SO SÁNH tỷ lệ SỐNG TĂNG TRƯỞNG THẾ hệ f1 tổ hợp từ BA QUẦN đàn cá TRA pangasianodon hypophthalmus

SO SÁNH TỶ LỆ SỐNG TĂNG TRƯỞNG THẾ HỆ F1 TỔ HỢP TỪ BA QUẦN ĐÀN CÁ TRA Pangasianodon hypophthalmus Vương Học Vinh 1 , Đặng Thế Lực 1 , Trần Thị Kim Tuyến 1 , Bùi Thị Kim Xuyến 1 Trần Thị

SO SÁNH TỶ LỆ SỐNG TĂNG TRƯỞNG THẾ HỆ F1 TỔ HỢP TỪ BA QUẦN ĐÀN CÁ

TRA Pangasianodon hypophthalmus

Vương Học Vinh 1 , Đặng Thế Lực 1 , Trần Thị Kim Tuyến 1 , Bùi Thị Kim Xuyến 1

Trần Thị Mộng Trinh 1 , Nguyễn Thị Thùy Hằng 1 , Nguyễn Văn Ngài 2

Bộ môn Thủy sản, Khoa Nông Nghiệp & TNTN, Đại Học An Giang 2

Trung tâm giống thủy sản An Giang

TÓM TẮT

Nghiên cứu “So sánh tỷ lệ sống, tăng trưởng thế hệ F1 tổ hợp từ ba quần đàn cá tra (Pangasianodon

hypophthalmus)” được thực hiện ở 3 quần đàn cá tra bố mẹ gồm: cá của Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản II,

cá có nguồn gốc tự nhiên nhập từ Campuchia và cá của Trung Tâm giống Thủy Sản Với mục tiêu so sánh một số chỉ tiêu sinh học sinh sản cá tra bố mẹ của 3 quần đàn và xác định tổ hợp giống cá tra thế hệ F1 tốt nhất Thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 7 nghiệm thức 10 lần lập lại ở 2 giai đoạn ương trong bồn composite, ương trong vèo và 3 lần lập lại ở giai đoạn ương trong ao đất Kết quả nghiên cứu: Hệ số thành thục ở

cá có nguồn gốc tự nhiên thấp và thời vụ tham gia sinh sản ngắn hơn hai quần đàn cá còn lại Th ời gian hiệu ứng thuốc kích dục tố không có sự khác biệt ở ba quần đàn dao động ở mức 8 ± 1giờ Số lượng trứng trong 1g trứng của 3 quần đàn không có sự khác biệt dao động từ 1.725 đến 1.743 trứng/1g trứng Con đực có nguồn gốc tự nhiên thể hiện tính trội hơn con đực trong quần đàn của Trung Tâm giống Cá cái có nguồn gốc tự nhiên có kết quả sinh sản không tốt bằng cá cái hai quần đàn còn lại Ưu thế lai xa thể hiện rõ ở thế hệ F1 với 2 tổ hợp có tỷ lệ sống và tăng trưởng cao là cái Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản II với đực có nguồn gốc tự nhiện và cái Trung Tâm giống thủy sản với đực Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản II.

Từ khóa: Quần đàn, thế hệ F1, lai xa.

1 GIỚI THIỆU

Với qui trình sản xuất giống nhân tạo hoàn thiện, nghề nuôi cá tra Đồng bằng sông Cửu Long đã chủ động được nguồn giống, các trại sản xuất giống ở hai tỉnh An Giang và Đồng Tháp cung cấp cho các cơ sở ương cá hơn 2 tỉ cá bột trong năm Tuy nhiên đã có những bất cập trong quá trình sản xuất giống nhân tạo ở các trại như: Cá bố mẹ thường có nguồn gốc không rõ ràng,

đa số được lựa từ các ao nuôi thương phẩm Bên cạnh đó do không có kế hoạch đầu tư dài hạn nên kích cở cá bố mẹ thường không đồng đều nhưng đa số có thể trọng nhỏ Mặt khác khi cá bột tăng giá cá bố mẹ ở các cơ sở thường bị ép sinh sản nhân tạo hoặc khai thác quá mức cho cá đẻ nhiều lần trong năm Vài năm gần đây ở một số cơ sở ương cá giống đã xuất hiện sự biến dạng

về hình thái cá như: cá không có vây lưng Từ cảnh báo của các cơ quan quản lý về chất lượng con giống suy giảm do đồng huyết một số cơ sở sản xuất giống đã bổ sung đàn cá hậu bị từ tự nhiên nhưng chưa có phương pháp phối giống thích hợp… Để sản xuất con giống chất lượng tỉnh An Giang đã có những giải pháp hỗ trợ các cơ sở sản xuất giống nguồn cá bố mẹ có biến dị

di truyền cao (không cận huyết) thông qua Dự án Phát triển đàn cá tra bố mẹ hậu bị tốt, nghiên

cứu: So sánh tỉ lệ sống, tăng trưởng thế hệ F1 tổ hợp từ ba quần đàn cá tra (Pangasianodon

hypophthalmus) là một trong những nội dung của dự án trên được thực hiện.

1.1 Mục tiêu nghiên cứu: So sánh một số chỉ tiêu sinh học sinh sản cá tra bố mẹ của 3 quần đàn

và xác định tổ hợp giống cá tra thế hệ F1 tốt nhất

1.2 Nội dung nghiên cứu: (a) Khảo sát các yếu tố môi trường trong quá trình ương nuôi (b) So

sánh một số chỉ tiêu sinh học sinh sản: hệ số thành thục, hiệu ứng kích dục tố, tỉ lệ thụ tinh, tỉ lệ

nở giữa ba quần đàn cá tra (c) So sánh tốc độ tăng trưởng, tỉ lệ sống cá bột, cá hương và cá giống ở 30 60 và 120 ngày tuổi của thế hệ F1 tổ hợp lai tạo từ ba quần đàn cá bố mẹ

2 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

Bình Thạnh - Trung Tâm Giống Thủy sản An Giang

2.2 Vật liệu trong nghiên cứu

2.2.1 Nguồn cá bố mẹ

Thí nghiệm được thực hiện ở 180 cặp cá bố mẹ sinh sản ở ba quần đàn cá bố mẹ có nguồn gốc khác nhau: Cá của Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản II, cá có nguồn gốc tự nhiên nhập từ Campuchia và cá của Trung Tâm giống Thủy Sản

Hình 1: Cá Viện II Hình 2: Cá Trung Tâm Hình 3: Cá tự nhiên

2.2.2 Các vật liệu trong thí nghiệm

Các vật liệu được sử dụng thí nghiệm bao gồm: Bộ chíp điện tử đánh dấu cá Bộ Test các yếu tố

dụng cụ khác như: cân điện tử, cân bàn nhỏ,thau, rổ, vợt, cân, thước , dao mỗ, kéo được sử

cho cá ăn, chăm sóc các vèo, lô bố trí thí nghiệm Hoá chất: dung dịch Tanin 1,5%o, nước muối sinh lý (Sodium Chloride 0,9%), thuốc gây mê (Ethylenglycol monophenyl ether) - Hormon sinh dục: não thuỳ cá chép (PG), Human Chorionic Gonadotropin (HCG) Sử dụng các loài thức

ăn tự nhiên như trứng nước (Moina spp.), trùng chỉ (Turbifex) và thức ăn công nghiệp dạng bột

hàm lượng đạm 40% (Aquafeed GB640)

2.3 Phương pháp nghiên cứu và bố trí thí nghiệm

2.3.1 Nội dung nghiên cứu 1: So sánh một số chỉ tiêu về sinh học sinh sản giữa ba nhóm cá: Cá

Viện II, Cá Trung Tâm và Cá tự nhiên có nguồn gốc từ Campuchia trong sinh sản nhân tạo Các chỉ tiêu khảo sát trong nghiên cứu 1 như sau: * Hệ số thành thục * Số lượng trứng /g trứng vừa

