Đôi nét về thể loại tiểu thuyết1.1.1 Khái niệm Tiểu thuyết là một thể loại văn xuôi có hư cấu, thông qua nhân vật, hoàn cảnh, sự việc để phản ánh bức tranh xã hội rộng lớn và những vấn đ
Trang 1CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Đôi nét về thể loại tiểu thuyết
1.1.1 Khái niệm
Tiểu thuyết là một thể loại văn xuôi có hư cấu, thông qua nhân vật, hoàn cảnh, sự việc để phản ánh bức tranh xã hội rộng lớn và những vấn đề của cuộc sống con người, biểu hiện tính chất tường thuật, tính chất kể chuyện bằng ngôn ngữ văn xuôitheo những chủ đề xác định
Trong một cách hiểu khác, nhận định của Belinski: "tiểu thuyết là sử thi của đời tư"chỉ ra khái quát nhất về một dạng thức tự sự, trong đó sự trần thuật tập trung vào sốphận của một cá nhân trong quá trình hình thành và phát triển của nó Sự trần thuật
ở đây được khai triển trong không gian và thời gian nghệ thuật đến mức đủ để truyền đạt cơ cấu của nhân cách
1.1.2 Một số đặc trưng của tiểu thuyết.
- Tính chất văn xuôi
Là một thể loại cao cấp nhất thuộc phương thức tự sự, tính chất văn xuôi, vì vậy, trở thành đặc trưng tiêu biểu cho nội dung của thể loại Tính chất đó đã tạo nên trường lực mạnh mẽ để thể loại dung chứa toàn vẹn hiện thực, đồng hóa và tái hiệnchúng trong một thể thống nhất với những sắc màu thẩm mỹ mới vượt lên trên hiệnthực, cho phép tác phẩm phơi bày đến tận cùng sự phức tạp muôn màu của hiện thực đời sống
- Nghệ thuật kể chuyện
Giống như các hình thái tự sự khác như truyện ngắn, truyện vừa, tiểu thuyết lấy nghệ thuật kể chuyện làm giọng điệu chính của tác phẩm Thông thường ở tác phẩm xuất hiện người kể chuyện như một nhân vật trung gian có nhiệm vụ miêu tả
và kể lại đầu đuôi diễn biến của chuyện Tuy sự tồn tại của yếu tố này là ước lệ nghệ thuật của nhiều thể loại thuộc tự sự, nghệ thuật kể chuyện của tiểu thuyết vẫn cho thấy sự đa dạng đặc biệt về phong cách: có thể thông qua nhân vật trung gian,
có thể là nhân vật xưng "tôi", cũng có thể là một nhân vật khác trong tác phẩm, tạo nên các tác phẩm có một điểm nhìn trần thuật Hiện nay, một trong những xu hướng tìm tòi đổi mới tiểu thuyết là việc tăng thêm các điểm nhìn ở tác phẩm, khi vai trò của nhân vật trung gian hoặc nhân vật xưng "tôi" được "san sẻ" cho nhiều nhân vật trong cùng một tác phẩm
- Khả năng phản ánh toàn vẹn hiện thực
Trang 2Đặc trưng lớn nhất của tiểu thuyết chính là khả năng phản ánh toàn vẹn và sinh động đời sống theo hướng tiếp xúc gần gũi nhất với hiện thực Là một thể loại lớn tiêu biểu cho phương thức tự sự, tiểu thuyết có khả năng bao quát lớn về chiều rộng của không gian cũng như chiều dài của thời gian, cho phép nhà văn mở rộng tối đa tầm vóc của hiện thực trong tác phẩm của mình.
Ở phương diện khác, tiểu thuyết là thể loại có cấu trúc linh hoạt, không chỉ cho phép mở rộng về thời gian, không gian, nhân vật, sự kiện mà còn ở khả năng dồn nhân vật và sự kiện vào một khoảng không gian và thời gian hẹp, đi sâu khai thác cảnh ngộ riêng và khám phá chiều sâu số phận cá nhân nhân vật
- Hư cấu nghệ thuật
Hư cấu nghệ thuật cũng được coi là một đặc trưng của thể loại, là một thao tác nghệ thuật không thể thiếu trong tư duy sáng tạo của tiểu thuyết Hư cấu cho phép tác phẩm tái hiện những thời đại lịch sử phát triển trong câu chuyện hư cấu, không hiện thực như sử học, và những nhân vật hoàn toàn không bị lệ thuộc bởi nguyên mẫu ngoài đời như những tác phẩm thuộc thể ký Trong vô vàn những gương mặt đời thường và giữa muôn ngàn biến cố của lịch sử, nhà văn khi trước tác một tác phẩm tiểu thuyết đã thực hiện những biện pháp nghệ thuật đồng hóa và tái hiện bứctranh đời sống bằng phương thức chọn lọc, tổng hợp và sáng tạo Khi đó, hư cấu nghệ thuật, đối với tiểu thuyết đã trở thành yếu tố bộc lộ rõ rệt phẩm chất sáng tạo dồi dào của nhà văn
- Bản chất tổng hợp
Ở phương diện cuối cùng, tiểu thuyết là một thể loại mang bản chất tổng hợp Nó
có thể dung nạp thông qua ngôn từ nghệ thuật những phong cách nghệ thuật của các thể loại văn học khác như thơ (những rung động tinh tế), kịch (xung đột xã hội), ký (hiện thực đời sống); các thủ pháp nghệ thuật của những loại hình ngoại biên như hội họa (màu sắc), âm nhạc (thanh âm), điêu khắc (sự cân xứng, chi tiết),
Trang 3điện ảnh (khả năng liên kết các bức màn hiện thực); và thậm chí cả các bộ môn khoa học khác như tâm lý học, phân tâm học, đạo đức học và các bộ môn khoa học
tự nhiên, khoa học viễn tưởng khác v.v Nhiều thiên tài nghệ thuật đã định hình phong cách từ khả năng tổng hợp này của thể loại, như Lev Tolstoy với tiểu thuyết-
sử thi, Fyodor Dostoevsky với thể loại tiểu thuyết-kịch, Mikhail Sholokhov với tiểu thuyết anh hùng ca-trữ tình, Romain Rolland với tiểu thuyết-giao hưởng v.v
CHƯƠNG 2 DẠY HỌC “ ĐÁM TANG LÃO GÔ-RI-Ô” TRÍCH “LÃO GÔ-RI-Ô” THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI
2.1 Honore de Bazac và những tác phẩm Lão Go-ri-ot
2.1.1 Cuộc đời
Honoré de Balzac sinh ngày 20 tháng 5 năm 1799 ở Tours Ông là con trai của Bernard-François Balssa và Anne-Charlotte-Laure Sallambier, họ Balzac được lấy của một gia đình quý tộc cổ Balzac d'Entraigues Cuộc đời ông là sự thất bại toàn diện trong sáng tác và kinh doanh - đó là tổng kết chung về thời thanh niên của Balzac từ khi vào đời cho đến năm (1828): Hai lần ứng cử vào Viện Hàn lâm Pháp đều thất bại Ông chỉ thật sự được văn đàn Pháp công nhận sau khi mất Người ủng
hộ ông nhiều nhất khi còn sống là Victor Hugo Ông có một sức sáng tạo phi
thường, khả năng làm việc cao Thường chỉ ngủ một ngày khoảng 2 đến 3 tiếng, thời gian còn lại làm việc trên một gác xép
