Quốc Ngữ, Modern Written Vietnamese

Trước hết là tỏ một mối tình thâm trầm man mác đối với những người vốn là đồng bào đồng tộc với chúng ta nhưng vì hoàn cảnh lịch sử xa xưa lại không còn ở chung một địa bàn địa lý với ch

Quốc Ngữ, Modern Written Vietnamese

Dương Hùng

More than once, I have been asked to write my name in "real

Vietnamese" and not in "English" Most Americans expect

the Vietnamese script to look like Chinese characters, or the

written Korean, or the Japanese Hira-gana and Kata-ganạ My

"English" name is actually written in the modern romanized

Vietnamese - the Japanese equivalent is Romaji (1) - without

the diacritic marks above, under or by the side of the vowels

1 - The Spoken Language

Certain traits of early spoken Vietnamese are found in the

Mường, Thái (2) dialects in the highland of North Viet Nam

The modern Vietnamese spoken language could be the fusion

of the ancient dialects of the Bách Việt tribes (3), the dialects

of Thái, Mường, and certain elements of Mon-Khmer

(Cambodian)

Different accents exist in the modern Vietnamese spoken

language; three dominant accents are northern accent (giọng

Bắc Hà Nội), central acent ( giọng Trung, Huế), southern

accent (giọng Nam, Saì Gòn).There is probably no greater

difference between these accents than between the American,

Australian or British English accents The central and

southern speeches are more melodious and relaxed, while the

northern accent is sharp, and more precise in the distinction

of tones These accents bear the cultural and historical marks

ot southward expansion of the Viet race; Central Viet Nam

was the land of the Champa Kingdom while South Viet Nam

was part of the Khmer Kingdom

Vietnamese is a monosyllabic and tonal language; each

syllable is formed with one or two vowels followed by a tone

which is part of the vowels These tones are represented by

the diacritic marks in the romanized script (4) Some

linguists suggest that Vietnamese might have been originally

polysyllabic (5); under the influence of Chinese the original

words might have been contracted and gradually became

monosyllabic

2 - The Old Written Languages

In the long history of Viet Nam, different forms of written

languages have been adopted:

Chữ Nho: can be literally translated as "the script used by

Confucius" (Nho Giáo: Confucianism.) Chữ Nho or Chinese

characters had been the official written language in Viet Nam

until the French domination (6) Since the 9th century,

following the ten centuries of Chinese domination, the

Vietnamese King used Chữ nho in all official records,

correspondances, and in the national examinations (7) The use of Chinese characters in medieval Viet Nam, Korea, and Japan can be compared to the dominance of Latin in medieval Europẹ Chữ nho is still used in religious banners and placards for weđings, funerals, and festivals

Chữ Nôm: Hàn Thuyên (8), a famous Vietnamese poet in the 13th century was beleived to be the developper of this form

of writing Chữ Nôm borrowed Chinese characters but altered them to phonetically represent the spoken Vietnamesẹ Usually two Chinese characters were combined; the unaltered one represented the meaning, the altered character reflected the Vietnamese pronunciation of the word It is a cumbersome process so Chư nôm can be literally translated

as "vulgar" or "demotic" This term reflected the official position of the Vietnamese royal court toward this written languagẹ The development of Chữ nôm came from the historical urge of the Việt race to have its own written language and to neutralize or to lessen the Chinese influences

in the Vietnamese literature and culture

The Vietnamese literati wrote outstanding masterpieces in Chữ nôm: "Chinh Phụ Ngâm" (Ballad of a Warrior's Wife) by Ðoàn Thị Ðiểm (9), "Cung Oán Ngâm Khúc" (Elegy of an Odalisk) by Nguyễn Gia Thiều (10), and "Kim Vân Kiều" by Nguyễn Du (1765-1820)

In Japan, Hira-gana and Kata-gana had been developped under similar cultural environment Unlike Chữ nôm, Hira-gana and Kata-Hira-gana got the blessing of the Japanese Imperial Court and evolved into the official Japanese written scripts replacing Chinesẹ

The introduction of Christianity into Viet Nam (17th century) and the French domination in the 19th century facilitated the emergence of a new form of written Vietnamese: the romanized Quốc Ngữ

3 - The Development Of Quốc Ngữ Around the 16th and 17th centuries, Catholic priests developed romanized scripts for different Asian languages in order to translate prayers and catechism for their missionary works In 1548, a Japanese convert Yajiro began the romanization of the Japanese languagẹ In Hội An (Faifoo) there was a small community of Japanese merchants and the Catholic priests used the romanized Japanese catechism to teach the Bible to that communitỵ Using the pattern of romaji, the Jesuit priests started a new Vietnamese script Thus the Quốc Ngữ was created Father Alexendre de

Rhodes, a French Jesuit priest, was widely credited as the

inventor of Quốc Ngư when he published the

Portugese-Latin-Vietnamese dictionary in 1651

While the romanization of the written languages received a

token welcome in China and Japan, Quốc Ngữ succeeded

extraordinarily in Viet Nam It ultimately replaced both Chữ

nho and Chữ nôm, and served as the catalyst for the

nationalist movements to overthrow the French domination

Quốc Ngữ evolves into the driving force for the social,

cultural and political revolutions in Viet Nam in the 20th

centurỵ

4 - The Role Of Quốc Ngữ In Modern History Of Viet Nam

After nearly 03 decades of war, the French colonialist

completely conquered Viet Nam in 1884 Under the French

domination, Quốc Ngữ had been taught as an "elective

language" in Viet Nam besides French since 1906 Divide to

conquer, the French splitted Viet Nam into three separated

states They directly ruled Cochinchina (South Viet Nam) as

a colony; Annam (Central Viet Nam) remained as an

autonomous kingdom under the Nguyen dynasty while

Tonkin (North Viet Nam) became a French protectoratẹ

In 1908, the Royal Court in Hue created the Ministry of

Education to implement the Quốc Ngữ curriculum in public

schools Not until 1919, did the Royal Court recognize Quốc

Ngữ as the official national written languagẹ (the literal

translation of Quốc Ngữ is national language)

