ĐỀ TÀI THIẾT KẾ BÀI HỌC

Thực hiện Hướng dẫn 896/ GDTH ngày 13 tháng 2 năm 2006 của Bộ GD & BGD&ĐT-ĐT về việc hướng dẫn điều chỉnh việc dạy và học cho học sinh Tiểu học với nhiệm vụ “Đổi mới công tác quản lý, ch

Thực hiện Quyết định số 40 / 2000-QH10

kỳ họp thứ 8, Quốc hội khoá X và Chỉ thị 14/ 2001/CT-TTg ngày 11/6/2001 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Trong những năm qua, ngành giáo dục đã từng bước đổi mới chương trình, sách giáo khoa, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Thực hiện Hướng dẫn 896/ GDTH ngày 13 tháng 2 năm 2006 của Bộ GD &

BGD&ĐT-ĐT về việc hướng dẫn điều chỉnh việc dạy và học cho học sinh Tiểu học với nhiệm vụ “Đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo và đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên; điều chỉnh một số nội dung học tập; công tác kiểm tra đánh giá học sinh”

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

Cùng với sự chỉ đạo của Ngành giáo dục,

Tổ chức tầm nhìn Thế giới huyện Triệu Phong đã tích cực hỗ trợ, tạo điều kiện cho chúng tôi được tham quan học tập mô hình dạy học tích cực ở huyện Bắc Bình - tỉnh Bình Thuận vào đầu tháng

3 năm 2006, tạo điều kiện cho chúng tôi tham dự nhiều đợt tập huấn về dạy học theo hướng tích cực, được tham dự hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm cùng các đồng nghiệp trong ngoài huyện và ngoài tỉnh

Phòng GD & ĐT Triệu Phong đã phối kết hợp với chương trình phát triển vùng Triệu phong thành lập ban Giám sát quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của ban Giám sát cấp huyện (PGD&ĐT), ban Giám sát của Tổ chức tầm nhìn Thế giới huyện Triệu Phong, ban Giám sát cấp trường và nhiệm vụ quyền hạn của giáo viên Trong quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực

ở trường Tiểu học Triệu Trung, buổi đầu chúng tôi gặp một số khó khăn sau:

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

+ Cách soạn giảng theo phương pháp cũ đã trở thành thói quen, khó chấp nhận cái mới.

+ Ngại khó, ngại khổ.

+ Thời gian đầu tư ban đầu khá nhiều, ảnh hưởng đến công việc khác, ảnh hưởng đến sinh hoạt gia đình.

+ Nhiều GV hạn chế về năng khiếu trong việc làm ĐDDH.

+ Giao tiếp của học sinh kém gây trở ngại lớn trong thời gian đầu áp dụng

Giáo viên

+ Cách tiếp cận cái mới đã khó,

việc chỉ đạo đổi mới lại càng khó

hơn.

+ Chỉ đạo đổi mới cách thiết kế bài

học theo hướng tổ chức các hoạt

động học bước đầu ít được GV đồng

tình.

+ Thiết bị dạy học bước đầu chưa

đáp ứng được nhu cầu đổi mới dạy

học.

+ Kinh phí còn hạn chế, chưa động

viên được GV tích cực.

+ Các thiết bị khác như máy tính,

Ban Giám sát cấp trường

NHỮNG KHÓ KHĂN BUỔI ĐẦU

Theo Bà Đặng Huỳnh Mai - Thứ trưởng BGD

& ĐT thì: “Nếu một giờ dạy được GV kế hoạch hoá với những hoạt động cần thiết cho cả thầy và trò chỉ trên một trang giấy thì cũng phục vụ thiết thực cho công cuộc đổi mới PP rất nhiều ”.“Chúng ta đang

còn chép quá nhiều những điều khi dạy không dùng đến, bài soạn thì dài mà chất lượng và hiệu quả sử dụng lại thấp Để được một bộ giáo án xếp loại Tốt,

GV phải mất quá nhiều thời gian để chép nhiều thông tin, ít có thời gian nghiên cứu bài dạy cũng như chuẩn bị đồ dùng dạy học”.

