BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC BẰNG HOẠT ĐỘNG

Tôi nhận thấy công tác bồi dưỡng chuyên môn bằng hoạt động dự giờ thăm lớp cho giáo viên trong trường tiểu học là hết sức cần thiết, nếu làm tốt công tác này sẽ giúp giáo viên học tập đư

BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC BẰNG HOẠT ĐỘNG

THĂM LỚP DỰ GIỜ

A ĐẶT VẤN ĐỀ:

I cơ sở lý luận

Giáo dục tiểu học với tư cách là một bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục phổ thông có vai trò quan trọng là hình thành cho học sinh những kiến thức cơ bản ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Việt nam Chất lượng giáo dục tiểu học do đội ngũ giáo viên tiểu học quyết định Họ là nhân tố trung tâm của quá trình thực hiện mục tiêu đào tạo Vai trò của bậc học chỉ được thể hiện và phát huy bằng chính vai trò của người giáo viên tiểu học chủ thể trực tiếp của quá trình giáo dục các em, như Nghị quyết hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã nêu: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh Giáo viên phải có đủ đức, đủ tài do đó phải đào tạo giáo viên

có chất lượng cao, thực hiện chương trình giáo dục thường xuyên, bồi dưỡng, chuẩn hoá, nâng cao phẩm chất và năng lực cho đội ngũ giáo viên.” Vì vậy muốn nâng cao chất lượng giáo dục, vấn đề mang tính chiến lược hàng đầu là phải nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên cả về trình độ, phẩm chất và năng lực,mà vấn đề nâng cao chất lượng giờ dạy là một trong những nội dung quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Có thể nói, đội ngũ giáo viên nói chung và giáo viên tiểu học nói riêng là lực lượng cốt cán biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực,đội ngũ này giữ vai trò quan trọng quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục Bởi vậy phải nhanh chóng củng cố và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên giỏi về chuyên môn, vững vàng về nghiệp vụ tay nghề, có phẩm chất đạo đức tốt, có phong cách sư phạm đẹp mới đáp ứng kịp thời xu hướng đổi mới của nền giáo dục hiện nay.Để làm được điều đó thì mỗi hoạt động trong công tác giáo dục đều phải được

chú trọng và quan tâm đúng mức Một trong những hoạt động quan trọng đó là: Dự

giờ, thăm lớp Thông qua việc làm này giúp giáo viên rất nhiều trong công tác

phát triển chuyên môn đặc biệt là trong công tác đổi mới dạy học hiện nay

Hoạt động dự giờ, thăm lớp sẽ giúp cho giáo viên chủ động tích cực hơn trong bài giảng của mình Mỗi khi có người đến dự giờ các giáo viên đều có tinh thần chuẩn

bị bài kỹ hơn, nhiều lúc còn có sự trao đổi về bài dạy trước khi đến lớp, đây là một việc làm hết sức có ý nghĩa đối với mỗi giáo viên Khi có người đến dự giờ lớp học cũng sôi nổi hơn, ý thức học tập của học sinh tốt hơn, đây là điều kiện tốt nhất

để giáo viên phát huy tính sáng tạo của học sinh đặc biệt là đối với học sinh tiểu học , các em rất thích thể hiện mình trước đám đông Việc dự giờ không chỉ giúp cho giáo viên học tập , rút kinh nghiệm nhiều vấn đề trong dạy học mà còn giúp cho họ phát huy những sáng tạo trong xử lý các tình huống , thông qua việc xử lý tình huống của đồng nghiệp giáo viên sẽ khắc phục được những thiếu sót trong quá trình dạy học

II Cơ sở thực tiển.

