Nguyên tiêu 1948 đánh bại Pháp ở Việt Bắc Học sinh đọc từ khó sgk Học sinh đọc hai câu thơ đầu Câu thơ 1 tác giả sử dụng biện pháp gì?. Tác dụng - Lấy tiếng hát con người làm chuẩn mực
Trang 1Tiết 45: Cảnh khuya
Rằm tháng giêng
Hồ Chớ Minh
A Mục tiờu cần đ ạt
1 Kiến thức
- Cảm nhận và phõn tớch được tỡnh yờu thiờn nhiờn gắn liền lũng yờu nước phong thỏi ung dung của Bỏc Hồ biểu hiện trong hai bài thơ
- Biết được thể thơ và chỉ ra được những nột đặc sắc nghệ thuật của hai bài thơ
2 Kỹ năng
- Rốn kĩ năng đọc diễn cảm
3 Thái độ
- Giỏo dục lũng yờu thiờn nhiờn đất nước
B Chuẩn bị
- Giỏo viờn: sgk , sgv
- Học sinh: soạn bài, sgk
C.
Tiến trình lờn lớp
1 Ôn định tổ chức
2 Bài cũ : Đọc thuộc lũng khổ thơ cuối bài “ Bài ca nhà tranh bị giú
thu phỏ”? Cho biết nội dung?
- ước mơ cao cả chất chứa lũng vị tha và tinh thần nhõn đạo của tỏc giả
- Ước mơ cao cả đó đạt đến mức xả thõn sẵn sàng hi sinh vỡ sự nghiệp chung, hạnh phỳc chung
3 Bài mới.
* Gv giới thiệu bài.
Bỏc Hồ khụng lập nghiệp bằng văn chương nhưng trong cuộc đời hoạt động của mỡnh nhận biết văn chương là vũ khớ sắc bộn Người đó sỏng tỏc và trong cả lỳc buồn Bỏc viết để giải khuõy Nhưng cỏc tỏc phẩm mà Người để lại thể hiện rừ tài năng tuyệt vời, tõm hồn nghệ sĩ
và phong thỏi người chiến sĩ cỏch mạng Chỳng ta cựng tỡm hiểu…
Hoạt động của Gv và Hs Nội dung chính
Gv hướng dẫn đọc
Gv đọc mẫu Học sinh đọc ->
nhận xột
Theo dừi chỳ thớch * sgk Nờu vài
nột về tỏc giả?
I Đọc - hiểu chú thích
1 Đọc
2 Chỳ thớch
* Tỏc giả: Hồ Chớ Minh ( 1890 – 1969) là lónh tụ vĩ đại nhà thơ
Trang 2Gv mở rộng về tác giả
Nêu hoàn cảnh sáng tác của hai
bài thơ?
Cảnh khuya: 1947 ngay sau năm
đầu kháng chiến chống Pháp
Nguyên tiêu 1948 đánh bại Pháp
ở Việt Bắc
Học sinh đọc từ khó sgk
Học sinh đọc hai câu thơ đầu
Câu thơ 1 tác giả sử dụng biện
pháp gì?
- So sánh: Tiếng suối - tiếng hát
xa
Cách so sánh này có gì độc đáo?
Tác dụng
- Lấy tiếng hát ( con người) làm
chuẩn mực
Gv: Tiếng hát trong như nước
ngọc tuyền
Em như hơi gió thoảng ngoài
cung tiên
( Th
ế Lữ)
Nhận xét gì về vẻ đẹp của cảnh
trăng rừng trong hai câu qua nghệ
thuật sử dụng?
-Bức tranh có hình dáng vươn
cao, xum xuê của vòm cổ thụ, lấp
loáng ánh trăng ở trên cao; bóng
lá bóng cây được ánh trăng soi rọi
in trên mặt đất -> khoảng sáng tối
-> bông hoa lấp l¸nh
- Từ “ lồng”: điệp từ còn tạo nên
sự hoà hợp, quấn quýt
Tiểu đối có tác dụng gì?
lớn , danh nhân văn hoá thế giới
* Tác phẩm Hai bài thơ được sáng tác trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp ở chiến khu Việt Bắc
II Hiểu văn bản
Văn bản : “ Cảnh khuya”
a Hai câu đầu
- So sánh tiếng suối - tiếng hát xa
- So sánh độc đáo -> tiếng suối trở nên gần gũi với con người hơn
Có sức sống, trẻ trung
- Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
- Bức tranh nhiều tầng lớp, hình khối, đường nét đa dạng
- Điệp từ “ lồng ” -> sự hoà hợp, quấn quýt
- Tiểu đối: cái thực với cái hư Cái to lớn gồ ghề -> cái mỏng manh đẹp
- Tác giả sử dụng nghệ thuật tiểu đối, điệp từ -> cảnh trăng rừng với
vẻ đẹp lung linh chập chờn, ấm áp vừa hoà hợp vừa quấn quýt
b Hai câu cuối
- Tâm trạng nhà thơ
- Cảnh khuya như vẽ Người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
- Điệp ngữ -> như một bản lề mở
ra hai phía tâm trạng của nhà thơ
- Câu 3: chất nghệ sĩ niềm say mê,
Trang 3Hai câu cuối tả cảnh hay tình?
Nghệ thuật? Điệp ngữ ở cuối câu
3, đầu câu 4 sử dụng điệp ngữ có
tác dụng như thế nào?
Đó là những tâm trạng như thế
nào?
Gv liên hệ
- Cảnh rừng Việt Bắc thật là hay
Vượn hót chim kêu suốt cả ngày
- Trăng vào cửa sổ đòi thơ
Việc quân đang bận xin chờ hôm
sau
Học sinh đọc hai câu thơ đầu
Nhận xét gì về không gian và
cách miêu tả không gian trong
bài?
Em hãy đối chiếu phần phiên âm
và dịch thơ, vận dụng trí tưởng
tượng về không gian hình dung vẻ
đẹp hai câu thơ trên?
Thảo luận nhóm - Đại diện báo
cáo
Gv kết luận
Câu 1: mở ra khung cảnh trời cao,
rộng trong trẻo nổi bật trên bầu
trời là ánh trăng tràn đầy, toả
sáng
- Dịch thơ: thêm từ lồng lộng ->
gợi được không gian
- Không dịch được: kim dạ, chính
sự rung động trước vẻ đẹp đêm trăng
- Câu 4: mở ra vẻ đẹp và chiều sâu mới trong tâm hồn nhà thơ: không ngủ vì lo cho vận mệnh dân tộc
-> Hai câu thơ thể hiện vẻ đẹp và chiều dâu tâm hồn của tác giả Chất nghệ sĩ và chất chiến sĩ hoà hợp thống nhất trong nhà thơ
V¨n b¶n: R»m“R»m tháng giêng”
a Hai câu thơ đầu
- Không gian cao, rộng, bát ngát tràn đầy ánh trăng, sức xuân
- Điệp từ xuân (ba lần)
- Ngòi bút chấm phá, chọn cảnh tiêu biểu, ấn tượng, hài hoà -> vẻ đẹp bức tranh đêm rằm với hình ảnh rộng lớn trong trẻo của sông, nước, trời mang đầy hơi ấm và sức sống mùa xuân
Trang 4viên -> mất đi vẻ đẹp trăng rằm
Câu 2: vẽ không gian rộng, xa
không giới hạn, con sông, mặt
nước xuân tiếp giáp trời xuân ->
sức xuân tràn ngập
- Dịch mất chữ xuân trong xuân
thuỷ, mất chữ tiếp thay bằng chữ
lẫn
GV: nét chấm phá, gợi cảm là một
đặc trưng thi pháp thơ ca
Nguyễn Khuyến: ao thu lạnh lẽo
nước trong veo
Thanh Hải: Mọc giữa dòng sông
xanh
Học sinh đọc
Giữa cảnh xuân, con người phải
chăng đang ngắm cảnh?
- Con người không phải khách du
ngoạn, thưởng thức cảnh xuân mà
đang bàn việc quân
Tác giả bàn việc quân trong
không gian như thế nào?
Gv liên hệ hoàn cảnh lịch sử:Qua
đó em có nhận xét gì về phong
thái Hồ Chí Minh?
Nhận xét gì bản dịch thơ?
- Câu 3: Chưa nói được khung
cảnh diễn ra “ bàn việc quân”
- Câu 4: Thêm “ ngân ” ý khác đi
Qua hai bài thơ em biết thêm điều
gì về con người Hồ Chí Minh?
- Là chiến sĩ, nhà thơ có tình yêu
thiên nhiên sâu rộng, tâm hồn
b Hai câu thơ cuối
- Yên ba thâm xứ đàm quân sự
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền
- Bàn việc quân trong nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng -> hình ảnh đẹp mang tính biểu tượng
- Câu 4: Khi quay về trăng đầy thuyền
-> bài thơ kết thúc bằng hình ảnh lãng mạn
* Phong thái ung dung, lạc quan
và niềm tin chiến thắng
* Ghi nhớ( sgk)
III Luyện tập
1 Đọc thuộc lòng hai bài thơ 2.Sưu tầm thơ Bác viết về trăng hoặc thiên nhiên( về nhà)
Trang 5nhạy cảm với thiên nhiên và lòng
yêu nước sắt son
Nhận xét gì về phong cách nghệ
thuật Hồ Chí Minh
- Vừa mang tính cổ điển vừa
mang phong cách hiện đại
Hs rót ra néi dung vµ nghÖ thuËt
cña v¨n b¶n
4 Cñng cè:
GV tãm t¾t néi dung
5 Híng dÉn häc bµi
- N¾m kÜ néi dung bµi
- Xem l¹i phÇn kiÕn thøc tiÕng ViÖt - tiÕt sau kiÓm tra mét tiÕt
………
Ngµy……….th¸ng……….n¨m 2009