The French saw Quốc Ngữ as a suitable tool to westernize the

Vietnamese population, to undermine the national resistance

through the assimilation of French culture, and to ease their

colonial rulẹ The Vietnamese revolutionaries also considered

Quốc Ngữ as a powerful vehicle to erase iliteracy, to educate

the mass, and to fight the French in the cultural front In

1906, Phan Bội Châu -a distinguished scholar and

revolutionary in exile in Japan- sent a clandestine manisfesto

to Viet Nam urging the Vietnamese people to develop an

universal education system using Quốc Ngữ The popular

national literacy campaign was actually a nationalist political

movement in disguisẹ Private schools teaching Quoc ngu had

been opened; the most famous one was Ðông Kinh Nghĩa

Thục in Ha Noị The French closed the school a couple years

later under the suspicion that the students learned more about

revolutionary ideas than conventional knowledgẹ

Graduates from Catholic schools were the first Vietnamese

scholars who laid the foundation for Quốc Ngữ; the most well

known were Pétrus Trương Vĩnh Ký(11) and Paulus Huỳnh

Tịnh Của (12) They converted Vietnamese materpieces from

Chu nho and Chu nom to Quốc Ngữ They also translated a

vast amount of French literary works into Quốc Ngữ Paulus

Của composed the first comprehensive Vietnamese dictionarỵ

Other scholars expanded and refined Quốc Ngữ into a

practical and effective written languagẹ Researches in

linguistics, phonetics, grammar, sciences, and books in

literature and history had been published in abundancẹ Quốc

Ngữ is easy to learn; an average adult can learn to read and write in just a few months

In the early 20th century, ideologies of the French 1789 revolution was introduced to the Vietnamese at the same time with French romanticism and logics through translated publications Vietnamese writers also published a large amount of novels and books exploring all aspects of the Vietnamese culture and societỵ Patriotic themes were disguised under love stories, folklore researches or historical novels to avoid the French censorship

The world wide events of that era and their ramification had been quickly communicated to the Vietnamese mass through Quốc Ngữ: the victory of Japan over the Russian fleet in

1905, the nationalist Chinese revolution in 1911, and the Bolchevik revolution in Russia in 1917 The modern printing technology also had facilitated the publishing of newspapers and magazines, as well as underground revolutionary literatures representing a wide spectrum of political movements from loyalist to bolchevik communist

At the end of WWII, Quốc Ngữ was resourceful and robust to support the Vietnamese curriculum from grade school to college level The term Quoc ngu is now seldom used, it is now "tiếng Việt" (the Vietnamese languagẹ) With the explosion of electronic publishing and communication media, the overseas Viet Nammsese have developped successful Vietnamese word processing computer programs; the major hurdle still is the complex system of diacritic marks

5 - Technicalities of Quốc Ngữ The refined Quốc Ngữ alphabets are quite different from the first roman alphabets used by the Catholic priests in early 18th centurỵ Quốc Ngữ now has 27 consonnants and 12 vowels The 27 consonnants are: b, c, ch, d (equivalent to the English Z), đ, g, gh, gi, h, k, kh, l, m, n, ng, ngh, nh, ph (equivalent to F), q, r, s, t, th, tr, v and x The 12 vowels are a,

e, i, o, u, y (13) and these derivatives ă, â, ê, ô, ơ, ự

The spoken Vietnamse is monosyllabic with six different tones Five diacritic marks differentiate these tones:

flat tone no mark high rising ' (sắc) low falling ` (huyền) falling-rising, constricted? (hỏi) high-rising, broken ~ (ngã) low-falling, short constricted (nặng) Many Vietnamese words are almost identical except for the marks mentioned abovẹ These marks are essential for the written Vietnamese because the words are pronounced differently, and have different meanings For example:

ma means ghost

má mother (southern accent) or cheek

mà who, which, that, whom

(3) Hundred Yueh, a group of autonomous states in ancient China whose territories covered the coastal areas from the Yangste River to Quang Dong, Quang Chau provinces

mã horse or appearance

mạ young rice seeding, or mother (central)

The Vietnamese grammar is simple and straightforward The

words are invariablẹ Special marker words preceeding the

nouns express pluralitỵ Special markers also specify genders

of the noun, tenses of the verbs and the relationship of subject

and object in a sentencẹ Simple snentences in Vietnamese are

built in the order:SUJECT+VERB+OBJECT Sometimes the

subject or the verb is omitted when the context of the phrase

or the paragraph imply them Verbs are not conjugated,

pronouns and adjectives are not declined and grammatical

distinctions are acheived through changes in words order

(4) Romanized Vietnamese has 12 wowels while English has five

(5) The languages of Viet Nam's neighbors Laos, Kampuchia and Thailand are all polysyllabic

(6) The French completely dominated Viet Nam in 1884 (7) Thi Hội ( Bachelor Exam) and Thi Hương (Doctorate Exam)

There is a large amount of compound words formed by the

linkage of two words that are connected by a hyphen Based

on this observation, some linguistics maintain that the

Vietnamese language probably comes from an ancient

polysyllabic root

(8) Hàn Thuyên was a poet in the 13th century; his poems were the first written in chữ nôm The development of Chữ nôm could start as early as in the 8th century

(9) Ðoàn thị Ðiểm (1705-1746) translated the original "Chinh phụ Ngâm" by Ðặng Trần Côn from chữ nho to chữ nôm The translation is the most well known and popular version

