GIÁO ÁN PHỤ ĐẠO LAI HAI CĂP TÍNH TRẠNG

Hãy xác định tỉ lệ giao tử các cá thể có kiểu gen sâu đây: a.. Kiểu gen có thể là AaBB hoặc AABb hoặc Aabb hoặc aaBb Dạng 1: BIẾT GEN TRỘI, LẶN, KIỂU GEN CỦA P XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ LAI Cách

LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG (Mỗi gen quy định một tính trạng thường,phân li độc lập)

1 PP giải các dạng bài tập cơ bản

Dạng 1:

XÁC ĐỊNH TỈ LỆ GIAO TỬ Các kiến thức cơ bản

- Giao tử chỉ mang 1 alen đối với mỗi cặp

- gọi n là số cặp dị hợp, số kiểu giao tử của loài tuân theo công thức 2n kiểu

Bài tập 1: Cho 2 cặp gen nằm trên hai cặp NST tương đồng khác nhau

1 Hãy xác định tỉ lệ giao tử các cá thể có kiểu gen sâu đây:

a AABB B aaBb C AaBb

2 viết kiểu gen có thể có của các cá thể trong các trường hợp :

a cá thể đó chỉ tạo 1 kiểu giao tử

b cá thể đó chỉ tạo 2 kiểu giao tử

Giải:

1 a cá thể có KG AABB chỉ tạo 1 kiểu giao tử mang gen AB

b cá thể có kiểu gen AaBb tạo ra 2 kiểu giao tử aB = ab = ½

c Cá thể có kiểu gen AaBb tạo ra 4 kiểu giao tử mang gen

AB = Ab = aB= ab= ¼

2 a Cá thể tạo 1 kiểu giao tử = 20 cá thể này mang 2 kiểu gen đồng hợp, kiểu gen có thể là AABB hoặc AAbb hoặc aaBB hoặc aabb

b Cá thể tạo 2 kiểu giao tử = 21 cá thể này có 1 cặp gen đồng hợp, 1 cặp gen dị hợp Kiểu gen có thể là AaBB hoặc AABb hoặc Aabb hoặc aaBb

Dạng 1:

BIẾT GEN TRỘI, LẶN, KIỂU GEN CỦA P XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ LAI Cách giải:

+ Quy ước gen

+Xác định tỉ lệ giao tử của P

+Lập sơ đồ laitỉ lệ kiểu gen, tỉ lệ kiểu hình (có thể dùng phép nhân xác suất hoặc

sơ đồ phân nhánh)

Bài tập 2: A lá nguyên, a- lá chẻ, B- có tua cuốn, b- không tua cuốn Mỗi gen nằm trên NST xác định

kết quả các phép lai sau:

1 P1 ♀ AaBb x ♂ aabb

2 P2: ♀AaBb x ♂ Aabb

3 P3: ♀AaBb x ♂ AaBb

GIẢI:

Quy ước gen : A – lá nguyên B- tua cuốn

a – lá chẻ b- không tua cuốn

lá nguyên, có tua x lá chẻ, không tua

1 P1 ♀ AaBb ♂ aabb GP: (AB:Ab:aB:ab) ab

F1: 1 AaBb :1 Aabb:1 aaBb: 1aabb

TLKH: 1lá nguyên ,có tua

1lá nguyên, không tua

1 lá chẻ, có tua

1 lá chẻ, không tua

Lá nguyên, có tua x lá nguyên, không tua

2 P2: ♀AaBb ♂ Aabb

GP: (AB:Ab:aB:ab) (Ab:ab)

♀

♂

TLKH: 1 AABb : 1Aabb : 2 AaBb :2 Aabb :1 aaBb :1 aabb

3 Lá nguyên có tua

3 lá nguyên , không tua

1 lá chẻ, có tua

1 lá chẻ không tua

Lá nguyên, có tua x lá nguyên, có tua

2 P3: ♀AaBb ♂ AaBb

GP: (AB:Ab:aB:ab) (AB:Ab: AB: ab)

F1-3

♀

TLKG: 1 AABB : 2 AABb : 2 AaBB: 4 AaBb : 1 Aabb : 2Aabb:

1 aaBB : 2aaBb : 1aabb

TLKH : ( 9 lá nguyên ,có tua :3 lá nguyên, không tua :3lá chẻ có tua

:1láchẻ không tua)

