KINH DOANH QUYỀN PHÁT THẢI

Nghị định thư Kyoto đưa ra cam kết đối với các nước phát triển về việc cắt giảm lượng phát thải các khí gây hiệu ứng nhà kính phải thấp hơn mức phát thải của năm 1990.. Trong đó có 36 nư

KINH DOANH QUYỀN PHÁT THẢI

Kể từ sau cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2, hàng loạt các máy móc thiết bị công nghiệp được ra đời, bên cạnh những mặt tích cực do nó mang lại thì vấn đề ô nhiễm môi trường sản sinh từ khí thải của các nhà máy đã trở nên báo động Sự sống của trái đất thực sự được bảo vệ bởi chính bầu khí quyển với các khí nhà kính như O3, CO2, CH4, N2O Các khí này với nồng độ hợp lý thì

sẽ đảm bảo cho cuộc sống của sinh vật được diễn ra bình thường Tuy nhiên, trong quá trình phát triển công nghiệp mạnh mẽ trên thế giới, đặc biệt là trong những thập niên cuối của thế kỷ XX, bằng việc khai thác và đốt nhiên liệu hóa thạch, khai thác mỏ, khai thác rừng, sản xuất lương thực, chăn nuôi, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xử lý chất thải đã thải vào khí quyển một lượng khổng

lồ các khí nhà kính, làm cho nhiệt độ trung bình của trái đất gia tăng với tốc độ chưa từng có trong lịch sử

Nồng độ các khí hiệu ứng nhà kính không ngừng tích lũy trong bầu khí quyển gây nên tình trạng nóng lên toàn cầu, biến đổi khí hậu trái đất, tác động lớn đến môi trường sinh thái và gây nhiều tác động có hại đối với sức khỏe con người Theo cách gọi của một số nhà khoa học thì đây chính là "Chủ nghĩa khủng bố chiến lược và toàn cầu" của thế kỷ XXI

* Biến đổi khí hậu gây nhiều tác hại

- Nước triều dâng làm cho các vùng ven biển thấp, rừng ngập mặn, nhiều quốc đảo sẽ bị ngập, thậm chí có thể sẽ không còn tên trên bản đồ thế giới

- Làm biến động dòng chảy của các sông ngòi, phá vỡ nhiều công trình trên các dòng chảy

- Ảnh hưởng tới mùa màng, lụt lội kèm theo hạn hán cục bộ, làm thay đổi

hệ sinh thái rừng, tăng nguy cơ diệt chủng một số động vật, thực vật quý hiếm

- Ảnh hưởng tới sức khỏe con người, gia tăng dịch bệnh

- Đe dọa các công trình hạ tầng, hệ thống giao thông và các khu dân cư vùng ven biển

Hình 8.1 Trái đất đứng trước nguy cơ xảy ra nhiều thảm họa lớn do sự biến đổi

khí hậu

8.1 CƠ SỞ RA ĐỜI CỦA CƠ CHẾ BUÔN BÁN QUYỀN PHÁT THẢI 8.1.1 UNFCCC

UNFCCC là tên viết tắt của cụm từ tiếng Anh, được dịch ra tiếng Việt là Công ước khung của Liên hợp quốc tế về Biến đổi khí hậu Trước những hiểm họa và thách thức lớn đối với toàn nhân loại, liên hợp quốc đã tập hợp nhiều nhà khoa học, chuyên gia trên thế giới tham gia các cuộc họp và đi đến thống nhất, cần có một công ước quốc tế về biến đổi khí hậu và coi đó là cơ sở pháp lý để tập trung cộng đồng thế giới đối phó với những diễn biến tiêu cực của biến đổi khí hậu Và công ước khung của liên hợp quốc về biến đổi khí hậu đã được chấp nhận vào 9/5/1992 tại trụ sở của liên hợp quốc ở New York

Đã có 155 lãnh đạo của các nước trên thế giới ký công ước này tại Hội nghị môi trường và phát triển ở Rio de Janeiro, Brazil vào tháng 6/1992, trong đó có chính phủ Việt Nam Mục tiêu cuối cùng của UNFCCC là ổn định nồng độ khí nhà kính trong khí quyển ở mức độ có thể chấp nhận được nhằm ngăn ngừa sự can thiệp nguy hiểm của con người đối với khí hậu Các nước trên thế giới được UNFCCC phân chia thành 2 nhóm nước:

