HỆ HO HẤP Ở ĐỘNG VẬT

Mũi ngoàiGồm 2 ổ mũi, nằm dưới nền sọ.Có nhiều xoang nằm trong các xương lân cận, đổ vào ổ mũi Cấu tạo bởi một khung xương sụn, cơ và da, bên trong được lót bởi niêm mạc... Gồm 3 - 18

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HỒ CHÍ MINH

VIỆN CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ THỰC PHẨM

Hô hấp là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể sinh vật và môi trường

Hô hấp là gì?

Hô hấp

ở loài đơn bào

Hô hấp

ở động vật bậc cao

ngoài, mũi trong hay ổ mũi, các

xoang cạnh mũi

Mũi

Mũi ngoài

Gồm 2 ổ mũi, nằm dưới nền sọ.Có nhiều xoang nằm trong các xương lân cận, đổ vào ổ mũi

Cấu tạo bởi một khung

xương sụn, cơ và da, bên

trong được lót bởi niêm

mạc

Mũi trong

Niêm mạc mũi

- Niêm mạc mũi được chia thành 2 vùng:

+ Vùng khứu giác, gần trần ổ mũi, niêm mạc có

nhiều đầu mút thần kinh khứu giác

+ Vùng hô hấp: là phần lớn phía dưới ổ mũi Niêm mạc có nhiều mạch máu, tuyến niêm mạc và tổ chức bạch huyết có chức năng sưởi ấm, làm ẩm không

khí, lọc bớt bụi và sát trùng không khí trước khi vào

Các xoang cạnh mũi

Hai xoang phải và trái cách nhau bởi vách xương trán,

đổ vào ngách mũi giữa qua ống mũi trán

Xoang sàng

Xoang bướm

Nằm trong thân xương bướm

Nằm trong mê đạo

sàng

Gồm 3 -

18 xoang nhỏ

Nhiệm vụ cộng hưởng âm thanh, làm ẩm niêm mạc mũi, sưởi ấm không khí và làm nhẹ khối xương đầu

mặt

Chức năng

Bên trong thành của hầu là các hạch

và dạng hạch, chúng tập hợp mô giúp bắt giữ và phá hủy nhiều sinh vật truyền nhiễm qua đường dẫn khí

Thanh quản là một phần của đường

hô hấp, có hình ống, trên thông với hầu, dưới nối với khí quản, có nhiệm

vụ phát âm và dẫn khí Thanh quản nằm ở cổ, phí trước hầu

Thanh quản

Các cơ của thanh quản

Có bám tận ở xương móng hay thanh quản khi co có thể làm

thanh quản vận động được

Hình thể ngoài của thanh quản

1 Mặt trước

Từ dưới lên trên là cung sụn nhẫn, dây chằng nhẫn – giáp, mặt trước sụn giáp

2 Mặt sau

Là phần trước của phần thanh hầu, từ dưới lên

có mảnh sụn nhẫn, sụn phễu, lỗ vào thanh quản

và mặt sau sụn nắp

Hình thể trong của thanh quản

- Tổ chức dưới niêm mạc lỏng lẻo, nên phù thanh quản dễ xuất hiện ở đây

Mạch máu và thần kinh

Mạch máu: Thanh quản được nuôi dưỡng bởi động

mạch thanh quản trên là nhánh của động mạch giáp trên

và động mạch thanh quản dưới

KHÍ QUẢN

Một ống dẫn khí hình lăng trụ, nối tiếp từ dưới thanh quản ngang mức đốt sống cổ 6, đi vào ngực, phân chia thành 2 phế quản chính: phải và trái

Phần cổ

Nằm trên đường giữa,

nông

- Phía trước: từ nông

vào sâu gồm có da, tổ

quản và thần kinh quặt

ngược thanh quản

- Hai bên là bao cảnh

và các thành phần của

nó, thùy bên tuyến giáp

Phần ngực Nằm trong trung thất trên

- Phía sau: thực quản

- Phía trước: có cung động mạch chủ,

động mạch cảnh chung trái, thân tay đầu

Khí quản dài 15cm, đường kính khoảng 1,2cm, di động dễ và có 2 phần

Phế quản

Đầu còn lại của khí quản được chia thành hai nhánh phế quản là các ống dẫn khí lưu thông từ ngoài vào phế nang và ngược lại