LAI NHIỀU CẶP TÍNH TRẠNG(Mỗi gen quy định một tính trạng thường,phân li độc lập)

2 PP giải các dạng bài tập cơ bản

Dạng 1:

XÁC ĐỊNH TỈ LỆ GIAO TỬ Các kiến thức cơ bản

-Trong quá trình giảm phân, mỗi alen chỉ đi về một giao tử

- Gọi n là số cặp gen dị hợp trong kiểu gen Công thức tạo giao tư của loài là 2n kiểu với tỉ lệ bằng nhau

- Trường hợp có nhiều cặp gen dị hợpta dùng sơ đồ phân nhánh để xác định tỉ lệ các loại giao tử

Bài tập 1: cho biết các cặp gen nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau.Xác định tỉ lệ giao tử các

cá thể có kiểu gen sau;

a AabbDd c AaBbDd b aaBbDd d AaBbDDEe

2 Nếu chỉ xép 3 cặp alen Aa, Bb và Dd Kiểu gen của P có thể như thế nào, khi chúng tạo số kiểu giao

tử theo từng trường hợp sau đây:

a 1 kiểu giao tử b 2 kiểu giao tử c 4 kiểu giao tử

GIẢI:

1 Xác định tỉ lệ giao tử:

a Cá thể có kiểu gen AabbDd , khi giảm phân tạo ra 22 = 4 kiểu giao tử, tỉ lệ bằng nhau theo sơ

đồ sau:

A - b D  AbD

d  Abd

a - b D  abD

d  abd

b Cá thể có kiểu gen aaBbDd , khi giảm phân tạo ra 22 = 4 kiểu giao tử, tỉ lệ bằng nhau theo sơ đồ sau

D aBD

B d aBd

a D abD

b

d abd

c Cá thể có kiểu gen AaBbDd , khi giảm phân tạo ra 22 = 8 kiểu giao tử, tỉ lệ bằng nhau theo sơ

đồ sau:

D ABD

B d ABd

A D AbD

b

d Abd

D aBD

B d aBd

a D abD

b

d abd

d Cá thể có kiểu gen AaBbDDEe , khi giảm phân tạo ra 22 = 8 kiểu giao tử, tỉ lệ bằng nhau theo

sơ đồ sau:

E ABDE

B –D

e ABDe

A E AbDE

b - D

e AbDe

E aBDE

B –D

e aBDe

a E abDE

b - D

e abDe

2 Xác định kiểu gen :

a Trường hợp tạo 1 kiểu giao tử:

10 = 20 Vậy kiểu gen của cá thể này gồm ba cặp gen đều đồng hợp tử và có thể một trong các trường hợp sau

DD AABBDD

BB dd AABBdd

AA DD AAbbDD

bb

ddAAbbdd

DD aaBBDD

BB dd aaBBdd

aa DD aabbDD

bb

ddaabbdd

b Trường hợp tạo ra 2 kiểu giao tử :

2 = 21 Vậy, trong 3 cặp gen phải có một cặp gen dị hợp, hai cặp gen dông hựop Kiểu gen cá thể đó có thể là một trong các trường hợp sau:

AaBBDD AABbDD AABBDd

AaBBdd AABbdd AabbDd

AabbDD aaBbDD aaBBDd

Aabbdd aaBbdd aabbDd

c Trường hợp tạo ra 4 kiểu giao tử :

4 = 22 Vậy, trong 3 cặp gen phải có 2 cặp gen dị hợp, còn lại đồng hợp Kiểu gen cá thể đó có thể là một trong các trường hợp sau:

AABbDd AaBBDd AaBbDD

aaBbDd AabbDd AaBbdd

-************* -Dạng 2:

BIẾT GEN TRỘI, LẶN - KIỂU GEN CỦA P XÁC ĐỊNH SỐ KIỂU GEN, TỈ LỆ KIỂU GEN, SỐ KIỂU HÌNH , TỈ LỆ KIỂU HÌNH Ở THẾ

HỆ SAU Các kiến thức cơ bản

Cách giải:

+Tách từng tính trạng để tìm kết quả riêng

+ kết quả chung của các tính trạng sẽ là tích của các kết quả khi xét riêng

+ Khi tính tỉ lệ kiểu gen, tỉ lệ kiểu hình ta sử dụng phép lai nhân xác xuất hay sơ đồ

phân nhánh

Bài tập: Cho A- quả tròn , a- quả dài , B -quả đỏ, b - quả xanh , D- quả ngọt, d - quả chua các cặp gen

phân li độc lập nhau

1 Không cần lập bảng, tính số kiểu gen, tỉ lệ kiểu gen, số kiểu hình đời F1 của các phép lai sau:

a P1: AaBbDd x aabbdd

b P2: AaBbDd x AaBbdd

2 Xép phép lai P3: AaBbdd x aaBbDd

a.Không cần lập bảng, hãy xác định tỉ lệ xuất hiện ở đời F1 từng kiểu gen sau:AaBbDd ;

AabbDD; aaBBDd

b Không cần lập bảng, hãy xác định tỉ lệ xuất hiện ở đời F1 từng từng loại kiểu hình sau: ( A-B-C); (aabbD-); (A-bbD-)

GIẢI

1 Quy ước gen : A- quả tròn , B - quả đỏ D - quả ngọt

a- quả dài , b - quả xanh d - quả chua

a P1: AaBbDd x aabbdd

- Xét di truyền hình dạng quả:

P: Aa x aa - F1 có 2 kiểu gen, tỉ lệ 1 Aa : 1 aa

2 kiểu hình, tỉ lệ 1 quả tròn : 1 quả dài

- Xét di truyền màu sắc quả:

P: Bb x bb  F1 có 2 kiểu gen, tỉ lệ 1 Bb : 1 bb

2 kiểu hình, tỉ lệ 1 quả đỏ : 1 quả xanh

- Xét di truyền vị quả:

P: Dd x dd  F1 có 2 kiểu gen, tỉ lệ 1 Dd : 1dd

2 kiểu hình, tỉ lệ 1 quả ngọt : 1 quả chua

- xét di truyền cả 3 cặp tính trạng :

số kiểu gen xuất hiện F1 : 2 x 2x 3 = 12 kiểu

tỉ lệ kiểu gen : ( 1 Aa: aa) (1 Bb : 1 bb ) ( 1Dd : 1 dd)

1DD  1 AaBbDD

1Bb 2Dd  2 AaBbDd

1 dd  1 AaBbdd

1Aa

1 DD  1AabbDD

1bb 2 Dd  2 AabbDd

1 dd  1Aabbdd

1DD  1 aaBbDD

1Bb 2Dd  2 aaBbDd

1 dd  1 aaBbdd

1aa

1 DD  1aabbDD 1bb 2 Dd  2 aabbDd dd  1aabbdd Số kiểu hình của F 1- 1 là 2 x 2 x 2 = 8 kiểu Tỉ lệ kiểu hình ( 1 tròn : 1 dài ) ( 1đỏ : 1 xanh ) ( 3 ngọt : 1 chua)

3 ngọt  3 tròn, đỏ, ngọt 1 Đỏ

1 chua  1 tròn, đỏ, chua 1 tròn 3 ngọt 3 tròn,xanh, ngọt 1 xanh 1 chua 1 tròn,xanh,chua

3 ngọt  3 dài, đỏ, ngọt 1 Đỏ

1 chua  1 dài, đỏ, chua 1 dài 3 ngọt 3 dài,xanh, ngọt 1 xanh 1 chua 1 dài,xanh,chua b P2: AaBbDd x AaBbdd - Xét di truyền hình dạng quả: P: Aa x Aa - F1 có 3 kiểu gen, tỉ lệ 1 AA : 2 Aa : 1 aa 2kiểu hình, tỉ lệ 3 quả tròn : 1 quả dài - Xét di truyền màu sắc quả: P: Bb x Bb  F1 có 3 kiểu gen, tỉ lệ 1BB: 2 Bb : 1 bb 2 kiểu hình, tỉ lệ 3 quả đỏ : 1 quả xanh - Xét di truyền vị quả: P: Dd x dd  F1 có 2 kiểu gen, tỉ lệ 1 Dd : 1dd 2 kiểu hình, tỉ lệ 1 quả ngọt : 1 quả chua - Xét di truyền cả 3 cặp tính trạng : số kiểu gen xuất hiện F1 : 3 x 3 x 2 = 18 kiểu tỉ lệ kiểu gen : ( 1 AA : 2Aa : 1aa) (1 BB : 2Bb :1bb ) ( 1Dd : 1 dd) =