- Nhóm 1 thuộc Annex I, gồm các nước phát triển với lượng phát thải khí nhà kính rất lớn

- Nhóm 2 không thuộc Annex I, gồm các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam

8.1.2 Nghị định thư Kyoto - nền tảng ra đời cơ chế buôn bán quyền phát thải

Trước tình trạng biến đổi khí hậu diễn ra theo chiều hướng xấu, tại Kyoto (Nhật Bản) đã diễn ra hội nghị về môi trường thế giới lần thứ 3 vào tháng 12/1997 Hội nghị này đã thông qua một nghị định gọi là nghị định thư Kyoto (Kyoto Protocol) Nghị định thư Kyoto đưa ra cam kết đối với các nước phát triển về việc cắt giảm lượng phát thải các khí gây hiệu ứng nhà kính phải thấp hơn mức phát thải của năm 1990 Cụ thể là trong thời kỳ cam kết từ 2003 -

2012, phải giảm trung bình là 5,2% (ước tính 2.700 - 4.700 triệu tấn CO2 tương đương); trong đó EU giảm 7%, Hoa Kỳ giảm 7% và Nhật Bản giảm 6%

Nghị định thư Kyoto là một nghị định liên quan đến chương trình khung về vấn đề biến đổi khí hậu (Framework Convention on Climate Change) mang tầm quốc tế của liên hợp quốc với mục đích cắt giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính

Kể từ tháng 11/2007 đã có 175 nước kí kết tham gia chương trình này Trong đó có 36 nước phát triển (với liên minh Châu Âu được tính là một) được yêu cầu phải có hành động giảm thiểu khí thải nhà kính mà họ đã cam kết cụ thể trong nghị trình (lượng khí này chiếm hơn 61.6% của lượng khí của nhóm các nước thuộc Annex I cần cắt giảm) Nghị định thư cũng được khoảng 137 nước đang phát triển tham gia kí kết trong đó gồm cả Brazil, Trung Quốc và Ấn Độ nhưng không chịu ràng buộc xa hơn các vấn đề theo dõi diễn biến và báo cáo thường niên về vấn đề khí thải

Theo điều khoản 25 của nghị định thư, thời gian hiệu lực sẽ được tính sau thời gian 90 ngày kể từ khi nghị định đã có đủ 55 quốc gia tham gia kí kết và lượng khí thải của các nước này phải chiếm ít nhất 55% lượng CO2 do các nước phát triển tham gia ký kết nghị định thư Kyoto thải ra vào năm 1990 Điều kiện thứ nhất được thỏa mãn vào ngày 23 tháng 5 năm 2002 khi số lượng 55 nước tham gia đạt được với chữ ký của Iceland, trong khi điều kiện thứ hai phải đến ngày 18 tháng 11 năm 2004 mới đạt được với sự tham gia của Nga Không lâu sao đó, nghị định thư Kyoto đã chính thức có hiệu lực cho tất cả các bên tham gia ký kết, đó là ngày 16 tháng 2 năm 2005

Nghị định thư Kyoto đưa ra 3 cơ chế mềm dẻo cho các nước phát triển thực hiện cam kết, đó là cơ chế phát triển sạch (CDM), cơ chế thương mại quyền phát thải quốc tế (IET) và cơ chế đồng thực hiện (JI)

8.1.3 Cơ chế phát triển sạch (CDM)

Cơ chế phát triển sạch (CDM) là một cơ chế đối tác đầu tư giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển CDM cho phép và khuyến khích các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp của các nước phát triển đầu tư, thực hiện các dự án giảm phát thải khí nhà kính tại các nước đang phát triển và nhận được tín dụng dưới dạng “giảm phát thải được chứng nhận (CERs)” Khoản tín dụng này được tính vào chỉ tiêu giảm phát thải khí nhà kính của các nước phát triển, giúp các nước này thực hiện cam kết giảm phát thải định lượng khí nhà kính

Như vậy, thay vì cố gắng thực hiện giảm phát thải ngay tại nước mình bằng các biện pháp như đầu tư, đổi mới, cải tiến công nghệ…với chi phí tốn kém hơn

và hiệu quả thường không cao; các nước công nghiệp hóa sẽ tiến hành các dự án CDM đầu tư vào các nước đang phát triển chưa bị ô nhiễm môi trường nặng, trình độ công nghệ chưa cao để giảm phát thải với hiệu quả cao hơn Nhờ thế, các nước công nghiệp hóa triển khai các dự án CDM cũng được coi là đã thực hiện các cam kết của mình về giảm phát thải định lượng theo Nghị định thư Kyoto, góp phần vào mục tiêu chung là giảm phát thải khí nhà kính vào trong khí quyển, hạn chế sự biến đổi khí hậu trái đất Bằng cách này, các dự án CDM đem lại lợi ích môi trường và kinh tế cho cả hai phía (phía các nước công nghiệp hóa (các nhà đầu tư dự án CDM) và phía các nước đang phát triển (các nước tiếp nhận dự án CDM))

Về mặt kinh tế, nguồn tài trợ từ các dự án CDM sẽ giúp các nước đang phát triển đạt được mục tiêu kinh tế - xã hội, môi trường và phát triển bền vững, chẳng hạn như giảm ô nhiễm không khí và nước, cải thiện sử dụng đất, nâng cao phúc lợi xã hội, xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm hay giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch… Ở mức độ toàn cầu, thông qua các dự án giảm phát thải, CDM có thể khuyến khích đầu tư quốc tế, thúc đẩy cung cấp nguồn lực cần thiết cho tăng trưởng kinh tế ở nhiều nơi, nhiều khu vực trên thế giới

Về mặt tư cách chủ thể, để tham gia vào dự án CDM, các nước phải đáp ứng được 3 yêu cầu cơ bản theo nghị định thư Kyoto là:

- Phải phê chuẩn nghị định thư Kyoto

- Tự nguyện tham gia CDM

- Thành lập cơ quan quốc tế về CDM

Ngoài ra, các nước công nghiệp hóa phải thuộc danh sách các nước trong Annex I và đáp ứng đủ một số điều kiện củ thể theo điều 3 của nghị định thư Kyoto

Về phạm vi ứng dụng, các dự án CDM thích hợp với các lĩnh vực chủ yếu gồm:

- Nâng cao hiệu quả cung cấp và sử dụng năng lượng

- Tiết kiệm năng lượng và năng lượng tái sinh

- Chuyển đổi nhiên liệu và công nghệ sạch

- Nông nghiệp và lâm nghiệp (thu hồi và hấp thụ khí phát thải)

- Các quá trình sản xuất công nghiệp phát thải khí nhà kính…

Yêu cầu cho việc xây dựng một dự án CDM cần nhấn mạnh đến tính cụ thể, xác thực và có thể thu được kết quả rõ ràng (có thể đo đếm được) Về mặt cấu trúc, nói chung một dự án CDM sẽ được triển khai qua 7 bước, hình thành nên một quy trình thống nhất được mô tả dưới đây:

Thiết kế và xây dựng dự án

Phê duyệt quốc gia

Phê duyệt/đăng ký

Tài chính dự án

Giám sát

Thẩm tra/chứng nhận

Ban hành CERr

Tài liệu thiết kế dự án Báo cáo giám sát Báo cáo thẩm tra/báo cáo chứng nhận/đề nghị ban hành CERr

Cơ quan thực hiện A

Các nhà đầu tư

Ban chấp hành/Cơ quan

đăng ký

Các bên tham gia

Hình 8.2 Quy trình dự án CDM

Ở khía cạnh tài chính, theo quy định, các dự án CDM thành công được chứng nhận CER nhưng cũng phải nộp một mức phí là 2% và được đưa vào một quỹ riêng (gọi là quỹ thích ứng) để giúp các nước đang phát triển thích nghi với các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu Ngoài ra, một số khoản thu khác sẽ góp phần thanh toán các chi phí quản lý CDM Tuy nhiên, dự án CDM tại các nước kém phát triển có thể không phải chịu mức phí Quỹ thích ứng và các chi phí quản lý

Trên bình diện quốc tế, để triển khai và giám sát dự án CDM, mỗi quốc gia cần phải có ban chấp hành (được thành lập theo nghị định thư Kyoto) thực hiện chức năng duy trì việc đăng kí và giám sát CDM Đối với mỗi quốc gia thành viên, trước khi tham gia CDM phải thành lập một Cơ quan quốc gia về CDM để đánh giá, phê duyệt các dự án, đồng thời là đầu mối để phối hợp với quốc tế Phương pháp luận chủ yếu để tính toán hiệu quả của dự án CDM là so sánh lượng phát thải ước tính của dự án với các phát thải tham chiếu (gọi là phát thải đường cơ sở) Mặc dù, hiện nay có 3 phương pháp luận đường cơ sở phổ biến, nhưng ở Việt Nam thực tế chỉ áp dụng được một phương pháp, đó là dựa trên số liệu các phát thải hiện tại hoặc trong quá khứ thích hợp (phương pháp nội suy)

Về lợi ích quốc gia thu được từ các dự án CDM là các nước đang phát triển

sẽ nhận được các nguồn tài chính cho mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển bền vững, chuyển giao công nghệ, nâng cao và bảo tồn hiệu quả sử dụng năng lượng, sản xuất năng lượng theo hướng bền vững, xóa đòi giảm nghèo, tăng cường phúc lợi xã hội và các lợi ích môi trường địa phương Đối với các nước phát triển, lợi ích rõ rệt nhất là giảm chi phí tuân thủ nghị định thư Kyoto bằng cách đầu tư dự án CDM tại các nước đang phát triển và được công nhận là đã thực hiện các cam kết giảm phát thải khí nhà kính trên phạm vi toàn cầu

Đối với Việt Nam, chúng ta chính thức tham gia nghị định thư Kyoto từ ngày 25/9/2002 Tháng 3/2003, theo yêu cầu của nghị định thư Kyoto và thỏa thuận bổ sung Marrakech, Việt Nam đã thành lập cơ quan quốc gia về CDM thuộc văn phòng Ozone và biến đổi khí hậu (bổ sung chức năng), trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường Hiện nay, số dự án CDM được triển khai chưa nhiều, nhưng các kết quả thu được là thiết thực và có ý nghĩa, điển hình là Dự

án tăng hiệu quả sử dụng năng lượng trong lĩnh vực nồi hơi công nghiệp và Dự

án thu gom khí đồng hành mỏ Rạng Đông của nhà thầu JVPC (Nhật)

Dự án trong lĩnh vực nồi hơi công nghiệp có mục tiêu giảm tiêu thụ năng lượng của nồi hơi công nghiệp, nâng cao hiệu suất nồi hơi với chi phí đầu tư thấp, nhờ đó giảm phát thải khí CO2 trong lĩnh vực công nghiệp Kết quả cụ thể thu được từ dự án này là giảm được khoảng 150 nghìn tấn CO2 mỗi năm, nhờ

tăng được hiệu suất trung bình của nồi hơi công nghiệp từ 45% lên 60% Đồng thời, dự án cũng góp phần phổ biến các công nghệ mới trong công nghiệp, đề xuất những thiết bị nâng cấp phù hợp Hơn thế nữa, các loại khí phát thải nguy hại khác như SO2 và NOx cũng được giảm theo

Đặc biệt, Dự án thu gom và sử dụng khí đồng hành của mỏ Rạng Đông (thuộc lô 15.2 ngoài khơi đông nam Việt Nam) đã được ủy ban quốc tế về CDM công nhận là dự án CDM đầu tiên của Việt Nam và là dự án CDM đầu tiên trên thế giới về thu gom và sử dụng khí đồng hành Với dự án này, PetroVietNam và các đối tác phát triển dự án CDM Rạng Đông nhằm tận thu khí đồng hành từ quá trình khai thác dầu mỏ Rạng Đông làm nhiên liệu cho các nhà máy điện khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu Tổng lượng phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính từ dự

án này dự kiến khoảng 6,7 triệu tấn CO2

8.2 ĐẶC ĐIỂM VÀ ĐIỀU KIỆN THAM GIA THỊ TRƯỜNG MUA BÁN QUYỀN PHÁT THẢI

Thị trường mua bán quyền phát thải khí nhà kính là một thị trường mới mẻ Tuy nhiên, hiện nay thị trường này đang phát triển hết sức mạnh mẽ, thị trường được xây dựng thông qua mối quan hệ mua - bán, chủ yếu giữa các nước phát triển được quy định tại Annex I và các nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam) Các nước phát triển là những người mua, còn các nước đang phát triển là những người bán

Việc buôn bán chỉ được thực hiện khi có sự giám sát của các tổ chức quốc

tế Ngoài việc các bên tham gia thực hiện dự án phải giám sát chặt chẽ, quốc tế còn quy định buộc phải có một tổ chức quốc tế được chỉ định để thẩm tra và đề nghị Ban chấp hành (đại diện của các nước tham gia để công nhận và cấp chứng chỉ, chứng nhận)

Giá cả của việc giảm phát thải được xác nhận (CERs) hiện nay vẫn chưa hoàn toàn thống nhất, bộ phận nghiên cứu đang đề xuất từ 2 đến 10 USD/tấn phát thải CO2 phụ thuộc theo từng dự án

Muốn tham gia buôn bán quyền phát thải được xác nhận (CERs) thì các nước phải đáp ứng 3 yêu cầu sau:

- Tự nguyện tham gia CDM

- Chỉ định cơ quan quốc gia về CDM

- Phê chuẩn Nghị định Kyoto

Việt Nam đã đáp ứng ba yêu cầu trên, có nghĩa là có đủ điều kiện để tham gia các dự án này

Khi thực hiện dự án CDM trong thị trường mua bán giảm phát thải, phía mua và phía bán đều phải có lợi cho mình Bên bán, nếu thực hiện thành công

dự án sẽ thu hút được khoản vốn đầu tư từ các nước phát triển; tiếp nhận được công nghệ mới theo hướng bền vững; góp phần bảo vệ môi trường quốc gia, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ công ăn việc làm Còn bên mua sẽ nhận được một chứng chỉ CERs cho nước họ, do kết quả giảm phát thải tại nước bán với chi phí thấp hơn thực hiện tại nước mua

8.3 KINH DOANH GIẤY PHÉP MÔI TRƯỜNG

Giấy phép được chuyển nhượng là một ví dụ về việc sử dụng công cụ thị trường để kiểm soát ô nhiễm môi trường và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên

Ở phần này, chúng ta tạm khẳng định rằng, phương pháp công cụ thị trường (MBI - Market Based Instrument) của chính sách môi trường là việc điều chỉnh những thị hiếu thị trường nhằm tạo ra hành vi thân thiện hơn đối với môi trường Phương pháp MBI xem những qui định trước nay dựa vào việc “ra lệnh

và điều khiển” là rất quan liêu và không thể đạt hiệu quả

Ý nghĩa của giấy phép là được quyền chuyển nhượng rất đơn giản Đầu tiên, một mức độ ô nhiễm có thể chấp nhận được xác định Nó sẽ được thể hiện qua một nồng độ cho phép nào đó (ví dụ như chì trong xăng), một mục tiêu sản xuất hay tiêu thụ hóa chất (như CFC), hay một mức độ phát thải khí cho phép trong toàn quốc như đối với CO2 Giấy phép sẽ được cấp cho mức độ thải tới mức chấp nhận được

Giả sử doanh nghiệp A có 100 đơn vị ô nhiễm được cho phép, thì sẽ cấp

100 giấy phép, mỗi giấy phép có giá trị tương đương với một đơn vị ô nhiễm

Có nhiều cách để qui định việc cấp phát ban đầu của giấy phép và việc cấp phát này sẽ làm thay đổi cách phân phối giấy phép Hiện tại, cách thức phân phối ban đầu khá phổ biến là dựa trên mức độ thải chất ô nhiễm từ trước đến nay Cách này thừa nhận quyền gây ô nhiễm căn cứ theo mức độ thải chất ô nhiễm trong quá khứ Tuy nhiên, nó không phải là cách duy nhất để xác định phân bố giấy phép ban đầu, theo kinh nghiệm từ trước tới nay đối với giấy phép được chuyển nhượng cho thấy việc tìm kiếm một công thức chấp nhận được cho việc phân phối ban đầu là rất quan trọng, và cách thừa kế cho quyền gây ô nhiễm không đóng góp gì cho việc làm giảm mức độ ô nhiễm hay việc sử dụng lãng phí tài nguyên, trừ khi một trong các điều kiện sau được thỏa mãn

- Phân phối ban đầu thấp hơn mức ô nhiễm thực tế, nghĩa là hạn ngạch được phân phối tỉ lệ với mức độ phát thải ô nhiễm hiện tại nhưng tổng mức ô nhiễm cấp phép thì thấp hơn tổng mức ô nhiễm thực tế

- Phân phối ban đầu giảm theo thời gian Bất kỳ người gây ô nhiễm nào hạ mức ô nhiễm thấp hơn số lượng của giấy phép của họ thì sẽ nhận được một khoản có Thí dụ, người gây ô nhiễm A được phép thải ra 10 đơn vị ô nhiễm, nhưng họ chỉ thải ra 7, khoản dư 3 đơn vị ô nhiễm cấp cho A này

có thể được đem mua bán trên thị trường Điều này có lợi cho người gây

ô nhiễm A nếu việc giảm 3 đơn vị ô nhiễm bằng việc đổi mới công nghệ

rẻ hơn việc bán giấy phép cho 3 đơn vị đó Về phương diện kỹ thuật, thì nên bán giấy phép nếu chi phí xử lý ô nhiễm biên tế thấp hơn giá hiện tại của giấy phép và nên mua nếu chi phí này cao hơn giá giấy phép

Một khi có được mức phân phối ban đầu về giấy phép ô nhiễm, thì người gây ô nhiễm được tự do mua bán quyền phát thải ô nhiễm của mình Chính khả năng mua bán này là một bảo đảm chất lượng của hệ thống, vì chính đặc tính khả năng mua bán giấy phép này sẽ tạo ra thị trường mua bán quyền phát thải

Về cơ bản, một xí nghiệp A nào đó nếu thấy việc xử lý ô nhiễm là tương đối dễ thì họ sẽ thấy có lợi trong khi bán giấy phép cho các xí nghiệp có chi phí xử lý ô nhiễm là tốn kém Các xí nghiệp sẽ bán giấy phép nếu nhận được giá trị cao hơn chi phí phải trả cho việc giảm thiểu ô nhiễm nếu không có giấy phép Mặt khác, đối với các xí nghiệp gây ô nhiễm tốn chi phí cao để giảm ô nhiễm sẽ thấy có lợi trong việc mua giấy phép có giá trị thấp hơn chi phí đó Vì thế, việc trao đổi này là hoàn toàn có lợi cho cả bên tốn chi phí thấp và bên tốn chi phí cao để giảm ô nhiễm, do đó nó khuyến khích họ mua bán giấy phép ô nhiễm Ngoài ra, việc kinh doanh giấy phép ô nhiễm có xu hướng tập trung vào những cơ sở có khả năng tự hạn chế chất ô nhiễm, nên các cơ sở này không tốn nhiều chi phí cho việc xử lý, dẫn đến tình trạng thừa giấy phép và bán lại cho các cơ sở khác Tuy nhiên, tiêu chuẩn môi trường tổng thể thì an toàn bởi vì không có gì thay đổi về số lượng giấy phép toàn thể và chính các giấy phép này xác định mức độ

ô nhiễm chung của xã hội

Ngoài hình thức chuyển nhượng bên ngoài, nghĩa là chuyển nhượng giữa các cơ sở gây ô nhiễm thì ta còn có hình thức chuyển nhượng bên trong, các nguồn thải khác nhau trong cùng một xí nghiệp sẽ trao đổi quyền phát thải cho nhau Xét về mặt tổng quan thì mức độ gây ô nhiễm môi trường của toàn xí nghiệp là không đổi, nhưng nó sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cho xí nghiệp Việc giảm thiểu các nguồn ô nhiễm có chi phí thấp sẽ được ưu tiên thực hiện và tập trung giấy phép cho những nguồn có chi phí giảm thiểu cao

Giấy phép ô nhiễm

24

30

Xí nghiệp

Giá

20

10 MCA MCB

0

Hình 8.3 Thiết lập giá cả cho giấy phép ô nhiễm

Ví dụ: Có hai xí nghiệp A và B thải khí sulfur dioxyt (SO2) vào khí quyển Mỗi xí nghiệp có chi phí kiểm soát việc thải khí khác nhau:

- Chi phí để kiểm soát khí thải ở xí nghiệp A là 20.000 đồng/tấn

- Chi phí để kiểm soát khí thải ở xí nghiệp B là 30.000 đồng/tấn

Chi phí biên tế này được biểu diễn bằng độ cao của hai khối trên hình vẽ 8.3

Giả sử toàn bộ khí thải của mỗi xí nghiệp là 5 tấn, chính quyền dùng biện pháp ra lệnh và kiểm soát (Command and Control - CAC) yêu cầu mỗi xí nghiệp phải giảm lượng thải bớt 1 tấn Việc cắt giảm phí thải của xí nghiệp A là 200.000 đồng, của xí nghiệp B là 300.000 đồng Như vậy, tổng chi phí để thực hiện việc giảm thải trên là 500.000 đồng và lượng thải sẽ còn 8 tấn thay vì 10 tấn như ban đầu

Trong trường hợp, chính phủ không dùng phương pháp CAC nữa mà cấp giấy phép cho 8 tấn SO2 Cả A và B đều được cấp số giấy phép như nhau vì cùng gây ô nhiễm ở mức độ như nhau, do đó chính phủ cấp cho mỗi xí nghiệp với số giấy phép cho 4 tấn SO2 Nhưng chính phủ cho phép các giấy phép này

có quyền mua bán trên thị trường

Giả sử giấy phép này có giá thị trường là 240.000 đồng/tấn Khi đó, xí nghiệp A giảm 1 tấn SO2 với chi phí 200.000, còn xí nghiệp B để giảm 1 tấn khí SO2 thì mất đến 300.000 đồng Do chi phí giảm phát thải của xí nghiệp A thấp hơn nên 2 bên ngồi lại mặc cả, A sẽ giảm xuống còn 3 tấn khí SO2; khi đó, A sẽ còn dư lượng giấy phép là 1 tấn để bán cho B, trong trường hợp này, B sẽ mua giấy phép cho 1 tấn thải từ xí nghiệp A để khỏi phải giảm khí thải Như vậy, sau quá trình chuyển nhượng, xí nghiệp A sẽ lời được 40 ngàn đồng, còn xí nghiệp

B sẽ được một khoảng lời là 60 ngàn đồng nhưng không cần thực hiện việc giảm thiểu lượng phát thải

Kết quả là xí nghiệp A đã giảm thải 2 tấn SO2, trong khi đó xí nghiệp B không giảm lượng khí thải, nhưng vẫn đảm bảo tổng lượng phát thải là 8 tấn

8.4 THỊ TRƯỜNG MUA BÁN GIẢM PHÁT THẢI Ở VIỆT NAM

Trước hết, Việt Nam là một nước có tiềm năng để thực hiện việc giảm phát thải Hiện tại, Việt Nam không được xếp vào Annex I của thế giới, nghĩa là việc phát thải chung vào thế giới còn quá nhỏ bé, chưa phải bắt buộc giảm, nên rất

có tiềm năng để các nước phát triển đầu tư vào các dự án phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt là các dự án CDM, để họ có thể nhận được một chứng chỉ

Là một trong những nước đang phát triển, Việt Nam nhanh chóng tham gia cam kết với các tổ chức quốc tế, như ký kết công ước khung, nghị định thư Kyoto, tham gia dự án CDM, có chỉ định cơ quan đầu mối quốc gia, phê chuẩn nghị định thư Kyoto tức là đủ điều kiện theo quy định của tổ chức quốc tế thực hiện xây dựng và thực hiện các dự án CDM

Việt Nam cũng đã có nhiều ngành bước đầu xây dựng các dự án tiềm năng

về CDM trong các lĩnh vực: bảo tồn và tiết kiệm năng lượng; chuyển đổi việc

sử dụng nhiên liệu hoá thạch; thu hồi và sử dụng CH4 từ bãi rác và từ khai thác than; ứng dụng năng lượng tái tạo; trồng mới rừng cây và tái trồng rừng; thu hồi

và sử dụng khí đốt đồng hành

Do thị trường mua bán giảm phát thải còn quá mới mẻ, nhiều cơ quan quản

lý nhà nước, cũng như các nhà doanh nghiệp còn có quá ít lượng thông tin về thị trường này, do đó mặc dù tiềm năng thị trường Việt Nam là rất lớn, nhưng còn quá ít các doanh nghiệp xây dựng và đăng ký dự án cho đơn vị mình