Another important feature in the written Vietnamese is the

system personal pronouns They indicate the subject/object

relationship and reflect an unique tradition of the Vietnamese

culturẹ

(10) He also hold the title of Ôn Như Hầu (Marquis Ôn Mhư) (1741-1788)

Conclusion:

(11) Petrus Ký (1837-1898) was a scholar, journalist and linguist He served as the translator for Ambassador Phan thanh Giản on a mission to Napoleon III court in 1863

Since the Vietnamese intelligentsia threw away the brush and

learned how to handle the iron tip pen in 1920:

Quẳng bút lông đi cầm bút sắt

(12) Paulus Của (1834-1907) was scholar fluent in Chinese and French; he pubished the first Vietnamese dictionary Ðại Nam Quốc Âm Tự Vị in 1896

Tú Xương (14)

Quốc Ngữ has played a vital role in the social, cultural and

political revolution in Viet Nam Quốc Ngữ rose from the

disgraceful "elective language" under the French domination

to be the venerable national language of Viet Nam

(13) In many instances Y can be replaced by I, ex: qui and quy are the same but the combination of Y and I with other vowels are not interchanged, ex: tai (ear) is very different from tay (hand)

It can be said without any ambiguity that the history of Quốc

Ngữ mirrors the history of modern Viet Nam The

Vietnamese people used Quốc Ngữ as a cultural weapon to

fight the French; the French culture was formidable but the

Vietnamese culture, like the bamboo tree, bended, rebounded

but never brokẹ The refined and systemized Tiếng Việt has

fullfilled its mission in the 20th centurỵ With more than two

millions overseas Vietnamese in America and in Europe,

extensive movements are underway to use Tiếng Việt as the

catalyst for the next CULTURAL and ECONOMIC

revolution in the 21st century, the Asian century

(14) Trần Tế Xương (1870-1907) was well known for his poems voicing the frustation with life

Bibliography:

Ðào Duy Anh, Việt Nam Văn Hóa Sử Cương, Bốn Phương, Saigon, 1951

Dương quảng Hàm, Việt Nam Văn Học Sử Yếu, Nha Học Chính Ðông Pháp, Ha Noi, 1942

(1) register to news group soc.culture.japan; some of the

postings are in romaji Trần trọng Kim, Việt Nam Sử Lược Publisher: Tân Việt,

Saigon, 1948 (2) Mương, Thái are a minority groups in North Viet Nam

with close ethnic characteristics to the Vietnamese Nguyễn đình Hoà, Vietnamese-English Dictionary, Charles

E Tuttle, Tokyo, 1966

Ai Ðặt Quốc Hiệu Việt Nam Ðầu Tiên?

Thành Lân

Nhà nghiên cứu Nguyễn Phúc Giác Hải cho biết, ông và một

số đồng nghiệp đã phát hiện tổng số 12 bia niên đại thế kỷ 16,

17 có hai tiếng Việt Nam Ngoài ra, còn một bản in khắc gỗ

từ năm 1752 cũng có danh xưng Việt Nam Như vậy, hai

tiếng Việt Nam đã có từ lâu, và theo ông Giác Hải, Nguyễn

Bỉnh Khiêm có thể là người đầu tiên sử dụng tên gọi này như

quốc hiệu

- Vì sao ông lại quan tâm đến vấn đề này?

- Nhà nghiên cứu Nguyễn Phúc Giác Hải: Cách đây nhiều

năm, tôi tình cờ đọc được một thắc mắc đăng trên báo quốc

hiệu Việt Nam có từ bao giờ Câu hỏi tưởng chừng rất đơn

giản nhưng tôi dám chắc phần lớn học sinh trung học, thậm

chí đại học không trả lời được, vì đại đa số các sách giáo

khoa của chúng ta không đề cập đến vấn đề này, còn tại sao

thì xin dành cho các nhà biên soạn sách và các sử gia

Ngay cuốn Lịch sử Việt Nam do Ủy ban Khoa học xã hội

xuất bản năm 1976 cũng không hề nói tới điều nàỵ Còn cuốn

Bách khoa toàn thư Anh (1992) thì cho nhận định, hai tiếng

Việt Nam bắt đầu từ thời Nguyễn do việc nhà Thanh bên

Trung Hoa năm 1804 đã đảo ngược hai chữ Nam Việt mà Gia

Long đề nghị sắc phong năm 1802 Ðiều này quả cũng có

thực Trong cuốn chính sử nhà Nguyễn Ðại Nam thực lục

chính biên, đệ nhất ký có ghi lại sự kiện này

- Chính sử thời ấy đã khá rõ ràng, vì sao ông, một nhà nghiên

cứu về sinh học và ngoại cảm lại không bằng lòng với cách

giải thích này?

- Năm 1974, khi công tác ở Viện Khoa học Việt Nam, tôi bắt

đầu nghiên cứu về ngoại cảm, về khoa học dự báo và tôi có

được đọc tập sách dự báo Sấm Trạng Trình, được coi là của

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585) Khi nghiên

cứu tập sấm này, đến bản AB 444 trong kho sách của Viện

Hán Nôm, tôi bất đồ tìm thấy hai chữ Việt Nam ngay trong

những dòng đầu tiên: Việt Nam khởi tổ xây nền Theo quan

niệm chính thống, hai chữ Việt Nam không được phép có mặt

trước năm 1804, trong khi cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm lại sống

cách ta 500 năm Vấn đề đặt ra là có thật hai chữ Việt Nam

đã được dùng cách đây hơn 500 năm để chỉ tên gọi đất nước?