1Dd  1AABBDd

1BB

1dd 1AABBdd 1Dd  2AABbDd 1AA 2Bb 1dd 2AABbdd 1Dd  1AAbb Dd 1bb

1dd 1AAbbdd

1Dd  1AaBBDd

1BB

1dd 1AaBBdd

1Dd  2AaBbDd

1Aa 2Bb

1dd 2AaBbdd

1Dd  1AabbDd

1bb

1dd 1Aa bbdd

1Dd  1aaBBDd

1BB

1dd 1aaBBdd

1Dd  2aaBbDd

1aa 2Bb

1dd 2aaBbdd

1Dd  1aabbDd

1bb

1dd 1aa bbdd

Số kiểu hình của F 1- 1 là 2 x 2 x 2 = 8 kiểu

Tỉ lệ kiểu hình ( 3 tròn : 1 dài ) ( 3 đỏ : 1 xanh ) ( 1 ngọt : 1 chua)

1 ngọt  9 tròn, đỏ, ngọt

3 Đỏ

1 chua  9 tròn, đỏ, chua

3 tròn

1 ngọt  3 tròn, xanh, ngọt

1Xanh 1 1chua 3 tròn,xanh, chua

1 ngọt  3 dài, đỏ, ngọt

3 Đỏ

1 chua  3 dài, đỏ, chua

1 dài

1 ngọt 1 dài,xanh, ngọt

1 xanh

1 chua 1 dài,xanh,chua

2 Xét phép lai P3: AaBbdd x aaBbDd

- Xét di truyền hình dạng quả:

P: Aa x aa - F1-3: Có 3 kiểu gen, tỉ lệ 1/2 Aa : 1/2aa

Có 2 kiểu hình, tỉ lệ 1/2 tròn : 1/2 dài

- Xét di truyền màu sắc quả:

P: Bb x Bb  F1-3: có 3 kiểu gen, tỉ lệ 1/4BB: 2/4 Bb : 1/4 bb

có 2 kiểu hình, tỉ lệ 3/4 đỏ : 1/4 xanh

- Xét di truyền vị quả:

P: Dd x dd  F1-3: có 2 kiểu gen, tỉ lệ 1/2 Dd : 1/2dd

Có 2 kiểu hình, tỉ lệ 1/2 ngọt : 1/2 chua

+ Xét di truyền cả 3 cặp tính trạng :

a tỉ lệ xuất hiện từng kiểu gen trong phép lai trên.

 Aabbdd = ½ 1/4/.1/2 = 1/16

 AaBbDd = ½ 2/4.1/2 = 4/16=1/8

 AabbDD = ½ 1/4 0 = 0

 aaBBDd =1/2 ¼.1/2=1/16

b tỉ lệ xuất hiện từng kiểu hình trong phép lai trên.

 ( A-B-C) = ½ 3/4 1/2 = 3/16

 (aabbD-) = ½ 1/4.1/2 = 1/16

 (A-bbD-) = ½ ¼ 1/2 = 1/16

LAI NHIỀU CẶP TÍNH TRẠNG

BÀI TẬP 2: Ở gà, cho rằng gen A quy định chân thấp,a- chân cao.BB- lông đen, Bb- lông đốm(trắng

đen),bb-lông trắng.Mỗi gen nằm trên 1 NST

Cho gà thuần chủng chân thấp, lông trắng giao phối với nòi gà chân cao, lông đen được F1.Tiếp tục cho F1 giao phối với nhau

GIẢI.

P: Gà chân thấp,lông trắng x Gà chân cao, lông đen AAbb aaBB

GP: Ab aB F1: AaBb - gà chân thấp,lông đốm F1 XF1: AaBb x AaBb

GF1: (AB: Ab: aB: ab) (AB: Ab: aB: ab) F2:

F2: 1 AABB : 2 AABb : 1 AAbb

2 AaBB : 4 AaBb : 2 Aabb

1 aaBB : 2 aa Bb : 1 aabb

3 gà chân thấp lông đen : 6 gà chân thấp lông đốm

3 gà chân thấp lông trắng : 2 gà chân cao lông đốm

1 gà chân cao, lông đen : 1 gà chân cao , lông trắng

Pa: gà chân thấp, lông đốm x gà chân cao, lông trắng AaBb aabb

GPa (AB: Ab: aB: ab) ab

Fa: 1 AaBb : 1Aabb : 1aaBb : 1aabb

Tỉ lệ kiểu hình là : 1 gà chân thấp lông đốm : 1 gà chân thấp lông trắng

1 gà chân cao, lông đốm : 1 gà chân cao, lông trắng