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

Căn cứ vào chỉ đạo của BGD & ĐT, căn cứ vào chỉ đạo của Phòng GD & ĐT Triệu Phong và kết quả tham quan, tập huấn do chương trình phát triển vùng Triệu Phong tổ chức cũng như thực tế khảo sát tiết dạy của GV các trường, chúng tôi nhận thấy rằng: Muốn đổi mới cách dạy, cách học trước hết phải đổi mới cách lập kế hoạch bài học. GV lên lớp dựa vào thiết kế đó để tổ chức cho học sinh hoạt động, tự khám phá ra kiến thức mới chứ không phải chỉ thu nhận kiến thức.

Hình thành “Mẫu thiết kế bài học”

Thiết kế này không có mục tiêu chung, ĐDDH chung như các giáo án khác mà chỉ có mục tiêu riêng cho từng hoạt động, chuẩn bị ĐDDH riêng cho từng hoạt động Phần hoạt động cụ thể phải thể hiện được: HS hoạt động nhóm mấy

(2,3,4,5 hay cả lớp); GV giao việc gì cho HS ?; các nhóm HS

làm gì, làm như thế nào để chiếm lĩnh kiến thức mới, những công việc của GV và HS đều hướng đến mục tiêu đề ra của hoạt động đó Sau khi các nhóm thảo luận xong, trưng bày kết quả và báo cáo trước lớp; các nhóm khác nhận xét, bổ sung;

GV chỉ làm trọng tài nếu các nhóm chưa thống nhất ý kiến, sau

đó kết luận và liên hệ Mỗi tiết có 3-4 hoạt động Tiết học đạt được mục tiêu của từng hoạt động coi như tiết học đó thành công.

Công việc bước đầu gặp nhiều khó khăn nên năm học 2006-2007 chúng tôi chỉ thử nghiệm soạn 1 môn Tự nhiên – Xã hội ở khối 1,2,3 và môn Khoa học khối 4,5 Sau khi giáo viên làm quen dần, năm học 2007-2008, trường Tiểu học Triệu Trung đã áp dụng đại trà với tất cả các môn học trong chương trình, 100 % giáo viên đều soạn theo thiết kế bài học mới Năm học 2008-2009, chúng tôi cho phép GV sử dụng bài soạn cũ (có

bổ sung) Năm học 2009 – 2010, theo yêu cầu thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng của BGD & ĐT, toàn thể GV soạn lại bài mới trên tinh thần thay đổi mục tiêu hoạt động thành yêu cầu cần đạt (theo chuẩn kiến thức kỹ năng) của hoạt động đó, đồng thời có yêu cầu dành riêng cho HS khá giỏi Có 15 GV soạn bằng máy

vi tính, trường đầu tư đủ giấy A4 để in bài.

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

Tổ chức tiết dạy và chia sẻ kinh nghiệm

Trong 3 năm học 2006-2007 và 2007-2008 chúng tôi tổ chức được nhiều tiết dạy chuyên đề Ngoài các chuyên đề cấp trường, chúng tôi đã chia sẻ một số tiết dạy sau:

+ 02 tiết phục vụ Hội thảo chuyên môn toàn huyện.

+ 01 tiết dạy để bà phụ trách CT TNTG tại Lào dự.

+ 06 tiết để đoàn tham quan, học tập của Phòng GD &

ĐT Hải Lăng, PGD & ĐT Hướng Hoá - tỉnh Quảng Trị, PGD &

ĐT huyện Quan Hoá - tỉnh Thanh Hoá dự và cùng chia sẻ kinh nghiệm.

+ 02 tiết dạy có sự tham dự của ông Giám đốc chương trình TNTG tại Hà Nội, chuyên viên PGD&ĐT Triệu Phong dự.

Hiện nay, Chương trình phát triển vùng đã cùng chúng tôi xây dựng đĩa CD với 2 tiết dạy: Tiết 1 – Phân môn Kể chuyện lớp Một – bài “Dê con nghe lời mẹ” do cô giáo Lê Hồ Quý Linh thực hiện Tiết 2 – Môn TN & XH lớp Hai – bài “Mặt trời và phương hướng” do cô giáo Hoàng Thị Minh Vân thực hiện.