Trước Nguyễn Bỉnh Khiêm còn những ai đã dùng danh xưng

Việt Nam? Liệu có những bằng chứng khảo cổ về vấn đề

này? Song lúc đó không có điều kiện tiếp xúc với bản gốc

nên phải tạm gác lại Ðến 1980, khi được tiếp xúc với bản

gốc, tôi đã dành hơn 20 năm nay để nghiên cứu Theo Lịch

triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú (thế kỷ 19), thì

từ thời nhà Trần, tiến sĩ Hồ Tông Thốc đã viết bộ sách Việt

Nam thế chí Cuốn Dư địa chí của Nguyễn Trãi, trong thế kỷ

15 cũng đã nhiều lần nhắc đến hai tiếng Việt Nam Song đáng

tiếc, Việt Nam thế chí không còn nữa, chỉ còn được dẫn bài tựa trong Lịch triều hiến chương loại chí; còn Dư địa chí chỉ được khắc ván in ở thế kỷ 19 khi đã có quốc hiệu Việt Nam rồi, những bản trước không có niên hiệu rõ ràng

- Ông có thể nói rõ hơn về quá trình tìm kiếm nguồn gốc tên gọi đất nước?

- Sau khi đọc được bản gốc Sấm Trạng Trình, tôi đã khẳng định được hai tiếng Việt Nam đã được sử dụng từ thế kỷ 15 Song bản sấm này được truyền lại qua những bản chép tay, cũng không ai dám chắc tác giả là cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm Tôi liền chuyển qua tra cứu thơ văn của cụ để so sánh Thật bất ngờ, hai tiếng Việt Nam được cụ nhắc tới bốn lần: Trong tập thơ Sơn hà hái động thường vịnh (Vịnh về núi non sông biển) đã đề cập tới Rõ hơn, trong các bài thơ gửi trạng Giáp Hải, cụ có viết: 'Tuệ tinh cộng ngưỡng quang mang tại, Tiền hậu quang huy chiếu Việt Nam'; còn trong bài gửi trạng Nguyễn Thuyến, 'Tiền đồ vĩ đại quân tu ký / Thùy thị công danh trọng Việt Nam'

Dẫu sao, đó cũng mới chỉ là những văn bản chép tay Ðể khẳng định thêm, tôi đã đi tìm trong bi ký (bài ký trên bia đá) Nhờ một số nhà khoa học Viện Hán Nôm, tôi đã tìm ra trong bia trùng tu chùa Phúc Thánh (Quế Võ, Bắc Ninh) năm 1664, phần bài Minh có câu Việt Nam cảnh giới, Kinh Bắc thừa tuyên Sau đó là bia trùng tu chùa Bảo Lâm (Chí Linh, Hải Dương) năm 1558, Việt Nam đại danh lam bất tri kỳ cơ, bia chùa Cam Lộ (Hà Tây), năm 1590, Chân Việt Nam chi đệ nhất Tuy nhiên, phát hiện quan trọng nhất là tấm bia Thủy Môn Ðình ở biên giới Lạng Sơn do trấn thủ Lạng Sơn Nguyễn Ðình Lộc soạn năm Cảnh Trị thứ tám (1670), có câu: Việt Nam hầu thiệt trấn bắc ải quan (Cửa ải phía Bắc Việt Nam) Ðây là tấm bia có niên đại muộn hơn song nó có danh tính người soạn, hơn nữa đây là một mệnh quan triều đình, là phát ngôn chính thức

Cho đến nay, sau tôi một số nhà nghiên cứu khác đã phát hiện tổng số 12 bia có hai tiếng Việt Nam Tất cả đều có niên đại thế kỷ 16, 17 Ngoài ra, còn một bản in khắc gỗ có danh xưng Việt Nam năm 1752 Như vậy, hai tiếng Việt Nam đã có từ lâu, và cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm là người đầu tiên sử dụng, sử dụng nhiều nhất và có ý thức nhất

- Theo những nghiên cứu của ông, có thể lý giải vì sao Nguyễn Bỉnh Khiêm là nguời đầu tiên sử dụng hai tiếng Việt Nam?

- Dân tộc ta bắt nguồn từ một bộ tộc Việt trong Bách Việt - chỉ tất cả các dân tộc phía nam Trung Hoạ Trong toàn bộ lịch

sử, ta luôn dùng tử việt, để chỉ dân tộc và đất nước ta Song

cha ông ta cũng dùng từ 'Nam' với ý nghĩa tương tư Bài thơ

Thần-tuyên ngôn độc lập đầu tiên, Lý Thường Kiệt viết: Nam

quốc sơn hà nam đế cự Từ Nam được dùng với nghĩa phương

Nam để đối lại với phương Bắc (Trung Quốc) Trong thế kỷ

18, danh y Tuệ Tĩnh khi viết bộ sách khảo cứu về cây thuốc

nước ta, lấy tên là Nam dược thần hiệụ Ngày nay ta vẫn nói

thuốc nam-thuốc bắc

Vì sao có thể coi Nguyễn Bỉnh Khiêm là người đầu tiên sử

dụng Việt Nam như là quốc hiệu? Thế kỷ 15, nhà Mạc cướp

ngôi nhà Lê ở nước ta, nhà Minh bên Trung Quốc lấy cớ đem

quân can thiệp Nhà Mạc đầu hàng, Ðại Việt lúc đó bị biến

thành một quận của Trung Quốc, không còn quốc hiệu Mạc

Ðăng Dung được nhà Minh phong làm An Nam đô sứ ty

Trên thực tế Mạc Ðăng Dung vẫn là vua một nước, để vừa

đối phó với triều đình phương Bắc, vừa an dân, tên nước được gọi là Việt Nam Lúc ấy, Nguyễn Bỉnh Khiêm là học giả đứng đầu cả nước, nên nhiều khả năng ông đặt ra cách gọi này Do Trạng Trình được coi là một nhà tiên tri lỗi lạc, cũng

có người muốn thần bí hóa bằng cách giải thích: Do nhìn thấy trước việc nhà Thanh phong vương cho Gia Long và gọi nước ta là Việt Nam nên ông đã gọi trước tên nước là Việt Nam để tránh sự lúng túng cho hậu thế: Tên gọi là do ngoại quốc áp đặt Trên thực tế, vài chục năm sau, nhà Nguyễn để tránh bị phụ thuộc đã đổi tên nước là Ðại Nam

Dù giải thích thế nào, thì quốc hiệu Việt Nam cũng được Trạng Trình sử dụng đầu tiên, nhiều nhất và có ý thức nhất

Từ nguồn gốc này, lịch sử quốc hiệu đất nước không còn phụ thuộc vào hai triều đại phong kiến nữa

\

Về Nguồn 2002 Olympic

Ba Làng Việt Tộc Trong Nội Ðịa Biên Thùy Trung Quốc

Lê Văn Lân

Ba làng người "Trung Hoa gốc Việt tộc" đang sinh sống phát

triển trong nội địa nước Tầu hiện nay không phải là một điều

bí mật hay rất ít người biết nữa như trước đây Trái lại, nó

được chính thức kể như một trong số hơn 50 sắc dân thiểu số

tại Trung Hoa, chiếm cứ khoảng 6.6% toàn thể của dân số

của quốc gia này là 1.3 tỉ nhân khẩu

Riêng về Việt tộc - còn gọi chính thức là Kinh tộc (the Jings)

- có con số nhân khẩu khiêm tốn gồm khoảng hơn 15,000

người, tụ cư sinh sống trong ba hòn đảo nhỏ là Vạn Vĩ

(Wanwei), Ô Ðầu (Wutou) và Sơn Tâm (Shanxin) trong vùng

tỉnh Quảng Tây Hình ảnh cô gái Việt hay Kinh tộc xinh đẹp

với cái nón lá hình chóp đã được tài liệu hay bích chương du

lịch của Trung Hoa trưng lớn lên như mời mọc du khách

quốc tế

Tôi tự hỏi tại sao người Việt mình ngày nay sẵn sàng đi du

lịch Trung Quốc một cách dễ dàng lại không tạo dịp đi thăm

ba làng Việt tộc nói trên Trước hết là tỏ một mối tình thâm

trầm man mác đối với những người vốn là đồng bào đồng tộc

với chúng ta nhưng vì hoàn cảnh lịch sử xa xưa lại không còn

ở chung một địa bàn địa lý với chúng ta; sau là chúng ta có

dịp sưu tầm lại những di sản quí báu về tinh thần mà những

người Việt tộc này vẫn còn lưu giữ sau gần 500 năm xa lìa

quê hương gốc như 30 điệu hát đúm vào ngày hội Tết đầu

xuân và những tài liệu viết bằng chữ Nôm của họ

Mục tiêu vấn đề du lịch thăm ba làng Việt tộc ở Trung Quốc

là như thế nhưng muốn thực hiện chúng ta cần phải thu thập

những yếu tố dữ kiện nào trên thực tế

Sau đây là những điều cụ thể mà tôi đã tra cứu cẩn thận nên

trình bày ra để chia xẻ cho những ai đồng chí hướng thích sự

ngao du thích thú sưu tầm:

Tài liệu về lịch sử và sự phát triển, sinh hoạt của những người

Kinh hay Việt tộc (mà tôi tạm dùng chữ Kinh Việt viết tắt là

KV trong bài này) được mô tả rất đầy đủ trong những sách

của Trung Hoa như Dân Tộc Tri Thức Thủ Sách (Dân tộc

Xuất bản xã năm 1982) viết bằng Hoa ngữ - China's Minority

Nationalities (Foreign Language Press năm 1989) bằng Anh

ngữ

Qua hai tài liệu trên, chúng ta được đọc về Kinh Việt tộc như

sau:

Nguồn gốc Kinh Việt tộc

Kinh tộc - ngày xưa xưng là Việt tộc - là một trong những

dân thiểu số của Trung Hoo Kinh Việt tộc chủ yếu nằm rải ra

ở các địa khu của những dân tộc tự trị ở vùng duyên hải thuộc

Kinh Việt tộc có 11,995 nhân khẩu Hồi trước Kinh Việt tộc

là một bộ phận của nòi Lạc Việt thời xa xưa, nhưng vào đầu thế kỷ thứ 16, họ đã từ vùng Ðồ Sơn của Việt Nam hiện giờ lục tục di cư đến địa điểm bây giờ, tụ cư trên ba hòn đảo nhỏ gọi là ba làng là Vạn vĩ, Vu đầu và Sơn Tâm thuộc huyện Giang Bình nên người ta quen gọi là "Kinh tộc tam đảo." Tiếng nói và Văn tự của người Kinh Việt thế nào?

"Dân Kinh Việt tộc tam đảo vốn nói tiếng Kinh hay Việt và

có một văn tự gốc gọi là "chữ Nôm, nhưng từ lâu họ cũng nói tiếng địa phương Quảng Châu và xử dụng Hán tự."

Tiếng nói Kinh Việt

"Nguồn gốc Kinh ngữ (hay Việt ngữ) theo Dân tộc Từ điển của Thượng hải (1987) có thể thuộc vào hai giả thuyết trên ngữ hệ: thứ nhất là thuộc Hán Tạng ngữ hệ, thứ hai là thuộc Nam Á ngữ hệ Theo sự phân tách của sách này, Kinh (hay Việt) ngữ rất gần tiếng các dân tộc Choang (Tráng) và Ðồng được phân bố tại các huyện tự trị lân cận Kinh Việt ngữ có

28 thanh mẫu, 106 vận âm Nguyên âm KV chia thành nguyên âm dài và nguyên âm ngắn Phụ âm vận ở cuối từ có

6 vận là: (-k), (-m),(-n),(-ng), (-p), (-t), ví dụ như cac(k), nam, man, mang, map, mat Thanh điệu có năm bực là: trung bình,

