PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2013 - 2020

PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2013 - 2020PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2013 - 2020PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2013 - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

–––––––––––––––––––––––––––––––

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC

PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN

–––––––––––––––––––––––––––––

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC

PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN

Thái Nguyên - 2016

DANH SÁCH NHỮNG THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

II Đơn vị phối hợp chính

1 Viện Triết học – Viện H n l m Kho học xã hội Việt N m

2 Khoa GDCT - Trường ĐHSP – ĐHTN

MỤC LỤC

DANH SÁCH NHỮNG THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

VÀ ĐƠN VỊ PHỐI HỢP CHÍNH i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC PHỤ LỤC viii

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ixi

INFORMATION ON RESEARCH RESULTS xii

MỞ ĐẦU xii

1 Lý do lự chọn đề t i 1

2.Tổng qu n tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực củ đề t i ở trong v ngo i nước 2

2 1 Tổng qu n nghiên cứu về văn hó kinh do nh 2

2 2 Tổng qu n nghiên cứu về phát triển bền vững v phát huy giá trị củ văn hóa kinh doanh trong sự phát triển bền vững 5

2 2 1 Tổng qu n nghiên cứu về phát triển bền vững 5

2 2 2 Tổng qu n nghiên cứu về phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững 8

3 Mục tiêu nghiên cứu củ đề t i 11

4 Cách tiếp cận củ đề t i 11

5 Phương pháp nghiên cứu củ đề t i 11

6 Đối tượng v ph m vi nghiên cứu củ đề t i 11

6 1 Đối tượng nghiên cứu củ đề t i 11

6 2 Ph m vi nghiên cứu củ đề t i 11

7 Nội dung nghiên cứu củ đề t i 12

Chương 1: VĂN HOÁ KINH DOANH VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA VĂN HÓA KINH DOANH TRONG SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 13

1 1 Văn hó kinh do nh v kết cấu củ văn hó kinh do nh 13

1 1 1 Khái niệm văn hoá kinh doanh 13

1 1 2 Kết cấu củ văn hoá kinh do nh 15

1 2 Phát triển bền vững v các yếu tố cấu th nh phát triển bền vững 24

1.2.1 Khái niệm phát triển bền vững 24

1 2 2 Các yếu tố cấu th nh phát triển bền vững 25

1 3 Phát huy giá trị củ văn hoá kinh do nh trong sự phát triển bền vững 29

1 3 1 Văn hó kinh do nh n ng c o nhận thức v h nh động góp phần đảm bảo cho sự phát triển bền vững về kinh tế 29

1 3 2 Văn hó kinh do nh n ng c o nhận thức v h nh động, hướng tới phát triển bền vững về môi trường xã hội 31

1.3.3 Văn hó kinh do nh n ng c o nhận thức hướng tới kh i thác v sử dụng hợp lý các nguồn lực tự nhiên, bảo vệ sự phát triển bền vững về môi trường tự nhiên 32

1 3 4 Văn hó kinh do nh n ng c o nhận thức v h nh động, góp phần x y dựng nền văn hó theo hướng đảm bảo cho phát triển bền vững 33

1 3 5 Văn hoá kinh do nh n ng c o nhận thức v h nh động, góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững về con người 35

Chương 2: PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN HIỆN NAY: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 38

2 1 Điều kiện cho sự hình th nh v phát huy các giá trị văn hó kinh do nh củ tỉnh Thái Nguyên hiện n y 38

2 1 1 Điều kiện kinh tế - xã hội 38

2 1 2 Do nh nghiệp v văn hó kinh do nh ở Thái Nguyên qu các gi i đo n lịch sử 41

2 2 Thực tr ng việc phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên hiện n y 43

2 2 1 Thực tr ng việc phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh trong n ng c o nhận thức v h nh động góp phần đảm bảo cho phát triển bền vững về kinh tế 43

2 2 2 Thực tr ng việc phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong n ng c o nhận thức v h nh động góp phần đảm bảo cho phát triển bền vững về môi trường xã hội v môi trường tự nhiên 54

2 2 3 Thực tr ng việc phát huy giá trị văn hóa kinh doanh trong nâng cao nhận thức v h nh động góp phần đảm bảo cho phát triển bền vững về văn

hó v con người 66

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2013 - 2020 79

3 1 Nhóm giải pháp từ phí chính quyền 79

3 1 1 Chính quyền cần ho n thiện thể chế môi trường kinh do nh l nh

m nh, bình đẳng giữ các khu vực kinh tế, hướng tới tăng trưởng bền vững

về kinh tế đảm bảo cho sự ổn định về mặt xã hội 79

3 1 2 Chính quyền đị phương trên cơ sở những quy định chuẩn mực về văn hó kinh do nh củ nước t nói chung, cần phải x y dựng hệ thống văn bản quy định các chuẩn mực về văn hó kinh do nh, văn hó do nh nh n

m ng dấu ấn củ tỉnh Thái Nguyên 81

3 1 3 Chính quyền cần có cơ chế, chính sách khuyến khích các do nh nghiệp ở Thái Nguyên sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả nguồn t i nguyên thiên nhiên để phát huy v i trò củ văn hó kinh do nh đối với sự phát triển bền vững 83

3 2 Nhóm giải pháp từ phí do nh nh n v do nh nghiệp 84

3 2 1 Do nh nghiệp tỉnh Thái Nguyên cần chú trọng x y dựng v ho n thiện hơn nữ văn hó kinh do nh củ do nh nghiệp mình nhằm hướng tới mục tiêu kinh do nh bền vững 84

3 2 2 Do nh nh n ở Thái Nguyên hiện n y phải không ngừng học tập, rèn luyện nh n cách đ o đức do nh nh n v giáo dục cho người l o động trong

do nh nghiệp củ mình văn hó kinh do nh 86 3.2.3 Các do nh nh n, do nh nghiệp Thái Nguyên hiện n y cần chủ động liên kết, hợp tác nhằm hướng tới sự phát triển bền vững 88

3 2 4 Do nh nghiệp Thái Nguyên cần phát huy tính chủ động, tự giác trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội nhằm phát huy hơn nữ v i trò củ văn

hó kinh do nh hướng tới sự phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên 88

3 3 Nhóm giải pháp từ phí các lực lượng xã hội khác 91

3 3 1 Phát huy v i trò củ người tiêu d ng Thái Nguyên để tăng cường khả năng giám sát củ họ đối với do nh nghiệp trong việc thực hiện văn hó kinh doanh 91

3.3 2 Đ d ng hó các hình thức v tăng cường các ho t động tôn vinh

do nh nh n có nh n cách v văn hó , l m tấm gương tiêu biểu cho cộng đồng do nh nh n noi theo 91

3 3 3 Tăng cường nghiên cứu, đ o t o, bồi dưỡng về văn hó kinh do nh Việt N m nói chung v văn hó kinh do nh Thái Nguyên nói riêng, nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ hiểu được v i trò củ kinh do nh v văn hó kinh

do nh đối với sự phát triển bền vững củ tỉnh 92

KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 94 TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Biểu số 1: Kết quả th nh tr DN FDI 53

DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

Phụ lục 1: BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH TỈNH THÁI NGUYÊN 109 Phụ lục 2: QUYẾT ĐỊNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ PHÊ DUYỆT

QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH THÁI NGUYÊN ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030 110 Phụ lục 3: THÍCH HỢP VỚI ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA DOANH

NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở THÁI NGUYÊN 128 Phụ lục 4: TẠO LẬP PHƯƠNG THỨC KINH DOANH CỦA DOANH

NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở THÁI NGUYÊN 129 Phụ lục 5: TẠO LẬP PHƯƠNG THỨC KINH DOANH CỦA DOANH

NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI (DN FDI) Ở TỈNH THÁI NGUYÊN 130 Phụ lục 6: TẠO LẬP PHƯƠNG THỨC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

TƯ NHÂN Ở TỈNH THÁI NGUYÊN 131 Phụ lục 7: MỘT SỐ HÌNH ẢNH GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở TỈNH

THÁI NGUYÊN 132 Phụ lục 8: PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN 134

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QTKD

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

1 Thông tin chung

- Tên đề t i: Phát huy giá trị văn hóa kinh doanh trong phát triển bền vững

của tỉnh Thái Nguyên, giai đoạn 2013 - 2020

- Mã số: ĐH2014-TN06-01

- Chủ nhiệm: TS Ngô Thị T n Hương

- Cơ qu n chủ trì: Trường Đ i học Kinh tế v Quản trị Kinh do nh - ĐHTN

- Thời gi n thực hiện: từ tháng 01 năm 2014 đến tháng 12 năm 2015

2 Mục tiêu

Trên cơ sở trình b y lý luận về văn hó kinh do nh, phát triển bền vững và phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững, đề t i ph n tích thực tr ng phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên hiện n y, từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữ giá trị củ văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên gi i đo n

2013 – 2020

3 Tính mới và sáng t o

- X y dựng kết cấu văn hoá kinh do nh dưới góc nhìn triết học

- Nêu qu n điểm mới về các yếu tố cấu th nh phát triển bền vững

- X y dựng hệ thống giá trị văn hoá kinh do nh trong phát triển bền vững

- Ph n tích thực tr ng, đề r giải pháp phát huy giá trị văn hoá kinh doanh trong phát triển bền vững ở tỉnh Thái Nguyên

4 Kết quả nghiên cứu

- L m rõ vấn đề lý luận về văn hó kinh do nh, phát triển bền vững và phát

huy giá trị văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững;

- Ph n tích thực tr ng việc phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên hiện n y v những vấn đề đặt r

- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữ giá trị văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên gi i đo n 2013 - 2020

5 Sản phẩm

* Sản phẩm khoa học:

1 Ngô Thị T n Hương (2014), “Về văn hó kinh do nh v một số nét về v i

trò củ văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững”, Tạp chí Triết học, số 3

3 Ngô Thị T n Hương (2014), “B n về kinh tế thị trường định hướng xã hội

chủ nghĩ ở Việt N m”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Thái Nguyên,

Tập 124, số 10, tr 115 – 118

4 Ngô Thị T n Hương (2014), “M u thuẫn trong thực hiện kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩ ở Việt N m”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Thái Nguyên, Tập 124, số 10, tr 131 – 135

5 Ngô Thị T n Hương (2015), “Kết cấu củ văn hó kinh do nh dưới góc độ

triết học”, Tạp chí Nhân lực khoa học xã hội, số 6 (25), tr 45 – 55

6 T i liệu th m khảo: Vai trò của văn hoá kinh doanh với sự phát triển bền vững

ở Việt Nam Quyết định xuất bản xuất bản phẩm số 97/QĐ-NXB KHXH, ngày 07/6/2016 củ Giám đốc Nxb Kho học Xã hội

* Sản phẩm đào tạo:

1 Hướng dẫn 01 Đề t i sinh viên nghiên cứu kho học cấp cơ sở:

Tên đề t i: Đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp bán hàng trực tuyến hiện nay ở Việt Nam (2015), Mã số 2451

6 Phương thức chuyển giao địa chỉ ứng dụng, tác động & lợi ích mang l i của kết quả nghiên cứu

+ Khả năng áp dụng về kho học & công nghệ: Phục vụ cho công tác nghiên cứu kho học, công tác đ o t o đ i học, s u đ i học t i Đ i học Thái Nguyên L m

t i liệu th m khảo cho các NCS, các nh kho học, các nh quản lý, các do nh nghiệp qu n t m tới văn hó kinh do nh

+ Khả năng áp dụng thực tế: Có thể l m cơ sở cho các nh nghiên cứu trong việc x y dựng v ho n thiện hệ thống chính sách về kinh do nh v văn hó kinh

do nh đối với sự phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên hiện n y nói riêng v nước

ta nói chung

+ Kết quả n ng c o tiềm lực kho học: Tăng thêm một t i liệu th m khảo cho

thư viện củ Kho , Trường

Ngày … tháng … năm 2016

Cơ quan chủ trì

(ký, họ và tên, đóng dấu) Chủ nhiệm đề tài (ký, họ và tên)

TS Ngô Thị Tân Hương

UNIVERSITY OF ECONOMICS AND BUSINESS ADMINISTRATION

INFORMATION ON RESEARCH RESULTS

1 General information

- Project title: Promoting the value of the business culture in the sustainable

development of Thai Nguyen Province in the period of 2013 - 2020

- Code number: DH2014-TN06-01

- Coordinator: Ngo Thi Tan Huong Ph.D

- Implementing institution: College of Economics and Business Administration – Thai Nguyen University

- Duration: from 01/2014 to 12/2015

2 Objective(s)

Based on the theories and literature on business culture, sustainable development and promotion of business culture in the sustainable development, the author conducted this research to analyze the current situation of promoting business culture for sustainable development in Thai Nguyen province Accordingly, several measures are proposed to further enhance the business culture

in the sustainable development of Thai Nguyen province in the period 2013-2020

3 New findings and Creativeness

- To constitute the structure of business culture from the view of philosophy

- To identify new notion on factors for sustainable development

- To establish a value system for business culture towards sustainable development

- To analyze the situation and propose solutions to promote the value of business culture towards sustainable development in Thai Nguyen province

- Offering recommendations to further promote the value of business culture

in the sustainable development of Thai Nguyen Province in the period 2013-2020

5 Products

* Scientific products:

1 Ngo Thi T n Huong (2014), “Business culture nd its role in the sustainable

development”, Journal of Philosophy, no3, pp 75 – 82

2 Ngo Thi T n Huong (2014), “Imp cts of glob liz tion on business culture

nd the development of business culture in enterprises”, Journal of Science and Technology, Thai Nguyen University, Vol 118, No 4, pp 133 – 137

3 Ngo Thi T n Huong (2014), “Discussing the soci list-oriented market

economy in Vietn m”, Journal of Science and Technology, Thai Nguyen University,

Vol 124, No 10 , pp 115 – 118

4 Ngo Thi Tan Huong (2014), “The inconsistency in the implement tion of

the socialist-oriented m rket economy in Vietn m”, Journal of Science and Technology Thai Nguyen University, Vol 124, No 10, pp 131 – 135

5 Ngo Thi T n Huong (2014), “The structure of business culture from the

perspective of philosophy”, Journal of Human Resources of Social Sciences, No 6,

pp 45 – 55

6 Public tion Decision No 97/ QĐ-NXB KHXH dated 07/6/2016 by Director of

Social Sciences Publishing House, Reference book The Role of Business Culture towards Sustainable Development in Vietnam

* Training products:

Supervise 01 Student’s Scientific Rese rch Project (2015), “Business Ethics of

online-tr ding comp nies in Vietn m” Code 2451

The project can be applicable for University of Economics and Business Administration, Thai Nguyen University

+ Applicability of science & technology: Serving the scientific research, the graduate and postgraduate education at Thai Nguyen University Used as reference materials postgraduates, scientists, managers, businesses interested in business culture.+ Practical applicability: Serving as a basis for researchers in developing and improving the policy system of business and business culture for sustainable development of Thai Nguyen Province in particular and Vietnam in general

+ Results improving the scientific potentiality: Enriching reference material to the libraries of Faculties and Universities

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Tỉnh Thái Nguyên, l trung t m chính trị, kinh tế củ khu Việt Bắc nói riêng,

củ v ng trung du miền núi đông Bắc nói chung, l cử ngõ gi o lưu kinh tế xã hội giữ v ng trung du miền núi với v ng đồng bằng Bắc Bộ; phí Bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc K n, phí T y giáp với các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Qu ng, phí Đông giáp với các tỉnh L ng Sơn, Bắc Gi ng v phí N m tiếp giáp với thủ đô H Nội (cách

80 km); diện tích tự nhiên 3 562,82 km² [132] C ng như các đị phương khác trên

cả nước, tỉnh Thái Nguyên chuyển s ng nền kinh tế thị trường chư l u, song kinh

do nh, do nh nghiệp v văn hó kinh do nh đã đ t những th nh tựu qu n trọng trong sự phát triển kinh tế củ tỉnh Theo đó, năm 2014, giá trị sản xuất công nghiệp

củ tỉnh Thái Nguyên đ t trên 170 nghìn tỷ đồng, tăng 6,6 lần so với c ng kỳ 2013; giá trị xuất khẩu đ t xấp xỉ 9 tỉ USD, bằng 900% kế ho ch v gấp 33 lần năm 2013, thu ng n sách đ t trên 5 nghìn tỉ đồng, thu nhập bình qu n đầu người 38 triệu đồng, tăng 8,6%; t o việc l m mới cho trên 50 nghìn l o động, vượt kế ho ch đề r …Đặc biệt, chỉ tính riêng 52 do nh nghiệp đề nghị xét chọn tuyên dương Do nh nghiệp xuất sắc, do nh nh n tiêu biểu đã nộp ng n sách Nh nước với tổng số tiền trên 700

tỷ đồng, đồng thời bảo đảm việc l m v thu nhập ổn định cho trên 25 000 l o động, với mức thu nhập bình qu n đ t 6 600 000 đồng/người/tháng [65]

Tuy nhiên, bên c nh những th nh tựu m các do nh nghiệp ở Thái Nguyên

m ng l i, vẫn còn nhiều h n chế, bất cập đe dọ đến sự phát triển bền vững về kinh

tế, văn hó , môi trường củ tỉnh, đòi h i cần sớm khắc phục Vì thế, trong điều kiện

củ tỉnh Thái Nguyên hiện n y, phát triển kinh do nh v n ng c o giá trị củ văn

hó kinh do nh nhằm hướng tới sự phát triển bền vững l một trong những nhiệm

vụ h ng đầu Để góp phần thực hiện nhiệm vụ n y, rất cần sự nghiên cứu về kinh

do nh v v i trò củ văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững củ tỉnh Tuy thời gi n qu ở nước t đã có nhiều công trình nghiên cứu về kinh do nh v văn hó kinh do nh, nhưng vấn đề phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh đối với sự phát triển bền vững củ một đị phương cụ thể như Thái Nguyên thì chư được nghiên

cứu ở tầm khái quát triết học Hơn nữ , trong bối cảnh chung củ đất nước, khi hội nhập quốc tế s u rộng v phát triển nền kinh tế thị trường m nh mẽ, cho thấy tính văn hó trong các ho t động kinh do nh củ các do nh nghiệp ở Thái Nguyên chư

c o Đặc biệt, t m lý kinh do nh, buôn bán theo kiểu tự phát, “chụp giật”, “lách luật”, c ng các vi ph m về môi trường, trốn thuế, mu bán h n ng ch, ch y dự án,

vi ph m luật l o động, l m h ng giả, h ng kém chất lượng, không giữ chữ tín trong kinh do nh, c nh tr nh không l nh m nh, tung tin nói xấu đối thủ, x m ph m bí mật kinh do nh, th m ô, hối lộ củ các do nh nghiệp ở đ y có xu hướng gi tăng, cho thấy những h n chế v yếu kém trong việc tu n thủ pháp luật, trong văn hó kinh

do nh củ các chủ thể do nh nghiệp, dẫn đến kìm hãm khả năng phát triển củ

do nh nghiệp, đe dọ đến sự phát triển bền vững về kinh tế củ tỉnh Thái Nguyên

Có rất nhiều cách thức v phương pháp khắc phục những h n chế n y, một trong số

đó l phát huy hơn nữ giá trị củ văn hó kinh do nh, n ng c o sự hiểu biết cho các do nh nh n, do nh nghiệp trong to n tỉnh về giá trị củ văn hó kinh doanh nhằm hướng tới triển vọng phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 l x y dựng Thái Nguyên trở th nh một trong những trung t m kinh tế (công nghiệp, thương

m i, du lịch), văn hoá, giáo dục, y tế củ v ng trung du v miền núi Bắc Bộ; có hệ thống kết cấu h tầng tương đối hiện đ i v đồng bộ; có nền văn hoá l nh m nh v đậm đ bản sắc d n tộc; quốc phòng – n ninh vững m nh; đời sống vật chất, tinh thần củ nh n d n không ngừng được n ng c o

Từ những lý do trên đ y, chúng tôi chọn chủ đề Phát huy giá trị văn hóa kinh doanh trong phát triển bền vững của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 – 2020 để

viết đề t i nghiên cứu kho học với kỳ vọng góp phần nghiên cứu, l m sáng t v phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh đối với phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên gi i đo n 2013 - 2020

2.Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài ở trong và ngoài nước 2.1 Tổng quan nghiên cứu về văn hóa kinh doanh

Yếu tố nh n văn trong ho t động kinh tế đã có từ khi con người biết th m gi

v o ho t động kinh do nh với mục đích mong cho ho t động kinh do nh củ mình được thịnh vượng v bền vững Tuy nhiên, trên thế giới phải đến những năm 70 củ thế kỷ XX, vấn đề văn hó kinh do nh mới được nghiên cứu một cách hệ thống

Ở các nước T y Âu v Mỹ, vấn đề đ o đức kinh do nh - biểu hiện cơ bản củ văn hó kinh do nh đã được nghiên cứu một cách có hệ thống v o những năm 70

củ thế kỷ XX Đến những năm 80, đ o đức kinh do nh đã trở th nh môn học được

đư v o chương trình giảng d y ở nhiều trường đ i học t i Mỹ S ng đến thế kỷ XXI, để giải quyết nhiều vấn đề đặt r trong thực tiễn kinh do nh, vấn đề đ o đức kinh do nh được nghiên cứu ng y c ng nhiều với những góc độ khác nh u

- Cuốn Business Ethics - Australian Problem and cases do Oxford University Press ấn h nh năm 1998, cuốn Business Ethics, Ethical Decision Making and Case,

xuất bản t i Mỹ năm 2002, được coi như những cuốn giáo trình đầu tiên về đ o đức kinh do nh Trong các công trình nghiên cứu n y vấn đề văn hó kinh do nh được

nghiên cứu theo h i hướng chủ yếu: Thứ nhất, văn hó kinh do nh được hiểu với nghĩ văn hóa doanh nghiệp Thứ hai, văn hó kinh do nh được hiểu theo nghĩ l những đặc trưng, tạo nên sự khác biệt giữa các vùng miền, các quốc gia

- Cuốn Chinh phục các làn sóng văn hóa củ tác giả Fons Trompenaars & Charles

Hampden - Turner (2006), đã chỉ r những nguyên nh n v cách thức vượt qu những

r o cản về văn hó trong quá trình hội nhập kinh tế H y cuốn Global Leadership strategies for the 21 st Century, Seventh Edition, các tác giả đã chỉ r v i trò to lớn củ văn

hó trong ho t động kinh do nh quốc tế, đồng thời chỉ r những khác biệt về văn hó kinh do nh giữ các quốc gi , khu vực trên thế giới… [128, tr 234 - 287]

Ở Việt N m, vấn đề văn hó kinh do nh bắt đầu được nghiên cứu từ đầu thập

kỷ 90 củ thế kỷ XX Các công t nh đã đi v o nghiên cứu văn hó kinh do nh ở nhiều khí c nh khác nh u với những nội dung khác nh u

- Tác giả Đỗ Huy trong b i viết Văn hóa kinh doanh ở nước ta - thực trạng và một số giải pháp (1995), coi “Văn hó kinh do nh l một bộ phận cấu th nh nền

văn hó chung, phản ánh trình độ củ con người trong lĩnh vực kinh do nh”; tác giả

c ng khẳng định, “bản chất củ văn hó kinh do nh l l m cho cái lợi gắn chặt chẽ với cái đúng, cái tốt, cái đẹp” [56, tr 68]

- Đỗ Minh Cương trong Văn hóa kinh doanh và triết lý kinh doanh, Nh xuất

bản Chính trị quốc gi H Nội ấn h nh năm 2001 Trên cơ sở so sánh sự khác nh u giữ văn hó kinh tế với văn hó kinh do nh, tác giả cho rằng: văn hó kinh do nh

chỉ l một bộ phận củ văn hó kinh tế, văn hó kinh do nh xuất hiện muộn hơn v

có nguồn gốc từ văn hó kinh tế Vì thế, theo tác giả văn hó kinh do nh “l việc sử dụng các nh n tố văn hó v o trong ho t động kinh do nh củ chủ thể, l cái văn

hó m các chủ thể kinh do nh t o r trong quá trình kinh doanh hình thành nên những kiểu kinh do nh ổn định v đặc th củ họ” [23, tr 70]

- Dương Thị Liễu chủ biên cuốn Văn hóa kinh doanh, Nh xuất bản Đ i học kinh

tế Quốc d n ấn h nh năm 2009, tái bản năm 2012 Cuốn sách đã chỉ r những vấn đề tổng qu n về văn hó kinh do nh như: khái niệm, các nh n tố cấu th nh, đặc trưng, các

nh n tố tác động v v i trò củ văn hó kinh do nh Đ y l công trình nghiên cứu công phu, các tác giả đã nêu được bộ khung cơ bản củ văn hó kinh do nh

- Đỗ Minh Cương trong cuốn Nhân cách doanh nhân – văn hóa doanh nhân Việt Nam, Nh xuất bản Chính trị Quốc gi , H Nội ấn h nh năm 2010 Để lột tả

được khái niệm c ng như cấu trúc củ nh n cách do nh nh n, tác giả đã đặt nó trong mối qu n hệ với văn hó kinh do nh Vì thế, một cách gián tiếp khái niệm văn

hó kinh do nh đã được b n đến Tác giả cho rằng, văn hó kinh do nh trước hết l sản phẩm có tính giá trị, tính cộng đồng v tính ổn định được con người sáng t o v tích l y từ ho t động thực tiễn kinh do nh, từ kết quả củ mối qu n hệ tương tác giữ chủ thể v khách thể kinh do nh, trong đó chủ thể qu n trọng nhất l do nh

nh n v khách thể qu n trọng nhất l khách h ng Văn hó kinh do nh l cái rộng hơn văn hó do nh nh n vì bên c nh yếu tố con người nó còn có các yếu tố khác như môi trường v điều kiện tự nhiên, xã hội, các yếu tố văn hó truyền thống, thể chế có mối qu n hệ chặt chẽ với chủ thể con người [24, tr 58] Vì vậy, do nh nh n

l h t nh n, l chủ thể v bộ phận qu n trọng nhất củ văn hó kinh do nh, văn hó doanh nghiệp [24, tr 59]

Từ các nghiên cứu chung nhất củ các tác giả đi trước về văn hó kinh

do nh, cho thấy: Một là, văn hó kinh do nh l một hệ thống các giá trị, các chuẩn

mực, các qu n niệm v h nh vi do chủ thể kinh do nh t o r trong quá trình kinh

do nh, được thể hiện trong cách ứng xử củ họ với xã hội, tự nhiên, ở cộng đồng

h y một khu vực Hai là, văn hó kinh do nh được cấu th nh v được biểu hiện

phong phú qu Triết lý kinh do nh, Đ o đức kinh do nh, Văn hó do nh nghiệp,

Văn hó do nh nh n, Qu n hệ ứng xử trong kinh do nh Ba là, v i trò củ văn hó

kinh do nh góp phần định hình tư duy kinh do nh, hướng dẫn quá trình gi o tiếp trong kinh do nh, quyết định phương thức quản trị trong kinh do nh v hướng dẫn tiêu d ng văn minh

2.2 Tổng quan nghiên cứu về phát triển bền vững và phát huy giá trị của văn hóa kinh doanh trong sự phát triển bền vững

2.2.1 Tổng quan nghiên cứu về phát triển bền vững

Vấn đề phát triển bền vững l một trong những nội dung đ ng được các nh

lý luận hết sức qu n t m nghiên cứu, nhất l trong điều kiện ở hầu hết các nước trên thế giới đều xảy r tình tr ng mức tăng trưởng kinh tế chư tương xứng với tốc độ kh i thác t i nguyên thiên nhiên, chư m ng l i những đảm bảo cho nhu cầu phát triển bền vững củ xã hội, xuất hiện những lệch l c trong những chuẩn mực giá trị đ o đức xã hội

- Thuật ngữ "phát triển bền vững" xuất hiện lần đầu tiên v o năm 1980 trong

ấn phẩm Chiến lược bảo tồn Thế giới do Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên v T i

nguyên Thiên nhiên Quốc tế - IUCN công bố với nội dung: Sự phát triển củ nh n

lo i không thể chỉ chú trọng tới phát triển kinh tế m còn phải tôn trọng những nhu

cầu tất yếu củ xã hội

- Qu n điểm phát triển bền vững thực sự r đời trong Báo cáo Tương lai chung của chúng ta củ Ủy b n Môi trường v phát triển thế giới củ Liên Hợp

Quốc (Ủy b n Brundtl nd) so n thảo v công bố năm 1987 Theo đó, “phát triển bền vững l sự phát triển th mãn những nhu cầu củ hiện t i v không phương h i

tới khả năng đáp ứng nhu cầu củ các thế hệ tương l i ”[141, tr 20]

- Từ s u báo cáo Brundtl nd, các nh kinh tế học đã tập trung nhiều v o vấn

đề phát triển bền vững, theo đó đã tổng hợp các lý thuyết v chi các định nghĩ

thành hai nhóm Một là, theo nghĩ rộng, sự phát triển bền vững liên qu n đến b khí c nh: kinh tế, môi trường tự nhiên v xã hội Hai là, theo nghĩ hẹp, phát triển

bền vững qu n t m đến môi trường, nghĩ l kh i thác một cách tối ưu t i nguyên

thiên nhiên theo thời gi n

- S u đó, các qu n điểm n y tiếp tục được b n đến trong Hội nghị cấp c o thế giới về môi trường v phát triển (Hội nghị Thượng đỉnh về trái đất) t i RiodeJ neiro (Br xin) năm 1992 Đặc biệt, trong Hội nghị Thượng đỉnh về trái đất lần thứ h i (Hội nghị cấp c o về phát triển bền vững củ trái đất) họp t i Joh nnerburg (N m Phi) năm 2002, các tổ chức xã hội đã nhấn m nh nội dung củ phát triển bền vững không chỉ dừng ở nh n tố sinh thái m phải đi v o các nh n tố xã hội, con người, phải thu hẹp khoảng cách giữ các nước gi u với các nước nghèo v giữ các thế hệ

xã hội công bằng v môi trường được bảo vệ, gìn giữ

Ở Việt N m khái niệm phát triển bền vững được biết đến v o khoảng cuối thập niên 80 đầu thập niên 90 Khoảng 2 thập niên trở l i đ y, đặc biệt từ s u Hội thảo về phát triển v môi trường củ Liên hiệp quốc v Diễn đ n to n cầu hoá (1992) với Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển bền vững (2002), các t i liệu dịch thuật c ng như nghiên cứu liên qu n đến vấn đề phát triển bền vững xuất hiện

ở Việt N m ng y một nhiều

- Nghiên cứu cơ bản v có hệ thống nhất về vấn đề phát triển bền vững ở Việt

N m được thực hiện trong khuôn khổ Dự án Hỗ trợ xây dựng và thực hiện Chương trình nghị sự 21 quốc gia Việt Nam- VIE/01/021 do Bộ Kế ho ch v Đầu tư (MPI)

chủ trì thực hiện với sự th m gi củ các bộ, ng nh, đị phương v sự hỗ trợ hợp tác

củ Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Cơ qu n phát triển quốc tế

Đ n M ch (DANIDA), Cơ qu n phát triển quốc tế Thuỵ Điển (SIDA), gồm 4 hợp

phần chính trong đó có hợp phần nghiên cứu chính sách phát triển bền vững Nghiên cứu n y (được thực hiện bởi nhiều nh nghiên cứu trong các lĩnh vực khác

nh u) đã hệ thống, ph n tích v cụ thể hoá chính sách phát triển bền vững v o điều kiện cụ thể củ Việt N m trên các lĩnh vực: nông, l m nghiệp, thuỷ sản; phát triển các khu công nghiệp; chính sách phát triển công nghiệp; chính sách năng lượng; chính sách đô thị hoá; chính sách khuyến khích đầu tư trực tiếp nước ngo i; tổng kết các mô hình phát triển bền vững

- H y như, Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam đã đư r nhiều vấn đề cần

ưu tiên để thực hiện phát triển bền vững, trong đó có năm lĩnh vực cần được ưu tiên

để phát triển bền vững về kinh tế, đó l : duy trì tăng trưởng nh nh v bền vững;

th y đổi mô hình sản xuất v tiêu d ng theo hướng th n thiện với môi trường; thực hiện quá trình công nghiệp hó s ch; phát triển nông nghiệp v nông thôn bền vững; phát triển bền vững các v ng v đị phương Tuy nhiên, trong chương trình nghị sự

n y yếu tố góp phần cho phát triển bền vững về kinh tế l văn hó kinh do nh chư được qu n t m đúng mức

- Công trình Tiến tới môi trường bền vững (1995) do giới nghiên cứu môi

trường củ Trung t m Nghiên cứu t i nguyên v môi trường, Đ i học Tổng hợp H Nội tiến h nh Công trình n y đã tiếp thu v th o tác hó khái niệm phát triển bền vững theo báo cáo Brundtl nd như một tiến trình đòi h i đồng thời trên bốn lĩnh vực: 1 Bền vững về kinh tế; 2 Bền vững về mặt nh n văn; 3 Bền vững về môi trường; 4 Bền vững về mặt kỹ thuật

- Trong Nghiên cứu tiêu chí phát triển bền vững cấp quốc gia ở Việt Nam - giai đoạn I (2003) do Viện Nghiên cứu môi trường v phát triển bền vững, Hội Liên

hiệp các Hội kho học kỹ thuật Việt N m tiến h nh Trên cơ sở th m khảo bộ tiêu chí phát triển bền vững củ Brundtl nd v kinh nghiệm các nước như Trung Quốc, Anh, Mỹ, các tác giả đã đư r các tiêu chí cụ thể về phát triển bền vững đối với một quốc gi l bền vững kinh tế, bền vững xã hội v bền vững môi trường Đồng thời c ng đề xuất một số phương án lự chọn bộ tiêu chí phát triển bền vững cho Việt N m

- Công trình Phát triển bền vững từ quan niệm đến hành động, do Hà Huy

Th nh v Nguyễn Ngọc Khánh đồng chủ biên, Nxb Kho học xã hội, H Nội năm

2009, đã góp phần nghiên cứu tổng qu n nội dung cơ bản quá trình hình th nh v phát triển củ khái niệm, khu n khổ, chương trình h nh động, chỉ tiêu phát triển bền vững củ Liên hợp quốc v các quốc gi , khu vực trên thế giới Từ đó l m cơ sở cho việc rút r những b i học bổ ích cho Việt N m

- Công trình Phát triển bền vững Việt Nam: Thành tựu, thách thức và triển vọng, Nxb L o động - xã hội, H Nội năm 2007, các tác giả Nguyễn Qu ng Thái và

Ngô Thắng Lợi đã nghiên cứu, ph n tích thực tr ng phát triển củ kinh tế - xã hội Việt N m trong thời kỳ đổi mới, ph n tích những yếu tố h y điều kiện giúp Việt

N m đ t được những tiến bộ khả qu n để thực hiện phát triển bền vững

Tóm l i, qu tổng qu n vấn đề phát triển bền vững cho thấy, ưu điểm trong các công trình nghiên cứu n y l đã dự trên khái niệm phát triển bền vững theo

qu n điểm củ Brundtl nd để ph n tích v xác định những nội dung cơ bản, cấu trúc

củ phát triển bền vững c ng như các tiêu chí đánh giá phát triển bền vững Phát triển bền vững l một khái niệm mở, có ph m vi nghiên cứu rộng, đặc biệt l trong

qu n điểm về cấu trúc củ phát triển bền vững Chính vì vậy, hầu như các công trình nghiên cứu mới chỉ b n đến khái niệm phát triển bền vững ở tầm khái quát chứ chư đi v o ph n tích cụ thể từng lĩnh vực Vì thế, việc phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững chư được l m rõ

2.2.2 Tổng quan nghiên cứu về phát huy giá trị của văn hóa kinh doanh trong sự phát triển bền vững

Nghiên cứu về vấn đề n y, có một số công trình như:

- Công trình Tinh thần doanh nghiệp - giá trị định hướng của văn hóa kinh doanh Việt Nam (2003), nh nghiên cứu Trần Quốc D n đã ph n tích một số vấn đề

lý luận cơ bản về mối qu n hệ biện chứng giữ văn hó kinh do nh với kinh tế thị trường, giữ tinh thần do nh nghiệp với văn hó kinh do nh S u đó, tác giả đã chỉ

r thực tr ng củ việc khơi dậy v phát huy tinh thần do nh nghiệp ở Việt N m từ trong lịch sử cho đến n y Từ đ y, tác giả đã đề r phương hướng v một số nhóm giải pháp chủ yếu nhằm khơi dậy v phát huy tinh thần do nh nghiệp Chẳng h n

như: nhóm giải pháp về tăng cường sự lãnh đ o củ Đảng; nhóm giải pháp về tăng cường v n ng c o quản lý củ Nh nước; nhóm giải pháp x y dựng môi trường văn

hó xã hội; nhóm giải pháp chuyên môn, nghiệp vụ

- Dương Thị Liễu trong b i viết Văn hóa kinh doanh và một số giải pháp xây dựng văn hóa kinh doanh Việt Nam, đăng ở T p chí Triết học số 6 (169), tháng

6/2005, đã đư r nhận định: “Khi yếu tố văn hó th m nhập, thẩm thấu v o các

ho t động kinh do nh, nó sẽ thúc đẩy kinh do nh nói riêng, sản xuất v tiêu d ng xã hội nói chung theo hướng phát triển bền vững” [73, tr 37] Đ y l một trong những nhận định đầu tiên về v i trò củ văn hó trong các ho t động kinh do nh, góp phần đảm bảo cho sự phát triển bền vững Tuy nhiên, trong công trình nghiên cứu n y, tác giả mới chỉ dừng ở khái niệm bền vững về sản xuất v tiêu d ng xã hội

- Trong kỷ yếu Hội thảo Kho học “Xây dựng văn hóa kinh doanh của các ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập” Nh xuất bản Văn hó Thông tin H

Nội ấn h nh năm 2009, tập hợp gần 20 b i viết củ các nh nghiên cứu, trong đó có rất nhiều báo cáo đã chỉ r được thực tr ng v giải pháp phát huy v i trò củ văn

hóa kinh doanh, chẳng h n như b i viết “Văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp: Những vấn đề cơ bản và định hướng phát triển tại Việt Nam” củ Nguyễn Thị Hương; “Văn hóa doanh nghiệp – nhân tố quan trọng của sự phát triển bền vững thời kỳ hội nhập” củ Đ o Minh Phúc; “Doanh nhân và vai trò định hướng phát triển văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp trong điều kiện hiện nay” củ

Nguyễn Đức Lệnh Hầu như các công trình nghiên cứu nói trên đều hướng tới một điểm chung trong giải pháp phát huy v i trò củ văn hó kinh do nh đối với sự phát triển củ xã hội đó l cần có sự chung t y góp sức củ cả xã hội “không thể đòi h i

do nh nghiệp trong s ch nếu bộ máy nh nước th m nh ng, c ng như không thể đòi

h i do nh nghiệp phải có văn hó trong khi viên chức nh nước ứng xử tư lợi và thiếu văn hó ” [91, tr 26]

- Công trình nghiên cứu Nhân cách doanh nhân và văn hóa kinh doanh ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới hội nhập quốc tế do nh nghiên cứu Ph ng Xu n

Nh chủ biên được Nh xuất bản Đ i học Quốc gi H Nội ấn h nh năm 2011 Trên cơ sở khung lý thuyết về nh n cách do nh nh n, văn hó kinh do nh, các tác giả đi s u ph n tích l m sáng t thực tr ng nh n cách do nh nh n v v i trò

củ văn hó kinh do nh ở Việt N m trong thời kỳ đổi mới v hội nhập quốc tế

Từ đó, đề r qu n điểm v một số giải pháp nhằm phát triển nh n cách do nh

nh n v văn hó kinh do nh Việt N m Đ y l một cuốn sách có h m lượng kho học c o, những giải pháp m cuốn sách đư r để phát triển nh n cách do nh

nh n v văn hó kinh do nh Việt N m rất có giá trị cho nhóm nghiên cứu đề t i

kế thừ v phát triển trong công trình nghiên cứu củ mình

- Th nh Duy trong b i viết Bí quyết của sự phát triển bền vững là ở văn hoá đăng ở T p chí Tuyên Giáo - Báo điện tử ng y 4/4/2012), đã nêu rõ: “Bí quyết củ

sự phát triển bền vững b o giờ c ng hướng v o con người, m văn hó l động lực,

l nền tảng, l sức m nh nội sinh qu n trọng củ phát triển xã hội v con người Vì thế mới nói, bí quyết củ sự phát triển bền vững l ở văn hó ” Rằng, “văn hó không chỉ l mục tiêu v động lực củ phát triển kinh tế - xã hội, c ng không chỉ l nền tảng tinh thần củ xã hội như cách nói trước đ y, m văn hó đã được coi l thước đo củ phát triển bền vững” [30]

Như vậy, qu quá trình khảo sát các công trình nghiên cứu liên qu n đến đề t i

Phát huy giá trị văn hóa kinh doanh trong phát triển bền vững của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 – 2020 cho thấy, vấn đề n y được nghiên cứu ở khí c nh

v mức độ s u đ y:

Thứ nhất, về vấn đề văn hó kinh do nh, được nhiều tác giả trong v ngo i nước

quan t m, đã đư r được khái niệm văn hó kinh do nh c ng với đặc trưng, chức năng

v v i trò củ nó

Thứ hai, về vấn đề “phát triển bền vững v việc phát huy giá trị củ văn hó kinh

do nh trong phát triển bền vững” Các công trình đã đư r được khái niệm, nội dung

cơ bản, cấu trúc củ phát triển bền vững v các tiêu chí để đánh giá phát triển bền vững Mặc khác, các công trình bước đầu đã chỉ r được giá trị củ văn hó nói chung

v văn hó kinh do nh nói riêng đối với sự phát triển bền vững ở Việt N m hiện nay Tuy chư có công trình n o đánh giá một cách to n diện, có hệ thống việc phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh đối với sự triển bền vững cho một tỉnh th nh cụ thể ở nước

t như tỉnh Thái Nguyên, nhưng các công trình đã cung cấp t i liệu th m khảo cho nhóm nghiên cứu trong việc thực hiện mục đích v nhiệm vụ củ đề t i

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở trình b y lý luận về văn hó kinh do nh, phát triển bền vững v phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững, đề t i ph n tích thực tr ng phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên hiện n y, từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữ giá trị củ văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên gi i đo n 2013 - 2020

4 Cách tiếp cận của đề tài

- L m rõ vấn đề lý luận về văn hó kinh do nh, phát triển bền vững và phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững;

- Ph n tích thực tr ng việc phát huy giá trị văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên hiện n y v những vấn đề đặt r

- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữ giá trị củ văn hó kinh

do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên gi i đo n 2013 - 2020

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Đề t i tiếp cận, nghiên cứu v giải quyết các nhiệm vụ đề r trên cơ sở phương pháp luận củ chủ nghĩ duy vật biện chứng v chủ nghĩ duy vật lịch sử Đồng thời, đề t i sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: ph n tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hó , lôgíc - lịch sử, điều tr xã hội học

6 Đối tượng và ph m vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên gi i đo n 2013 – 2020

6.2 Ph m vi nghiên cứu của đề tài

Về mặt không gian: Nghiên cứu văn hó kinh do nh v giá trị củ văn hó

kinh do nh trong phát triển bền vững trên ph m vi tỉnh Thái Nguyên

Về mặt thời gian: Đề t i giới h n nghiên cứu thực tr ng việc phát huy giá trị

văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên gi i đo n từ năm 2013 - 2020

Về đối tượng khảo sát: Khảo sát thực tr ng việc phát huy giá trị văn hó kinh

do nh trong phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên gi i đo n 2013 – 2020, thông

qu các lo i hình do nh nghiệp như: doanh nghiệp nhà nước (DNNN), doanh nghiệp tư nhân (DNTN), doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (DN FDI)

7 Nội dung nghiên cứu của đề tài

- Chương 1, l m rõ lý luận về văn hó kinh do nh, phát triển bền vững v giá trị củ văn hó kinh do nh trong sự phát triển bền vững

- Chương 2, ph n tích thực tr ng việc phát huy giá trị củ văn hó kinh do nh trong phát triển bền vững củ tỉnh Thái Nguyên hiện n y v những vấn đề đặt r

- Chương 3, đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữ giá trị củ văn

hó kinh do nh trong phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên gi i đo n 2013 - 2020

Chương 1 VĂN HOÁ KINH DOANH VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA VĂN HÓA KINH DOANH TRONG SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG:

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

1.1 Văn hóa kinh doanh và kết cấu của văn hóa kinh doanh

1.1.1 Khái niệm văn hoá kinh doanh

Khái niệm văn hó kinh do nh được b n đến khá phong phú v m ng tính thời

sự trên các diễn đ n nghiên cứu Tuy nhiên, t y v o góc độ tiếp cận m khái niệm

"văn hó kinh do nh" có nội h m v các bộ phận cấu thành khác nhau Theo nhà nghiên cứu Đỗ Minh Cương, “Văn hoá kinh do nh l việc sử dụng các nh n tố văn hoá v o trong ho t động kinh do nh củ chủ thể, l cái văn hoá m các chủ thể kinh

do nh t o r trong quá trình kinh do nh hình th nh nên những kiểu kinh do nh ổn định v đặc th củ họ” [23, tr 69-70] Với cách tiếp cận n y, định nghĩ có giá trị khi nghiên cứu văn hoá kinh do nh củ một chủ thể kinh do nh cụ thể Song, với cái nhìn to n diện theo cả nghĩ rộng v nghĩ hẹp, nh nghiên cứu Nguyễn Ho ng Ánh l i cho rằng, “Văn hoá kinh do nh l sự thể hiện phong cách kinh do nh củ một d n tộc Nó b o gồm các nh n tố rút r từ văn hoá d n tộc, được các th nh viên trong xã hội vận dụng v o trong ho t động kinh do nh củ mình v cả những giá trị, triết lý m các th nh viên n y t o r trong quá trình kinh do nh” [4, tr 54]

Từ các qu n niệm trên, có thể hiểu khái niệm văn hó kinh do nh trên h i bình diện: nghĩ rộng v nghĩ hẹp:

Theo nghĩ rộng, văn hóa kinh doanh là toàn bộ những giá trị vật chất và những giá trị tinh thần được tạo ra, tích lũy và vận dụng trong quá trình hoạt động kinh doanh, nhằm đảm bảo cho sự phát triển bền vững của hoạt động kinh doanh nói riêng và sự phát triển bền vững của xã hội loài người nói chung Nó biểu đạt cho trình độ kinh doanh của một cộng đồng, quốc gia, hay khu vực

Theo nghĩ hẹp, văn hóa kinh doanh là một hệ thống các giá trị, chuẩn mực, các quan niệm và hành vi do chủ thể kinh doanh tạo ra và ứng xử trong quá trình kinh doanh, nhằm mang lại lợi ích tối ưu trong kinh doanh và mang lại giá trị cho

xã hội Nó biểu đạt trình độ kinh doanh của chủ thể kinh doanh

Trên cơ sở kế thừ có chọn lọc qu n niệm về văn hó kinh do nh củ các công

trình đã công bố v dự trên qu n niệm duy vật biện chứng, theo chúng tôi, văn hóa kinh doanh là toàn bộ phương thức và các giá trị vật chất, tinh thần do con người sáng tạo, tích lũy, phát triển và sử dụng trong quá trình hoạt động kinh doanh, nhằm mang lại hiệu quả tích cực, bền vững cho chủ thể kinh doanh nói riêng và xã hội nói chung

Với qu n niệm như vậy, chúng tôi cho rằng, văn hó kinh do nh b o gồm những nội dung chủ yếu s u:

Thứ nhất, xét về mặt nguồn gốc thực tiễn, văn hó kinh do nh được con người

sáng t o r trong quá trình kinh do nh Các chủ thể kinh do nh muốn tồn t i v phát triển ho t động kinh do nh thì phải có sự liên hệ, tác động v o tự nhiên, xã hội để

t o r những sản phẩm h ng hó , dịch vụ; phải có sự liên hệ, gi o tiếp, ứng xử giữ con người với con người, nghĩ l giữ các chủ thể kinh do nh

Thứ hai, về kết cấu, văn hó kinh do nh được xét ở các góc độ: 1 Cấp độ

nhận thức: văn hó kinh do nh được thể hiện từ nhận thức đến triển kh i cách thức

v h nh động trong thực tiễn; 2 Hình thức biểu hiện: văn hó kinh do nh được biểu hiện từ các d ng văn hoá vật thể (kiến trúc, tr ng phục, công nghệ, tư liệu sản xuất, lô-gô, v v ), đến các d ng văn hó phi vật thể (triết lý kinh do nh, đ o đức kinh do nh, văn hoá ứng xử trong các ho t động kinh do nh, trách nhiệm xã hội, văn hó do nh nh n ), được hình th nh trong quá trình ho t động kinh do nh củ các chủ thể kinh do nh

Thứ ba, các giá trị văn hó kinh do nh không chỉ thể hiện qu các giá trị được

sản sinh r m còn thể hiện ở phương thức x y dựng v sử dụng các giá trị đó, nó phản ánh trình độ củ chủ thể kinh do nh, biểu đ t trình độ văn hó kinh do nh củ một quốc gi

Thứ tư, văn hó kinh do nh có v i trò không chỉ tác động, cải t o, m ng l i

hiệu quả kinh tế tích cực, bền vững cho chủ thể v mỗi nền kinh tế, m còn đảm bảo cho sự phát triển bền vững củ xã hội lo i người nói chung Nó biểu đ t cho trình

độ kinh do nh củ một cộng đồng, quốc gi , h y khu vực

Với cách nhìn nhận như vậy, xét về mặt lý luận, văn hó kinh do nh có nguồn gốc từ qu n điểm về mối qu n hệ biện chứng giữ lực lượng sản xuất v qu n hệ sản xuất, giữ tồn t i xã hội với ý thức xã hội trong học thuyết củ chủ nghĩ Mác - Lênin

Khi nghiên cứu khái niệm văn hó kinh do nh chúng t c ng cần ph n biệt

để tránh đồng nhất nó với các khái niệm như: văn hó do nh nghiệp, văn hó doanh nhân

Văn hóa doanh nghiệp được hiểu l “những giá trị vật chất v tinh thần do

do nh nghiệp sáng t o r , tiếp thu, chọn lọc, nuôi dưỡng trong suốt quá trình tồn t i

v phát triển, chi phối nhận thức v cách thức h nh động củ các th nh viên trong

do nh nghiệp, vì mục tiêu phát triển bền vững do nh nghiệp v xã hội” [90, tr 25 - 26] Như vậy, văn hó do nh nghiệp l khái niệm có ngo i diên hẹp hơn khái niệm văn hó kinh do nh, l biểu hiện cụ thể củ văn hó kinh do nh ở do nh nghiệp