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

Đồ dùng - thiết bị dạy học là phương tiện, là công cụ để đổi mới phương pháp dạy học Nó không chỉ là đồ dùng trực quan mà là bộ phận cấu thành của quá trình hình thành kiến thức cho học sinh Dưới sự tổ chức, hướng dẫn của GV, HS được hoạt động thông qua quan sát, nhận xét mẫu, thực hành, phát hiện vấn đề, tự giải quyết nhiệm vụ của bài để chiếm lĩnh kiến thức mới, làm cho quá trình nhận thức diễn ra tự nhiên, nhẹ nhàng, hiệu quả.

Thiết bị dạy học bao gồm :

+ Các thiết bị theo danh mục do Bộ GD ban hành

+ Nội dung, tranh ảnh trong SGK, SGK+ Đồ dùng dạy học tự làm, sưu tầm

+ Không gian lớp học Trong tham luận này, tôi không nói đến việc hướng dẫn sử dụng thiết bị dạy học trên lớp như thế nào, tôi xin nói tới khía cạnh khác

ĐỒ DÙNG - THIẾT BỊ DẠY HỌC

Tổ chức cho GV thống kê thiết bị hiện có theo từng

khối lớp Đó là thiết bị gì, phục vụ dạy bài nào, tuần nào để

từng GV có tổng quan về thiết bị để mượn trả thuận lợi, trao

đổi, học hỏi về cách sử dụng, bảo quản Thống kê những thiết

bị còn thiếu, đề xuất nhà trường trang bị, mua sắm thêm.

Tổ chức làm đồ dùng dạy học (Chủ yếu tranh vẽ, thẻ

từ, thẻ câu, phiếu học tập, trò chơi …

Huy động GV theo từng khối Dưới sự chỉ đạo của khối trưởng, GV có năng khiếu phác hoạ, GV khác vẽ lại, tô màu, thẻ từ, câu, phiếu học tập làm máy vi tính…

Các thiết bị do Bộ cung cấp cũng như tự làm với kích thước cỡ giấy A3, A4 được ép để sử dụng nhiều năm.

Xin nói thêm : Thông thường các bảng nhóm,

GV sử dụng giấy A0 để viết, vẽ, dán … Nếu làm như vậy chỉ dùng được 1 lần, tốn về kinh phí, lại khó dùng Hiện nay, Bộ đã cung cấp cho các trường bảng học nhóm, chúng tôi đã bao dán bằng ni lon trong (Loại ni lon dán xe hon da) để sử dụng được nhiều lần, kinh phí chỉ tốn 1 lần

ĐỒ DÙNG - THIẾT BỊ DẠY HỌC

CHIA SẺ CÁCH LÀM ĐDDH

Làm tranh, ảnh phục vụ cho các tiết dạy các môn: Tiếng Việt (Tranh chủ đề, tranh bài Tập đọc, tranh dạy Kể chuyện, dạy Tập làm văn, Luyện từ - Câu); tranh dạy Tự nhiên – Xã hội; Khoa; Sử; Địa; Toán…

1 Vẽ thẳng (đối với giáo viên có năng khiếu) trên giấy A3 hoặc vẽ trên giấy A4 rồi photo, tô màu, ép

2 Đối với giáo viên không có năng khiếu, ta có thể làm như sau:

a) Chụp ảnh tất cả các trang cần tranh vẽ rồi đưa vào máy tính Ví dụ: Tranh “Câu chuyện bó đũa” (TV2)

b) Nháy chuột vào “Crop” để cắt bỏ phần thừa.

CHIA SẺ CÁCH LÀM ĐDDH

d) Vào “Crop” để cắt thành các tranh nhỏ.

g) In ra A4, photo, tô màu, ép, lưu trữ …

Sau 3 năm thực hiện, chúng tôi đã đạt được kết quả như sau :

+ 100% giáo viên đều soạn bài theo hướng mới là “ Thiết kế bài học ” Hiện nay, đa số GV thích tiếp cận với cách soạn giảng này.