Phế quản có hình thể như cành cây  thùy phổi để dẫn khí, vô số các nhánh dẫn khí được phân

chia tiếp theo gọi là tiểu phế quản tận  mô phổi

Phế nang được bao quanh bởi một mạng

lưới mỏng vách mao mạch

Các tiểu phế quản dẫn khí đến phổi làm

thổi phồng các túi khí bên trong phổi gọi là phế nang, nơi diễn ra quá trình trao đổi khí

với hồng cầu Từ hai nhánh phế quản vào hai phổi, sự phân chia thành các tiểu phế quản cần thiết để dẫn khí cho 300-400 phế nang

cho mỗi buồng phổi

PHẾ NANG

Màng phổi Hình thể trong Hình thể ngoài

Cấu tạo: Phổi chiếm gần hết lồng ngực, có trọng lượng trung bình là 300 - 475g Phổi

phải to hơn phổi trái.

Các

động

tác hô

hấp

PHẢN XẠ HÔ HẤP

Vùng cảm ứng hóa học trung ương: trung tâm

nhận cảm hóa học

Nằm ở mặt bụng hành não Khi phát xung

động làm kích thích vùng hít vào Trong dịch não tuỷ có ít protein đệm hơn trong dịch kẽ não nên H+

tăng trong dịch não tuỷ sẽ kích thích vùng cảm ứng hóa học nhanh hơn nhiều so với H+ trong dịch kẽ não

CO2 xuyên qua hàng rào máu – dịch não tuỷ

rất dễ dàng, trong khi H+ và HCO3- vào chậm hơn Sau đó CO2 được thuỷ hóa và phân ly tạo H+

Vùng cảm ứng hóa học ngoại biên: thể cảnh và thể động

Nằm ở xoang động mạch cảnh và quai động mạch chủ là đầu tận cùng của dây thần kinh IX và X phần cảm giác

Gồm các áp cảm thụ quan và hóa cảm thụ quan nhạy cảm với CO2, H+ và O2 Nhưng

CO2 va H+ tác dụng lên vùng nhận cảm hóa học ngoại biên yếu hơn so với vùng cảm ứng hóa học trung ương

Những bệnh lý thường gặp

Cảm cúm Ho

Viêm phế quản

Hen suyễn

Bệnh tăng tiết đàm nhớt

Viêm phổi

TH

CÊ

UH

K

PÂ

HÔ

H

HN

AO

HƠ

C

UÂ

CG

NÔ

ẾH

Câu 1: Đây là loại cơ chính tham gia điều khiển các hoạt động hô hấp?

Câu 2: Đây là thành phần của máu có chức năng vận chuyển O2 và CO2 ?

Câu 3: Đây là một hoạt động trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường?

Câu 4: Sự trao đổi khí ở phổi và

tế bào theo cơ chế nào?

Ðáy phổi Ðỉnh phổi Mặt sườn Mặt trong

Sự phân chia của cây phế quản

Sự phân chia của động mạch phổi

Sự phân chia của tĩnh mạch phổi

Ðộng mạch và tĩnh mạch phế quản

Bạch huyết

Thần kinh

Các xoang cạnh mũi

2

PhÕ qu¶n

• Phế quản đi tới phổi tạo ra các vi khí

quản, xuyên qua thành phổi tạo thành các túi đặc biệt gọi là túi khí Ngoài các túi

chim bay, làm nhẹ cơ thể, điều hòa thân

• Động tác hô hấp của chim rất đặc trưng và

có hiệu quả rất cao:

• - Khi chim không bay (khi chim nghỉ), sự

hô hấp được thực hiện do cử động lồng

ngực nhờ các cơ gian sườn.

• - Khi bay, do cơ ngực hoạt động chim

không thể hô hấp bằng co giãn lồng ngực

mà phải thở bằng hệ thống túi khí Khi

nâng cánh túi khí nở ra và hút không khí từ mũi vào khí quản, đến phế quản, qua phổi vào túi khí sau (chiếm khoảng 75% lượng khí), các túi khí sau là nơi dự trữ không khí sạch Khi đập cánh, nội quan ép vào túi

khí, không khí lại từ túi khí sau qua phổi