Bài giảng Giải phẫu học (Tập 1): Phần 1

Bài giảng Giải phẫu học (Tập 1): Phần 1 trình bày các nội dung chính sau: Nhập môn giải phẫu học, giải phẫu phần chi trên, xương khớp chi trên, giải phẫu xương khớp chi dưới, cẳng chân, bàn chân,... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

NHA XUAT BAN Y HOC

DAI HOC Y DOC THANH PHO HO CHI MINH

BAI GIANG

PHAU C

DAI HOC Y DLYC7C THANH PHO HO CHI MINH

BO MON GIAI PHA1U HQC

61.2 fa' i„, Vitt' P lchot -e q ,1 Xer Ta r iJ

BAI GIANG

GIME PHAU HOC

T A P 1

hi lin dui midi lam

Co b6 sung at seta chaa

NHA XUAT BAN Y HOC Chi nhanh Thanh phi") Ho Chi Minh

6Altick

CHU BIEN

NGUYEN QUANG QUYEN

BAN BIEN SOAN

LE VAN CUING

VO VAN HAI

TRAN HUNG

PHAN BAO KHANH

NGUYEN HOANG VAN

NGUYEN TRUNG VINH

DU'ONG VAN HAI NGUYEN THitN HUNG

NO TRI HUNG NGUYEN QUANG QUYEN LUVNG THI BACH VAN

Lai not clan

(Lein xuat bcin tha neim)

Cuan 13ai gifing giai phAu hoc" &tor soan rat tinh gian theo chuong

trinh hoc cda sinh vi'en he dai han cac Truing Dai hoc Y Khoa a Viet Nam

Stich ditot sap xep lam hai tap Tap I gam cac chuong chi tren, chi duai va

dau mat co Tap II gam cac chuong ngzie, bung, than kinh trung uong va gidi

pilau hoc dai cueing Phan dai cuong trinh bay lai he thong cac ca quan de b6

sung cho nhang phan trade duce trinh bay theo yang

Ccic danh tit va not dung cac danh tit ditqc sa dung hoan toan theo

n danh tit gidi pha u quek to Nomina Anatomica (N.A) vet dich chai yeu

theo cuan Tit dien gidi phew hoc (4 thd tieng : La tinh, Anh, Phap, Viet)

cda Nguygn Quang Quyen (Nha Xueit Ban Y hoc, 1983) co sda dai dOi chat

khi can thiet cho sat nghia hcm vai nguy'en ban tang La tinh Ben canh

mai tit tieng Viet deu có chd thick trong ngoac dein tit La tinh Wang ang

Cuai mot tap setch có bcin chi dein tra cztu tang Viet va tang La tinh

Sau lin tai bcin thd ba, theo y kien cua nhieu dung nghiep va ban

doe, ngoeti viec saw chact nhang cho in sai, cluing toi da them phd n muc

tieu trung gian cda mon giai phd u hoc vet muc tieu chuyen biet cd a tang

bai gicing veto phdn ddu cua m5i beti va a cuai m6i beti, có cac eau hOi

trdc nghiem theo clang cau tra Uri chon lua (MCQ) de sinh vi'en có the to

hoc va to dcinh gici ditqc Ngoai ra de cuan scich hoan chinh hcm thong

to i da cho in truck mai bai mot hinh mau tong hap chop tren xcic (chd

yeu lay theo Rouviere) va cac so lieu gidi phdu tren ngtteri Viet Nam

nh'dm muc dich tham khcio

Trong lam tai bcin this to va ilia nam nay, B I S Ngo Tri Hung dei

Op sac trong viec chzi thich cac hinh mau vet PTS Le Van Cuing da cho

cac so lieu ngitai Viet Nam trich trong cuan luan an PTS cua minh BS

Pham De-mg Dieu vet BS Nguyen Van Dac (BO mon Gicii phau hoc

TTDTBDCBYT thetnh pha Ha Chi Minh) del ba sung them nhieu cau

trdc nghiem MCQ vet gop y sda nhdng sai sot ell a kin in trztoc Xin hoan

nghenh vet chan thanh cam on nhCtng clang gop quY bciu

Chang toi cang bay to long bat on Nhet Xuat ban Y Hoc da cho tea

kin lin thd neim cuan sach nay

Thanh phd Ha Chi Minh, thcing 911995

Nguyen Quang Quygn

Logi not au

(Lein - xudt bcin thd natal lam)

BO sach "Bai gifing Gieti phau hoc" do co Pho Gicio stt Nguyen Quang Quyen

chit bien vdi sit tham gia bien socin cda cac nhet gicii phau gietu kinh nghiem vet su

gop sic ciia tap the can 14 nhein vien BO mon Gidi Phau Hoc Dai hoc Y Ditorc

Thanh pla H6 Chi Minh BO sach du'orc xutit bdn Ian detu tien veto nam 1985, qua

13 Mn tea ban, bo sach la sach giao khoa gieti phau caa Dai hoc Y Dityc Thanh

pita Ha Chi Minh va let mot tett lieu gicii phau quan trong, claw set dung tham

khan tai cac tritemg dai hoc y khoa trong nude

BO sach "Beti giang Giiii phial hoc" c6 hai tap cho doi tuong sinh vien dai

hoc gam cac chuyen nganh bac si y khoa, bac si rang ham mat, bac si nganh y hoc

co truyen, y to tong tong vet du'crc si Ngoai ra bO sach con phut vu doto tao he cd

nhan cac chuyen nganh y hoc va cac chuyen nganh khetc lien quan den khoa hoc

sac kh6e

Qua nhieu kin tai ban BO sach da &lac bO' sung sda chda de ngay tang hoan

thien hon Dcic biet trong Mn tai ban' nay, tap the can b62 gidng BO mon Gicii

Phau Hoc, trong dO co nhieu can ba' gicing tre da tham gia tich cdc trong cong

tcic sda chda cac loi va thi6u sot, có 1,6 sung chinh sita nay so/ beti gicing cho

haul chinh han vet ye lai mot so hinh cluta rO, chuct dep de lam tang chat litang

cda cac beti gicing nhu beti vang ben, trung that, runt non, runt gia Sap xe'p-lai

thd tit, plain nhom nay so beti gidng cho phi hap horn -nhu' cac plain khai xuang

so, khai xuang mat

Vai sit phcit trien ctict khoa hoc, mot mein sach can phcii ducrc be sung, sda chda lien tuc de duqc cap nhat kien thdc mai Do do cluing toi xin qujI theiy co,

qa)i clang nghiep, cac hoc vien va cac em sinh vien clang g6p y kien de BO mon

Gicii Phau Hoc seta chaa, ha sung cho tap sach ngety tang hoan thien han trong Mn tai bcin sau Chang tai xin cam on sit clang g6p qu3i bciu do Chang toi cang reit cam on Nha xuat ban Y hoc, Chi nhcinh Thanh ph6 Ho Chi Minh let nori dot giap hieu dinh vet sda chaa qua nhieu Mn xueit bdn

Thanh pile; H6 Chi Minh, ngety 27 thang 9 nam 2013

Chu nhiem 130 mon PGS.TS Le Van Cutting

5

MIX LUC

1 Nhdp mon gidi pilau hoc (2 660 11

PHAN I - CHI TREN

2 )(acing kherp chi teen (4 tigt) 28

PHAN 2 - CHI DWI

8 Xthing khop chi doh (4 tigt) 121

PHAN 3 - DAU - MAT - Co

14 Xuong kilo') dau mat (4 tigt) 238

15 Car va mac (tau - mat - co (4 tigt) 238

16 Cdc do, ng mach canh (3 tigt) 301

17 DOng mach clued don (1 tigt) 319

18 Tinh mach va bath mach dau mat c6 (2 tigt) 329

19 Dam reCi than kinh c6 (1 tigt) 346

23 Khi quail, tuy6n gidp va tuy6n can gidp (1 tigt) 397

25 Co quan thi gide (2 tigt) 416

26 Car quan tiAn dinh - 6c tai (3 tigt) 430

27 Cdc day than kinh so (5 tigt) 453

7

MUC TIEU TRUNG GIAN

COA BO MON GIAI PHAU HOC

Sau khi hoc xong chaung trinh mon giai phAu hoc, ngutri sinh vien y khoa phai dat ducic cac muc tieu sau day :

1 Neu durgc day du cac chi tiet giai pilau chinh cda tat ca cac be phan trong cc thg ngu6i

2 MO to dttqc lien quan ctia tang 130 phan trong cac he thong, cac car quan ctia c6 the ngu6i

3 Chi du cic tren xac, hinh ye, phim X quang, tren ngutri song, tren tieu ban cac chi tigt giai phau da dole hoc a phan ly thuygt

4 Thay &Plc su th6ng nhat gala hinh the, cat' tao vdi chirc nang cilia cac be phan trong car the dg higu dutqc qua trinh den h6a cua sinh vat

5 Neu dole tam quan trong cilia mon giai phau hoc là co sa cilia tat ea cac mon co

sa va cac mon lam sang cilia y hoc

6 Hinh dung ddcfc pham vi va nei dung nghien tutu rat rang cilia mon giai phdu hoc

7 Ling dung duvc cac hidu bigt ve giai phdu hoc trong cac mon y hoc khac va trong thyc t6 phong benh va dieu tri huang tai viec cham sOc sac khae ban dau

9

NH :AP MON GIAI PHAU HOC

MUC TIEU BAI GIANG

MUC TIEU 1.;c7 THUYET

1 Neu du'ac d6i Wyng va nei dung dm giai phau hoc

2 Kg ducre cac phu'ung phap hoc giai phau dal v6ri sinh vien Y khoa (nguyen tac slat ten, van de danh ti(, cac phuung phap true quan Ira suy Juan)

3 Tidy vi tri va tam quan trong cua giai phau hoc trong sinh hoc va y hoc

1 DINH NGHIA VA Do1 TONG NGHIEN cflu CUA GIAI PHAU HOC

Giai phau hoc (Anatomic) la mon khoa hoc nghien eau hinh thai va cgu tnic cua co thg,

mol lien quan cUa cac be phan trong cc( thg v6ri nhau cling nhti Wang quan cua toan car the vai moi twang

Giai phau hoc c6 ngan g6c W tieng Hy Lap anatome (ana : phan tich ra, va tome : cat) nghia la "cat ra" hoc "cat lien tiep nhieu Mn" Noi theo neon ngO hien nay la "phau tich" Vi vay chang to dich la "giai phau" (phau- nghia la cat; giai nghia la phan tich ra) Cling c6 ngurai goi giai phau hoc la "co the hoc" nghia la mon hoc ve cc thg ngutoi Nhu vay thi Ong nghia qua, vi cc thg nguai la d6i tu'ang cua nhieu mon hoc chi( khong rieng gi cUa giai phau hoc Khong nen fan lOn danh giai pilau vdi "phau thuat" vi phau thudt la me xe trong ngoai khoa, bao gom cac Ulu thudt m6 nguai song nhhm muc dich chila benh Con giai phau theo nghia c6 va hep chu yeu là phdu tich tren xac de tim hieu cau tao cua co the

Giai phau hoc la mot mon hoc hinh thai thuOc sinh hoc Trong sinh hoc c6 hai nganh

lan : nganh hinh thai bao gem cac mon hoc ye hinh thai cau tr.& cc thg nhu giai phau hoc, mo hoc, phoi hoc, nhan chUng hoc v.v va nganh sinh 1S7 bao gom cac mon hoc ve chdc nang cua

cc thg nhu sinh 15, hoc, sinh hoa hoc v.v

Doi vai y hoc, giai phau hoc la cot so cua cac mon hoc khcic trong y hoc Trong y hoc c6 2

loai mon chinh :

1 Cac mon hoc cc sa giai phau hoc, mo hoc, phoi hoc, sinh ly hoc, sinh h6a hoc, k.S7

1

11

sinh va vi sinh hoc, giai phau benh, sinh 1ST benh, dutac 1Y hoc, v.v

2 Cac mon lam sang nha : nei, ngoai, san, nhi va cac nganh chuyen khoa khac nha : tai mai hong, mat, rang ham mat v.v

Giai phau hoc la cci sa cUa cac mon ca sec ding nha cac mon lam sang cUa y hoc That vay khong the hieu duoc cat' tao V6 bao cua ding mo, tang co quan (mo hoc), khong the hieu dacic

sa phat trign ca thg cua phOi va thai (phoi hoc), khong the hieu &lac chat nang cUa tang co quan (sinh 1ST hoc) v.v ngu khong bik hinh thai va cau true cua cac car quan

D6i vdi cac mon lam sang cling vay, ngadi thay thu6c can phai co kign thdc giai phau mdi

c6 the tham kham cac AU tang de chg.n doan cling nha dieu tri co ket qua Vi vay, dung nhii Mukhin, met thay thu6c Nga da nei thay thu6c ma khong co kien that ve giai phau hoc thi chang nhang vo ich ma con c6 hai" Bac biet d6i vdi cac mon thuec he ngoai san, kien that giai phau hoc lai tang can thik Khong the m6 xe tot tren noki song ngu khong nam Wing giai phau ding car quan, ding be phan cling nha tang vOng Nha giai phau hoc ngi tigng ngaai Philp Testut da tang viet trong cugn sach giai pilau hoc de se cUa minh rang : "C6 the khang dinh ma khong so qua dang IA chi CO traang phai giai phA.0 va dac bik la giai phau dinh khu mai la ncri ciao to nhUng nha phau thuat giei."

2 NOI DUNG VA PRAM VI CUA GIAI PHAU HOC

Trude kia, khi khoa hoc chaa phat trign, giai phau hoc chi mofti nghien cilu chuff ygu bang plutung tien phAu tich xac va mo ta cac chi tigt nhin thay bang mat thating D6 la giai phau hoc theo nghia hep ma ngay nay chang ta goi la giai phau hoc dai the Nha nhiing tign b0 cea khoa hoc n6i chung, dac biet la cac thanh tau cUa vat 1ST hoc, h6a hoc va toan hoc, giai phau hoc da trd thanh met mon hinh thai hoc D6 la giai phau hoc theo nghia reng Thy theo muc dich nghien alb, thy theo mac de nghien ciiu va thy theo phuung phap nghien eau ma ngadi ta chia ra nhieu mon giai phau khac nhau

2.1 THEO MIX DiCH NGHIEN CIAJ

2.1.1 Giai phAu y hoc nham phut vu cho cac mon hoc ca silt cling nha lam sang cUa y

hoc de dao tao nen nhang ngatri thay thu6c D6 la mon giai phau ling dung va la doi to hoc giai phau trong cac truing y

2.1.2 Giai phfiu nhan chimg hoc nghien cau cac dac diem giai phau dac truing rieng cUa

ding quan the ngoai con dang sting teen trai dat cling nha cac di cot co xua nham lam sang to qua trinh phat trign va tign h6a cua loci ngtt6i ding nhii ngu6n ggc loci ngt.t6i Day la dgi Wong hoc giai phau trong tnacng dai hoc TOng hop va phan nao trong truting Y va Su pham

• 2.1.3 Giai phau hoc my thuat v6i ngutri sang lap ra no tif thOi phut hu'ng (thglqr XVI)

la Leonardo da Vinci chuyen nghien cilu hinh thai va tam vac ca the ngutti d cac lila tu6i, cac dan tee, trong cac ta the khac nhau nham muc dich sang tac dutac than thac cac tac pham dieu khac va hei hoa D6 la mon "giai phau be mat" va la doi Wong nghien cilu giai phau cuia cac trut6ng my thuat

2.1.4 Giai phAu hoc the due the thao chu trong vao hinh thai, cau true cac co quan

van dOng, nhang thay dei cUa chung trong tang &Ong tac va anh hoeing cua cac &Ong tac the due the thao len cac co quan dia co the D6 la met phan dia mon giai phau chic nang va du'oc giang day chU yeu trong cac trodng the duc the thao

2.1.5 Giai pilau nhan frac hoc chuyen do dac cac kith thu'dc cUa cac doan than the,

tim ti 10 va mei Wong quan gida cac doan do nham phut vu viec sari xuat cac may mot, dung

cu va tif lieu sinh boat sao cho cac trang thiet bi phii hop vii tam voc co the tang loai ngu'di de dat hieu sugt lao dOng tei da DO la mon hoc ye ecgonomic ang dung trong cac nganh ding nghiep va kinh to quec clan

2.1.6 Giai pilau hoc so sanh nghien cdu giai phau so sanh tit dOng vat thgp den cao

nham muc dich tim ra cac quy lust tien h6a tit dOng vat tdi loai ngoafi Do IA mon giai phau tien hoa

2.2 THEO MIYC DO NGHIEN GLIU

2.2.1 Giai pilau hoc dal thg Nghien cdu cac chi tiet giai pilau ldn nhin thgy dooc bang

mat thodng hoac bang kinh lup Do la dei Wong hoc giai phdu hien nay d cac troOng hai hp

2.2.2 Giai phau hoc vi the Nghien cdu hinh thai va tau tr6c co the a mac cto vi the

cUa t6 bao bang kinh hien vi quang hoc Ngay nay, de tien phan chia chu'ong trinh giang day cho sinh vien, ngOdi ta da tach phan nay thanh mot mon hoc rieng : do IA mo hoc

2.2.3 Giai phau hoc sieu vi va phan tii : Tir On 30 nam nay, nho' su' Oat minh ra kinh

hien vi then tii, ngutri ta da nghien cdu dooc tau true cUa cot the d milt do be bon nhieu Nhieu kinh hien vi dien td hien nay c6 the phat hien 'du-11c khoang cach hai vat tdi 1 hoac 2 angstrong Nho vay ngodi ta dad ngut-Mg cda dia viec nghien cdu hinh thai a mac de phan

2.3 THEO PHUONG PHAP

Co nhieu each trinh bay giai phdu hoc khac nhau :

2.3.1 Giai phau hoc chic nang : Ngay nay, nghien cdu giai phau khong phai chi tren

xac chet don thuan, ding khong phai chi nghien cdu hinh the va cau tao co the mot each CIOC lap khong lien quan gi tdi chic nang cda ch6ng Hinh thai va chic nang la hai mat thong nhgt cua mot be phan Chile nang nao, c6 cau tao ay va ngdoc 14i, du tao ra sao thi se lam du'oc chile nang nho vay Nghien cdu giai phau chic nang da trd thanh ph6 hien khong phAi chi rieng trong linh voc nghien cdu ma ca trong link vile giang day nham lam cho mon giai phau trd thanh sinh dOng va phong phai hon

Chang Ilan nho dO'i vii cac co quan chuyen &Ong nhu' xu'ong, co, khdp thi khong phai chi nghien cdu don thuan hinh thai cda tang xuong, tang khdp hoac tang co ma phai nghien cdu Wong, co, khdp nhu' mot tong the dia mot van dung nao do Xin neu'vai till du :

Khdp hong (khdp chau dui) la not hay bi nhi6u t6n.thu'ong trong khi van dOng ding nho trong benh -hoc Viec dieu tri phai ch6 y tdi co the boat dOng cda no thi mdi by vong phut hei du'oc chic nang cua khdp, do 00 da co nhieu ding trinh nghien cdu v6 cau tao dOng hoc cda khdp hong Nho moi ngodi da biet : khi chi du'di duadi thang, xu'ong dui se xoay vao trong khoang 15° Nhung con khdp h8ng thi the nao ? Khip hong se xoay vao trong, mat tru'dc cua

bao khdp va day chang chau dui se bi tang ra va do do xu'o'ng dui se bi xoay trong va hci dang

ra (Lloyd-Roberts) Day la vi tri yang chat nhat cua khdp hOng vi mOt din t6i da cUa sun khdp trong khdp tigp xac du'oc vdi nhau (Walmsley) Lac dO xu'ung did chiu mOt dp lyc 6 mat tren cham la elle' gap ga cUa cac vem dia be xu'dng CO le ding vi vay ma hay bi ten tint:mg cua vimg do trong benh viem khdp thodi hoa

kA A

a Trong tam

b Khodng cach tit tam quay cua ch6m

xttcng dui den mat phdng ditng doc cc the

Hinh 1.1 : Su' phan b6 cac lzic hie &Ong Hinh 1.2 : Mat dO xoay eta khop hong va

Con trong- Wong cd thg de len khdp hong thi thay d6i tity theo vi tri cua cd thg Gia sii khi to dung thang tren hai than, khdp hong se chiu dyng mOt trong 'Yong nhti thg nao ?

