Hóa học lipid

Acid béo bão hòa và không bão hòa Là acid carboxylic, 4-36 C..  Acid béo bão hòa và không bão hòa..  Acid béo bão hòa thường dạng cis... Acid béo mang alcol Cerebronic... Acid béo có

Hóa học lipid

 Acid béo và alcol

 Lipid thuần

 Lipid tạp

Đại cương

 Lipid là thành phần cơ bản của sinh vật

 Có giá trị cao về năng lượng (1g9,3Kcal)

 Vitamin tan trong dầu

 Acid không bão hòa cần thiết

 Hóa học: acid béo + alcol

 Vật lý: Rất ít tan trong nước, tan nhiều trong dung môi có độ phân cựcthấp

 Sinh học: Lớp mỡ dưới da, mỡ cơ quan Mỡ, sáp, dầu

 Lipoprotein: cấu tạo TB, vận chuyển

Acid béo bão hòa và không bão hòa

 Là acid carboxylic, 4-36 C

 C2 = Cα, C3 = Cβ, Cn = Cω

 Acid béo bão hòa và không bão hòa

 Acid béo bão hòa thường dạng cis

 Acid palmitic 16:0, acid stearic 18:0

 Acid oleic 18:1 (Δ9) (40% mỡ bò lợn, 80% dầu olive), acid linoleic 18:2 (Δ9,12) (hạt có dầu), acid linolenic 18:3 (Δ9,12,15) (đậu nành), acid

arachidonic 20:4 (Δ5,8,11,14) (dầu lạc)

 1 Lk đôi CnH2n-1COOH, 2 Lk đôi CnH2n-3COOH, 3 Lk đôi CnH2n-5COOH, 4

Lk đôi CnH2n-7COOH

Acid béo mang alcol

 Cerebronic

Acid béo có vòng

 Acid prostanoic và PG

Phân loại lipid

Glycerol + acid béo +

PO4 + alcol

Sphingolipid

Sphingosin + acid béo +

PO4 + alcol

Shingosin + acid

béo + glucose/galactose

 Có trong hầu hết tổ chức sinh vật, 90% mô mỡ

 Là ester của glycerol và acid béo, là chất béo trung tính

 Mono-, di-, triglyceride

 Glyceride thuần nhất và hỗn hợp Chủ yếu triglyceride hỗn hợp

 Dạng đồng phân II gặp nhiều trong tự nhiên

 Là ester của acid béo chuỗi dài với alcol có TLPT cao (30-40 C)

 Sáp ong, mỡ cá nhà táng; lớp mỏng bao phủ lá, thân, quả; vỏ VK Kock (VK lao – kháng cồn kháng toan)

 Chức năng bảo vệ tổ chức, không bị tác dụng bởi acid, alcol

 ĐV bậc cao và người không chuyển hóa được ceride

 Là ester của acid béo và alcol vòng sterol

 Oleate cholesterol, palmitate cholesterol, stearate cholesterol

Lipid tạp

 Gồm acid béo, alcol và các nhóm hóa học khác

 Glycerophospholipid và sphingolipid

Phosphatidylcholin (Lecithin)

 Phổ biến trong TB cơ thể ĐV, đặc biệt TB gan, não, lòng

đỏ trứng

Phosphatidyl ethanolamine (Cephalin)

 Có dạng α, β

 Chiết xuất đầu tiên từ não

Phosphatidyl serin

 Acid béo thường là acid stearic và acid oleic

 5% glycerophospholipid não

Phosphatidyl inositol

 Tổ chức não, đậu nành, lạc, mầm lúa mì

 Ưa nước

Diphosphatidyl glycerol (Cardiolipin)

 Màng trong ty thể

 10% phospholipid não, cơ

 C1 tạo LK ete với rượu không bão hòa

 Phổi, lách, não, tất cả TB thần kinh

 Sphingosin + acid béo cao phân tử + galactose

 Acid béo: acid lignoceric, acid cerebronic, acid nervoic, acid hydroxynervonic

 Kerasin: acid lignoceric

 Cerebron: acid cerebronic

 Não, mô TK

 Dẫn xuất có sulfat của cerebrosid (sulfat gắn C3 galactose)

và hormone chuyển hóa

đường, muối nước.

Các hormone steroid