mà thôi Xin hãy tham
khảo ý kiến của bác sĩ của quý vị hoặc chuyên viên y tế khác để đảm bảo là các thông tin này là đúng cho quý vị