Trong tam cd thg ltic do se ar ngay tru'ac clot song ding tin? hai (Steindler) Khdp hong luc

do se nha mot tru caa mOt cai can có hai lyc a hai ben, lyc tac dung ben trong la trong Wong cc thg dat each try khdp hong mOt khoang each tit giCia chain xdang dui tai &fang giiia cd thg Con lyc tac &Ong phia ngoai la sy co caa cc mong nha barn a mat tren mau chuyen Ian cach tru can mOt khoang each bang mOt phan ba hoac mOt phan td khoang each phia trong Vi vay ngu mOt nguii nang 50kg thi lye keo cua cd rang nha phai gap 3 hoac 4 Fan nghia la khoang 150 kg Do dO trong lu'ong tong tong khdp hong phai chiu se la

50 kg + 150 kg (Pauwels) (H.1.1)

Trong treeing hip chuygn Ong, vi du nhu khi ta di thi cac dOng tac xoay vao trong va ra ngoai caa khap g6i va khap hong se thay d6i nhu the nao ? Hinh 1.2 cho chimg ta co mot khdi niem dai curing v'6 van dg nay

D6i vdi dOng tac gdp cua CO sting thi cac cd dying cot song se hoat dung nhu' thg nao ?

ta the clang thang cac cu dyng ging hdu nhu khong hog Ong Neu than hui gdp ra phia traific (H.1.3) thi cac cu dung song phdi co rat manh dg thang bdng lai vdi trong tam da rdi ra phia tilde than thg Den khi than da- cui gdp Wan xu6ng thi cac co dying song lai khong tac thing naa ma chi con cac day chdng va cac dia gian dgt song tham gia

Hinh 1.3 : Tac dung czia cac co dung song trong cac dOng tac caa cot song

Cung có rat nhigu ding trinh nghien cau sy thay d6i cau troc do dnh hudng caa chg do lao dOng va moi truting sinh hoat Vi dud nhang vu nit ba le thi phan xu'ung ddc d cac dot ban than ddy len rat nhieu so vdi nguOi binh thuting, va d nhiIng nong dan di ddt hodc di dep mong va gdnh gang ndng thi ti 10 ban chan bet nhieu hun d nhang ngutri thanh ph6 di gidy thuting xuyen va lao dOng chan tay nhe

2.3.2 Gifii_ phiiu hoc phat trign xem xet hinh thai con ngtiOi khong phdi d mot thdi

digm nhat dinh ma nghien cau sy thay doi caa cac hlnh thai d cac giai doan phat trien khac nhau, tit khi la mot cai trang the tinh cho Uri khi gia va chgt Tre em khong phai la ngutsi ldn

thu nho lai Hinh thai va cau trac dm con ngulai trong titng giai doan phat trien có khdc nhau

Ldp duel mac ;'

Mac

Cho nen có the chia ra : gidi phdu hoc thai 16 ph:6i thai (ngay nay tdch ra thanh met mon

rieng goi là phoi thai hoc) nghien cdu hinh thdi co the a giai doan phoi thai trong bung me :

gidi phau hoc tre em nghien cdu sU phat trign hinh thdi co thg a giai doan tit so sinh tai 15, 16

giai phau hoc ngudi lan nghien cdu c'au frac co the a giai doan da tutting d6i On dinh, va

sau ding là gidi plidu hoc nguai gia tim higu qud trinh thodi haa cua hinh thai con nguai ar giai

doan cu6i cua cuec (Rd

2.3.3 Giai phau hoc he th6ng trinh bay co thg theo ding he th6ng cac co quan lam

chung met chdc nang nhat dinh, vi du :

He th6ng cac co quan lien he bao gem : he cac co quan chuygn dong (xuong, co, khdp), he than kinh va he gidc quan

He th6ng cac co quan dinh &tang bao gem he tieu haa, he tudn hoan, he ho hap, he bai tiet va he cac tuyen not fiat

He th6ng cac co quan sinh san bao gom he sinh due nam va he sinh duc nit

2.3.4 Giai phau hoc tilting vitng : Day la met clang khdc cua giai phau he th6ng Thay vi

hoc tiing he thong toan car thg, nguai ta nghien cdu he th6ng tiring viing cila thg Co thg &roc chia ra thanh titng veng lan nhu' : chi tren, chi dulfti, dau - mat - co, ngvc, bung Khi hoc ta se hoc theo he cua titng veng Chang han nhu' del vai yang chi teen, ta se hoc xuang chi tren, khap chi troll, co chi tren, va sau cling là mach ve than kinh Phuong phap hoc nay cho phep ta thay re lien quan cea cac thAnh phan trong tiring veng co thg hon là phuong phap he thong Cach trinh bay nay rat telt d6i yeti sinh vien Y khoa là nhitng ngudi can nam lien quan cea cac be phan trong timg

veng Nhung lai ce nhuoc diem IA cac co quan trong cling mot 110 th6ng bi cat xen trong ding veng,

thieu tinh chat lien tuc, n6u khong có phan tong hop lai timg he th6ng

Da

Md dUdi da Mgc n5 ng

Lap duel mac

Hinh 1.4 Thi& cld lap da va dual da

2.3.5 Giai phau hoc dinh khu : That ra danh tit dinh khu deng nghia vdi danh tit tang

veng Tuy nhien, theo quy uac va thoi quen, giai phau dinh khu chuff y nhigu hon den lien quan cea cac thanh phan trong tiring lap tit nong vao sau Day chinh là giai phdu phut vu cho ngoai

khoa Trong tang \Tung, not chung g6m c6 : 1) Da (bao g6m : thuvng bi, trung bi va ha bi) 2) LOT and du'di da, 3) Mac nong 4) Lap to chic tel bao dadi da (H.1.4A) Co nhi6u ndi nhii yang mong, -yang gan tay, gan than, khong c6 ldp mac nong nen dadi da là Uri ngay to chile to bao du'di da (H.1.4B) Trong lap to chic to bac) (lath da thadng c6 mach va than kinh nong di ra chi plain cho da, 5) Ldp mac sau (hay mac boc ca), 6) Lap cd \Ta mach than kinh sau, 7) Xu'dng

Nghien cau lien quan caa cac chi ti6t trong tang ldp caa tang \rang chinh là muc dlch cua giai phau ling dung trong lam sang, dac bit là trong phau thuat

2.3.6 Giai phAu hoc b6 mat : Nghien cau chii you hinh the 16i lOm d b6 mat moi W the

cua cd the

2.3.7 Giai phau hoc X quang : Bao g6m ca giai pilau not soi va giai pilau nhap nhay

bang phong xa cat lap hoac hinh anh tong hadng to hoac sieu am NhUng hinh clang giai phau trong cac phim X quang hoac not soi hoac ph6ng xa cat ldp hoac sieu am hoac hinh anh tong hudng to d'eu khac vii hinh anh giai phau nhin bang mat thadng Vi du nhin binh thuing thi

da dAy c6 hinh nha mot cai to va, nhu'ng tren phim X quang c6 chuan bi thi co hinh cha J the

la hinh anh phla trong long dm da day co b6p NgAy nay da co nhang cuan such giao khoa giai phau thuOc cac loaf nay nham phut vu cho cac chuyen nganh Wang (ing

3 VAN DE DAT TEN VA DANH Tit GIAI PHAU HOC

3.1 NGUYEN TAC DAT TEN TRONG GIAI PHAU HOC

Giai pilau hoc IA mot mon hoc mo ta, vi vay phai c6 mot s6 nguyen thc de dat ten cho mot chi fiat giai phau Nhang nguyen the chinh la :

3.1.1 Lgy ten cac vat c6 trong tai nhien d6 dat cho cac chi tint giang nha cac vat tii nhien

ay VI du : nong thuy6n (os scaphoideum) hoac xudng ghe (os naviculare) (giang nha cai thuy6n hoac cai ghe), cay ph6 quan (vi pita n nhcinh nha mot cod cay), xadng badm (os sphenoidal& (vi gi6ng con bu'dm), sun nhan (cartilago cricoidea) (vi giang cai nhan), ranh, h6c, h6, u, c6, 16i v.v

(vi gang cac vat do)

3.1.2 Dat ten theo cac dang hinh hoc Vi du : ch6m, soan, cau, thang, thap, tam giac, ta

giac, nhi dau, tam dau, tier dau v.v

3.1.3 Dat ten theo chat nang cua no VI du : car dang, ca khep, cd sap, cd ngaa, cd gap, cd

du6i, cd quay v.v

3.1.4 Theo nguyen tac ruing sau : Vi du : cd gal) 'long (m.flexor superficialis), cc; gap sau

(m flexor profundus)