đê giáng, khúc triết, cao thăng, đê bình, tức là năm dấu giọng

Về ngữ pháp, dân KV không nói ngược như dân Hán như họ gọi Ông Thôn để chỉ chức trưởng thôn xã, Ông Kiểm để chỉ chức kiểm soát an ninh trật tự

Chữ Nôm Kinh Việt

"Viết về chữ Nôm của ba làng KV này, tài liệu Anh ngữ ChinaỖs Minority Nationalities (CMN) nói thật rõ như sau:

"Người Kinh có một thứ văn tự ghi chép riêng của họ gọi là chữ Nôm (chữ Hoa ghi là Tự Nam, chữ Anh phiên âm là Zinan) Ðược cấu tạo dựa trên căn bản của Hán tự vào cuối thế kỷ 13, chữ Nôm nay được lưu truyền trong những sách thi

ca cũ và những bộ kinh tôn giáo." Chúng ta chưa thấy tự dạng

và cấu trúc của nó ra sao, nhưng chắc chắn nó phải là chữ Nôm của Việt Nam vào cuối đời Hậu Lê chắc chắn nó phải

cổ và chính thống hơn chữ Nôm của ta từ nhà Nguyễn về saụ Nếu ta sưu tầm được chữ Nôm Kinh Việt này, chúng ta có thể hiểu nhiều tiếng Việt thời cổ hơn

Diễn biến quá trình định cư của dân Kinh Việt

"Tổ tiên người Kinh di cư từ Việt Nam sang Trung Quốc vào khoảng đầu thế kỷ 16 Thuở ban đầu thì họ định cư trên ba hòn đảo không người ở vì các vùng lân cận đã có người Hán

và người Choang (Trang tộc) chiếm cứ sinh sống rồị Tuy

người Kinh đã tạo dựng nên một khu lãnh giới riêng cho

mình nhưng qua nhiều thế kỷ, họ đã hàn chặt nhiều mối liên

lạc mật thiết với dân tộc láng giềng Theo tài liệu bằng chữ

Nôm mà người Kinh còn lưu giữ trong một ngôi đình của họ,

tổ tiên của Việt tộc tam đảo đã từ bãi Ðồ Sơn (tỉnh Hải Phòng

Việt Nam) đến vùng đất này vào năm Hồng Thuận Theo Việt

Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim, Hồng Thuận vào cuối

đời Hậu Lê tức là đời vua Lê Tương Dực (1510 - 1516), như

vậy dân Kinh hay Việt tộc đã sinh sống lập nghiệp trên đất

Trung Hoa gần như tròm trèm 500 năm

Hiện nay, chúng ta chưa rõ tại sao dân Kinh Việt lại di cư qua

Trung hoa? Vì vùng đất của họ nằm gần như sát biên thùy

Việt Hoa tức là huyện Móng Cáy tỉnh Quảng Ninh của Việt

Nam ngó qua Ðông Hưng của Trung Hoa, nên chúng ta có

thể phóng đoán rằng ngày xưa giữa Trung Hoa và Việt Nam

không có con đường phân định rõ ràng về biên giới có tọa độ

rõ ràng Do đó, đám người Kinh Việt cứ thấy vùng nào không

có ai ở thì tới cắm dùi lập nghiệp sinh sống, chẳng chính

quyền nào kiểm soát Lằn biên giới Hoa Việt mới chính thức

vạch ra sau Hiệp ước Fournier-Lý Hồng Chương, chạy dọc

theo kinh tuyến 108 độ 3 phút 13 giây, vùng nào về phía tây

của kinh tuyến thuộc về Việt nam (thời ấy do Pháp đô hộ),

còn vùng nào ở phía đông kinh tuyến thì thuộc về lãnh thổ

Trung Hoa Do đó, vùng đất mà dân Kinh Việt chiếm cứ định

cư trong bao nhiêu thế kỷ bỗng nằm lọt vào lãnh thổ Trung

Quốc Rồi trải bao nhiêu thời gian, dân Kinh Việt cứ yên

thắm sống trong vùng mà nhà nước Trung Hoa gọi là "Tự trị

khu" chung với những sắc dân thiểu số như Choang, Dao

trong tỉnh Quảng Tây Cho đến cuối 1952 - sau năm 1949 khi

chính quyền Trung Cộng chiếm toàn lục địa Trung Hoa thì

mới bắt đầu thành lập ba thôn làng là Vạn Vĩ, Vu Ðầu và Sơn

Tâm để rồi 1958 thì ba làng Kinh Việt này hợp cùng các làng

khác của dân Choang và Dao để làm thành huyện tự trị Ðông

Hưng Vào cuối năm 1979 thì các huyện tự trị này họp thành

trấn Phòng Thành tự trị cho đến nay

Phong tục tập quán của dân Kinh Việt

"Ta thử xem 500 năm qua xa xứ người Kinh Việt còn giữ dấu

tích gì của quê hương mẹ không?

Họ mặc áo quần ra sao?

"Y phục của người Kinh rất đơn giản và thực tế Phụ nữ ăn

mặc theo cổ truyền với những chiếc áo ngắn, không cổ, chẽn

bó vào thân mình, cài nút phía trước, trên đầu đội quấn một

cái khăn rằn, dưới mặc những tấm quần rộng nhuộm đen hay

nâu Khi ra ngoài, phụ nữ thường mặc thêm áo dài tay chật

nhuộm màu sắc nhạt hơn Họ đeo bông tai Tóc phụ nữ phần

lớn rẽ ngôi ở giữa và tóc xỏa hai bên, phía sau lại dùng vải

đen hay khăn đen buộc lại Dân quê còn đi chân đất Còn đàn

ông thì thường mặc áo cộc để làm việc, cổ quấn khăn, nhưng

khi có hội hè thì họ mặc những áo dài chùng tới gối, hai vạt

trước sau đối nhau và có giải quấn ở eo lưng

Bây giờ người Kinh ăn mặc giống như người Hán láng giềng,

mặc dù còn một số ít bà cụ già còn giữ lối ăn mặc theo cổ tục

và một thiểu số phụ nữ trẻ còn búi tó và nhuộm răng đen vì

vẫn còn tục ăn trầu, còn đàn ông thì đương nhiên ăn mặc thực

tế theo hiện đại như những dân lân cận khác

Một điểm về mầu sắc là phụ nữ Kinh Việt khoái mầu vàng và mầu nâu non, vì hàng năm vào ngày quốc khánh của Trung Quốc thì có đội nữ dân quân Giang Bình "chít khăn vàng, mặc áo nâu non, quần đen, vai đeo súng, lưng thắt băng đạn

đi diễu binh trước khán đài" (Làng Việt biên thùy - báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 20 tháng Tám năm 1995)

Họ ăn uống thế nào?

"Về ẩm thực, dân Kinh Việt ăn cơm là chính, ngoài ra còn ăn khoai sắn, khoai sọ, thích ăn cá tôm cua Ngày Tết, họ thích

ăn xôi chè (hỉ hoan cật nhu mễ phạn hòa nhu mễ đường chúc) Họ làm nước mắm cá để chấm và nêm thức ăn

Một điểm lý thú là dân Kinh Việt thích ăn hai món sau, ăn hoài không ngán: Ðó là "bánh đa" bằng bột gạo có rắc mè nướng trên than hồng mà sách Tầu gọi là Phong xuy hỉ - bánh phồng do gió thổi! - và "bún riêu, bún ốc" mà sách Hán tự ghi

là Hỉ ty tức là sợi bún nấu với canh cua và ốc

Phong tục, tín ngưỡng và văn hóa Kinh Việt ra sao?

"Nhà cửa của dân Kinh Việt thì thấp, làm bằng gỗ hay tre đan thành phên

Phong tục hôn nhân thì một vợ, một chồng, thuở trước thì thường do cha mẹ hai bên xếp đặt bao biện Trai gái cùng họ

và anh em cô cậu cấm lấy nhau

Về tang ma thì chôn dưới đất

Trừ một thiểu số theo đạo Thiên chúa, phần lớn dân Kinh Việt theo Phật giáo, cúng vái đủ thứ thần thánh và sùng bái tổ tiên

Sinh hoạt văn hóa và văn nghệ Kinh tộc ra sao?

Dân tộc Kinh rất ưa thích lối hát đối đáp giao tình (antiphonal songs) nghe du dương và trữ tình, kiểu như hát Quan họ hay hát đúm quen thuộc ngoài Bắc ta bây giờ (Tài liệu Anh ngữ CMN của Trung hoa về Kinh tộc đã dùng chữ rất đúng để dịch chữ hát đối hay hát đúm vì "Antiphon" là lối hát chia thành nhiều phần đối đáp và xen kẽ luân phiên - Antiphon is

a hymn, psalm etc chanted or sung in responsive and alternating parts - Webster's New World Dictionary) Lối hát đúm hát đối này thường được dân Kinh long trọng diễn vào ngày Tết của họ mà họ gọi là "Hát Tết." Hát đúm, hát đối là

do những cô gái gọi là "Hát muội" (Muội là em gái)

Tài liệu Hoa ngữ DTTT về Kinh tộc trang 91 đã đặc biệt khen rằng: "Người Kinh trên phương diện sinh hoạt phấn đấu trường kỳ đã sáng tạo một nền văn hóa rực rỡ muôn màu, nội dung của nền văn học truyền khẩu thật phong phú, ca khúc và khúc điệu đạt đến 30 loại Ðàn bầu là một nhạc khí chỉ riêng Kinh tộc có mà thôi Phê bình về âm nhạc và dân ca của Kinh tộc, sách Hoa ngữ nói rằng: "Lời ca thuần phác, khúc điệu bình dị ít biến hóa."

"Về phương diện nghệ thuật, tài liệu Anh ngữ CMN nói thêm

thật rõ về Kinh tộc như sau: "Nhạc cụ cổ truyền của người

Kinh gồm có đàn nhị (two-stringed fiddle), sáo trúc, trống,

cồng và cây độc huyền cầm (single-stringed fiddle) là cây đàn

đặc thù của họ Những truyện dân gian và cổ tích của họ rất

nhiều Những điệu múa ưa chuộng củ a người Kinh là múa

đèn, múa gậy sặc sỡ nhiều màu, múa rồng và múa y phục

thêu thùa

Theo sách Dân Tự Trị Thủ Sách của Trung hoa, câu chuyện

cổ tích mà dân Kinh hay kể là Truyện chàng Thạch sanh (mà

cái tên Lý Thông phản phúc trong truyện được gọi và cải lại

là Nguyễn Thông)

Ðàn kêu tích tịch tình tang,

Ai đem công chúa trên hang mà về!

Cái đàn "tích tịch tình tang" gẩy bằng que tre chính là cây đàn

bầu nói trên

Kinh tế của ba làng Kinh Việt

Dân Kinh Việt sống trong một vùng bán nhiệt đới, có mưa

nhiều và lắm tài nguyên khoáng sa Vịnh Bắc Bộ ở phía nam

là một nơi lý tưởng cho ngư nghiệp Trong 700 loại cá đánh ở

đây thì hơn 200 loại có giá trị kinh tế cao và thu hoạch nhiều

Ngọc trai, cá ngựa và sea otters sinh sản lắm ở đây và thường

quí về phương diện dược liệu Nước biển của vịnh Bắc Bộ tốt

cho sự làm muối Mùa màng chính ở đây là gạo, khoai lang,

đậu phọng, khoai sọ, và kê Những loại trái cây bán nhiệt đới

như đu đủ, chuối, nhãn thì rất nhiều Những khoáng sản dưới

đất gồm sắt, monazite, titanium, magnetite và silica Những

giải rộng của rừng tràm mọc trên vùng nước lợ là một nguồn

lợi phong phú về chất tannin dùng làm nguyên liệu tất yếu

cho kỹ nghệ thuộc da

Dân Kinh Việt sinh nhai chính bằng ngư nghiệp, còn nông

nghiệp là thứ yếu, ví dụ ở làng Sơn Tâm thì 70% lợi tức của

làng do ngư nghiệp, 27% do nông nghiệp còn lại 3% do các

hoạt động khác Trước đây, ngư nghiệp không phát đạt vì

trang bị của ngư dân còn nghèo, phươngpháp còn vụng về

chậm tiến và nhất là không thể đánh cá ở biển sâu Nông

nghiệp cũng kém, mỗi mẫu tây chỉ thâu hoạch 750 kg thóc,

chỉ đủ dự trữ ăn trong ba, bốn tháng Do đó, dân Kinh Việt

phải sống chật vật, đổi cá lấy gạo và các thứ nhật dụng hoặc

làm thêm thủ công nghệ như đan đát tre hay nghề mộc

Hiện nay, tình trạng thay đổi nhiều trên ba làng dân Kinh

Việt Dự án ý nghĩa nhất để chuyên trị những cù lao đất bồi

nghèo nàn là xây đắp 11 con đê để lấn đất ra biển và nối các

hòn cù lao với đất liền Một diện tích khoảng 400 mẫu đất

được tạo dựng tương đương với bốn lần diện tích đất canh tác

cụ China's Minority Nationalities đã khoe Về ngư nghiệp,

những ghe thuyền gắn động cơ và nhiều dụng cụ đánh cá mới

trang bị làm tăng gia sự có thể đánh cá ở biển sâu Ngành nuôi ngọc trai đã thành một kỹ nghệ phát triển từ năm 1958 khi những trại nuôi trai sản xuất ngọc được thiết lập vào những vũng biển nước sâu lý tưởng cho loài trai tăng trưởng Cũng từ năm 1958, cây cối được trồng trên một diện tích 433 mẫu đã tạo thành một bờ đai hàng rào chắn gió và cát di chuyển Qua nhiều năm, trái cây như chuối, đu đủ, dừa, nhãn

di thực từ vùng khác đã mọc sum xuê trên các vùng hải đảo Làm sao thực hiện một chuyến du lịch vào vùng Kinh Việt Tam đảo?

Trước đây, Trung Quốc đã có chánh sách đóng kín bức màn tre nên chuyện du lịch Trung Hoa là một vấn đề khó khăn thiên nan vạn nan với bao thủ tục và gần như mạo hiểm như chúng ta có thể phối kiểm những bài viết du khảo về Trung Quốc của nguyệt san tạp chí National Geographic Nhưng cho đến cuối tháng Giêng năm 1986, thì 244 đô thị của Trung Quốc được mở ra để du khách ngoại quốc có thể thăm với thông hành có chiếu khán và giấy phép hợp lệ Kể từ đó, cơ quan Dịch Vụ Du Lịch Quốc Tế của Trung hoa - China International Travel Service - cùng nhiều công ty khác đã phối hợp chặt chẽ với công ty China Focus Inc hay Ritz Tours tổ chức thường xuyên nhiều chuyến tuần du Trung Quốc với giá cả tương đối rẻ bao gồm bao nhiêu thứ nào là vé phi cơ, vé xe lửa, vé xe buýt, vé thăm thắng cảnh, vé coi show cùng với những bữa ăn Ðiều này chứng tỏ chính quyền Trung Quốc rất hoan nghênh sự thăm viếng của du khách để thâu ngoại tệ Riêng về du lịch vùng Tam Ðảo ở tỉnh Quảng Tây thì tôi chưa thấy phổ biến rộng rãi mặc dù trên nhiều tài liệu và bích chương du lịch của Trung Hoa thường in hình cô gái Kinh Việt đội nón lá rất tươi với dáng vẻ mời mọc Tôi nghĩ họ đang cần quảng cáo cho nhiều đô thị hay thắng cảnh nổi danh trước đã, để thu vào nhiều lợi từ khách quốc tế mà

họ gọi là nguồn lợi big spenders Tuy nhiên, theo sự dọ hỏi của tôi với vài hướng dẫn viên du lịch địa phương ở Trung Hoa thì công ty của họ sẵn lòng phối hợp với China Focus tổ chức những chuyến du lịch nhỏ kiếm ăn kiểu cò con phụ thêm (extension trip) vào những tours chính mà chỉ cần trả phụ trội một phí tổn tương ứng Ví dụ chúng tôi vừa đi một chuyến 15 ngày du lịch trả khoảng 1,550 mỹ kim để đi một vòng qua các nơi như Bắc Kinh, Tây An, Quế Lâm, Nam Kinh, Hàng, Tô Châu, Thượng Hải, nhưng lại muốn đi thăm hai ngày ở Hàng Châu (gần Thượng Hải) nên chỉ trả thêm mỗi người 350 mỹ kim thôi Tính ra mỗi ngày chỉ trả 150 mỹ kim Vùng Kinh Việt Tam Ðảo thuộc tỉnh Quảng Tây nên tôi nghĩ có thể dàn xếp với công ty du lịch cho chúng ta thăm phụ thêm khi cái tour chính của chúng ta đi qua gần đấy như thăm Quế Lâm, Quảng Châu hay Hồng Kông miễn là chúng

ta có ít nhất là 10 người cùng đi

Nếu chúng ta cố tình muốn thăm ba làng Việt tộc, thì vấn đề không khó mà có thể tổ chức một thuận lợi nếu có nhiều người cùng thích đi