Trong sự nghiệp sáng tác Balzac đã viết về nhiều đề tài và mỗi vấn đề đều có một
số tác phẩm, tạo nên sự đa dạng trong tư tưởng cũng như trong nghệ thuật của ông.Balzac đã lần lượt đi qua nhiều phong cách trữ tình, châm biếm, triết lý và dần dần thiết lập một hệ thống cho các sáng tác của mình, bao gồm các chủ đề: nghiên cứu triết học (như các tác phẩm Miếng da lừa, Đi tìm tuyệt đối, Kiệt tác không người biết ), cảm hứng thần bí (như: Louis Lambert, Séraphita), nghiên cứu phong tục (trong đó ông thiết lập một hệ thống các đề tài mà ông gọi là các "cảnh đời" vì cuộc đời được ông ví như một tấn hài kịch lớn)
Giai đoạn 1841-1850
Balzac đã bắt đầu công việc tập hợp lại các tác phẩm theo chủ đề và thống kê sắp đặt lại trong một hệ thống có tên chung là Tấn trò đời
Trang 42.1.3 Tư tưởng nghệ thuật
Balzac là nhà văn sớm có ý thức về sự tái hiện cuộc đời một cách hoàn chỉnh ở đủ mọi góc cạnh của nó và được đặt trong hệ thống mà ông ví như một "công trình kiến trúc của vũ trụ" với tính chất vừa hệ thống vừa hoành tráng từ các tác phẩm của ông Vũ trụ ấy là cuộc đời nhìn qua nhãn quang của ông tạo nên một "thế giới kiểu Balzac" in rõ dấu ấn của "cảm hứng vĩ mô" Vì vậy, vũ trụ trong tiểu thuyết Balzac là một "vũ trụ được sáng tạo hơn là được mô phỏng" Honoré de Balzac từng nói một câu nổi tiếng " ai cũng có thể làm thầy ta" sự sâu sắc của ông trong những câu nói của ông ảnh hưởng sâu về cách sống của ông trong nghệ thuật thơ văn Chú thích:
Cảm hứng vĩ mô: Được hiểu là những tác phẩm văn chương phản ánh hiện thực thời đại của xã hội và số phận của con người xã hội như sự tha hóa của con người trong xã hội mà đồng tiền chi phối tất cả giá trị đạo đức và các mối quan hệ xã hội Như những nhân vật trong Lão Goriot (Le peré Goriot) sẵn sàng chạy theo đồng tiền và quyền lực chà đạp lên những giá trị đạo và tình cảm thiêng liêng nhất
Cảm hứng vi mô: Được hiểu là những tác phẩm văn chương đi sâu vào thế giới nộitâm của con người khi con người đứng những khó khăn thách thức của cuộc sống Cuộc đấu tranh đó là cuộc tranh đấu thầm lặng và gay gắt giữa cái thiện và cái ác, giữa cái cao cả và cái thấp hèn diễn ra trong nội tâm của con người Như nhân vật ông già trong Ông già và biển cả của Ernest Hemingway hay nhân vật Hộ trong
"Đời thừa" của Nam Cao
Phê phán hay chất phủ định cao là khía cạnh được chú ý khi nói về tiểu thuyết Balzac: qua sự nghiệp sáng tác của Balzac cả một xã hội và con người dưới thể chế
tư sản bị phơi bày với tất cả xấu xa tiêu cực, cũng từ đây những nỗi khổ đau,
những tấn bi kịch xảy ra cho nhiều người, ở nhiều hoàn cảnh trong một xã hội mà đồng tiền là chân lý
Vì sở trường của Balzac là việc miêu tả cái xấu, cái ác trong xã hội tư sản một cáchthấu đáo và sắc sảo qua hệ thống ngôn từ và phong cách thích hợp, và đây cũng chính là nguyên nhân gây ra mối ác cảm của giới phê bình đương thời đối với Balzac.Ông từng nói câu: ai cũng là thầy ta ? câu nói thể hiện sự sâu sắc trong thơ văn của đời ông với cuộc sống ngoài xã hội
Nên những nhân vật gây ấn tượng mạnh nhất và thành công nhất của Balzac là những nhân vật phản diện, thường được tác giả cho xuất hiện nhiều lần trong nhiềutác phẩm để người đọc theo dõi chặng đường phát triển tính cách, số phận, những bước thăng trầm trong cuộc chen chân trong thế giới đồng tiền, âm mưu và tội ác (Rastignac xuất hiện trong ba quyển: Lão Goriot, Vinh và nhục của kỹ nữ, Miếng
da lừa, hay Lucien Chardon xuất hiện trong Ảo tưởng tiêu tan, Vinh và nhục của kỹ
nữ, và Vautrin trong Lão Goriot
Ngược lại, khía cạnh khẳng định cái đẹp trong các tác phẩm của Balzac bị cho là yếu: "Những nhân vật đức hạnh trong tiểu thuyết Balzac khá mờ nhạt " hoặc:
Trang 5"Những nhân vật trong tiểu thuyết Balzac đều có cử chỉ tình cảm và phong cách thông tục Khi muốn diễn tả sự thanh lịch quý phái, hào hiệp thì Balzac thường khoa trương một cách cầu kỳ: người phụ nữ đức hạnh và các cô thiếu nữ được khắchọa một cách ngượng nghịu " Vd: Trong tác phẩm " Những quý bà cầu kỳ rởm", thì một số nhân vật đã bảo gia nhân mang ra " một thứ chất lỏng cần thiết cho cuộcsống" (nước) để mời khách.
Tiểu thuyết của Balzac phản ánh hiện thực xã hội không mấy tốt đẹp, nhưng chính Balzac lại từng khẳng định:" Xã hội đã tự tách ra hoặc xích lại gần hơn với những quy tắc vĩnh cửu, với cái chân thực, cái đẹp, tiểu thuyết phải là một thế giới tốt lành hơn " (Lời tựa Tấn trò đời)
Như vậy, thế giới nghệ thuật của Tấn trò đời không đơn thuần là phản ánh cái thiện, cái ác trong xã hội, mà điều Balzac mong mỏi chính là cải tạo xã hội ngày càng tốt đẹp hơn
Nghệ thuật của Balzac cũng là vấn đề đã từng gây tranh cãi, khi vẫn có ý kiến cho rằng "ông có một bút pháp thiếu thoải mái, thiếu sự thuần chất, nhưng vững vàng
cụ thể đầy cá tính thể hiện một khí chất mạnh mẽ", "lối văn tối tăm hỗn độn"
(confus), "sự thông tục" (vulgaire) Đứng trước những biểu hiện đó nhiều nhà phêbình thời trước như: nhà lý luận lãng mạn Sainte Beuve không thích lối thể hiện (văn phong) của Balzac, nhà hiện thực duy mỹ_ nhà văn Gustave Flaubert đã "cau mày" nhận xét "giá như Balzac biết viết văn" Và đến thế kỷ XX nhà văn André Gide cho rằng Balzac đã làm cho tác phẩm của ông trở nên cồng kềnh bằng "nhữngyếu tố hỗn tạp, hoàn toàn không thể đồng hóa được bằng tiểu thuyết" Còn Marcel Proust lưỡng lự trước câu hỏi "nghệ thuật của Balzac có hay không?" Đồng thời André Gide và Marcel Proust cũng thừa nhận rằng "có những nhược điểm không thể tách rời khỏi những tác phẩm của ông"
Tác Phẩm Lão Goriot
Lão Goriot là một tiểu thuyết xuất bản lần đầu năm 1835 của nhà văn Pháp Honoré
de Balzac Đây là một tác phẩm thuộc phần Những cảnh đời tư của bộ tiểu thuyết
có chiều sâu
Lão Goriot ra đời trong hoàn cảnh xã hội Pháp gặp nhiều xáo trộn do giai đoạn Bourbon phục hoàng, Balzac thông qua lão Goriot, Rastignac và những nhân vật khác đã bộc lộ cái nhìn bi quan trước những thay đổi xã hội đó Vì vậy khi tiểu
Trang 6thuyết ra đời, tuy cách xây dựng nhân vật đặc sắc và mô tả chi tiết của nó được giới phê bình đánh giá cao, nhiều người khác lại cho rằng Balzac đã vẽ nên một quang cảnh xã hội tăm tối với đầy sự tham lam và mục nát Tuy nhiên càng ngày tiểu thuyết càng được nhiều độc giả ưa
2.2 Trích đoạn “ Đám tang lão Gô-rê-ô”
Đoạn trích Đám tang lão Gô-ri-ô nằm ở phần cuối tác phẩm Lão Gô-ri-ô Qua đoạntrích này, tác giả đã thể hiện đỉnh cao tấn thảm kịch số phận của lão Gô-ri-ô Một
số phương diện về nội dung tư tưởng và nghệ thuật tiểu thuyết hiện thực của dắc được kết tinh trong đoạn trích này
Ban-Cảnh đám tang lão Gô-ri-ô đã thể hiện tấn bi kịch của một người cha, một con người đã từng tự biến mình thành nô lệ của đồng tiền Cha chết nhưng hai cô con gái yêu quý vẫn đi dự vũ hội Cảnh đám tang diễn ra vô cùng thê thảm, chỉ với một
số chi tiết nhỏ, nhà văn đã lật tẩy bộ mặt thật vô cùng thối nát của xã hội mà đồng tiền đang ngự trị Tất cả những kẻ đến dự đám tang, trừ Ra-xti-nhắc, đều vì đồng tiền mà họ được trả công Số phận thê thảm của lão Gô-ri-ô là tấm gương chung cho những người có quá nhiều tham vọng đã tự đẩy mình đến bi kịch cô đơn
Trong đoạn trích Ban-dắc đã không chỉ phản ánh hiện thực mà còn phân tích, mổ
xẻ từng ngõ ngách của nó Ban-dắc hiểu thấu bản chất của xã hội ấy bởi chính ông cũng là một nạn nhân của nó, cũng khao khát gia nhập tầng lớp thượng lưu, cũng tìm mọi cách kiếm tiền nhưng đều thất bại Trong xã hội ấy, quá trình tha hoá của con người diễn ra rất nhanh chóng Cả xã hội nhảy múa trong ánh hào quang của kim tiền, tranh nhau lao vào để giằng xé lấy tiền bạc và quyền lực Đám tang lão Gô-ri-ô là đoạn trích tập trung những nét tiêu biểu về nghệ thuật hiện thực của Ban-dắc Qua đó nhà văn đã miêu tả chân thực và lột tả thành công bản chất thối nát của xã hội kim tiền – xã hội mà đồng tiền, tham vọng và những ham muốn hèn mọn được đặt lên trên cả tình cha con, gia đình, chà đạp lên mọi mối quan hệ giữa con người với con người… Thực ra, đồng tiền và danh vọng dù trong bất cứ xã hội nào đều có một sức mạnh vạn năng mà con người thật khó cưỡng lại Nhưng đồng tiền trong xã hội tư bản, trong xã hội thượng lưu Pháp thế kỉ XIX, dưới cái nhìn của Ban-dắc – một nạn nhân, một sản phẩm của hoàn cảnh xã hội ấy còn có một sức huỷ hoại nhân tính rất khủng khiếp
2.3 Đám tang lão Gorio đối sánh với đám tang của cụ tổ trong tác phẩm
“ hạnh phúc của một tang gia”