3.1.5 Theo vi tri tatting quan vii ba mat phang trong khong gian Ba mat phang d6 la :

— Mat phang dang dot : num theo chi6u trade sau Trong cac mat do c6 mot mat phang nam chinh gliiia phan chia cd the ra lam hai nista : naa phai va naa tra.i D6 la mat phang doc gala

— Mat phang clang ngang (con goi IA mat phang trail) clang thang theo chi6u ngang tif

17

ben no sang ben kia Cac mat phang nay chia ca the thanh phia trade (hay bung) Ara phia sau (hay lung)

— Mat phang nam ngang (con goi la mat phang ngang) la cac mat phang cat ngang qua co the (H.1.5)

Cac mat cat song song vai tang mat phang goi la cac thigt do mang ten mat •phang do

Tren va du'ai : tren ngu gan phia dau va ngu gan phia duoi Vi ngtki thaang a to

thg citing thang nen ngatii ta thgng nhat dung danh tii "tren" (superioris) thay cho "dau"

(cranialis) va "doh" (inferioris) thay cho "clued" (caudalis) Danh of "dad va "duoi" chi danh dg

dung trong giai pilau so sanh (vi chung cho ca clang vat) va trong giai phau phat trign (vi chung cho ca phoi thai) Dgi vai chi tren va chi doh, danh tii "tren" va "cladi" a ngulai cling

thay cho danh tit "gan" (proximalis) va "xa" (distalis) Rieng deli vai ban than thi mat teen là

"mat mu" (facies dorsalis) va mat doll la "mat gan" (facies plantaris)

Truac vd sau : Track là phia bung va sau la phia lung Danh tit "bung" (ventralis) va

"lung" (dorsalis) ding nhu danh tii "dau" va "duoi" chi con dg clUng trong giai pilau so sanh va

giai pilau phat trign Rieng deli viii ban tay thi mat tra(tc goi là "mat gan" (facies palmaris) va mat sau goi la "mat mu" (facies dorsalis)

Trong va ngoai : Trong (medialis) va ngoai (lateralis) dung theo nghia thong thadng, vi du :

da a ngoai cu, va Cu a ngoai =rang "Trong" co the thay bang di "gala" ngu no gan &fang giaa ca thg him va "ngoai" thay bang "ben" ngu no a ria xa dattng giita cu the horn Nhung nguori ta thaang

dung tii "giaa" (medium) dg chi mat cau trot nam giaa hai cau true khac Rieng deli viii chi tren thi

"trong" con goi la "try" (ulnaris) va "ngoai" con goi la "quay" (radialis) Doi viii chi claai thi "trong" con goi la "chay" (tibialis) Ira "ngoai" con goi la "mac" (fibUlaris)

Sau ding là danh tii "doc" (longitudinalis) va "ngang" (transversalis) Doc la theo chigu tryc lin,"ngang" là thang goc vdi true do Um "phai" (dexter), "trai" (sinister) là de chi hai nth

deli xang nhau qua &fang giaa

3.2 DANH TLS GIAI PHAU HOC

Dgi voi bat cif mon hoc nao ding vay, van dg danh ta co tam quan trong hang dam nhu

mat chigc chia khoa ma vao mon hoc do, nhu ten nhang not nhac deli vai mat ban nhac, nhu nhang chia cai A,B,C deli voi mat ngon nga Rieng deli yeti danh ta giai phau hoc, no con có tam quan trong khong phai chi Hang cho nganh giai phau ma cho tat ca cac nganh có lien quan trong sinh hoc va trong y hoc vi no chigm tai 2/3 tong so danh ta cua y hoc

thai kk Galen (dau ding nguyen), tigng Hy-Lap dacic dung de dat tit giai phau Dgn thtii trung cg (thg 1KST XV - XVI) ngadi ta bat dau dung tigng La-tinh co fan mat se; of A rap va cg Hy-lap Vesalius 1a nga6iclau tien co ding daa tit' La tinh vao giai phau Nhang cho dgn tan cugi thg.kS, XIX, khoang 50.000 ta giai phau van con doge dung dg chi khoang 5000 chi tigt giai phau Nhu vay là binh quan m6i chi tigt giai phau có thg mang 10 ten khac nhau De khac phyc

tinh trang nay, nam 1895 cac nha giai phau chau Au da hop nhau a Basle de thong qua mat

Mat sau hoac lung Dau gan cd a chi

Bd ngoai

Bd trong

Doan tren hoac Tau

Doan dudi hoac due5i

Mat gan ban tay

Dau xa cija chi

Mat ngoai

Mat trong

Mat mu ban tay

Mat triidc hoac bung

Phia dau

<— Mat phAng ngang

Phla cludi

Mat phang thing dcc

Mat mu ban than

bang danh phap thong nhgt lay ten Basle Nomina Anatomica (B.N.A) Tuy nhien danh phap B.N.A van con met s6 thigu set can xem xet lai Dgn nam 1933, met bang danh phap mai lai

ra dei lay ten là J.N.A (Jena Nomina Anatomica) Roi dgn nam 1936, met tigu ban ve danh

phap giai pilau cila hei nghi cac nha giai phdu thg giai d Milan &foe thanh lap de soan thao met ban danh phap thong nhat Nhung vi thg chitin thit hai bung no nen ding viec phai dinh

mai du'a ra duac met ban danh phap lay ten la P.N.A lam co sa thong nhgt danh tit giai phau ma tat ca cac nude ap dung cho tai ngay nay

Tren MAT PHANG DUNG DOC MAT PHANG DUNG NGANG

Dudi

Hinh 1.5 Ba mat phiing trong khong gian

Ban danh phap P.N.A data chu ygu vao ban B.N.A Trong s6 5759 tii cua P.N.A thi c6 Uri

4286 tit lay tit B.N.A 1473 tit con lai thi c6 horn 200 tit mai them vao con lai chi thay dei rat it v6 s6 it so nhigu, v6 met vai tit can re nghia hen

diemcaa ban danh phap P.N.A la :

— M8i chi tiet giai pilau chi c6 met ten goi

— Tii phai cang ngan va cang don gian cang to-t

— Ten cac danh nhan giai phau dung de ddt cho met chi tik giai phau 136 di het frit truing hop gan Achille van de vi tigu ban danh tit P.N.A cho do khong phai la ten met nha giai phau

Tii sau Hoi nghi lan this 6 6 Paris thong qua ban danh phap P.N.A den nay c6 khoang

On 10 HO nghi qu6c t6 cac nha giai phau da hop, song van chdp nhdn ban P.N.A Co chang chi them bat doi chat khong clang ke Hail het cac nude tren the giai dd sit dung danh tit P.N.A va goi met ten chung la Nomina Anatomica (N.A)

Rieng d Viet Nam chang ta thi sao ?

Sau khi mien Bac doge giai phong nom 1954, viec giang day tieng Viet a cac twang dai hoc not chung va a troang Y not rieng duoc ap dung triet de Tdp sach giao khoa ve giai phau hoc dau tien bang tieng Viet dia GS D8 Xuan Hop da ra deri Cac danh tit giai pilau duoc dich nguyen van tit danh tit Phap Cac sach giao khoa giai phau cua Phap cho tai lac do van killing sii" dung ban danh tit B.N.A hod' c P.N.A nen danh tii giai phau caa ta khac nhieu so vdi P.N.A NhCing ten rieng van dime dung, vi du : van dimg tam giac Scarpa

thay vi tam giac dui (trigonum femorale), co-ng Sylvius thay vi tong nab (aqueductus

cerebri), khe Rolando thay vi ranh trung octng v.v Nhang danh tit khong chinh xac van

dooc dung Nguyen tac dot ten co va than kinh theo chic nang ctia P.N.A khong dime

cac nha giai phau Phap ap dung Vi du : co canh tay quay (m.brachioradialis) van &roc goi

la co ngda dai, co gdp co tay try (m.flexor carpi ulnaris) van ditoc goi la co try tru'ac, day than kinh bi canh tay trong (m.cutaneus brachii medialis) van doge goi la day phy canh tay

bi trong, day than kinh bi cang tay trong (n.cutaneus antibrachii medialis) dime goi la day

canh tay bi trong v.v

NhCtng len tai ban sau, tap sach giao khoa do dd dooc siia lai bdng each b6 sung them danh tif P.N.A ben canh cac danh tit ca dich cua Phap Tuy nhien danh tit P.N.A van chua dung triet de va van con xa la yeti nhieu nha giai phau nhdt la cac nha y hoc lam sang

Cu6n danh tii y hoc do Be Y to nude Ceng hoa Xal hei Chu nghia Viet Nam tai ban Fan this hai (1976) ding c6 ghi them danh tit giai phau P.N.A song vi la cu6n tit dien Y hoc chd khong phai la cian danh tit giai phau hoc nen s6 tit giai phau con qua it khong da dap Ong cho cac nha giai phau

Trong khi do a mien Nam, trong nhang ndm 1965-1966 GS Nguyen Hub va cac Ong tac vien c6 cho xuat ban cue;n Danh tit Co the hoc dich theo P.N.A, bang 3 this tieng La tinh, Phap

va Viet Tiec thay cac danh tii tieng Viet ay lai khac nhieu so vdi cac danh tit van dung a mien Bac dd doge thOng qua trong cu6n tit dien Y hoc caa BO Y te Vi du : Processus thi dich la do thay vi mom, lobus la la thay vi thug, lobulis la mai thay vi tieu thug, condylus là chily thay vi 16i cau, sacrum la xuang thieng thay vi xucing cimg, arteria la phat quan thay vi do, ng mach va vena la h6i quan thay vi tinh mach v.v va v.v

