Bài giảng Luật học so sánh: Bài 2 - ThS. Phạm Quý Đạt - Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Tp. Hồ Chí Minh

Phạm Quý Đạt.[r]

LUẬT HỌC SO SÁNH

Giảng viên: ThS Phạm Quý Đạt

2 v1.0014105220

BÀI 2 DÒNG HỌ CIVIL LAW

Giảng viên: ThS Phạm Quý Đạt

MỤC TIÊU BÀI HỌC

• Trình bày được sự hình thành và phát triển của

dòng họ Civil law

• Phân biệt được cấu trúc của các hệ thống pháp

luật thuộc dòng họ Civil law

• Xác định được các loại nguồn luật và thứ bậc

nguồn luật của các hệ thống pháp luật thuộc dòng

họ Civil law

• Trình bày được những vấn đề cơ bản liên quan

đến hệ thống pháp luật Pháp

• Trình bày được những vấn đề cơ bản liên quan

đến hệ thống pháp luật Đức

4 v1.0014105220

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học được môn học này, sinh viên cần có các

kiến thức các môn học sau:

• Lý luận Nhà nước và pháp luật;

• Luật Hiến pháp

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc tài liệu và tóm tắt những nội dung chính

của từng phần giáo viên đã yêu cầu đọc

• Liên hệ và lấy ví dụ thực tế khi học đến từng

vấn đề để nắm được nội dung các vấn đề đã

được nêu trong bài giảng

• Giải quyết tình huống và luyện thi trắc nghiệm

theo yêu cầu của bài

6 v1.0014105220

CẤU TRÚC NỘI DUNG

Cấu trúc pháp luật trong các hệ thống pháp luật của dòng họ Civil law

2.2

Hệ thống pháp luật Pháp

2.4

Sự hình thành và phát triển của dòng họ Civil law

2.1

Nguồn luật trong các hệ thống pháp luật thuộc dòng họ Civil law

2.3

Hệ thống pháp luật Đức

2.5

2.1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG HỌ CIVIL LAW

2.1.1 Sự hình thành và phát triển của dòng họ Civil law ở các nước châu Âu lục địa

2.1.2 Sự mở rộng của của dòng họ Civil law sang các khu vực khác

trên thế giới

8 v1.0014105220

2.1.1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG HỌ CIVIL LAW Ở CÁC NƯỚC CHÂU ÂU LỤC ĐỊA

• Giai đoạn trước thế kỷ thứ XI

 Dòng họ Civil law chưa chính thức ra đời Luật pháp thời kỳ này chịu ảnh hưởng sâu sắc của tư tưởng tôn giáo và tập quán, nhiều quốc gia lấy luật lệ nhà thời làm luật lệ nhà nước Đặc biệt, phần lớn các bộ tộc ở Tây Âu đã bị người La Mã

đô hộ trong suốt 4 thế kỷ nên luật La Mã cổ đại đã có ảnh hưởng lớn ở đây

 Năm 476 đế chế Tây La Mã bị tan rã nhưng đế chế Đông La Mã vẫn tồn tại

 Năm 528, Hoàng đế Đông La Mã là Justinian đã ra lệnh hệ thống hóa và củng cố luật La Mã Kết quả đã tạo nên công trình pháp luật lớn mang tên Corpus Juris Civilis có nghĩa là tập hợp các chế định luật dân sự

• Giai đoạn nghiên cứu Luật La Mã từ thế kỷ XI – XVIII

Đánh dấu sự ra đời và hoạt động của các trường phái nghiên cứu về luật La Mã

 Trường phái các nhà chú giải (giải thích Luật La Mã): Trường phái các vị giáo sự luật Glossators xuất hiện vào thế kỉ XIII ở Bologna – Italia Mục đích tìm hiểu ý nghĩa ban đầu của các quy phạm luật La Mã

 Trường phái các nhà bình luận: Commentator – Post Glossators (Italia – Thế kỷ XIV) Mục đích tìm cách giải thích nó sao cho phù hợp với đòi hỏi của xã hội đương thời

2.1.1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG HỌ CIVIL LAW Ở CÁC NƯỚC CHÂU ÂU LỤC ĐỊA (tiếp theo)

 Trường phái nhân văn – lịch sử: Humanists (Italia – thế kỷ XV) – nghiên cứu lịch

sử nhằm khôi phục những khái niệm nguyên thủy của Luật La Mã cổ đại, do đó không có nhiều ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu luật

 Trường phái Pandectists là trường phái của các nhà pháp điển hiện đại xuất hiện

ở Đức vào thế kỷ XVI – phát triển và cải cách Luật La Mã cổ đại phù hợp để áp dụng với điều kiện, hoàn cảnh mới của nước Đức (tương tự như trường phái Commentator)

 Trường phái pháp luật tự nhiên – The Natural Law School xuất hiện vào thế kỷ XVII – XVIII tại Hà Lan Trường phái này đấu tranh cho các quyền công dân và quyền con người, chống lại sự lạm dụng quyền lực của các cơ quan nhà nước

Kế thừa Hummanist, phủ nhận Glossators và Commentators, đưa ra mô hình của công pháp (luật công) Đây là sự phát triển cao hay nói cách khác là thế hệ thứ 2 của Commentator – Post Glossators

10 v1.0014105220

2.1.1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG HỌ CIVIL LAW Ở CÁC NƯỚC CHÂU ÂU LỤC ĐỊA (tiếp theo)

• Giai đoạn từ thế kỷ XIII đến XVIII là giai đoạn hình thành hệ thống pháp luật thống nhất của châu Âu

 Vào đầu thế kỷ XIII, châu Âu và các nước thuộc của châu Âu không có một hệ thống pháp luật thống nhất, mà là tồn tại hỗn hợp của luật thành văn, tập quan pháp và luật giáo hội

 Sự tiếp nhận Luật La Mã: Việc nghiên cứu và giảng dạy Luật La Mã nhằm đào tạo các thẩm phán, luật sư và các chuyên gia pháp luật khác trong các trường đại học ở châu Âu trong nhiều thế kỉ dần dần đã tạo ra tư duy pháp luật chung về pháp luật thống nhất, người ta gọi hệ thống pháp luật thống nhất của châu Âu lục địa là Jus Commune

• Giai đoạn từ cuối thế kỷ XVIII đến nay

 Đây là giai đoạn được đánh dấu bằng những văn bản pháp luật quan trọng, là cuộc cách mạng lớn trong sự phát triển tư tưởng pháp luật của nhân loại – giai đoạn phục hồi và hưng thịnh pháp điển hóa

 So với các công trình pháp điển hóa của La Mã thì hệ thống pháp luật của các quốc gia thuộc dòng họ pháp luật này có trình độ hệ thống hóa, pháp điển hóa vượt bậc và cao nhất trong lịch sử và trong tất cả các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới Các quốc gia này xây dựng khá nhiều bộ luật trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội