Đề thi HSG_Sinh 09-10

Câu 6 6 điểm: Ở chuột, gen qui định màu thân và gen qui định chiều dài của đuôi đều nằm trên NST thường và phân li độc lập với nhau.. Cho giao phối giữa chuột thuần chủng có thân xám, đ

PHÒNG GIÁO DỤC&ĐÀO TẠO

HUYỆN BUÔN ĐÔN

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI BẬC THCS CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2009-2010 Môn: SINH HỌC

Thời gian làm bài:150 phút (Không kể thời gian giao đề)

Câu 1 (2 điểm): Nêu khái quát các phương pháp nghiên cứu di truyền người? Việc

nghiên cứu di truyền người có những điểm khó khăn nào so với nghiên cứu di truyền ở động vật

Câu 2 (3 điểm): Di truyền liên kết là gì? Nguyên nhân của hiện tượng di truyền liên

kết? Vì sao ruồi giấm là một đối tượng thuận lợi trong việc nghiên cứu di truyền?

Câu 3 (3 điểm): Cho cây lúa thân cao lai với cây lúa thân thấp Trong trường hợp nào

thì kết quả ở F1 và F2 đúng với kết quả thí nghiệm của MenĐen Trường hợp nào thì không đúng? Giải thích

Câu 4 (3 điểm): Giả sử trên mạch 1 của phân tử ADN có số lượng các loại Nuclêôtít

là: A1 = 150, G1 = 300 và trên mạch 2 có: A2 = 300, G2 = 600 Dựa trên nguyên tắc bổ sung hãy tìm:

a) Số lượng Nuclêôtít các loại còn lại trên mỗi mạch đơn và số lượng từng loại Nuclêôtít của cả phân tử ADN

b) Tính chiều dài của phân tử ADN

Câu 5 (3 điểm): Dựa vào những kiến thức về di truyền học để giải thích:

- Vì sao những người có quan hệ cùng huyết thống trong vòng 3 đời thì Luật hôn nhân

và gia đình không cho phép kết hôn với nhau?

- Vì sao luật hôn nhân chỉ cho phép kết hôn 1 vợ 1 chồng

- Vì sao cấm chẩn đoán thai nhi sớm

Câu 6 (6 điểm): Ở chuột, gen qui định màu thân và gen qui định chiều dài của đuôi

đều nằm trên NST thường và phân li độc lập với nhau

Cho giao phối giữa chuột thuần chủng có thân xám, đuôi dài với chuột thuần chủng có thân đen, đuôi ngắn thu được F1 đều có thân xám, đuôi ngắn

a) Hãy xác định tính trạng trội, tính trạng lặn, qui ước gen và lập sơ đồ lai

b) Nếu cho chuột có thân xám, đuôi dài giao phối với chuột có thân đen, đuôi dài thì kết quả lai sẽ như thế nào?

c) Làm thế nào để xác định kiểu gen của con chuột có thân xám, đuôi ngắn là thuần chủng hay không thuần chủng? Giải thích và minh hoạ

Ghi chú: Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

ĐỀ CHÍNH THỨC

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GỈOI BẬC THCS CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2009-2010 Mơn: SINH HỌC

Câu 1 (2 điểm):

* Khái quát các phương pháp nghiên cứu di truyền người:

- Hai phương pháp thơng dụng trong nghiên cứu di truyền người là:

- Phương pháp nghiên cứu phả hệ: Là theo dõi sự di truyền của một tính trạng nhất định nào đĩ trên những người thuộc cùng một dịng họ qua nhiều thế hệ để nhằm xác định đặc điểm di truyền của tính trạng đĩ ở những mặt sau: (0,5 điểm)

+ Tính trạng do 1 gen hay nhiều gen quy định (0,25 điểm) + Sự di truyền của tính trạng cĩ liên quan đến yếu tố giới tính hay khơng

- Phương pháp nghiên cứu trẻ đồng sinh: Là theo dõi sự phát triển các tính trạng tương ứng của những đứa trẻ được sinh ra cùng lúc từ 1 cặp bố mẹ để nhằm kết luận về vai trị của kiểu gen đối với sự hình thành tính trạng số lượng và tính trạng chất lượng

(0,5 điểm)

* Những khĩ khăn khi nghiên cứu di truyền người:

- Việc nghiên cứu di truyền người gặp 2 khĩ khăn chính:

+ Người sinh sản chậm và đẻ ít con hơn so với động vật (0,25 điểm) + Vì những lý do xã hội, khơng thể áp dụng các phương pháp lai và gây đột biến

(0,25 điểm)

Câu 2 (3 điểm):

- Di truyền liên kết là hiện tượng một nhóm tính trạng được di truyền cùng nhau, được quy định bởi các gen trên một NST cùng phân ly trong quá trình phân bào (1 đ)

- Nguyên nhân của hiện tượng di truyền liên kết là do các gen quy định các tính trạng cùng nằm trên một NST cùng phân li về giao tử (trong giảm phân) và cùng tổ

- Ruồi giấm là một đối tượng thuận lợi trong việc nghiên cứu di truyền vì nó đẻ nhiều, dễ nuôi trong ống nghiệm, vòng đời ngắn (10-14 ngày đã cho 1 thế hệ) có nhiều biến dị đđể quan sát, số lượng NST ít (2n = 8) (1 điểm)

Câu 3 (3 điểm):

- Trường hợp kết quả F1 và F2 đúng với kết quả thí nghiệm của MenĐen Phép lai phải đảm bảo đầy đủ các điều kiện sau:

+ Tính trạng trội đem lai phải trội hồn tồn (0,5 điểm) + Tính trạng thân cao và tính trạng thân thấp phải thuần chủng (0,5 điểm) + Số lượng cá thể thu được ở thế hệ sau phải đủ lớn (0,5 điểm)

- Trường hợp khơng đúng: Nếu phép lai khơng đảm bảo đầy đủ các điều kiện trên (0,5 điểm)

Giải thích: Vì trong quá trình tiến hành thí nghiệm với nhiều đối tượng khác nhau MenĐen đều thu được kết quả tương tự khi các thí nghiệm đảm bảo được các điều kiện trên

Câu 4 (3 điểm):

a) Tính số lượng Nuclêôtít các loại còn lại trên mỗi mạch đơn:

T2 = A1 = 150 ; T1 = A2 = 300

X2 = G1 = 300 ; X1 = G2 = 600 (0,5 điểm)

* Tính số lượng từng loại Nuclêôtít của cả phân tử ADN

A = A1 + A2 = 150 + 300 = 450 (Nuclêôtít) (0,25 điểm)

T = T1 + T2 = 300 + 150 = 450 (Nuclêôtít) (0,25 điểm)

G = G1 + G2 = 300 + 600 = 900 (Nuclêôtít) (0,25 điểm)

X = X1 + X2 = 600 + 300 = 900 (Nuclêôtít) (0,25 điểm) b) Tính chiều dài của phân tử AND:

- Trong phân tử ADN: T = A ; G = X ⇒ A + G = T + X = 1/2 tổng số Nuclêôtít Tổng số Nuclêôtít: A + T + G + X = 450 + 450 + 900 + 900 = 2700

- Chiều dài của phân tử AND: (2700:2) x 3,4A0 = 4590 A0 (0,5 điểm)

Câu 5 (3 điểm):

- Trong vòng 3 đời không được phép kết hôn với nhau vì: những người có cùng quan

hệ huyết thống sẽ có nguy cơ có cùng kiểu gen lặn gây bệnh Nếu kết hôn gần làm cho các đột biến lặn có hại được biểu hiện ở cơ thể đồng hợp là suy thoái nòi giống (1 điểm)

- Luật hôn nhân chỉ cho phép kết hôn một vợ một chồng là có cơ sở khoa học vì theo thống kê ở độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi (độ tuổi kết hôn) người ta thấy tỉ lệ nam nữ có tỉ lệ xấp

- Nếu chuẩn đoán thai nhi sớm, một số người có quan niệm trọng nam khinh nữ dẫn đến những thai nhi nữ sẽ bị phá bỏ gây nên hậu quả làm mất cân bằng giới tính (1 điểm)

Câu 6 (6 điểm):

a) Xác định tính trội, tính lặn và sơ đồ lai:

* Theo đề bài ta có: P thuần chủng thân xám, đuôi dài giao phối thuần chủng thân đen, đuôi ngắn F1 đều có thân xám, đuôi ngắn

- Xét cặp tính trạng về màu thân

P : Thuần chủng thân xám x Thuần chủng thân đen

F1: Đều có thân xám Theo định luật đồng tính của Menđen, suy ra thân xám trội hoàn toàn so với thân đen

* Qui ước gen:

Gen A: Qui định thân xám; gen a: qui định thân đen (0,5 điểm)

- Xét cặp tính trạng về kích thước của đuôi

P : Thuần chủng đuôi dài x Thuần chủng đuôi ngắn

F1: Đều có đuôi ngắn Theo định luật đồng tính của Menđen, suy ra đuôi ngắn trội hoàn toàn so với đuôi dài

* Qui ước gen:

Gen B: Qui định đuôi ngắn; gen b: qui định đuôi dài (0,5 điểm)

* Sơ đồ lai:

P : Thuần chủng thân xám , đuôi dài x Thuần chủng thân đen , đuôi ngắn

AAbb aaBB

GP: Ab aB

F1 AaBb

b) Chuột thân xám, đuôi dài lai với chuột thân đen, đuôi dài

Chuột thân xám, đuôi dài mang 1 trong 2 kiểu gen sau đây: AAbb hoặc Aabb (0,25đ) Chuột thân đen, đuôi dài mang kiểu gen: aabb (0,25 điểm)

Ta có 2 phép lai sau: P : AAbb x aabb ; P : Aabb x aabb

* Sơ đồ lai 1: P : AAbb (Thân xám, đuôi dài) x aabb (Thân đen, đuôi dài)

GP : Ab ab

F1 Aabb Kiểu hình 100 % thân xám, đuôi dài (0,5 điểm)

* Sơ đồ lai 2: P : Aabb (Thân xám, đuôi dài) x aabb (Thân đen, đuôi dài)

GP: Ab, ab ab

F1 Aabb ; aabb Kiểu hình: 1 thân xám, đuôi dài: 1 thân đen, đuôi dài (0,5 điểm)

c) Để xác định chuột thân xám, đuôi ngắn thuần chủng hay không thuần chủng:

Chuột thân xám, đuôi ngắn (A- B-) có thể có kiểu gen thuần chủng (AABB), hoặc không thuần chủng AABb, AaBB hoặc AaBb

Để xác định cơ thể chuột thân xám, đuôi ngắn có thuần chủng hay không, ta dùng phép lai phân tích, bằng cách cho chuột đó lai với chuột mang tính lặn thân đen, đuôi dài (aabb) Sau đó, căn cứ vào kết quả lai để xác định (1 điểm)

* Nếu con lai đồng tính (chỉ có 1 kiểu hình), chứng tỏ cá thể mang lai chỉ tạo 1 loại

Minh hoạ: P : Thuần chủng (AABB ) x aabb

GP : AB ab

F1 AaBb

Con đồng tính thân xám , đuôi ngắn (0,25 điểm)

* Nếu con lai phân tính (có từ 2 kiểu hình trở lên), chứng tỏ cá thể mang lai tạo

nhiều loại giao tử, tức là không thuần chủng (0,5 điểm)

Minh hoạ : P : AABb ( không thuần chủng ) x aabb

GP : AB , Ab ab

F1 AaBb : Aabb Con phân tính 2 kiểu hình: 1 thân xám, đuôi ngắn : 1 thân xám, đuôi dài ( 0,25 điểm)

P : AaBB ( không thuần chủng ) x aabb

GP : AB , aB ab

F1 : AaBb : aaBb Con phân tính 2 kiểu hình: 1 thân xám, đuôi ngắn : 1 thân đen, đuôi ngắn (0,25 điểm)

P : AaBb ( không thuần chủng ) x aabb

GP : AB , Ab , aB , ab ab

F1 : AaBb : Aabb : aaBb : aabb Con phân tính 4 kiểu hình: 1 thân xám, đuôi ngắn : 1 thân xám, đuôi dài

1 thân đen, đuôi ngắn : 1 thân đen , đuôi dài (0,25 điểm)

Ghi chú: Thí sinh có thể giải nhiều cách khác nhau nếu đúng, chặt chẽ, vẫn được điểm tối đa.