20

Nam 1983, Nha xudt ban Y hoc cho in cu6n sach danh tit giai phau hoc 4 this tigng (La tinh, Anh, Phap, Viet) caa Nguygn Quang Quyen data theo ban danh phap P.N.A Cac tti duoc dich dtta theo ban danh tii Y hoc do BO Y Tg xuat ban Cac ta con lai dich theo sach giao khoa giai phau dm GS D8 Xuan Hop hoac do chang toi dua ra theo met nguyen the chung da duoc

dp dung dal vdi cac tii da dich tii truac

Hien nay, met tieu ban danh ta y hoc (trong do co danh tii giai pilau hoc) cid (Iliac thanh lap va van clang tiep tut lam viec de nhanh thong hoar' thanh met cu6n tit dign chung th6ng nligt cho toan qu6c Hy vong rang trong met twang lai an day, chang ta se c6 met ban danh phap giai pilau hoc th6ng nhgt dich tit N.A de cho m8i cau tao giai phau chi phai goi bang met ten thay vi nhieu ten lam met 6c met each vo ich cac sinh vier' ding nhu' cac nha y hoc

4 VAN DE GIANG VA HOC GIAI PHAU

4.1 VAN DE GIANG

Giang day giai phau ding nha giang bat kST met mon nao khac phai dat ca hai mat not dung va phu'ung phap Phai xac dinh 'nue tieu bai giang ding nhu muc tieu cua ca mon hoc, vi c6 muc tieu se quygt dinh du'oc not dung va phaang phap giang

4.1.1 Ni I dung : Met bai giang tot can cha y ba tinh : Kinh dign, hien dai va thuc

te-Viet Nam

+ Kinh dien là tinh chat than da dutoc moi nguai thaa nhan la clung qua met qua trinh

this nghiem va ang dung lau dai Nhang tinh chat kinh dien thuang dive ghi vao sach gido khoa va la co sa cho viec day hoc

+ HiOn dai la tinh thai ski D6 la nhang van de mdi duoc phat hien ra, thuang rat hap

d'an nhung chu'a c6 thai gian that thach Nhung no rat can thik cho ski hieu bigt vi thaang do la nhang hiking mdi tign bo trong moi nganh khoa hoc

+ Thlfc to ViN Nam la tinh cu the, khong vien Ong xa vori, thich hop vdi hoan canh caa

nude ta va do ta tim toi va kham pha ra

Nei chung, nen kel hop ca ba tinh trong giang day mon giai phau hoc, tuy nhien tiny theo dgi Wang, thy theo 'loan canh thuc tg, thy theo thai gian ma cha trong nhieu ham tang tinh met

Doi vdi met gido trinh ca sa thi cha trong cha ygu dgn tinh kinh dien Gido trinh ca sd thudng de giang cho nhang sinh vien mdi Ian dau tier' lam quen vdi mem hoc, nen can gidi thieu nhang kign thuc ca ban nhat, kinh dien nha't de trang bi cho nhang ca sd dia mon hoc,

de lam cho ho hieu bigt nhiing van de hien dai va thuc t6 sau nay Ngdoc lai d6i vdi nhang bai giang chuyen de thi hai tinh hien dai va thuic to phai duac cha trong hang dau vi nhang dgi Wong nghe giang thuang là nhang nguai da nam duoc cac kign thac ca ban va kinh dien ye mon hoc Bac biet la tinh hien dai rat can thigt trong cac bai giang chuyen de de ngttori sinh vien hieu sau Ira nam yang van de Vi du : trong bai gng ben, khong the chi gidi thieu nhang kign theft c6 dien ghi trong sach gido khoa ve day chang ben, ve gan kgt hap, ve dai chau mu

ma phai trinh bay them cac quan niam khac nhau va nhiing chi tiett nay mdi gi6p ngdai nghe

so sanh tim hidu nhung khac nhau cira cac ky thuat phut h6i thanh bung va lY do that bai cua cac ky thuat do Cung can trinh bay nhiing pinking hudng tim tai mdi lie nguyen nhan nhttng diem ygu cila yang ben bung ngoai 1ST do giai phau co din nhu nguyen nhan cad tao ygu cila cac the ca do khong tong hop ddqc chat tao keo chang han

Con doi vdi mat buOi thuyel trinh de tai nghien cilu cira ca nhan thi lai phai ch6 trong vao cac ke't qua thuc to tim dole cua rieng minh tic la tinh thuc tg ViOt Nam phai dua len hang dau Nhiing khai niam kinh din neu can thi chi nhac qua, dm nhiing van a hien dai nhung cua nglidi khac thi chi nhac den khi so sanh Wan luan

Tay tang loai d6i twang ma co thd chon cach trinh bay cho thich hqp D6i vdi gido trinh_

ca s i thi ngddi thay phai trinh bay va phai chu 5 7 de ngutri sinh vien hidu du'qc bai '<hong the

• lay lY do vi sinh vien kern nen khong the higu dive bai ma phai tug thay minh khong thanh cling trong bai giang vi chua nam \king &roc d6i tuong cua minh D6i vdi met bai giang chuyen

de hoac bai t6ng kgt thi con co thg sit dung hinh thfic giang khac nhu' xe-mi-na ae sinh vien thao luan, sau do thay giai dap va t6ng kgt

4.1.2 Pinking phap : Phuang phap giang giai phau bao grim mat s6 net chinh sau day :

* Phztortg phap talc quart : Giai phau hoc la mon hoc hinh thai, do do phai• sit dung triat de

phuong phap true quan Trude MI la xac Mac cho tdi nay van la phu'ung tien chu ygu dg giang va

hoc giai phau, nhung vi trong digu E'en hien nay sinh vien citing ma xac thi it, s6 gid hoc danh cho mon giai phau ding giam di rat nhigu, do do d hau hgt cac phong thi nghiem giai phau sinh vien khong dust tru'c tigp phau tich ma chi dune hoc teen cac xac da phau tich san

Ngoai xac, can co nhigu phdang tien b6 sung nhu tieu ban lam san, mo hinh thach cao

hoac chat deo hoac cac chat lieu khac, phim X quang, phim xine, phim den chieu, tranh ve

video va ngay ca teen ngadi song naa Nen tan dung tat ca cac phdung tien trip quan san c6,

khong phai chi khi that tap ma neu co th6 thiqc ngay tren 16p ly thuy6t Vi du : khi giang vg

xuang, sinh vien dune nhin tren xuang that kgt hqp vdi tranh ye Phai chi cho sinh vien xem xuang do teen phim X quang d6i chieeu vdi xitcmg that Nhang mau, hOm, gar xuang nao set thay dune tren ngudi song thi nen goi Sr cho sinh vier] bigt Nhu vay se glop ngutii sinh vien nhd lau

va van dung vao thuc to duoc

* Phztcmg phcip suy lu(tn : Mac dad la mon hinh thai, song giang giai phau khong phai chi

la nhrii nhet that nhigu cac chi tigt lam sinh vien r6i 6c va kho nhd Phai goi tri to me va 6c suy luan cua sinh vien lam cho mon hoc them sinh &Ong, da kho khan Co nhieu each gqi y de suy luan

— Cach neu quy lust : Vi du : Thay vi neu mat chi tiel giai phau nhu' : clang mach tinh

hoan (arteria testicularis) xuat phat to clang mach chi' (aorta) d Wing that lung, chui qua ring ben (canalis inguinalis) xu6ng biu dg cap huygt cho tinh hoan, to neu ra dudi dang cua met quy

lust phan phai Ong mach Quy lust do la Ong mach di tdi Wing cap huygt theo con during ngan nhat Vay thi tai sao do, ng mach tinh hoan lai di theo con &ging xa nhu vay ? Co trai vdi quy lust teen khong ? Ta se tra 16i la khong Vi lac phai thai tinh hoan killing nam a biu ma et vOng that lung, do do clang mach tinh hoan da chon con diking ngAn nhat la tach ra to clang

mach ch6 bung 6 vang that king de t6i ngay dole tinh ham 6 gan do Trong qua trinh phat

trign, tinh hoan di ra ngoai e bung de ra biu (scrotum) va keo theo Ong mach cila no

Met vi du khac la : tai sao Ong mach canh tay (a.brachialis) d vang khuSTu di phia trii6c khuSTu con &ling mach Wang ling cila no 6 chi ditch la Ong mach kheo (a.poplitea) thi lai di d

yang kheo phia sau dau g6i Di8u do phi" hcip v6i quy lust la cac Tang mach 16n c6a ca the bao gi6 cling di a phia gap de 'bao dam hai nguyen tac : 1) Khi co, mach mau khong bi tang lam ski hiu thong mau dlicrc t6t 2) di khu gap, mach mau (166c bao ye t6t chgng cac va cham

- Ccich so sanh : Met cach khac gal Sr noidi sinh vien suy luan la cach so sanh, lien h6 Khi neu chi tilt vg duting di, lien quan va chi ph6i cua day than kinh gan chan ngoai va gan chan trong d ban chan, ta gqi y cho sinh vien bigt la chung gi6ng day than kinh try va day than kinh giiia d gan tay Nh,i vay se lam sinh vien nh6 ngay dur6c au da hoc v6 ban tay Khi hoc ban chan not rieng cling nhti chi dii6i not chung phai luOn luon so sanh vdi ban tay va chi tren Ve ca ban, cau tao dia chi tren gigng chi du-6i vi d6 la hai be phan Wang d6ng nh6 chi tru6c va chi sau cua Ong vat Ski khac nhau gilla chi tren va chi d66i cua ngoai neu co gi thay deli la de thich nghi vdi chic nang da biet hoa vdi tut thg cluing thang : chi dcidi chu ygu la ch6ng dar va van chuyen, con chi tren là cam nam Vi du : so sanh ban chan vdi ban tay chang han Xitung ban chan tao thanh \Tom de cheing de) t6t ham, hai dau dut6i )(tong chay va )(Yong mac tao thanh met meng chat kep lay xucing send co chan chat chan han nhigu so vdi klieg)

co tay Cac cad gan chan ch6 ygu xgp thanh 16p vi chiu sue de nen c6a ca the trong khi d gan tay cac ca o cai not len thanh mo 16n de lam cho ngon cai tang them tac dung cam nam va kheo leo Cac nein tay can cif dung rieng biet de lam nhigu Ong tac kheo leo han ngon chan nen ng6n tay dai ra va cac bao hoat dich cua gan cc( gap cling rieng re han so vdi gan chan v.v

