TrÞnh C«ng S¬n CHO ĐỜI CHÚT ƠN Hôm chợt thấy em đi về bên kia phố Trong lòng bỗng vui như đời rất lạ Tôi tìm thấy tôi theo từng gót xa Làm lời hát ca trên đường đi Tôi tìm thấy tôi như
Trang 1(TrÞnh C«ng S¬n)
CHO ĐỜI CHÚT ƠN
Hôm chợt thấy em đi về bên kia phố
Trong lòng bỗng vui như đời rất lạ
Tôi tìm thấy tôi theo từng gót xa
Làm lời hát ca trên đường đi
Tôi tìm thấy tôi như giọt nắng kia
Làm hồng chút môi cho em nhờ
Môi thiên đường hót chim khuyên
Ôi tóc trầm ướp vai thơm
Ta nghe đời rất mênh mông
Trong chân người bước chậm chậm
Hãy còn bước đi cho bình minh lên sớm
Cho đời chút ơn biết tà áo nọ
Em là phấn thơm cho rừng chút hương
Làm lời hát ca cho trần gian
Dưới đường phố kia có người nhớ em
Nằm mộng suốt đêm trong thiên đường
Nếu quán chiếu và tiếp xúc sâu sắc với những tình khúc Tri ̣nh, mọi người sẽ
nhâ ̣n ra mô ̣t điều "Tình khúc Tri ̣nh không chỉ dừng la ̣i ở tình yêu giữa Ta và
Em, mà đó còn là tình yêu ông đã dành tro ̣n cho cuô ̣c đời bằng mô ̣t trái tim chắp
nhận: "Hạnh phúc và đau khổ nhưng vẫn ve ̣n toàn một tâm huyết tươi son đỏ cùng năm tháng"
Trong nha ̣c phẩm "Cho đời chút ơn" - Đó đâu có hẳn là tình yêu của Ta dành
cho Em - Bởi chính ca từ "Làm hồng chút môi cho em nhờ" đã thâ ̣t sự mở ra
mô ̣t cái nhìn mới cho lối tâm hồn cố nhạc sĩ
"Hôm chợt thất em đi về bên kia phố"
Lấy thời gian là mô ̣t "Hôm" và không gian là "Bên kia phố", trong cái bối
cảnh đó chợt Em xuất hiê ̣n, thoáng hồ tựa như mô ̣t bóng mây Vâ ̣y "Em" ở đây
Trang 2là ai? Rất có thể "Em" mà Tri ̣nh Công Sơn nhắc đến trong tình khúc không
hẳn là mô ̣t "Em" cu ̣ thể nào của ông; Mà "Em" vẫn có thể chính là mô ̣t thoáng hồi tưởng nào đó - Em là cuô ̣c sống, Em là kỉ niê ̣m về mô ̣t thời tuổi trẻ, hay chính "Em" là chân dung mô ̣t thời trai trẻ của ông Em ở đây là thời vàng son đã qua mà trong mô ̣t chiều đi la ̣i trên con phố quen nào, cố nhạc sĩ vô tình thấy la ̣i đươ ̣c cái hình ảnh của chính mình trong năm xưa đang về - Dù nó đến rất bất chơ ̣t, trong mô ̣t chiều không he ̣n mà gă ̣p Cho nên, khi quá khứ quay về, giữa
dòng hồi tưởng, Trịnh Công Sơn bỗng thấy trong lòng vui như "Đời rất la ̣", cái
cảm giác gă ̣p la ̣i hình ảnh - kỉ niê ̣m của chính mình trong quá khứ, giống như viê ̣c gă ̣p la ̣i cố nhân, vừa la ̣ vừa quen, vừa vui mà cũng đầy ngỡ ngàng
Và phải chăng vì thế, ca từ "Gót xa" đã xuất hiê ̣n, nó đóng vai trò làm then chốt trong trích đoa ̣n "Gót xa" mở ra hình ảnh của quá khứ đã lui về dĩ vãng, đồng thời khi ông nhớ về những hình ảnh sống đô ̣ng trong quá khứ mà cứ ngỡ như mới hôm qua đó Tri ̣nh Công Sơn đã đã tìm thấy được chính mình trong dĩ vãng thông qua giây phút hiê ̣n ta ̣i: "Tôi tìm thấy tôi trong từng gót xa" Nếu không phải là sống sâu sắc với giây phút hiê ̣n ta ̣i thì tôi nghĩ ông khó có thể tiếp xúc được với "Em" là quá khứ của mình mô ̣t cách nhiê ̣m màu như thế Bởi "Quá khứ đã qua, tương la ̣i chưa đến, sự sống chỉ được tiếp xúc trong giây phút hiê ̣n
ta ̣i", nên chỉ có những người yêu thương sâu sắc với giờ phút hiê ̣n ta ̣i, tiếp câ ̣n đươ ̣c với giờ phút hiê ̣n ta ̣i theo kiểu "Mô ̣t că ̣p môi gần" giữa Ta và Em, phải gắn bó thâ ̣t gần đến mức ấy thì sau này mới có thể dễ dàng quán tưởng la ̣i được nhiều chuyê ̣n trong quá khứ mà như chuyê ̣n đang xảy ra trong hôm nay: "Hôm chơ ̣t thấy em đi về bên kia phố", nhưng quá khứ đã thâ ̣t sự về rồi - Quá khứ về với những kỉ niê ̣m đe ̣p, ru ̣ng trên suốt đường đi là tuổi đời con người: "Làm lời hát ca trên đường đi" Có hay chăng ở đây - là ẩn du ̣ để chỉ hình ảnh trong quá khứ, hình ảnh ấy cũng có thể là hình ảnh về tuổi trẻ của con người, tuổi trẻ của ông - Mà tuổi trẻ chính là tuổi của tình yêu, những kỉ niê ̣m trong tình xưa lác đác rơi về trên đất kí ức và rơi suốt dă ̣m trình đường đi của cuô ̣c đời mỗi con người
"Tôi tìm thấy tôi như giọt nắng kia Làm hồng chút môi cho em nhờ"
Phải công nhâ ̣n khi nghe những nha ̣c phẩm của cố nha ̣c sĩ Tri ̣nh Công Sơn, những ca từ của ông đã thâ ̣t sự là những ca từ siêu hình Nó không chỉ là mô ̣t hay hai từ trong số vài bài sáng tác của ông, mà đó là cả mô ̣t hê ̣ thống ngôn ngữ siêu hình, hình ảnh siêu hình; Chẳng ha ̣n như trong trích đoa ̣n trên "Gio ̣t nắng" hay "Hồn chút môi" chính là mô ̣t điển hình như vâ ̣y - Cái thời tuổi trẻ hoă ̣c những kỉ niê ̣m ấn đâ ̣m sâu thẳm giờ đây đang trở về ro ̣i sáng trong tâm thức của tác giả Niềm vui thoát nôi làm cho tác giả như đang tìm gă ̣p la ̣i chính mình, đang tìm thấy chính mình thông qua những kí ức tuyê ̣t vời ấy, cho dù bây giờ nó đã trở thành "Gót xa" với thời phút hiê ̣n ta ̣i
Tôi rất thích hình ảnh "Nắng" trong nha ̣c khúc của ông Tri ̣nh ("Giật mình nhìn ra - ô nắng lên rồi", "Nắng thủy tinh vàng", "Nắng không gọi sầu" - Hạ
Trang 3trắng;"Trời ươm nắng cho mây hồng" - Mưa hồng ) Những "Vầng nắng"
trong những sáng tác của Tri ̣nh Công Sơn quả là đe ̣p thâ ̣t! Ông luôn biết cách
"Thay áo đổi màu" và ta ̣o dáng cho ngôn ngữ theo nàng nắng trong ông và trong lòng thính giả luôn biến chuyển bởi mô ̣t lớp ca từ mới khoác lên mình Nhưng dù nói thế nào đi chăng nữa thì "Nắng" đối với Tri ̣nh Công Sơn vẫn luôn là biểu tươ ̣ng cho niềm vui, niềm la ̣c quan, tin tưởng, yêu đời và ha ̣nh phúc Vì thế đồng nhất hóa mình với gio ̣t "Nắng" kia tức là đồng nghĩa cái tôi trong tác giả với niềm vui của cuô ̣c sống, niềm vui về những kỉ niê ̣m thời son trẻ chợt sáng lên như màu nắng trong trí nhớ của ông Ông sống với quá khứ ngay trong giây phút hiê ̣n ta ̣i, nếu nhìn vào lá, nhìn vào con đường, nhìn vào nắng tất cả đều gợi nhớ đến trong tâm hồn nha ̣c sĩ về quá khứ và nhắc nhở về những kỉ niê ̣m êm đe ̣p nào đó của cuô ̣c đời, kỉ niê ̣m về mô ̣t thưở yêu người và mô ̣t thưở yêu đời
Chiều thứ 7 buồn
( Sưu tầm)