Văn hóa doanh nhân l “một bộ phận cốt yếu củ văn hó kinh do nh l tấm

gương v biểu hiện củ hệ thống giá trị ch n – thiện – mỹ củ do nh nh n trong

ho t động kinh do nh v đời sống xã hội” [24, tr 46] Văn hó do nh nh n l biểu hiện cụ thể củ văn hó kinh do nh trong mỗi nh kinh do nh, nó thể hiện r thông

qu thế giới qu n v phương pháp h nh động củ do nh nh n

1.1.2 Kết cấu của văn hoá kinh doanh

Để x y dựng văn hó kinh do nh, các chủ thể trước hết phải có những hiểu biết đúng đắn về ho t động kinh do nh, từ đó t o lập phương thức h nh động trong kinh do nh v hiện thực hoá phương thức h nh động trong thực tiễn kinh do nh Đồng thời, trong quá trình hiện thực hoá phương thức h nh động, l i có được những hiểu biết, nhận thức mới, phương thức h nh động mới Quá trình x y dựng v bổ sung, l m gi u văn hó kinh do nh n y liên tục diễn r đồng thời trong ho t động kinh do nh Bởi thế, dưới góc độ triết học, kết cấu củ văn hó kinh do nh được chúng tôi chi theo các cấp độ s u: 1 Nhận thức (ký hiệu l N1); 2 T o lập phương thức h nh động (ký hiệu l N2); 3 Hiện thực hó phương thức h nh động trong

ho t động thực tiễn kinh do nh (ký hiệu l N3) Cụ thể:

1.1.2.1 Cấp độ nhận thức (N1)

Ở cấp độ N1, văn hó kinh do nh biểu hiện ở những hiểu biết về lĩnh vực kinh

do nh, nhận thức để tu n thủ đúng các điều kiện, quy luật củ tự nhiên, xã hội củ chủ thể kinh do nh Những nhận thức, hiểu biết n y phụ thuộc v o tri thức củ

do nh nh n trước khi bắt t y v o ho t động kinh do nh, v nó được củng cố, ho n thiện trong suốt quá trình ho t động thực tiễn kinh do nh củ chủ thể

Thứ nhất, nhận thức về lĩnh vực kinh doanh: Đ y l yêu cầu thiết yếu trước

khi bước v o ho t động kinh do nh củ chủ thể Yêu cầu n y đòi h i chủ thể kinh

do nh cần có tri thức vững chắc về lĩnh vực kinh do nh mình định hướng tới, từ công nghệ sản xuất đến quy trình quản lý, nắm vững các quy luật vận động củ các quá trình kinh tế như quy luật c nh tr nh, qu n hệ cung - cầu, qu n hệ giữ năng suất - chất lượng - hiệu quả - giá th nh Việc nắm vững những tri thức về lĩnh vực kinh do nh sẽ giúp cho các chủ thể chủ động trong các ho t động kinh

do nh củ mình

Thứ hai, nhận thức về điều kiện tự nhiên: Việc nắm rõ những thuận lợi v cả

những thách thức, khó khăn về điều kiện tự nhiên, sẽ giúp cho chủ thể kinh do nh chủ động trong những cách thức để phát huy được những thuận lợi, khắc phục, kiểm soát được những khó khăn từ tự nhiên một cách ph hợp Sở dĩ, cần hiểu biết đầy đủ về nguồn lực n y bởi đ y chính l “đầu v o” củ quá trình sản xuất kinh

do nh Nếu chủ thể kinh do nh không tìm hiểu tường tận về nguồn lực n y trước

khi bắt t y v o ho t động kinh do nh, sẽ dẫn đến nguy cơ đổ vỡ trong tương l i Thứ ba, nhận thức về điều kiện xã hội: Trong điều kiện xã hội, chủ thể kinh

do nh cần nhận thức về nguồn lực l o động, về thị trường, đối tác, chính trị, luật pháp Các chủ thể kinh do nh cần phải có những hiểu biết về số lượng, chất lượng, văn hoá, t m lý, tập quán… nguồn nh n lực Bởi, con người luôn l yếu tố chủ đ o trong suốt quá trình ho t động sản xuất kinh do nh, l yếu tố quyết định đến hiệu quả sản xuất kinh do nh Việc nắm vững được sức cung l o động với những đặc điểm về văn hoá, t m lý, tập quán thói quen củ người l o động, l những th nh công đầu tiên củ các chủ thể kinh do nh trong bước đầu kinh do nh có văn hoá Đặc biệt, cần có sự hiểu biết về thị trường v đối tác, đ y l một trong những yêu cầu tất yếu trước khi tiến h nh ho t động kinh do nh Hiểu biết về thị trường,

về đối tác sẽ trả lời được những c u h i qu n trọng củ yêu cầu trong sản xuất kinh

do nh l : Kinh do nh như thế n o? Kinh do nh với i v phục vụ cho i? Việc trả lời tốt các c u h i n y sẽ giúp chủ thể kinh do nh luôn không ngừng cải biến ho t động củ mình, đáp ứng nhu cầu ng y c ng c o củ thị hiếu người tiêu d ng - tức l thực hiện văn hó kinh do nh

Ngo i r , chủ thể kinh do nh không thể thiếu được những kiến thức về chính trị, xã hội, pháp luật, các chính sách củ Nh nước v củ chính quyền đị phương các cấp Bên c nh đó, chủ thể kinh do nh c ng cần phải nắm vững t m lý, tập quán, văn hó truyền thống củ các d n tộc, củ v ng, miền… trong nước v quốc tế Những hiểu biết n y sẽ l lợi thế, giúp cho chủ thể kinh do nh chủ động trong các

ho t động đ m phán, gi o tiếp, ứng xử với đối tác, với khách h ng, với nh n viên

củ mình, góp phần m ng l i hiệu quả kinh do nh tích cực

Như vậy, để x y dựng kế ho ch c ng như chiến lược nhằm phát triển kinh do nh bền vững, các chủ thể kinh do nh phải có sự nhận thức, hiểu biết s u rộng về lĩnh vực kinh do nh, các điều kiện tự nhiên, xã hội khác Những tri thức n y phải không ngừng được củng cố v ho n thiện c ng với quá trình ho t động thực tiễn kinh do nh

1.1.2.2 Cấp độ tạo lập phương thức hành động trong kinh doanh (N2)

Từ những tri thức được tr ng bị ở cấp độ N1, các chủ thể kinh do nh tiến h nh

x y dựng chiến lược kinh do nh v kế ho ch thực hiện chiến lược kinh do nh Một chiến lược kinh do nh v kế ho ch thực hiện chiến lược đúng đắn, đảm bảo m ng

l i hiệu quả phát triển bền vững, không thể thiếu các nội dung: t o lập triết lý kinh doanh, đ o đức kinh do nh, văn hoá ứng xử trong các ho t động kinh do nh, v t o lập phương thức thực hiện trách nhiệm xã hội trong kinh do nh Cụ thể:

Thứ nhất, tạo lập triết lý kinh doanh: Triết lý kinh do nh l “những tư tưởng

triết học phản ánh thực tiễn kinh do nh thông qu con đường trải nghiệm, suy ngẫm, khái quát hó củ các chủ thể kinh do nh v chỉ dẫn cho ho t động kinh

do nh” [23, tr 2001] Triết lý kinh do nh thể hiện ở các v i trò s u đ y:

Trước hết, l công cụ định hướng v cơ sở để quản lý chiến lược củ ho t động kinh do nh, thiết lập một tiếng nói chung hoặc phong cách kinh do nh củ đơn vị kinh do nh, đảm bảo sự nhất trí, định rõ mục đích kinh do nh v chuyển dịch những mục đích n y th nh các mục tiêu cụ thể

Bên c nh đó, triết lý kinh do nh l cơ sở hoặc tiêu chuẩn để ph n phối các nguồn lực Ngo i r , triết lý kinh do nh còn l công cụ để giáo dục, phát triển nguồn

nh n lực v t o r một phong cách l m việc đặc th củ ho t động kinh do nh, giáo dục cho các chủ thể trong kinh do nh về lý tưởng, về nhiệm vụ trong môi trường văn

hó , điều chỉnh h nh vi củ nh n viên, giúp họ xác định bổn phận, nghĩ vụ củ bản

th n mình đối với sự phát triển củ do nh nghiệp V i trò củ triết lý kinh do nh có thể

so sánh với bất kỳ nguồn lực n o khác trong ho t động kinh do nh

Để t o lập được triết lý kinh do nh, chủ thể kinh do nh cần thực hiện:

Một l , t o lập nội dung củ một văn bản triết lý kinh do nh Nội dung một

văn bản triết lý kinh do nh gồm: Theo nghĩ hẹp, triết lý kinh do nh được coi l sứ mệnh v các mục tiêu cơ bản củ ho t động kinh do nh Sứ mệnh (còn gọi l tôn

chỉ) củ ho t động kinh do nh l bản tuyên bố lý do tồn t i củ ho t động kinh

do nh Nó mô tả do nh nghiệp l i? Do nh nghiệp l m những gì? L m như thế

n o? Do nh nghiệp l m cho i? Mục tiêu định hướng củ do nh nghiệp l gì? Theo nghĩ rộng, nội dung củ một văn bản triết lý kinh do nh bên c nh việc

trình bày sứ mệnh, còn b o gồm hệ thống các giá trị về đạo đức kinh doanh, về các c m kết thực hiện trách nhiệm xã hội, về văn hóa ứng xử trong hoạt động kinh doanh