- Phdong phcip tai hien : Trong met bai giang, khi da neu met chi tilt thi nen giai thich

minh hoa chi tilt do bang nhieu hinh th6c khac nhau Nen tranh ca hai thai cyc : hoc la chi not chi tilt do met lan r6i hiat nhanh ngay sang chi tilt khac lam ngueti sinh vien bi rgi trong met m6 bong bong cac chi tilt, ma khong kip thau nhan hoac la ng66c lai, nhac di nhac lai chi tilt do bang 16i n116 doc chinh fa

ph6i cila day than kinh gan than ngoai (n.plantaris lateralis) Khi phat bigu xong cac chi tilt

d6 thi nen minh hoa ran tha nhat ngay tren ban chan, lan thd hai ye lai tren bang va lan thu

ba so sanh vdi day try (n.ulnaris) d gan tay Nhti vay là ta da tai hien met chi tilt giai phau

nhi8u lan ma khong phai la nhac di nhac lai nhti doc chinh ta

T6m lai, len lop met bai giang can chuan hi that kSr 166ng va nghiem tac nhu bat kST met tong tac quan trong nao NgUdi thay len 16p cling nh6 ngueli chi huy met tran danh, ngueli nhac tniang trong met dan nhac, ngueti chi da6 met tran tranh tai the thao, ngti6i thay thu6c trong met ca mO 16n, phai chugn bi that ky luting moi tinh hu6ng co the xay ra trong bai giang, phai nam Wing deli Wong giang cila minh, phai có moc tie'u bai giang thi mai by yong clat du ac chat liking cao trong bai giang Ngtieri thay gido len kip phai co kiln thitc c6a met nha khoa hoc, phong cach da met nha sit pham Ara nghe thug cila ngoai nglie si Khong phai chi co giong

not am ap, be oc uyen bac ma con phai c6 met tinh cam va nhiet tinh nOng hau Noi met cach khac, can co khong phai chi cai mieng yang, be 6c yang ma can ca trai tim yang

4.2 VAN DE HOC GIAI PHAU

Mon giai phau da tit lau not tigng la met mon hoc khong duoc sinh vien u'a thich vi no vita kilo khan lai visa kh6 nha Kilo khan vi hoc tren wong va xac chat, khO nha vi qua nhieu danh tii va chi tigt phut tap CI-1111h vi vay ma ngay nay nei dung va phuOng phap hoc giai phau da thay dOi de khdc phuc hai nhu'oc diem do W nguyen the, each hoc giai phau cang tuong ty nha cach giang da trinh bay a tren Tuy nhien rieng dos vai van de hoc, con can them yOu to cham chi Khong the chi thoa man vai bai giang ma con phai dao sau suy nghi dac biet

la phai tham khao them cac sach giao khoa Trong hoar' canh Viet Nam hien nay, sach giao khoa bang tieng Viet tuy da c6 song van con chiia da, ngoai sinh vien trong met thOi kY dai nu'a van can trao dei them ngoai ngii de co the doc duoc sach nuac ngoai Rieng dgi vai giai phau, van de danh tit bang tieng La tinh rat la quan trong vi hau nho tat ca cac sach giai phdu ciia mai nuac tren the giai hien nay deu CO chua danh tit qugc to La tinh hoac met minh hoac ben canh danh tit bang tieng me de Danh tit La tinh co the coi la nem nga qug-c t6 caa cac nha giai phau Vi vay phai thuec them danh tit giai pilau bang tieng La tinh

De co the a clang trong lac hoc, ngoai viec ap dung cac nguyen the da neu trong phan

giang day nhii nguyen the trait quan, nguyen the suy luan, neu quy luat, so sanh v.v nguai sinh vien nen chti y cac diem sau day :

— Chu trong den phan tilt:1'c tap tren xac, mg hinh va tieu ban, vi mai nguai sinh vien chi c6 dip tigp xac chang met lan trong dOi neu khong phai la chuyen khoa giai phau BO qua thi it co dip du'oc xem lai

— Lien he cac eau trot giai phdu vai chile nang va tien hoa de hieu 16-gic cua van de VI

du : tai sao tai ngoai khac tai deng vat a hai diem : co nhieu los lom va khong tit &Ong duoc Hai diem nay là nhan qua cua nhau Loa tai deng vat vi ea' &Ong du'oc nen khong can lei lOm

de hang tieng Ong tit moi phia Mugn hang tieng Ong d phia nao, loa tai quay ra phia dO Can a ngoai c6 cac lei lOm theo cac binh dien khac nhau de dinh hitting tieng dung ma kh6ng

can cur Ong Cu loa tai (tuberculum auriculae), di tick cua dinh loa tai a deng vat la bang

chang cua sit tien hoa tii tai Ong vat den tai ngoai

— Lien he vii nguai sting de ling dung du'oc tren thole to va benh hoc Hoc xu'ong thi phai Met du'oc cac mgc xuang stir thay tren nguai Hoc cac tang thi phai bigt doo'c dai chidu caa cac tang len thanh co the de ling dung than doan va digu tri v.v

— Phai tim each minh hoa nhang chi tiet qua phut tap vb trail Wong bang suy nghi rieng caa minh VI du : mu6n hidu tinh chat ciia phut mac, phai hinh Wong ra met runt b6ng cao su trong vo da cua no (xem bai Phac mac), mugn higu cau tao caa day chang Ong phai minh hoa no nhd to ao thung d hai canh tay dang ra v.v

5 SOT LOC LICH S11 PHAT TRIEN CUA GIAI PHAU HOC

5.1 NHONG NGUYEN NHAN THUC DAY SU' PHAT TRIEN CUA GIAI PHAU HOC

Su phat trien ciia sinh hoc not chung clang nha cua nganh giai phau not rieng do 4 y6u to

co ban sau day guy& dinh :

5.1.1 Sy mong main dm con ngudi, met mat muan tim higu nguan gac cua minh cOng

nhY ngu6kgo'c cua szt song, main bigt ban chat ciia duy, met van de dtioc dat ra tit thdi xa

xtfa,•tii khi con ngu'di y thiic ddoc sit tan tai cua minh, met van de hap dan va vO ding 1Sr thd nhung cling day bi an ma cho tdi nay van chura du'oc giai quygt; mat khac do nhu cat.' can phai sinh tan, nen con ngded phai thu'Ong xuyen tim toi phat minh de nang cao di8u kien sang, cal tao moi tru'Ong, giii gin sac kh6e, nang cao hieu suat lao Ong

5.1.2 Sy xoa nhoa dan dan ranh gidi gida cac nganh khoa hoc da cho phep mon giai phau kgt hop du'oc vdi nhi8u nganh khac tilde day viec nghien ciiu giai phau hoc Viec chia nh6 cac mon hoc trong do co giai phau hoc (nhii da trinh bay trong muc 2) chi nham muc dich dg

phan tich va giang day Ngay nay, nganh sinh hoc phan tze hu'dng Uri viec giai thich cac chdc

nang cua co the sang bang cac cau true phan td cua no da gan Ilk lam met nganh giai phau sieu vi va phan td vdi cac nganh sinh 1S7 to bao, di truygn, sinh h6a, vi sinh va sieu vi sinh

5.1.3 Sy chitin thang lien tuc Ara khong neing cua thuygt tign boa trong cac giai doan lich sd da ngy tri trong tat ca cac nganh sinh hoc, dac bik la trong giai phdu hoc Hall hgt cac nha sinh hoc d6 sdm hay muon d'eu phai dila vao thuygt tign hoa mdi giai thich duck cac kgt qua quan sat va phan tich cua minh Thuygt tign h6a giai thich dudc nguan ggc va ski da clang cua thg gidi sinh vat, nguan gac va sy da dang cua cac chung tec loci ngudi Thuygt tign hoa da dua ra 2 quy tax ldn :

— Tat ca cac sinh vat da sinh ra tren trai dat d8u xuat phat tti met gac hoac it nhat tit met vai hinh thiic song higm hoi to nen met each tu' nhien 16c ban dau

— M6i loci dfreu sinh ra tif met loci khac bang sy chon loc tai nhien d6 rang cho tdi nay, ngu'di ta con chda re cac co chg di truyan de tao thanh loci mdi, song tat ca nhiing higu bigt mdi nhgt vg sinh hoc, v8 di truygn hoc va ve sinh hoc phan to da hoan toan khang dinh nh&ng tien doan cua thuygt tign hoa va da tao cho no met co sd vat chat chat than

5.1.4 Si! phat trign cua cac mon sinh hoc trong do c6 giai phau hoc gan lien vdi ski phat

be c6a giai phdu hoc Nhiing thOi kSrphat trien cua lich su giai phdu hoc sap trinh bay dadi day se chdng minh cho digu do

5.2 CAC THOI Kir PHAT TRIE7I\T CI:TA GIAI PHAU HOC

hoc thanh 4 thdi kST : thdi lc* the' so bang tr!c gide, thdi kST giai phau dai the nhin bang mat thYdng, thOi IKST giai phau vi the nhin bang kinh hign vi quang hoc va sau cimg la thdi ky giai phau sieu vi va phan ti.1', nhin bang kinh hien vi din tit Co thd tom tat cac thdi ky pilot trign cua giai phdu hoc trong bang (lath day :

BANG TOM TAT CAC THOI Kir PHAT TRIEN CtA GIAI PHAU HOC

Pinforng

tin

Tinh chgt Thg ick Thdi ky lich sit Cac bac hoc ldn va nhiing

phat minh co; ban

Khoang 10.000 nam

Hy Lap,

La Ma)

Hoa Da (m6 )(tong) Hypocrat (thuygt the dich) Platon (thuygt tam giac) Aristote, Herophile, Erasistrat, Galen (gan, tim, nao)

V-XV Thai

trung co phong kign

Ski tri trO keo dai

XVI-XVII

Thai phut hang

Leonardo da Vinci (sang lap giai phdu tao hinh)

A Vesalius (sang lap giii phdu m6 ta, each mang trong giai phdu hoc) W.Harvey (giai pilau chile nang, phat minh ra he tun hoan) Kinh

hien

vi

quang hoc

Giai phdu

vi the

XVIII- dau XX

Thai phat trier'

to ban chili nghia

La Metrie, Morgagni (thuygt cau tao ea the may m6c)

Schwann, Wirchow (thuygt t6 bao) Linne, Lamark, Dac-Uyn,

Engels (thuygt ti6n hoa.)