Hoạt động dự giờ của các giáo viên hiện nay nói chung và của giáo viên tiểu học nói riêng có thể nói chưa thực sự đạt hiệu quả như mong muốn xuất phát từ thực tế hầu như các giáo viên còn chưa tự giác tích cực dự giờ của đồng nghiệp bởi tâm lý

e ngại và cho rằng đi dự giờ tức là kiểm tra tiết dạy của giáo viên, do đó việc dự giờ phần lớn chỉ do cán bộ chỉ đạo chuyên môn Nói đến dự giờ tức là nói đến hoạt động của các chuyên viên phòng, sở giáo dục,của hiệu trưởng, hiệu phó , tổ trưởng chuyên môn trong khi lẽ ra việc làm này phải là việc làm thường xuyên của mỗi giáo viên Giáo viên hầu như chỉ tham gia dự giờ trong các hoạt động mang tính chất thao giảng chào mừng các ngày kỷ niệm trong năm

Tôi nhận thấy công tác bồi dưỡng chuyên môn bằng hoạt động dự giờ thăm lớp cho giáo viên trong trường tiểu học là hết sức cần thiết, nếu làm tốt công tác này sẽ giúp giáo viên học tập được lẫn nhau, phát huy tối đa sự sáng tạo và năng động của mỗi giáo viên Cũng từ đó giúp giáo viên nắm vững phương pháp dạy của từng môn,

có hình thức tổ chức các tiết học linh hoạt, sáng tạo, giúp họ bình tĩnh, tự tin khi lên lớp, từ đó nâng cao trình độ, nghiệp vụ tay nghề

Để hưởng ứng cuộc vận động đổi mới công tác quản lý nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục trong các nhà trường mà ngành giáo dục đã phát động, trong mấy năm qua, trường chúng tôi đã có những sáng kiến trong việc tổ chức cho giáo viên dự giờ thăm lớp thường xuyên và thực sự đã giúp giáo viên rất nhiều trong việc phát triển chuyên môn Từ những nhận thức và các hoạt động đã làm tôi mạnh dạn chọn

đề tài: "Bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên bằng hoạt động dự giờ,

thăm lớp."

III.Đặc điểm tình hình :

1 Thuận lợi:

Về cơ sở vật chất của nhà trường khang trang có đầy đủ các phòng học, phòng chức năng đảm bảo đủ các điều kiện phục vụ hoạt động dạy học

-Đội ngũ Ban giám hiệu nhiệt tình ,năng động, vững vàng về chuyên môn, có năng lực quản lý

- Tập thể cán bộ giáo viên, nhân viên trong trường đoàn kết cùng quyết tâm phấn đấu xây dựng trường tiên tiến và trường đạt chuẩn Quốc gia Nhà trường có đội ngũ cán bộ, giáo viên trẻ các đồng chí giáo viên tâm huyết với nghề, luôn yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao, luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao

- Được sự quan tâm của Uỷ ban nhân dân phường tạo điều kiện giúp đỡ, động viên

để nhà trường hoàn thành nhiệm vụ của ngành

- Các bậc phụ huynh khá quan tâm , có sự phối hợp khá chặt chẽ với nhà trường trong việc thống nhất các biện pháp giáo dục học sinh, tích cực ủng hộ nhà trường

về tinh thần và cơ sở vật chất.Bên cạnh những thuận lợi, nhà trường còn gặp một số khó khăn sau:

3 Khó khăn:

- Đội ngũ giáo viên trẻ năng động, sáng tạo song kinh nghiệm giảng dạy còn hạn chế Một số giáo viên cập kề tuổi nghỉ hưu nên hạn chế đến khả năng nhanh nhẹn hoạt bát và sáng tạo,đặc biệt là hạn chế trong việc soạn giảng bằng giáo án điện tử

-Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của con cái , đời sống của phụ huynh phần đa là thuần nông nên điều kiện đầu tư cho con em còn hạn chế

- Một bộ phận giáo viên quan niệm về vấn đề dự giờ thăm lớp chỉ là công việc thao giảng hay kiểm tra đánh giá nên thường cảm giác gò bó khi dự giờ thăm lớp và có khi chỉ là hoạt động mang tính hình thức

B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1 Hoạt động của cán bộ quản lý chuyên môn

Đầu năm học, sau khi đã ổn định nề nếp trường lớp hoạt động dạy và học tiến hành đều đặn, Ban giám hiệu nhà trường, tổ trưởng chuyên môn, tiến hành dự giờ tất cả các giáo viên nắm bắt tình hình chung Sau mỗi tiết dạy, Ban giám hiệu và tổ trưởng xây dựng ý kiến và thống nhất nhận xét về những mặt mạnh , mặt hạn chế trong từng tiết dạy dựa vào phiếu đánh giá chung của bậc học lần lượt các bước cơ bản là: nội dung lượng kiến thức cần truyền đạt, hình thức tổ chức, phương pháp truyền đạt, câu hỏi dẫn dắt , sử dụng các thiết bị dạy học, lời nói cử chỉ, âm lượng, bao quát đối tượng Sau đó trao đổi góp ý với giáo viên được dự giờ Tiếp theo là phân loại giờ dạy để tiện theo dõi trong quá trình

Căn cứ vào phiếu đánh giá của bộ giáo dục đào tạo mà hướng dẫn giáo viên cách quan sát nhìn nhận một tiết dạy như sau:

Bước 1: Chuẩn bị

- Xác định mục đích dự giờ

- Xác định vị trí của giờ dự trong tiến độ thực hiện chương trình

- Nắm được mục đích yêu cầu, nội dung của bài giảng và những dự kiến thực hiện bài giảng của giáo viên

- Nghiên cứu nắm vững tình hình học tập của học sinh lớp sẽ dự

- Phác thảo nội dung cần quan sát

- Xác định phương pháp kiểm tra tri thức, kĩ năng của học sinh sau giờ học

Bước 2: Tiến hành dự giờ

Là hệ thống những quan sát về diễn biến thực tế của giờ lên lớp nhằm thu thập những thông tin phục vụ cho mục đích dự giờ Người dự phải làm tốt việc ghi chép để sau đó tái hiện được những tình huống dạy học cơ bản nhằm cho phép đánh giá bài học đó theo tiếp cận hệ thống

- Khi dự giờ, giáo viên cần chú ý quan sát những vấn đề sau:

- + Nội dung bài giảng: Nội dung có phù hợp với yêu cầu chương trình và SGK, phù hợp với trình độ tiếp thu của học sinh không? Nội dung có chính xác, hệ thống và có đảm bảo tính giáo dục không?

- + Phương pháp làm việc của thầy và trò: Thầy kiểm tra, cho điểm đánh giá học sinh như thế nào? Giảng bài mới ra sao? ( Giới thiệu bài, dẫn dắt học sinh tiếp thu kiến thức mới ( chú ý các phương pháp dạy học mà giáo viên đang sử dụng ) Rèn luyện kỹ năng, củng cố kiến thức cho học sinh như thế nào? Phát huy tính tích cực tự giác của học sinh, động viên cả lớp tham gia vào quá trình dạy học ( quan sát họat động của thầy và họat động trò ) Chú ý đến mọi học sinh trong lớp giúp các em đều nắm được bài

- + Sử dụng đồ dùng dạy học trên lớp như thế nào? Có hiệu quả không?

- + Tổ chức nề nếp tự học, công việc tự làm của học sinh trên lớp, không khí học tập của học sinh trong lớp

- + Hệ thống câu hỏi và bài tập rèn kỹ năng: đánh giá số lượng và chất lượng câu hỏi và bài tập

- + Vấn đề vệ sinh sức khỏe: giờ giấc ra vào lớp, tư thế ngồi học của học sinh trong lớp

- + Đánh giá chất lượng của tiết học và kết quả học tập của học sinh

- * Chú ý: Tùy vào mục đích dự giờ mà giáo viên nhấn mạnh yêu cầu nào cho thích hợp

- Bước 3: Phân tích và đánh giá giờ dạy :

- * Phân tích giờ dạy:

Phân tích giờ dạy là sự khái quát hóa sư phạm nâng những nhận xét cụ thể thành những nhận định tổng quát hơn và nêu lên các lý lẽ của những nhận định đó bằng cách xác định tất cả các mối liên hệ của những hiện tượng quan sát được với các căn cứ khoa học của tâm lý học và giáo dục học từ phiếu đánh giá tiết dạy

Phân tích giờ học trên lớp là chỉ ra các ưu khuyết điểm và nguyên nhân của chúng trong 3 thành tố của nó:

+ Họat động dạy của giáo viên: công tác chuẩn bị, nội dung kiến thức, phương pháp dạy học, sử dụng ĐDDH, phân phối thời gian

+ Họat động học của học sinh : Nề nếp học tập, phương pháp học tập,khả năng tiếp thu kiến thức kỹ năng, kết quả học tập

+ Quan hệ giao tiếp: Quan hệ Thầy-Trò; quan hệ Trò-Trò; việc xử lý tình huống xảy ra trong giờ học của giáo viên,của học sinh

Phân tích kết quả bài kiểm tra làm cơ sở cho việc trao đổi, góp ý cho giáo viên

* Đánh giá giờ dạy:

Đánh giá giờ dạy là kết quả của những suy luận lôgíc bắt nguồn từ kết quả giờ dạy trên lớp và những nhận định có được trong giai đọan phân tích bằng cách so sánh chúng với mục tiêu của giờ lên lớp và với yêu cầu dự giờ

Đánh giá một giờ dạy là nêu ra kết quả của giờ học đó ( mức độ đạt so với mục tiêu bài giảng, kết quả học tập của học sinh có đạt với yêu cầu mà giáo viên đặt ra hay không? ) và chỉ ra trình độ lao động của người dạy ( trình độ kiến thức, khả năng giảng dạy, tinh thần trách nhiệm ) cũng như đặc tính lao động học tập của học sinh ( kiến thức và kỹ năng, năng lực nhận thức, thái độ học tập ) trong quá trình dạy học của bài học đó

Đánh giá giờ dạy theo “tiêu chuẩn phiếu đánh giá tiết dạy của bộ” trên

cơ sở phân tích như trên Tuy nhiên, tiêu chuẩn chung nhất để đánh giá 1 giờ dạy là: Nội dung, phương pháp, Cách tổ chức , kết quả Một giờ dạy giỏi là phải nội dung kiến thức chính xác, đảm bảo các yêu cầu chuẩn kiến thức kỹ năng Đảm bảo tính hệ thống, làm rõ các nội dung trọng tâm ,cĩ nội dung phù hợp với mọi đối tượng học sinh Thực hiện việc dẫn dắt trong hình thành kiến thức,cĩ biện pháp rèn luyện kỹ năng, qua đĩ phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo cho học sinh trong tiếp nhận và vận dụng kiến thức,hầu hết học sinh nắm được kiến thức cơ bản , trọng tâm , cĩ khả năng vận dụng kiến thức vào giải bài tập hay giải quyết các vấn

đề cĩ liên quan Chúng ta không thể đồng ý với kiểu đánh giá giờ lên lớp là tốt hay chưa tốt chỉ căn cứ một cách hời hợt, phiến diện ở chỗ giáo viên áp dụng phương pháp này hay phương pháp kia hay không, ở chỗ có sử dụng ĐDDH hay không mà cần xem giáo viên sử dụng có hiệu quả không? Vấn đề đặt ra là không phải dùng nhiều hay ít câu hỏi mà là câu hỏi đặt ra có đúng lúc không, đúng yêu cầu hay không, dẫn dắt câu hỏi để đưa các nội dung của bài học cĩ lơgic

và khoa học khơng?

Khi phân tích, đánh giá giờ dạy, giáo viên cần ghi chép cụ thể những ý kiến nhận xét của mình và những ý cần góp ý cho giáo viên để chuẩn bị cho cuộc trao đổi đạt hiệu quả cao nhất

Buớc 4: Trao đổi với giáo viên

Giáo viên phải trả lời được câu hỏi:

Mục tiêu của giờ dạy là gì? ( Nội dung kiến thức, những kỹ năng cần rèn cho học sinh, hình thành phương pháp học tập cho học sinh,giáo dục tư tưởng tình cảm,giáo dục tinh thần thái độ học tập qua bài dạy )

Hãy đánh giá xem mục tiêu đã đạt bao nhiêu %? Đâu là chứng cứ để đánh giá giờ học đã đạt tỉ lệ đó?

2.Hoạt động của tổ chuyên mơn trong cơng tác dự giờ thăm lớp

Trường chúng tơi cĩ hai tổ chuyên mơn: tổ 1-2-3 và tổ 4-5 , cĩ 5 nhĩm thuộc 5 khối lớp ,cĩ 17 giáo viên đứng lớp ở các mơn văn hố cũng như các mơn chuyên,

do đĩ việc dự giờ thăm lớp của các giáo viên nếu khơng thực hiện tốt sẽ mất đi một

cơ hội tốt để giáo viên phát triển được chuyên mơn cho mình Vì vậy, chúng tơi đã chỉ đạo các tổ chuyên mơn, các nhĩm tích cực, chủ động trong cơng tác dự giờ thăm lớp đối với mỗi giáo viên.Hàng tuần, chúng tơi đều cĩ lịch cụ thể cho mỗi tổ chuyên mơn sinh hoạt, mỗi tổ được bố trí sinh hoạt một buổi trong tuần để cán bộ quản lí chuyên mơn đi sâu sát hơn trong việc nắm bắt tình hình hoạt động chuyên mơn của mỗi tổ khối Trong các buổi sinh hoạt chuyên mơn, các tổ trưởng tổ chức điều hành việc trao đổi bài giữa các thành viên, ngồi ra nhiệm vụ mà chúng tơi đặt lên hàng đầu đĩ là tổ chức dự giờ đối với mỗi giáo viên trong các tổ khối.Sau khi sinh hoạt chuyên mơn, thường các giáo viên sẽ đưa ra những vướng mắc trong chuyên mơn của mỗi tuần, trên cơ sở đĩ chúng tơi chỉ đạo các tổ chuyên mơn lập

kế hoạch để thành lập các chuyên để đổi mới dạy học Mỗi tổ sẽ thành lập một chuyên đề bàn về những vướng mắc chung nhất đối với mỗi giáo viên, tổ trưởng

chuyên môn sẽ trực tiếp chỉ đạo chuyên đề, Hiệu phó chỉ đạo chung các tổ Hầu như tuần nào chúng tôi cũng tổ chức được ít nhất một chuyên đề của một tổ khối Trong mỗi tiết dạy chuyên đề chúng tôi đều chọn các giáo viên dạy một cách phù hợp và thường chia ra để tạo điều kiện cho mỗi giáo viên đều có cơ hội tham gia chuyên đề một cách có hiệu quả nhất Vai trò của tổ trưởng chuyên môn và Hiệu phó trực tiếp chỉ đạo giáo viên rút kinh nghiệm sau mỗi giờ dạy chuyên đề

3 Hoạt động dự giờ thường xuyên của các giáo viên:

Khác với cách làm trước đây, các giáo viên hầu như chỉ được tham gia dự giờ nhân dịp các ngày lễ mang tính chất thao giảng của mỗi giáo viên (Mỗi dịp kỉ niệm, các giáo viên thường đăng kí tham gia thao giảng một tiết dạy để chào mừng và các giáo viên trong tổ khối đến dự giờ) do đó việc tổ chức rút kinh nghiệm cho mỗi tiết dạy còn rất hạn chế, phần lớn các giáo viên chỉ dự giờ chứ ít khi rút kinh nghiệm vì cho rằng đó là tiết dạy chào mừng Cũng chính vì lí do trên mà công tác dự giờ của giáo viên kém hiệu quả, giáo viên chưa thực sự ý thức tự giác trong trao đổi bài với đồng nghiệp và dần đánh mất cơ hội tham gia góp ý bài dạy cho đồng nghiệp, các đóng góp ý kiến thường chỉ tập trung vào các cán bộ chỉ đạo như Tổ trưởng hay Hiệu trưởng, Hiệu phó Xuất phát từ những thực tế đó, mấy năm gần đây chúng tôi