H i l , t o lập hình thức thể hiện củ triết lý kinh do nh Triết lý kinh do nh

được thể hiện bằng nhiều hình thức v mức độ khác nh u, có thể được trình b y dưới d ng tập văn bản, h y dưới d ng một c u khẩu hiệu, hoặc rút gọn trong một chữ Tính chất triết học c ng như độ d i ngắn củ triết lý kinh do nh c ng khác

nh u giữ các chủ thể kinh do nh h y nền văn hó d n tộc Văn phong củ các văn bản triết lý kinh do nh thường giản dị, ngắn gọn, s u lắng, dễ hiểu, dễ nhớ, nhấn

m nh về tính độc đáo, khác biệt củ chủ thể kinh do nh c ng như do nh nghiệp để

t o ấn tượng với người đọc c ng như l khách h ng

Thứ hai, tạo lập đạo đức kinh doanh: Đ o đức kinh do nh l “một tập hợp các

nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn v kiểm soát h nh vi

củ các chủ thể kinh do nh [74, tr 163] Với chuẩn mực cơ bản l tính trung thực v tôn trọng con người, đ o đức kinh do nh l thước đo các ho t động sản xuất kinh do nh củ các do nh nghiệp Đ o đức kinh do nh có v i trò cơ bản như: Góp phần điều chỉnh h nh

vi củ các chủ thể kinh do nh, v o sự c m kết v tận t m củ nh n viên, l m h i lòng khách h ng, n ng c o chất lượng củ tổ chức kinh do nh t o r lợi nhuận, đồng thời góp phần v o sự vững m nh củ nền kinh tế quốc gi

Việc t o lập các nguyên tắc v chuẩn mực đánh giá đ o đức kinh do nh b o

gồm những nội dung s u:

Một l , tính trung thực, thể hiện ở chữ tín trong kinh do nh, nhất quán trong nói v l m: trong chấp h nh luật pháp củ nh nước; trong gi o tiếp với đối tác v người tiêu d ng; với bản th n

H i l , tôn trọng con người: người cộng sự v dưới quyền; khách h ng; đối thủ

c nh tr nh

B l , phát huy sức sáng t o củ to n thể cán bộ, nh n viên, x y dựng một môi trường l m việc th n thiện, đảm bảo tính d n chủ, tôn trọng trí tuệ, có chính sách đãi ngộ xứng đáng nhằm phát huy những sáng kiến, trọng dụng nh n t i

Bốn l , trách nhiệm với cộng đồng, xã hội, luôn gắn lợi ích củ ho t động kinh

do nh với lợi ích củ xã hội Tích cực góp phần giải quyết những vấn đề chung củ

xã hội, thúc đẩy xã hội phát triển

Thứ ba, tạo lập văn hoá ứng xử trong các hoạt động kinh doanh Văn hoá ứng

xử l một nh n tố l m đẹp thêm hình tượng củ một đơn vị kinh do nh, nó giúp cho các mục tiêu kinh do nh dễ đ t được th nh công hơn, đồng thời nó t o môi trường

l m việc th n thiện, t o điều kiện phát huy d n chủ cho mọi th nh viên th m gi

ho t động kinh do nh Văn hoá ứng xử được khái quát trong các mối qu n hệ như: nội bộ đơn vị kinh do nh, khách h ng v đối tác

Trước hết, t o lập văn hoá ứng xử trong các mối qu n hệ nội bộ đơn vị kinh

do nh, b o gồm: i) Văn hoá ứng xử củ cấp trên đối với cấp dưới: Người lãnh đ o, quản lý cần t o lập v phát huy những đức tính như gương mẫu, dám chịu trách nhiệm, công bằng, công minh, khách qu n, công kh i các ho t động, tr o quyền hợp

lý, t o dựng bầu không khí tin cậy, th n thiện trong chỉ đ o, điều h nh, thực hiện nhiệm vụ ii) Văn hoá ứng xử củ cấp dưới với cấp trên: Cần t o lập văn hoá ứng xử trong qu n hệ n y trên nguyên tắc: cấp dưới phải thực hiện tốt v i trò, vị trí củ mình, phải trở th nh người hỗ trợ đắc lực cho cấp trên; có ý thức tôn trọng v i trò lãnh đ o, thực hiện nghiêm túc các quyết định củ cấp trên, t o được sự tin tưởng củ cấp trên; ứng xử khiêm tốn, đúng mực với cấp trên, bảo vệ uy tín, d nh dự củ cấp trên iii) Văn hoá ứng xử giữ các đồng nghiệp: Cần t o lập sự tin tưởng, tôn trọng, hiểu biết lẫn

nh u, gắn bó với tập thể; ch n th nh, thẳng thắn v nghiêm túc trong giải quyết các bất đồng với đồng nghiệp; không bè phái, gièm ph , lợi dụng v ph n biệt đối xử với đồng nghiệp iiii) Văn hoá ứng xử với công việc: Cần tôn trọng công việc (tôn trọng giờ l m việc, không lãng phí thời gi n l m việc, thực hiện đúng những quy định củ đơn vị );

tu n thủ các quy định, quy trình nghiệp vụ; Có thái độ l m việc nghiêm túc, tu n thủ kỷ luật l m việc củ đơn vị; th m gi nhiệt tình, có hiệu quả các công việc chung; bảo vệ

v sử dụng hiệu quả t i sản củ đơn vị

Bên c nh đó, t o lập văn hoá ứng xử trong mối qu n hệ với khách h ng,

b o gồm: T o lập phong cách văn hoá lấy khách h ng l m trọng t m củ ho t động kinh do nh; Phát triển môi trường văn hoá đặt khách h ng lên trên hết, với phương ch m: lắng nghe khách h ng, chăm sóc khách h ng, x y dựng lòng trung

th nh củ khách h ng

Ngo i r , t o lập văn hoá ứng xử trong đ m phán v thương lượng với đối tác, cần t o lập phong cách với văn hoá ứng xử có t m, cảm nhận được nhu cầu củ đối tác, tìm kiếm những giải pháp m ng l i kết quả có lợi cho các bên, hướng đến một mối qu n hệ hợp tác, hiểu biết v tôn trọng lẫn nh u Đồng thời, đ y c ng l tiền đề cho những cơ hội hợp tác tiếp theo Trong đ m phán v thương lượng, văn hoá ứng

xử cần tránh ph m phải lời nói kiêng kị, tránh ph m phải những xung đột về văn hoá v tránh đối diện với điều bế tắc dẫn tới phá h ng đ m phán

Thứ tư, tạo lập phương thức thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp:

Mặc d , khi thực hiện trách nhiệm xã hội, các chủ thể kinh do nh thường gặp các khó khăn như: ảnh hưởng đến tình hình t i chính, l m ph n tán các mục tiêu chủ yếu củ tổ chức nói chung v củ chủ thể kinh do nh nói riêng Song, thực hiện trách nhiệm xã hội không chỉ l trách nhiệm m còn l quyền lợi củ các chủ thể,

các tổ chức kinh do nh, bởi các lý do:

1 Mỗi tổ chức l một bộ phận, l tế b o củ xã hội, nên giữ các tổ chức phải

có sự tác động qu l i, liên kết, r ng buộc, trách nhiệm với nh u để hợp th nh một

xã hội vững chắc

2 Việc thực hiện trách nhiệm xã hội giúp chủ thể kinh do nh chủ động phát hiện v nắm bắt các thời cơ, đồng thời phòng ngừ các nguy cơ rủi ro bất thường xảy r trong ho t động kinh do nh

3 Thực hiện trách nhiệm xã hội trước hết vì chính quyền lợi củ tổ chức nói chung và củ chủ thể kinh do nh nói riêng, đồng thời m ng l i lợi ích h i ho , bền vững cho to n xã hội

Thực hiện trách nhiệm xã hội l nhiệm vụ tất yếu củ do nh nghiệp Nó liên

qu n đến mọi lĩnh vực củ ho t động kinh do nh, m cơ bản được biểu hiện trên các khí c nh: kinh tế, pháp lý, đ o đức v lòng bác ái (nh n văn) Cụ thể:

Đối với khía cạnh kinh tế: cần t o lập các c m kết đối với: Người lao động: phải

t o công ăn việc l m với mức th l o xứng đáng, t o cơ hội việc l m, phát triển nghề nghiệp chuyên môn, hưởng môi trường l o động n to n, vệ sinh v đảm bảo quyền

riêng tư, cá nh n ở nơi l m việc một cách bình đẳng; Người tiêu dùng: phải cung cấp

h ng hó , dịch vụ, c m kết đảm bảo các vấn đề về số lượng, chất lượng, n to n sản phẩm, mức giá, thông tin về sản phẩm (quảng cáo), ph n phối, bán h ng v c nh

tranh; Chủ sở hữu của tổ chức kinh doanh: phải bảo tồn v phát triển các giá trị t i sản được ủy thác; Các bên liên đới khác: phải m ng l i lợi ích tối đ v công bằng

cho các bên liên đới, bằng việc cung cấp trực tiếp những lợi ích n y cho họ qu h ng

hó , việc l m, giá cả, chất lượng, lợi nhuận v đầu tư…

Đối với khía cạnh pháp lý: phải tu n thủ pháp luật, thực hiện trách nhiệm pháp lý

một cách đầy đủ đối với các bên hữu qu n Thực hiện nghiêm túc vấn đề n y sẽ điều tiết được c nh tr nh, bảo vệ khách h ng, bảo vệ môi trường, thúc đẩy sự công bằng, an

to n v chống l i những h nh vi s i trái [Trích theo 74, tr 110]

Đối với khía cạnh đạo đức: t o lập trách nhiệm xã hội phải thể hiện trong sứ

mệnh v những nguyên tắc thực hiện sứ mệnh với những giá trị đ o đức củ ho t

động kinh do nh

Đối với khía cạnh nhân văn: các tổ chức kinh do nh cần lập những chương

trình h nh động chủ động v hưởng ứng các ho t động nh n đ o cả về vật chất v tinh thần, như th nh lập các tổ chức từ thiện, ủng hộ các dự án cộng đồng… Những đóng góp n y giúp n ng c o chất lượng cuộc sống cộng đồng, chi sẻ những khó khăn, giảm bớt gánh nặng cho chính phủ, n ng c o năng lực lãnh đ o cho cán bộ, phát triển nh n cách đ o đức củ người l o động [Trích theo 74, tr 112]

Như vậy, ở cấp độ t o lập phương thức h nh động trong kinh do nh sẽ giúp cho do nh nh n c ng như do nh nghiệp xác định được mục tiêu, phương hướng v phương pháp kinh do nh, đảm bảo sự phát triển bền vững củ do nh nghiệp

1.1.2.3 Cấp độ hiện thực hóa phương thức hành động trong hoạt động thực tiễn kinh doanh (N3)

Nếu như ở cấp độ N1 v N2, văn hó kinh do nh biểu hiện ở sự nhận thức, hiểu biết về nh n tố chủ qu n v điều kiện khách qu n để kiến t o nên một phương thức kinh do nh cho các chủ thể kinh do nh, thì ở cấp độ N3 chính l sự chuyển hó

sự nhận thức th nh h nh động, m ng lý luận áp dụng v o thực tiễn ho t động, nhằm

m ng l i lợi nhuận cho chủ thể v đảm bảo sự phát triển cho xã hội

Thứ nhất, hiện thực hoá triết lý kinh doanh, thông qua việc thực hiện sứ mệnh, những giá trị đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, văn hoá ứng xử trong các hoạt động kinh doanh đã được tạo lập

Nếu như cấp độ N1 v N2 l các điều kiện cần, thì cấp độ N3 chính l điều kiện đủ để khẳng định một môi trường kinh do nh văn hoá - hình th nh một nền văn hó kinh do nh đích thực v l nh m nh Bởi, nếu x y dựng một môi trường văn

hó kinh do nh m chủ thể mới dừng ở cấp độ N1 v N2 thì mức độ đ t được củ chủ thể đó chỉ trên “lý thuyết”, hô khẩu hiệu Ngược l i, nếu chủ thể b qu cấp độ N1 v N2 m đi thẳng v o thực hiện cấp độ N3 thì cách thức n y l mò mẫm, không triệt để, thiếu hệ thống, thiếu tính kho học Bởi vậy, để đ t được văn hó kinh

do nh, nhất thiết phải t o lập v thực hiện ở cả b cấp độ để thấy được qu n hệ qu

l i giữ các cấp độ với nh u Cấp độ N1 v N2 được t o lập trên cơ sở nhận thức, phác thảo chiến lược c ng như kế ho ch kinh do nh, từ đ y chỉ đ o, hướng dẫn chủ thể kinh do nh biến mô h nh lư thuyết th nh hiện thực thông qu thực tiễn kinh

do nh Lúc n y, thực tiễn kinh do nh đã trở th nh một môi trường văn hóa kinh

do nh V trong môi trường văn hoá kinh do nh đó, những giá trị văn hó kinh

do nh truyền thống được phát huy v những giá trị văn hó kinh do nh mới l i được nảy nở, sản sinh, góp phần khái quát, bổ sung cho nền văn hó kinh do nh ngày càng phát triển, ho n thiện

Muốn hiện thực hoá các giá trị để đ t được văn hó kinh do nh thì các chủ thể cần quán triệt thực hiện các nguyên tắc thống nhất giữ lý luận v thực tiễn, nguyên tắc khách qu n, nguyên tắc to n diện v nguyên tắc lịch sử cụ thể trong triển kh i các ho t động kinh do nh, m ng đầy đủ các nội dung về triết lý kinh do nh, đ o đức kinh do nh, trách nhiệm xã hội, văn hoá ứng xử trong các ho t động kinh do nh Cụ thể l phải phổ biến các giá trị văn hoá kinh do nh đến từng chủ thể ho t động trong môi trường kinh do nh, hướng dẫn thực hiện các giá trị văn hoá kinh do nh, kiểm

tr , đôn đốc thực hiện các giá trị văn hoá kinh do nh, tổ chức các ho t động, phong

tr o thi đu , khen thưởng trong thực hiện văn hoá kinh do nh ở đơn vị…

Thứ hai, đảm bảo hài hoà lợi ích giữa các chủ thể từ cá nhân cho đến tập thể và xã hội, hoà hợp với tự nhiên, bảo vệ môi trường, tạo dựng các quan hệ xã hội lành mạnh

Việc hiện thực hoá các giá trị văn hó kinh do nh thường gặp nhiều trở ng i, chẳng h n, giữ kinh do nh v thực hiện các giá trị văn hó kinh do nh luôn có sự

m u thuẫn Một mặt, xã hội luôn mong muốn các tổ chức kinh do nh t o r nhiều việc l m với thu nhập cho l o động c o, nhưng mặt khác, các tổ chức n y l i mong muốn n ng c o năng suất l o động v giảm bớt chi phí H y, người tiêu d ng luôn mong muốn mu h ng với giá thấp nhất còn các tổ chức kinh do nh l i muốn có lãi suất c o nhất Xã hội mong muốn giảm ô nhiễm môi trường, còn các tổ chức n y l i muốn giảm tối đ chi phí phát sinh khi tu n thủ các quy định về bảo vệ môi trường trong ho t động sản xuất củ họ Chính từ những m u thuẫn đó đã nảy sinh những xung đột khó tránh trong qu n niệm về thực hiện văn hó kinh do nh do khác biệt

về lợi ích củ tổ chức kinh do nh với lợi ích củ người l o động, người tiêu dùng và

to n thể xã hội Song, thực tế cho thấy, đối với các do nh nghiệp th nh công nhất, thu được những lợi nhuận l u d i, bền vững, thì việc giải quyết h i ho các m u thuẫn, phát triển mối qu n hệ tôn trọng lẫn nh u v hợp tác c ng nh u với khách

h ng, với xã hội chính l chì khoá mở cánh cử th nh công Bởi vậy, để đ t được

sự phát triển bền vững, cần thực hiện một cách h i ho về lợi ích giữ các chủ thể từ

cá nh n cho đến tập thể v xã hội, ho hợp với tự nhiên, bảo vệ môi trường, m ng

l i các qu n hệ xã hội l nh m nh

Tóm l i, văn hó kinh do nh không chỉ được hiểu l những giá trị, h nh vi có văn hoá thể hiện trong ho t động kinh do nh, m nó còn b o gồm phương thức x y dựng, phương thức sử dụng những giá trị đó Kết cấu văn hó kinh do nh được x y dựng theo cấp độ từ nhận thức (N1), đến t o lập phương thức h nh động (N2), đến hiện thực hoá phương thức h nh động trong thực tiễn kinh do nh (N3) có mối qu n

hệ biện chứng với nh u Cho nên, chủ thể trong tiến trình x y dựng văn hó kinh doanh cần phải tự giác, chủ động x y dựng văn hó kinh do nh từ cấp độ N1 đến N2 v N3 gắn với sự phát triển bền vững củ xã hội

1.2 Phát triển bền vững và các yếu tố cấu thành phát triển bền vững

1.2.1 Khái niệm phát triển bền vững

Sự phát triển bền vững được hiểu là quá trình vận động của sự vật theo khuynh hướng ngày càng hoàn thiện hơn và giúp cho sự vật đó trường tồn cùng thời gian Sự phát triển bền vững được đề cập trong nghiên cứu n y l sự phát triển bền vững của một xã hội Theo đó, một xã hội có sự phát triển phải l xã hội m con

người c ng như mọi điều kiện sống củ họ ng y c ng được l m gi u hơn trên mọi phương diện: từ đời sống vật chất đến đời sống tinh thần, từ cuộc sống h ng ng y đến các điều kiện củ môi trường sống, v v Có thể thấy sự phát triển xã hội được hiểu như một tiến trình, trong đó phát triển kinh tế để đem l i phúc lợi vật chất c o hơn; phát triển văn hoá, chính trị, xã hội để đem l i những thoả mãn tinh thần c o hơn; phát triển về môi trường tự nhiên m ng l i chất lượng cuộc sống ngày càng được bền vững v chung quy l i l m ng đến sự phát triển cho con người

Như vậy, sự phát triển bền vững của một xã hội có thể được hiểu là quá trình vận động của xã hội theo khuynh hướng các nguồn lực của sự phát triển được duy trì ngày càng phát triển, để chất lượng cuộc sống và điều kiện môi trường sống của con người ngày càng được đảm bảo và nâng cao

Theo cách hiểu n y thì nội dung củ phát triển bền vững thể hiện như s u:

Thứ nhất, sự phát triển bền vững củ một xã hội tu n theo quy luật củ tiến

trình phát triển Nguyên nh n củ sự vận động v phát triển xã hội được quy định bởi các quy luật khách qu n trong việc giải quyết những m u thuẫn vốn có trong lòng xã hội đó, m trực tiếp v trước hết l do sự tác động củ quy luật qu n hệ sản

xuất phải ph hợp với trình độ phát triển củ lực lượng sản xuất, cơ sở h tầng quyết định kiến trúc thượng tầng, v v Dưới tác động củ các quy luật n y, các hình thái kinh tế - xã hội mới, tiến bộ hơn r đời, th y thế các hình thái kinh tế - xã hội

c trong lịch sử, do vậy sự phát triển củ xã hội lo i người như một quá trình lịch sử

- tự nhiên

Thứ hai, để đ t được sự phát triển bền vững thì các mặt chủ yếu củ tự nhiên

v xã hội, từ môi trường đến con người c ng các lĩnh vực cơ bản củ xã hội lo i người như kinh tế, chính trị, xã hội, văn hó , v v đều phải ng y c ng ho n thiện hơn trên cơ sở kế thừ có chọn lọc những th nh tựu củ các thời kỳ trước đó, với sức sáng t o không ngừng nghỉ củ con người ph hợp với tự nhiên

Thứ ba, chủ thể duy nhất củ xã hội l con người, cho nên một xã hội phát

triển bền vững phải l xã hội t o được những điều kiện tốt nhất để n ng c o chất lượng cuộc sống cho con người Cụ thể l , con người sống trong xã hội đó phải có một cuộc sống ấm no, tự do, h nh phúc, phải có điều kiện để trở th nh con người phát triển to n diện về mọi mặt Đặc biệt, con người ở các thế hệ s u phải có cuộc sống tốt hơn hơn so với thế hệ trước

Thứ tư, sự sống nói chung v sự sống củ con người nói riêng, tồn t i v phát

triển trong một môi trường tự nhiên v môi trường xã hội nhất định Trong khi đó, chất lượng củ môi trường tự nhiên v môi trường xã hội l i phụ thuộc rất nhiều v o thái độ ứng xử củ con người đối với nó Vì vậy, con người v xã hội muốn tồn t i

v phát triển bền vững, phải không ngừng gìn giữ v l m cho cả môi trường tự nhiên lẫn môi trường xã hội ng y một tốt hơn

1.2.2 Các yếu tố cấu thành phát triển bền vững

Theo chúng tôi, sự phát triển bền vững củ một xã hội phải đảm bảo phát triển bền vững về kinh tế, về môi trường xã hội, môi trường tự nhiên, môi trường văn hoá