Weissmann, Mendel, Morgan (thuygt di truyen)

va phan til

Dau )0(

tai nay

Thai

to ban chi' nghia

va phat trien

xd h6i chil nghia

Nhilng phat hien mai v6 sieu au true cilia t6 bao, acide nucleique, proteine, mang hiai nguyen sinh chat, mang t6 bao v.v

Nhi.Ing clang Op mai cilia giai phdu dai the v6 ling dung y hoc, nhan chUng, phat trien, chile nang

CAU 1161 TRAC NG11]* M Chon cau tra ldi dUng nhat

1 Hinh thg' Ira cau tao cilia co thg ngodi la dgi Wong hoc cila mon :

a) Ngoai khoa d) Co th6 hoc

b) Giai phdu hoc e) Nhan chang hoc

c) PhaTh thuat

2 D6i vdi Y hoc, Giai phau hoc la mot mon :

a) Co sa d) Co ban

b) Lam sang e) Y hoc hign dai

c) Can lam sang

3 Giai phau hoc d trodng Y la :

a) Giai phau hoc dai thg

b) Giai phau hoc tang viing kgt hop vizi he th6ng

c) Giai phau hoc co sa phuc vu cho tat ca cac mon cua Y hoc

d) Giai phau hoc mo to ket hop vdi chile nang va phat trien

e) Tat ca dgu thing

4 Tit "teen - ngoai" la can cif theo :

a) Mat phang ngang d) a va b thing

b) Mat phang thing ngang e) a va c thing

c) Mat phang thing doc

5 Phu'ong tin quan trong nhat dg hoc giai phau hoc la :

a) Xac d) Phim den chigu, xine va video

b) MO hinh cac loci e) Ngodi sting

c) Phim X quang

6 Mat phang dung doc giita :

a) Nam song song with mat phang

b) Chia co the thanh phia trodc va phia sau

c) Chia co thg thanh 2 naa : naa phai va naa trai

d) Nam song song \rod mat phang d'at

e) La mat phang duy nhat thang goc vii mat phang ngang

PlaN I : CHI TRENT

(Ossa membri superioris et juncturae membri superioris)

MUC TIEU BAI GIANG

A MUC TIEU LY THUYET

1 Mo to dude vi tri, hinh the, cgu tao cac xudng chi teen

2 Mo to cgu tao va boat &Ong cua khdp vai va khdp khuSru

3 Neu du' c cac cau tao cua xu'dng va khdp chi tren thich nghi vdi chiic nang cua chimg

B MUC TIEU THITC TAP

1 Dinh hudng dot is cac xudng dai chi teen

2 Chi ciao cac chi tigt giai phau quan trong teen xudng, teen phim X quang, tren hinh

)(acing deft ngon tay

Xudng don

Hinh 2.1 : Ccic xuang chi tren

ngadi, có bgn chi g6m hai chi tren ya hai chi dudi, dinh vdi than bai vai va hong Chi tren va chi dUUi tu'ung d6i gi6ng nhau, chi khdc IA bAn tay a chi teen trong qud trinh lao &Ong

da dan clan bign deli thanh mot khi cu dung de cam n'am Con chi dudi, chile phan khdc vUi chi tren, chi dung dg nang dd, ddng va di Chi teen sap, ngaa va gap ra trudc Chi dadi gap ra sau

29

Xi ang chi tren g6m c6 :

- Cac xiiong or vai : c6 2 xuang Oolong don va xurang vai) goi chung la dai vai

- Xu'ung or canh tay : c6 1 xdong (mat:mg canh tay) dai hai xoagn theo true ra phia truck

- Cac xu'ung d tang tay : c6 2 xocing (xu'cing tru va xoang quay) Khi tang tay ngaa, 2 xdong nam song song; )(acing tru a trong, xtiong quay a ngoai

- Cac xurang ar c6 tay : c6 8 xu'o'ng nh6, goi chung la khgi xdang c6 tay Cac xoung nay xep lam hai hang, m6i hang co 4 xOcing

- Cac xu'ang a ban tay : c6 5 xocrng dgt ban tay va 14 xuang Mt ngOn tay M6i ngon c6 3 xu'ung, ng6n cai c6 2 )(dung

DAI VAI

(cingulum membri superior)

XIIONG DON

Xu'ang don (clavicula) la mot xuang dai, tao nen phAn tru cc cua dai vai Xu'o'ng nam ngang

phia truUc va tren cua ngo'c Than xoung det, tong hinh chiT S Ddu xu'cing phia ngoai khap not vai mom ding vai Ddu )(dung phia trong not Arai xuang ac

1 DINH HTIONG

Bat xu'o'ng nam ngang

- Ddu det ra ngoai

- Bo lom caa dau det ra trade

- Mat co ranh xugng

Dac digm cua xoang don ngu'ai Vigt Nam dai trung binh 13,75 cm rOng chu vi 3,73 cm, not chung rat manh

2 MO TA

2.1 THAN WONG : Co hai mat, hai bar

2.1.1 M4t tren : phia ngoai go ghe, phia trong tron nhdn, sa rat rO ngay dhoti da (H.2.2A)

2.1.2 M4t ditdi : rat go ghg, a phia trong co vet an day chang su'an don (impressio lig,

costoclavicularis) dg day chang akin don barn va a phia ngoai co di non (tuberculum conoideum)

30

A MAT TREN

Dian khdp ding vai Duang thang 1/61

day chang scion d6n

• DiOn khdp tic

mat Judi có met ranh nam doe theo xdong de ca cluai'don barn (H.2.2B)

2.1.3 Bd trddc : Phia ngoai lOm, mang va go ghe, phia trong 16i va day

2.1.4 Bd sau : Phia ngoai 16i, 0 ghe, phia trong lOm

CO non Ran du'di don

B MAT DUO!

Hinh 2.2 Xu'ang dem

2.2 DAU XIA:NG :

2.2.1 Ddu tire (extremitas sternalis) d trong day va to, co din khdp dc (facies articularis

sternalis) khdp n6i vdi xdang dc

2.2.2 Ddu cung vai (extremitas acromialis) d ngoai det va reng, c6 din khdp mom ding

(facies articularis acromialis) khdp n6i vai mom ding vai cUa )(thing vai

Miring don not vai xuong vai tao thanh met nita yang dai cho m6i ben than minh M6i nda dai chi khdp vdi xdong dc a phia trudc VI vay, yang dai có the chuydn Ong reng rai Khi

truyk cldn dai vai lam ton thdong hai xuang cUa dai vai Tuy nhien vi )(dung vai chuygn &Ong

&lac nhigu, xuang don it chuygn Ong lion nen cung dg gay hon Didm ye-u thutrng gay ciia xdang don a ch6 not gitTa 1/3 ngoai va 2/3 trong

31

- Gai vai ra sau

- Goc c6 dien khdp hinh soan len tren va ra ngoai

9

2 MO TA

Xuang c6 hai mat, ba 136 va ba goc

2.1 CAC MAT

2.1.1 M#t stidn (facies costalis) (H.2.3) lom, goi la h6 dudi vai (fossa subscapularis),

trong h6 co nhieu gd chgch hinh nan quat giup cho co dudi vai barn &roc chat hon

2.1.2 M4t 'ling (facies dorsalis) (H.2.4) c6 gai vai (spina scapula& chay chgch len tren va

ra ngoai PhAn ngoai cUa gai det goi la mom ding vai (acromion), d do co dien khdp mom cling vai (facies articulari acromii) cld ti6p khdp vdi dien khdp mom ding cUa xuong don Gai vai,

dudi gai (fossa infraspinata) va h6 tren gai (fossa supraspinata)

Hinh 2.3 : Xizang vai su'an)

32

Mom ceing vai

2.2.1 WI teen (margo superior) phan trong mong, ngoai day, hai phan each nhau bdi

khuyk vai (incisura scapulae) hay con goi la khuy6t qua Phia ngoai c6 mom qua (processus

coracoideus) nho che-ch len teen r6i gap g6c ra trade va ra ngoai

2.2.2 B6 ngoai (margo lateralis) phia dadi mong, phia teen day tao thanh mot cot try 06

nang da mat khdp d g6c ngoai

2.2.3 B6 trong (margo medialis) mong va sac Thang a 3/4 duai va che-ch ra ngoai a 1/4

tren, tao nen mot goc mei ra ngoai, goc nay là nui bat dau cua gai vai

2.3 CAC GOC

2.3.1 Clic tren : hai vuong

2.3.2 G6c &Ma : hai

2.3.3 Goc ngoai : c6 mot h6m khap hinh trai soan to 0 dau dudi, lOm goi la 6 chao

(cavitas glenoidalis) O chao dinh vai than xu'ung bai mot ch5 that goi la c6 xuzing vai (collum scapulae) Phia tren va dtfai 6 chao c6 hai cu nhO : cu teen 6 chao (tuberculum supraglenoidale)

va cu clued 6 chao (tuberculum infraglenoidale) (H.2.3.)

Dac diem cua xuang vai ngtkii Viet Nam (nghien cub teen 100 xuang) : xutung vai hinh tam gide trong 55%, Mn canh 16%, con 29% hinh khong rO ret Cao trung binh 14,36 cm va ngang 9,6 cm chao hinh qua le (dau to a dutii) trong 55%, con 45% hinh bau duc Khuy6t vai chi thgy trong 24%, bien thanh 15 13%, con phan nhi6u la trung, khong c6 15' hay me rO ret Mom qua rat day a doan thaw, trai lai dal va manh 0 doan ngang Mom ding vai hinh Mn canh (40%) hay tam gide (34%)

WONG CANH TAY

Xuang canh tay (humerus) la mOt xUang dai, n6i vai xuong vai 6 tren va hai xuang cang

tay

I DINH HONG : Bat xuang citing thang

- Dau troll len tren, hating vao trong

- Ranh a dau nay huang ra trade

2 MO TA : Than xuang c6 ba mat, hai bd Xuang c6 hai dau : tren va duai (11.2.5)

2.1 THAN XVONG

2.1.1 Mat trtiac ngoai (facies anterior lateralis) Khoang giiia c6 mOt vOng g6 gh6 hinh

chit V goi la 161 c6 den ta (tub erositas deltoidea) (H.2.5A)

2.1.2 M4t trtidc trong (facies anterior medialis) : Phang va nha7n C1 giCia có 16 nuoi

Wong 1/3 tren c6 mOt dudng gd goi la mao c6 be (crista tuberculi minoris) (H.2.5A)

2.1.3 Mat sau (facies posterior) : Co mOt ranh xodn ch6ch xueing &lti va ra ngoai goi la

ranh than kinh quay (sulcus n.radialis) Trong ranh co day than kinh quay va Ong mach canh

tay sau Day than kinh quay rat de ton thuang khi gkr a 1/3 gala va 1/3 dual 'along canh tay (H.2.5B)

2.1.4 Bd : Than xuang canh tay c6 ba mat, trong ling vai ba bd Nhung bd truac C'f tren

khong rO rang, a phia dual lai the ra hai gd nho bao quanh h6 vet cho nen flood ta coi nhu

than 'Wang chi c6 hai bd : bd trong (margo medialis) va ba ngoai (margo lateralis), hai b i nay

rat rO 6 phia dUai va là ch6 barn c6a hai vach gian co trong va ngoai

2.2 DAU X-LiONG :

2.2.1 Wu tren IA chain (caput humeri) hinh 1/3 trai can O wiring tuvi, chum duac the

phu bai sun khap Phan xu'ang 6 mep sun khap la mOt ch6 that g6 gh'6, goi la co giai phau

(collum anatomicum) True cua dau xu'ang hap vai true cilia than )(Long mOt gee khoang 130°

Phia ngoai chain va c6 giai ph-au co hai cu Cu be (tuberculum minus) 6 trong va ca lan

(tuberculum majus) 6 ngoai Ghia hai ea IA ranh gian cu (sulcus intertubercularis) Ranh nay

chay dai xu6ng mat trade trong cua than xuong Ranh c6 hai bd, bd ngoai la mao c6 Ian (crista

tuberculi majoris) va bd trong la mao cu be (crista tuberculi minoris) Dau tren not vai than

xu'ong bai mOt ch6 hep goi IA c6 ph-du thudt (collum chirurgicum) Thuang hay g'dy racing 6 day

(H.2.5B)

2.2.2 Dau chidi det, hal be ngang va cong ra trade, duac coi nhu mOt 161 cau (condylus

humeri) g6m :

- ChOm con (capitulum humeri) 6 phia ngoai Nhin 6 phia trade giting hinh cau (con goi

la 161 cau) Phia tren hai lom goi 1a h6 quay (fossa radialis) (H.2.5A)

Mom tren 161 cau trong

161 thu ngoai Mat sau

Hinh 2.5 : Xuong ccinh tay

— Rang roc (trochlea humeri) nhm ben trong, hinh rang roc, mat trade tren of) h6 vet

(fossa coronoidea), mat sau có h6 mom khuSru (fossa olecrani) (H.2.5B)

— Phia tren trong va tren ngoai cua chOm con va rang roc IA hai mOm : Mom tren I6i cAu ngoai (epicondylus lateralis) va mOm tren lai eau trong (epicondylus medialis) Ghia mom tren

16i cat' trong va mOm khuSru cua xutang try IA ranh than kinh tru (sulcus ulnaris), có day than kinh tru di qua Cac mom 'Wang nay d'eu có the sct thay ngay da va IA nhang m6c quan

Mat ngoai Mat trong

trong trong viec kharn cac benh vg xuang khap khuYu va day than kinh tru tre em thitang hay gay a Tau ditch xuZing canh tay, nh'at la gay a cac mom tren 161 cau trong hoac ngoai Mom gay thubng bi cac ca barn a cac mom keo xueng lam di lath nhi6u, do do viec di6u tri tra nen rat kho khan

Bac di'dm &la xuang canh tay ngoai Viet Nam (nghien c0u tren 80 xuang): xu'o'ng canh tay nguti Viet Nam dai 29,9 cm (64% do tit 28 cm de'n 32 cm) Chu vi o ch6 nho nha't la 5,8 cm So sanh \Teri xuang cda ngudi Au, xuang nguti Viet Nam tuy ngan va be han nhu'ng ding manh bang Xuang bi xoan it han 145° del vai 162° tren xuang nguti Au, chOm trim (cao 3,8 cm, rang 3,42 cm) Dau dual do trung binh 5,8 cm di tit mom ngoai tren 16i cat' tai mom trong tren rang roc CO 3,8% xuang bi thiing a h6 khuYu

XU'O'NG QUAY

Xuang quay (radius) la met trong hai xuang ctia tang tay, 1/5 tren thong, 4/5 duoi cong;

nom dot phia ngoai tang tay (H.2.6)

2.1.1 Cac mat: CO ba mat: mat trudc (facies anterior), mat sau (facies posterior) va mat

ngoai (facies lateralis) Mat trade bat dau tit 161 cu quay (tuberositas radii), xueng dudi rang

clan, khoang gida có to nuoi 'long •

Hai mat trade va sau hal l'Om, mat ngoai 16i

2.1.2 Cac 136: có ba bO: bo trade (margo anterior), bb sau (margo posterior) va bin gian cot

(margo interosseus) Bb gian cot sac, hbang vao trong

2.2 DAU XVONG

2.2.1 Dau tren: có chOm xuang quay (caput radii) gem:

- Met mat lam huOng len tren, khap vdi chain con lab:mg canh tay

- Met dien khdp yang xuang quay (circumferentia articularis) (vanh quay) se ti4 khap vOl

khuye't quay cila xuang tru d xuang tuai, cac dien Ichbp nay dau co sun boc the

- Co xu'ung quay (collum radii) dai khoang 10 - 12mm, hinh eng

Hinh 2.6 : Xacmg quay vet xisong tru (mat tru'ac)

— Lei ca quay (tuberositas radii) la not barn ciia co nhi dau

Tir phan tren lei cu quay, true xuong cuing thang Tii phan cloth than xuong hoi ugn cong (H.2.7B va C)

Gala co )(ming va than miring hop thanh met gOc ma ra ngoai goi là g6c c6 than (H.2.7B) Nha gOc nay nen xuong quay c6 the quay quanh xuong try lam cho ban tay sap ngaa throe Khi

gay, xuong quay c6 the bi gap goc hoac hai kluic gay thong len nhau lam cho cit dong sap nem

bi giam hoac mgt

2.2.2 Dau dtWi : Ba mat a than xuong quay khi t6ci dau cloth se c6 them met mat nua thanh

bgn mat Mat them vao IA mat trong do bac gian cot chia doi tao nen Mat trong hinh tam giac, a

cloth co met dien Ichap nhO goi la khuyel tru (incisura ulnaris) xuong quay (H.2.70

Mat ngoai va mat sau CO nhieu ranh cho gan cac co du6i di xuong ban tay (H.2.7B)

Co Wang quay ofil

Lot cu quay _',Ir

A NHIN PHIA NGOAI B NHIN PHIA SAU C NHIN PHIA TRONG

Hinh 2.7 : Xuang quay

Mat dtkri la mat khOp vcii cac xticing c6 tay, có dien khdp c6 tay (facies articularis carpea)

Mat duai hinh tam giac, Binh a ngoai C3 nal day có met mau nho xu6ng dutri goi la mom tram

(processus styloideus) (H.2.7A) MOm tram a ngay (lath da co tay

Xtiong quay di the bi gay a chOm, c6, than, nhat là et gala dau dtkri va than xdong Vi dau

dtkri i7r ngay dtkii da nen khi gay, di lech nhin tha-y rat r6 rang

Dac diem cua )(dung quay ngu'di Viet Nam : )(tong quay dm nokri Viet Nam dai 23,25 cm, chu

vi la 3,8 cm (do a ch6 nhO nhat, o dhoti 16i cu nhi dau) Chi s6 Ichae la 17,1 Than )(dung do du'oc

15 mm a ch6 reng nhat va day 10 mm (a ch6 dO) Goc c6 than trung binh 162°5 (157° - 170°)

WONG TRIG Xu'ang try (ulna) la mot xaang dai, hoi uo'n hinh char S ndm doc theo me trong cang tay

1 DINH HIJONG Dat miong diing thing

- Ddu lain len tren,

- Mat khdp lem caa dau nay ra trthcc

- Canh sac cua than )(dung ra ngoai

Khuygt quay

MOt truec

Bei gian cot

ChOm

A NH1N PHIA TRONG B NHIN PHIA SAU C NHiN PHIA NGOAI

Hinh 2.8 : Miring tru