Trang 7Đây là hai tác phẩm nói về hiện thực phê phán về xã hội , về con người và nói rõhơn đó là những con người trong gia đình là nơi sự giả dối, ích kỉ của con ngườiđược bộc lộ rõ nhất, bản chất đạo đức giả bị bóc trần Nó góp phần cất lên tiếng nói
tố cáo sự băng hoại, xuống cấp của đạo đức xã hội, sự ích kỉ, nhẫn tâm và vô cảm,giả dối của con người sự thờ ơ, vô cảm của những người thân trong gia đình đốivới người quá cố: Không một ai trong gia đình cụ cố Hồng mảy may xót thươngcho ông cụ tội nghiệp mà chỉ lo thỏa mãn những sở thích riêng Trong khi đó ởđám tang lão Gôriô, hai cô con gái mà lão yêu quý hơn bản thân mình chỉ gửi đếnhai cỗ xe gắn huy hiệu mà không hề đến nhìn mặt cha lần cuối bởi họ còn bận rộnvới những buổi tiệc tùng, vũ hội tình cảm cha con trong họ đã chết từ trước khingười cha qua đời
Cả hai đám tang đều là những sự kiện (những tính huống) hết sức đặc sắc trong tác phẩm Lẽ thường, đám tang phải thể hiện sự thương tiếc, tình gắn bó, nỗi đau mất mát nghĩa là những tình người, đạo lý, đạo đức xã hội Nhưng ở đây, chính tình huống đó là "liều thuốc thử"
Khác
Xuất thân Lão Gôriô là một tư sản giàu có
một thời Ông chủ hãng buôn bán lúa mì ấy đã một thời khiến nhiềungười mơ ước
Là một tư sản giàu có
Trang 8Khung cảnh diễn
ra đám tang :
Lễ cầu kinh diễn ra trong một giáo đường nhỏ, thấp Lễ cầu kinh diễn ra đúng nghi thức với những đại diện của tôn giáo và nhà thờ, với các lớp bài bản quen thuộc của tôn giáo trong đám tangCon người dự lễ thì thiếu vắng
Chỉ có Raxtinhắc và Crittôphơ
Lão Gôriô nằm trong sự âm thầm,
cô quạnh, như lặng đi trong niềm xúc động nén chặt.Nhà văn chỉ dùng vài dòng miêu tả ngắn Lễ cầu hồn không thêm một lời nói, một động tác, một giây phút thừa
Không có cả một không khí bi thương, tang tóc, thường thấy trước một linh hồn vừa được siêu thoát Tất cả dường như đều vội
vã, qua quýt, lấy lệ, cho thật xứngđáng với số tiền ít ỏi mà nhà đám
đã bỏ ra, cho đúng với tính chất
bố thí (làm phúc)
-Đúng là tiền “nào của ấy”, thật
sòng phẳng, đúng luật, chẳng còn phàn nàn gì được Duy chỉ thiếu
Diễn ra tưng bừng náo nhiệt như mộtđám hội lớn mà những người tham dự
ai cũng có lí do để vui mừng hớn hởnhưng không một ai thật lòng Khôngđau xót hay khóc lóc trước cái chếtcủa cụ không thấy xuất hiện của tìnhngười Mâu thuẫn giữa cái thật vàcái giả, giữa cái bên ngoài và cái thựcchất bên trong cứ được nhà văn miêu
tả qua nghệ thuật trào phúng xuyênsuốt cảnh đám ma
Niềm vui của những thành viên tronggia đình:
+Cố Hồng (con trai cả): sướng điênlên vì lần đầu tiên được diễn trò màngnghĩ mình được mặc áo xô gai,
→ điển hình cho loại người háo danh.+ Ông Văn Minh (cháu nội ): thíchthú vì cái chúc thư kia đã đi vào thời
kì thực hành chứ không còn trên lýthuyết viễn vông nữa→ Bất hiếu, đầy
dã tâm
+Bà Văn Minh (cháu dâu): mừng rỡ
vì được lăng xê những mốt y phục táotạo nhất→ Thực dụng, thiếu tình
Trang 9tình người ở những trong “người
nhà đạo” đang là nơi gửi gắm
niềm tin cậy ở phần lớn các con
+Cậu Tú Tân: sướng điên người lên
vì được dịp sử dụng cái máy ảnh →Niềm vui của con trẻ kém hiểu biết.+ Ông Phán: Sung sướng vì khôngngờ rằng cái sừng trên đầu mình lại
có giá trị→ Là người không có nhâncách, vô liêm sĩ
- Xuân tóc đỏ: Hạnh phúc đặc biệt vìnhờ hắn mà cụ Tổ chết, danh giá uytín lại càng to hơn
Mọi sự diễn ra trong đám tang đềubất thường Mỗi người trong gia đình
cụ cố Hồng đều có những hạnh phúcriêng trước cái chết của cụ Tổ
Lên án, tố cáo những con người trong
xã hội tư sản thượng lưu giàu có,nhưng mất hết tình người Đó quả làđám con cháu đại bất hiếu Đámtang diễn ra như một tấn đại hài kịch
Nó nói lên tất cả sự lố lăng vô đạođức của cái xã hội thượng lưu ngàytrước Cái xã hội mà tác giả gọi làChó đểu, khốn nạn
Trang 10-Những gì tác giả miêu tả và ngườingoài nhìn thấy khác hẳn với những
gì thực tế con người trong gia đình.Những cái tưởng như bình thườngnhưng lại bất bình thường
- Bề ngoài thật long trọng, “gương mẫu” nhưng thực chất chẳng khác gi đám rước nhố nhăng: đám ma to tát,
đi đến đâu làm huyên náo đến đấy Có
sự phối hợp cả Ta -Tàu -Tây, mọi người thi nhau chụp ảnh như hội chợ, tràn ngập vòng hoa, câu đối, đầy đủ các loại mốt quần áo, râu ria
Cảnh đưa tang Ta có thể hình dung một đám tang
mà chỉ có độc nhất một chiếc xetang, theo sau là xe của linh mụccho phép thêm cả Ráxtinhắc vàCrittôphơ, một sự trống vắng đếnthê thảm
Hai chiếc xe đến sau, mang cùngmột cung cách hai ông con rể Chitiết ấy khác nào một nét vẽnghịch mắt Một nét giễu cợt Haichiếc xe bất ngờ, treo huy hiệuquý tộc, chúng cố ý tách riêng ra
để nêu cao vẻ sang trọng, kênh
- Mọi người không ai đi đưa tang màđang mải trò chuyện về nhà cửa, vợchồng, con cái, tất cả đang mải bìnhphẩm, chê bai lẫn nhau, tình tự, chimchuột, hẹn hò nhau bằng cái vẻ mặtbuồn buồn lãng mạn rất đúng mốt
=> Sự giả tạo, đóng kịch của giới tri thức rởm, đạo đức suy đồi của nền văn minh Âu hóa rởm
Trang 11kiệu, để khỏi bị hòa lẫn trong đámtang.
Cảnh hạ huyệt Không một tiếng khóc than
Không một vẻ sầu bi Không mộtnắm đất đưa tiễn Ông cụ nằmđấy đất chưa phủ lên người đã bịbọn phu đào huyệt đòi trả công
Thời gian: nhanh chóng, gấp gáp
+ Nghi lễ nhà thờ: 20 phút+ Giờ đưa tang: 5 giờ 30+ Giờ hạ huyệt: 6 giờ– Nội dung nghi lễ: sơ sài, qualoa: một bài thánh thi, một bàikinh siêu độ, bài kinh cầu hồn,bài kinh hạ huyệt
– Nghệ thuật miêu tả nghi lễ:
+ Nhịp điệu: gấp gáp “đi nhanh
Cậu Tú Tân yêu cầu mọi người tạo dáng để chụp ảnh, con cháu tự nguyện trở thành những diễn viên đại tài: Cụ Cố Hồng ho khạc, mếu máo
và ngất đi
Đặc biệt là “màn kịch siêu hạng” củaông Phán mọc sừng cứ oặt người đikhóc to bằng những âm thanh lạ:Hứt! Hứt! Hứt!