đã chú ý khắc phục để đưa ra những cách làm khác nhau giúp giáo viên tích cực chủ động hơn trong việc dự giờ thăm lớp

Căn cứ vào thời khoá biểu trên lớp của mỗi giáo viên, chúng tôi đã cùng với các tổ trưởng chuyên môn lên lịch dự giờ cụ thể cho mỗi giáo viên Trước đây các giờ trống, mọi người thường không biết làm gì thì nay đã có lịch cụ thể để giáo viên đến dự giờ các đồng nghiệp Việc làm này đã giúp giáo viên tự giác, tích cực hơn rất nhiều trong hoạt động dự giờ Nếu như trước đây giáo viên e ngại không đến dự giờ đồng nghiệp vì làm họ mất tự nhiên và nhiều người không thông cảm cho rằng người đi dự là tinh vi này nọ, thì nay giáo viên đã chủ động hơn vì có lịch cụ thể Đây là một hoạt động theo chúng tôi là rất có hiệu quả, người dạy thì chủ động về

bài dạy do đó chất lượng bài dạy sẽ cao hơn rất nhiều, còn người dự thì không phải chỉ được dự giờ trong nhưng đợt thao giảng mà một tuần đảm bảo dự được 1-2 tiết Sau mỗi tiết dạy, cả người dạy và người dự đều rút được kinh nghiệm để chủ động hơn cho các bài sau

4 Hoạt động rút kinh nghiệm giờ dạy của giáo viên:

Đây có thể nói là một hoạt động quan trọng nhất trong việc dự giờ, thăm lớp Nắm được vai trò và ý nghĩ của hoạt động đó, chúng tôi đã chủ động giúp giáo viên thực hiện tốt nhất quyền tự chủ của mình Khác với cách làm trước đây, giáo viên ít khi được góp ý bài dạy của đồng nghiệp hoặc có góp ý cũng rất e dè chưa mạnh dạn thì nay chúng tôi đã tạo điều kiện để giáo viên khắc phục tình trạng này bằng cách cho giáo viên ghi lại những ý kiến đóng góp của mình vào phiếu dự giờ, khi sinh hoạt chuyên môn, mỗi giáo viên dựa vào phiếu đó để phát biểu ý kiến xây dựng tiết dạy Nếu trong tiết dạy có nhiều ý kiến đóng góp trái ngược nhau thì Tổ trưởng sẽ trực tiếp thống nhất ý kiến với các giáo viên để đi đến kết luận và có thể chỉ đạo giáo viên dạy lại tiết dạy đó để mỗi giáo viên thực sự hết những thắc mắc băn khoăn về tiết dạy

Một điểm cũng rất quan trọng là chúng tôi đã chủ động đưa các giáo viên đến dự các tiết dạy cùng nhau của các giáo viên khác nhau, trên cơ sở đó giáo viên dự giờ

sẽ rút kinh nghiệm qua mỗi tiết dạy và sẽ học được ở mỗi người dạy cách chủ động sáng tạo khi xử lí tình huống

C kẾT QUẢ THỰC HIỆN

Qua quá trình thực hiện công tác này, tôi thấy mỗi tiết dạy của giáo viên ngày được

bổ sung đầy đủ hơn.Trước đây có những tiết dạy tồn tại nhiều chẳng hạn như phân phối thời gian không hợp lý, câu hỏi đưa ra khó hiểu, chuyển tiếp giữa các phần chưa lô gics chưa hợp lí, thì nay đã tiến bộ hơn nhiều Nhiều tiết dạy nhẹ nhàng,

sử dụng phương pháp hợp lí nhuần nhuyễn giữa cô và trò phát huy tính sáng tạo