đẻ * Hiệu ứng của kích dục tố * Tỉ lệ thụ tinh * Tỉ lệ nở

2.3.2 Nội dung nghiên cứu 2 So sánhtốc độ tăng trưởng, tỉ lệ sống cá bột ương đến giai đoạn cá hương 30 ngày tuổi của 7 tổ hợp Thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên (Randomize Complete Block – RCB) Số lần lập lại r = 10 Số nghiệm thức t = 7 gồm có:NT 1 Cái Campuchia lai với đực Trung Tâm NT 2 Cái Viện II lai với đực Viện II NT 3 Cái Campuchia lai với đực Viện II NT 4 Cái Viện II lai với đực Campuchia NT 5 Cái Trung Tâm lai với đực Campuchia NT 6 Cái Trung Tâm lai với đực Viện II NT 7 Cái Viện II lai với đực Trung Tâm Bố trí cá bột vừa hết noãn hoàng vào lô thí nghiệm gồm 18 bể Composite dung tích

4m3 chia làm 4 ô mỗi ô 1m3 Mật độ ương 6.400 cá bột/ bể (1.600 cá bột/m3 nước) Thời gian ương trong 30 ngày Sử dụng sụt khí trong quá trình ương phân đều cho các nghiệm thức Thay 10% nước ương trong mỗi bể từ ngày thứ 11

2.3.3 Nội dung nghiên cứu 3 So sánh tỉ lệ sống, tốc độ tăng trưởng cá 60 ngày tuổi ương trong

vèo ở 7 tổ hợp Cá hương 30 ngày tuổi thu được từ bồn composite, được tuyển chọn cá trội của 7 nghiệm thức để bố trí nuôi tiếp trong vèo Cá chọn bố trí có khối lượng tương đồng nhau bố trí

lưới được căng trong ao đất đáy giai cách đáy ao 0,5m Nuôi 1 tháng từ cá 31 ngày tuổi đến 60 ngày

2.3.4 Nội dung nghiên cứu 4 So sánh tỉ lệ sống, tốc độ tăng trưởng cá nuôi trong ao (120 ngày

tuổi).Cá giống thu được từ giai đoạn ương trong vèo, được tuyển chọn cá trội của 7 nghiệm thức

Cá chọn bố trí có khối lượng tương đồng nhau bố trí vào 21 ngăn trong ao đất có diện tích 2.000

tháng từ cá 61 ngày tuổi đến 120 ngày Thức ăn cho cá là công nghiệp viên Afiex AA140

2.4.Các công thức tính các chỉ tiêu trong thí nghiệm

Các thông số trong thí nghiệm được tính toán như sau:

* Hiệu ứng của kích dục tố được tính thời gian từ khi liều quyết định đến khi trứng rụng

* Hệ số thành thục tương đối (%) = Khối lượng trứng vuốt được/ Khối lượng thân cá cái

* Số lượng trứng: Thu trứng cá mới đẻ từ xoang bụng cá cái và đếm số trứng/1g

* Tỉ lệ thụ tinh (%) = Số trứng thụ tinh /Tổng số trứng thu mẫu x 100 Thời điểm thu mẫu 8-10 giờ sau khi trứng thụ tinh Phương pháp đánh giá: Trứng không thụ tinh có màu trắng đục, trứng thụ tinh có hình phôi thuẫn, trong suốt

* Tỉ lệ nở (%) = Số cá nở / Số trứng thụ tinh x 100

* Tỉ lệ sống (%) (3 giai đoạn cá bột, cá hương, cá giống)

= Số cá còn lại/ Số cá thả ban đầu x 100

* Tăng trưởng Lấy mẫu n = 90 cá thể / Tổ hợp lai (nghiệm thức) Cân khối lượng, đo chiều cao

và chiều dài thân, dùng trung bình mẫu và phương sai để so sánh tốc độ tăng trưởng của cá trong các nghiệm thức + Chiều dài và chiều cao thân xác định bằng cách đo trực tiếp từng cá thể

+ Ls: Chiều dài chuẩn (mm) + Hb: Chiều cao thân (mm)

2.5 Các chỉ tiêu thủy lý hoá môi trường

nhiệt độ dùng nhiệt kế thủy ngân Nhiệt độ đo 2 lần trong ngày vào 7 giờ sáng và 2 giờ chiều trong suốt thí nghiệm Ba chỉ tiêu: pH, DO, NH3 đo 1 ngày/lần

2.6 Phương pháp đánh giá các tổ hợp

Sử dụng phương pháp tính điểm ở mỗi thông số kỹ thuật sau khi phân tích thống kê cho từng tổ hợp như sau: + Khi phân tích thông kê nếu có không sự khác biệt giữa các tổ hợp thì tất cả các tổ hợp được tính cùng một điểm số + Khi phân tích thông kê nếu có sự khác biệt giữa các tổ hợp

3 điểm cho giá trị cao về số học (a)

2 điểm cho giá trị trung bình về số học (ab)

1 điểm cho giá trị thấp về số học (b)

2.7 Phương pháp xử lý số liệu

Sử dụng phần mềm MS Excell nhập và xử lý số liệu Dùng phần mềm Minitab 13 phân tích thống kê

3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1 So sánh một số chỉ tiêu sinh học sinh sản: hệ số thành thục, hiệu ứng kích dục tố, tỉ lệ thụ tinh, tỉ lệ nở giữa ba quần đàn cá tra

3.1.1 Hệ số thành thục

Thí nghiệm được thực hiện qua 3 đợt sinh sản ở 3 quần đàn nhưng nhóm cá có nguồn gốc

tự nhiên chỉ tham gia sinh sản lần 1 và 2 Lần thứ 3 thí ngiệm trong tháng 10/2010 hầu hết cá có nguồn gốc tự nhiên buồng trứng đã thoái hóa nên không tham gia sinh sản

Kết qủa phân tích thống kê so sánh hệ số thành thục 3 quần đàn cá cho thấy không có sự khác biệt giửa 2 quần đàn cá tra bố mẹ của Viện II và của Trung Tâm trung bình dao động từ: 9,92 -12,28 % nhưng nhóm cá có nguồn gốc từ tự nhiên có hệ số thành thục thấp: 6,45 ± 2,13 % hơn hai quần đàn cá bố mẹ trên

3.1.2 Số lượng trứng trong 1 g trứng của 3 nhóm cá

Kết quả phân tích thống kê số lượng trứng trong 1g trứng của 3 nhóm cá bố mẹ cho thấy không khác biệt Số lượng trứng của 3 nhóm cá dao động từ 1.725 – 1.743 trứng trong 1g Như vậy sự chọn lọc di truyền cá bố mẹ Viện II và cá Trung Tâm, không ảnh hưởng đến số lượng hạt trứng có trong 1g trứng ở buồng trứng của cá tra Một yếu tố dẫn đến kết quả không khác biệt này do cá bố mẹ được nuôi chung một ao với thành phần thức ăn nuôi vỗ giống nhau

3.1.3 Thời gian hiệu ứng kích dục tố

Kết quả ghi nhận được từ 3 đợt thí nghiệm của đề tài trên 3 nhóm cá bố mẹ được chích cùng loại kích dục tố, cùng liều lượng và thời điểm chích như nhau Thời gian hiệu ứng thuốc không có sự khác biệt; trung bình dao động ở mức 8 ± 1giờ

3.1.4 Tỉ lệ thụ tinh của 7 tổ hợp trong thí nghiệm

Bảng 3.1 So sánh tỉ lệ thụ tinh của 7 tổ hợp trong thí nghiệm (n = 70)

Ghi chú: Các số trong cùng một cột có chữ cái theo sau khác nhau sự khác biệt có ý nghĩa thống kê **

Khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức 1 %

Kết quả phân tích thống kê cho thấy chỉ có một nghiệm thức cái Campuchia – Đực Trung tâm là

có khác biệt có ý nghĩa và thấp hơn so với 6 nghiệm thức còn lại Nhưng nhìn chung tỉ lệ thụ tinh

ở các nghiệm thức khá cao (91-97%)

3.1.5 Tỉ lệ nở cá bột của 7 tổ hợp trong thí nghiệm

Bảng 3.2 So sánh tỷ lệ nở của 7 tổ hợp trong thí nghiệm (n = 70)

Ghi chú: Các số trong cùng một cột có chữ cái theo sau khác nhau sự khác biệt có ý nghĩa thống kê **

Khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức 1 %.

Kết quả thí nghiệm và phân tích thống kê ở giai đoạn nở cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa giữa các nghiệm thức ở 3 mức cao thấp và trung bình Hai tổ hợp cái Campuchia - đực Trung Tâm

và cái Trung Tâm – đực Campuchia ở mức trung bình và thấp so với các nghiệm thức còn lại

3.2 So sánh tốc độ tăng trưởng, tỉ lệ sống cá bột, cá hương và cá giống ở 30 60 và 120 ngày tuổi của thế hệ F1 tổ hợp lai tạo từ ba quần đàn cá bố mẹ.

3.2.1 Tỉ lệ sống cá ương, nuôi qua các giai đoạn

Giai đoạn I: Từ cá bột lên cá hương 30 ngày tuổi

Bảng 3.3 Tỉ lệ sống cá hương ương trong bồn composite 7 tổ hợp (n = 70)

Ghi chú: Các số trong cùng một cột có chữ cái theo sau khác nhau sự khác biệt có ý nghĩa thống kê **

Khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức 1 %.

Kết quả phân tích thống kê tỉ lệ sống của các tổ hợp ở giai đoạn 30 ngày tuổi có sự khác biệt Các

tổ hợp có tỉ lệ sống cao trong thí nghiệm là khá cao so với trong sản xuất

Giai đoạn II: Ương cá trong vèo đến 60 ngày tuổi của 7 tổ hợp.

Bảng 3.4 So sánh tỉ lệ sống cá ương trong vèo ở 60 ngày của 7 tổ hợp (n = 70)

Cái CAM - Đực VIỆN 46.67 ± 1.88b

Ghi chú: Các số trong cùng một cột có chữ cái theo sau khác nhau sự khác biệt có ý nghĩa thống kê **

Khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức 1 %.

Kết quả ở giai đoạn II cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỉ lệ sống cùa các nghiêm thức thấp nhất tổ hợp cái Trung Tâm – đực Campuchia Cao nhất là 2 tổ hợp cái Viện – đực Viện

và cái Trung Tâm – đực Viện

Giai đoạn III: Ương cá trong ao đến 120 ngày tuổi của 7 tổ hợp

Bảng 3.5 So sánh tỉ sống cá ương trong ao ở 120 ngày của 7 tổ hợp (n = 21)

Kết quả phân tích thống kê ở giai đoạn III cho thấy có sự khác biệt về tỉ lệ sống cùa các nghiêm thức thấp nhất tổ hợp cái Campuchia – đực Viện Các nghiệm thức còn lại có khác biệt về số học nhưng không có ý nghĩa thống kê

3.2.2 Tăng trưởng cá trong 7 tổ hợp ở giai đoạn II nuôi trong vèo

Bảng 3.6 So sánh tăng trưởng khối lượng cá trong vèo của 7 tổ hợp (n = 630)

Ghi chú: Các số trong cùng một cột có chữ cái theo sau khác nhau sự khác biệt có ý nghĩa thống kê **

Khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức 1 %.

Kết quả phân tích thống kê ở giai đoạn II cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa về khối lượng, chiều dài thân và chiều cao thân của cá ở các tổ hợp Trong 7 tổ hợp chia làm 2 nhóm cao và thấp Nhóm có tăng trưởng cao về khối lượng, chiều dài và chiều cao thân thân gồm có 4 tổ hợp cái Viện - đực Viện, cái Viện - đực Campuchia, cái Trung Tâm - đực Campuchia, cái Trung tâm - đực Viện

Bảng 3.7 So sánh tăng trưởng khối lượng và tỉ lệ sống giai đoạn trong vèo

Ghi chú: Các số trong cùng một cột có chữ cái theo sau khác nhau sự khác biệt có ý nghĩa thống kê**

Khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức 1 %.

Qua kết quả cho thấy trong 4 tổ hợp có tăng trưởng cao là: cái Viện - đực Viện, cái Viện - đực

Campuchia, cái Trung Tâm - đực Campuchia, cái Trung tâm - đực Viện Chỉ có 2 tổ hợp có tỉ lệ sống cao là cái Viện - đực Viện, cái Trung Tâm - đực Viện Như vậy trong giai đoạn này 2 tổ hợp

có ưu thế vượt trội là: cái Viện - đực Viện và cái Trung Tâm - đực Viện

3.2.3 Tăng trưởng cá trong 7 tổ hợp ở giai đoạn nuôi trong ao

Bảng 3.8 So sánh tốc độ tăng trưởng trong ao của 7 tổ hợp (n = 630)

Nghiệm thức Khối lượng cá (g) Chiều dài (cm) Chiều cao(cm)

Kết quả phân tích thống kê ở giai đoạn III cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về khối lượng, chiều dài và chiều cao thân của cá ở các tổ hợp hai tổ hợp cái Viện - đực Campuchia và cái Trung tâm - đực Viện thể hiện ưu điểm vượt trội ở cả ba khối lượng, chiều dài và chiều cao thân

3.2.4 Đánh giá các thông số kỹ thuật ở 7 tổ hợp trong thí nghiệm

Bảng 3.9 Tổng hợp đánh giá các tổ hợp qua 11 thông số kỹ thuật qua 3 giai đoạn

Qua kết quả tổng hợp đánh giá 7 tổ hợp ở 11 thông số kỹ thuật qua 3 giai đoạn cho thấy: (a) Ưu thế về tính trội của con đực có nguồn gốc tự nhiên thể hiện ở tổ hợp có vị trí thứ nhất: Cái Viện - đực Campuchia (b) Ưu thế lai xa khi kết hợp giửa 2 quần đàn được chọn giống của hai đơn vị (Viện II và Trung Tâm); thể hiện qua tổ hợp có các chỉ tiêu đánh giá ở vị trí thứ 2 trong 7 tổ hợp là:cái Trung Tâm – đực Viện (c) Cá cái có nguồn gốc tự nhiên có kết quả so sánh thấp ở nội dung hệ số thành thục và thời giam tham gia sinh sản ngắn

3.3 Các yếu tố môi trường

Các yếu tố môi trường trong thí nghiệm nằm trong giới hạn cho cá nuôi phát triển.Nhiệt độ dao động từ 27 – 30oC , pH từ 7 -8 , oxy hoà tan 3- 4 mg/lít, amonia 0,2 – 0,5 mg/l

4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

4.1 Kết luận

- Các yếu tố môi trường nhiệt độ, pH, oxy hoà tan, hàm lượng ammonia trong thí nghiệm nằm trong giới hạn cho cá nuôi phát triển

- Hệ số thành thục; có sự khác biệt giửa 3 quần đàn cá tra bố mẹ trong thí nghiệm quần đàn cá có nguồn gốc hoang dã có hệ số thành thục thấp và thời vụ tham gia sinh sản ngắn hơn hai quần đàn

cá đã được gia hóa

- Thời gian hiệu ứng thuốc kích dục tố không có sự khác biệt dao động ở mức 8 ± 1giờ

Số lượng trứng trong 1g trứng của 3 quần đàn không có sự khác biệt

Ở tỉ lệ thụ tinh; chỉ có một nghiệm thức cái Campuchia – Đực Trung tâm là khác biệt có ý nghĩa và thấp hơn so với 6 nghiệm thức còn lại; nhưng cũng khá cao (91,07 %)