+ GV lên lớp đều vận dụng cách dạy mới bằng việc tổ chức các HĐ có C.lượng, nhẹ nhàng và hiệu quả.

+ Học sinh được tham gia hoạt động học tập và có phương pháp tự học khá tốt.

+ Quan hệ giao tiếp của HS rất tốt Đặc biệt, thông qua thảo luận, HS chủ động lĩnh hội kiến thức mới.

KẾT QUẢ

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

+ Học sinh hứng thú học tập, mạnh dạn, tự tin, không khí thi đua sôi nổi, đóng góp tích cực vào kết quả chung của bài học.

+ Học sinh yếu, khó khăn về học (kể cả HS KT) đều được tham gia

+ Đồ dùng DH tự làm với số lượng khá lớn, bảo quản tốt, sử dụng được nhiều năm (Đến nay, 4 khối

đã làm được hơn 2150 tranh A3, A4 (không kể thẻ

từ, bảng chơi, … nhỏ khác (Trong đó khối 1: 870; khối 2: hơn 600; Khối 3: gần 300; Khối 4: gần 400)

KẾT QUẢ

1/ Công tác quản lý, chỉ đạo trực tiếp, kiên quyết và quyết tâm cao của PGD & ĐT Triệu Phong, của BGH trường là điều kiện tiên quyết đảm bảo thành công của công cuộc đổi mới dạy học theo hướng tích cực.

2/ Nhiệt tình, tâm huyết với tinh thần trách nhiệm cao, tự giác tích cực của đội ngũ giáo viên đã đóng góp một phần vào thành công trong tổ chức dạy và học theo hướng tích cực

BÀI HỌC KINH NGHIỆM

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

3 / Để một tiết dạy có hiệu quả, ngoài thiết kế bài học cần có những ĐDDH phù hợp ĐDDH vừa là công cụ, vừa là Ptiện để đổi mới PP dạy học Nó không chỉ là đồ dùng trực quan mà là một bộ phận cấu thành của quá trình hình thành kiến thức cho

HS Dưới sự tổ chức, hướng dẫn của GV, HS được hoạt động thông qua QS, nhận xét mẫu, thực hành, phát hiện vấn đề, tự giải quyết vấn đề để chiếm lĩnh kiến thức mới, làm cho quá trình nhận thức diễn ra tự nhiên, nhẹ nhàng, hiệu quả Vì thế, mỗi GV phải tự làm thêm ĐD để dạy (ĐDDH do Bộ cung cấp chưa đáp ứng nhu cầu tổ chức hoạt động học).

BÀI HỌC KINH NGHIỆM

4/ Mỗi GV phải chịu khó đầu tư về thời gian cho công tác soạn giảng, vận động các thành viên trong gia đình đồng tình ủng hộ.

5/ Cũng như đồ dùng dạy học, không gian lớp học như: bảng từ chống loá; bàn ghế 1-2 chỗ ngồi, các bảng biểu trang trí, trưng bày sản phẩm của HS Cũng là một bộ phận quan trọng của việc dạy học theo hướng tích cực

BÀI HỌC KINH NGHIỆM

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

6/ Kinh phí đầu tư là việc không thể thiếu để quá trình đổi mới dạy học thành công Nếu GV không được tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm, nếu không có sự đầu tư, hỗ trợ về bàn ghế, vật liệu làm

đồ dùng dạy học của chương trình phát triển vùng huyện Triệu Phong thì việc đổi mới PPDH theo hướng tích cực của trường Tiểu học Triệu Trung chưa có được thành công như hiện nay

Nhân dịp này, thay mặt CB – GV trường Tiểu học Triệu Trung, tôi xin chân thành cảm ơn: Lãnh đạo và chuyên viên Phòng GD & ĐT Triệu Phong, Ban điều hành dự án huyện, lãnh đạo và các thành viên của Chương trình phát triển vùng Triệu Phong, Ban điều hành dự án xã Triệu Trung đã trực tiếp chỉ đạo, phối hợp, hỗ trợ, động viên chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ.