Tiết 31: Kiều ở lầu Ngưng Bích

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.. Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng... Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia

Trang 1

ThÇy gi¸o: NguyÔn Quang NhiÖm

Tr êng THCS Thôy H ng

Trang 2

dân tộc” trên phương diện nào?

A Đề tài, chủ đề B Ngôn ngữ, thể loại

C Nghệ thuật tự sự D Cả A, B, C

2 Ở các tiết học trước chúng ta đã được tìm hiểu 2 đoạn trích “Chị em Thuý Kiều” và “Cảnh ngày xuân”, em hãy cho biết nét nghệ thuật độc đáo trong ngòi bút miêu tả của

Nguyễn Du qua các đoạn trích đó?

- Trong “Cảnh ngày xuân” Nguyễn Du lại thành công với bút pháp tả cảnh và tả cảnh để làm nổi bật tâm trạng nhân vật

tả cảnh để làm nổi bật tâm

trạng nhân vât

- Trong “Chị em Thuý Kiều” Nguyễn Du thành công với nghệ thuật miêu tả chân dung bằng bút pháp ước lệ tượng trưng.

Trang 3

TiÕt 31: kiỊu ë lÇu ng ng bÝch

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I Đọc hiểu chú thích

1 Vị trí: - Phần hai: Gia biến và lưu lạc

- Gồm 22 câu, từ câu 1033 -1054 2 Nội dung: Tâm trạng Thuý Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích. Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân ,

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung

Bốn bề bát ngát xa trông,

Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,

Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng

Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,

Tin sương luống những rày trông mai chờ

Bên trời gãc bể bơ vơ,

Tấm son gột rửa bao giờ cho phai

Xót người tựa cửa hôm mai,

Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?

Sân Lai cách mấy nắng mưa,

Có khi gốc tử đã vừa người ôm

Buồn trông cửa bể chiều hôm,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?

Buồn trông ngọn nước mới sa,

Hoa trôi man mác biết là về đâu?

Buồn trông nội cỏ rầu rầu,

Chân mây mặt đất một màu xanh xanh

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,

Aàm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi 3 PTBĐ: - Tự sự - Miêu tả - Biểu cảm

4 Bố cục: - 6 câu đầu: Cảnh lầu NB qua con mắt và tâm trạng Thuý Kiều - 8 câu giữa: Nỗi nhớ người yêu và cha mẹ - 8 câu cuối: Ngoại cảnh lầu NB qua tâm trạng Thuý Kiều. Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân ,

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung

Bốn bề bát ngát xa trông,

Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,

Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng

Hoa trôi man mác biết là về đâu? Buồn trông nội cỏ rầu rầu,

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh, Aàm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

Trang 4

Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân,

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn

nọ bụi hồng dặm kia Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng

II Đọc hiểu văn bản

1.Sáu câu đầu.

* Cảnh thiên nhiên:

- Núi xa, trăng gần

- Cát vàng: từng cồn

bụi hồng: từng

dặm.

xa- gần, trước mắt, dưới chân.

- Ngt: Miêu tả khái quát, nét chấm phá điển hình.

Cảnh: Như bức tranh đẹp, nên thơ.

Mênh mông, vắng lặng, heo hút, vắng người.

Mây sớm

Đèn khuya

Mây sớm

BẼ BÀNG

*Tình: Bẽ bàng mây sớm đèn khuya

Nỗi lòng chán ngán, xấu hổ, tủi thẹn, cô

đơn giằng xé.

Từ láy: bẽ bàng; Thành ngữ: mây sớm đèn

khuya; So sánh: như chia

khoá xuân, non xa trăng gần

mây sớm đèn khuya

Bẽ bàng

như

Bẽ bàng

Không gian nghệ thuật.

Thời gian nghệ thuật.

Trang 5

TiÕt 31: kiÒu ë lÇu ng ng bÝch

Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân,

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn

nọ bụi hồng dặm kia Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng

1.Sáu câu đầu.

- Núi xa, trăng gần

- Cát vàng: từng cồn

bụi hồng: từng

dặm.

xa- gần, trước mắt, dưới chân.

- Ngt: Miêu tả khái quát, nét chấm phá điển hình.

*Tình: Bẽ bàng mây sớm đèn khuya

Nỗi lòng chán ngán, xấu hổ, tủi thẹn, cô

đơn giằng xé.

Từ láy: bẽ bàng; Thành ngữ: mây sớm đèn

khuya; So sánh: như chia

Không gian nghệ thuật.

Thời gian nghệ thuật.

BI KỊCH NỘI TÂM THÚY KIỀU

Trang 6

II Đọc hiểu văn bản 1.Sáu câu đầu * Cảnh thiên nhiên: Cảnh: Như bức tranh đẹp, nên thơ Mênh mơng, vắng lặng, heo hút, vắng người *Tình: Chán ngán, xấu hổ, tủi thẹn, cơ đơn 2 Tám câu giữa *Nỗi nhớ Kim Trọng - Tưởng:

Tin sương

- Bên trời

Tấm son

Ng.th: - Sử dụng từ ngữ chọn lọc Nỗi nhớ mãnh liệt, đau đớn, da diết, thuỷ chung. Tưởng người dưới nguyệt chén đồng, Tin sương luống những rày trông mai chờ

Trang 7

TiÕt 31: kiỊu ë lÇu ng ng bÝch

1.Sáu câu đầu.

Mênh mơng, vắng lặng, heo hút, vắng người.

*Tình: Chán ngán, xấu hổ, tủi thẹn, cơ đơn.

2 Tám câu giữa.

*Nỗi nhớ Kim Trọng - Tưởng:

Tin sương

- Bên trời

Tấm son

Ng.th: - Sử dụng từ ngữ chọn lọc - Ngơn ngữ độc thoại

Nỗi nhớ mãnh liệt, đau đớn, da diết, thuỷ chung *Nỗi nhớ cha mẹ. Xót - Xĩt

Quạt nồng -

Sân Lai

Cĩ khi

Ng.th: - Thành ngữ: quạt nồng ấp lạnh

- Điển cố, điển tích: sân Lai, gốc tử.

Nỗi xĩt thương da diết, day dứt khơng nguơi.

? THẢO LUẬN: Tại sao tác giả lại để Thuý Kiều nhớ người yêu trước nỗi nhớ cha mẹ

Mối tình chớm nở đã vội dở dang, cảm thơng với mối tình đầu trong trắng mà lúc nào Kiều cũng đau thương ân hận nên để Kiều nhớ Kim Trọng trước là phù hợp với tâm cảnh của nàng Mặt khác, cơng ơn đối với cha mẹ, Kiều đã đền đáp được phần nào khi nàng đã bán mình chuộc cha

và em Đĩ cũng là cái lý của Nguyễn Du đối với nàng Kiều.

người tựa cửa hôm mai, gốc tử

Sân Lai

Trang 8

II Đọc hiểu văn bản.

1.Sáu câu đầu.

Mênh mơng, vắng lặng, heo hút, vắng người.

*Tình: Chán ngán, xấu hổ, tủi thẹn, cơ đơn.

2 Tám câu giữa.

*Nhớ Kim Trọng: đau đớn, da diết, thuỷ chung.

*Nhớ cha mẹ: xĩt thương da diết, day dứt khơng

nguơi.

3 Tám câu cuối.

Hoa trôi man mác biết là về đâu?

Buồn trông nội cỏ rầu rầu,

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,

Aàm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi ? Thiên nhiên ở tám câu cuối cĩ gì khác so với thiên nhiên ở sáu câu đầu - 6 câu đầu: Thiên nhiên hiện lên trước mắt Kiều khiến lịng Kiều buồn chán Thiên nhiên tác động đến tâm hồn Cảnh khách quan

- 8 câu cuối: Thuý Kiều sẵn cĩ mối u sầu nên nhìn cảnh vật cũng buồn theo Con người chi phối ngoại cảnh Cảnh chủ quan.

Trang 9

C¶nh 2: Ngän n íc mới sa.

C¶nh 1: Cöa bÓ chiÒu h«m.

Trang 10

Giã cuèn mÆt duÒnh

Néi cá rÇu rÇu

Ngän n íc míi sa

Cöa bÓ chiÒu h«m

Thuyền, cánh buồm thấp thoáng

xa xa.

Nỗi buồn phiêu bạt Quê hương thì tít

mù xa.

Khao khát niềm vui sum họp gia đình.

Hoa trôi. Kiếp sống lạc loài, trôi dạt,

vô định.

Lo âu, sợ hãi.

Chân mây, mặt đất một màu xanh xanh.

Mệt mỏi chán chường, nỗi

bi thương vô vọng kéo dài.

Màu xanh của nấm mồ vô chủ Đạm Tiên.

Ầm ầm tiếng sóng

Những tai ương cuộc đời.

Hoảng hốt, hãi hùng.

Nỗi buồn bâng khuâng vô vọng, sợ hãi kinh hoàng triền miên không lối thoát.

Buồn

trông

- Điệp ngữ: buồn trông

- Cảnh tình ( ẩn dụ, tăng cấp)

Khao khát niềm vui sum họp gia đình.

Trang 11

TiÕt 31: kiÒu ë lÇu ng ng bÝch

1.Sáu câu đầu.

*Tình: Chán ngán, xấu hổ, tủi thẹn, cô đơn.

2 Tám câu giữa.

*Nhớ cha mẹ: xót thương da diết, day dứt không

nguôi.

3 Tám câu cuối.

Nỗi buồn bâng khuâng vô vọng, sợ hãi

kinh hoàng triền miên không lối thoát.

*Cảnh: 4 nét cảnh ( tình riêng)

*Tình:

III Ý nghĩa văn bản

1 Nghệ thuật đặc sắc của đoạn

trích

1 Nghệ thuật: Tả cảnh ngụ tình

- Cảnh: tả theo lối thuỷ mạc lãng mạn

-Tình: mượn cảnh đàm tình,

ngôn ngữ độc

thoại , độc thoại nội tâm

2 Nội dung: Tấm lòng thuỷ chung, hiếu thảo

Tâm trạng ngập tràn chua xót, lo sợ hãi hùng

trước những tai biến cuộc đời của Thuý Kiều.

* Ghi nhớ (SGK - 96)

2 Nội dung đoạn trích.

NHÓM 1 - 2

NHÓM 3 - 4

?

Trang 12

1.Sáu câu đầu.

2 Tám câu giữa.

nguôi.

3 Tám câu cuối.

*Cảnh: 4 nét cảnh.

*Tình:

1 Nghệ thuật:

2 Nội dung.

LUYỆN TẬP ?Thế nào là nghệ thuật tả cảnh ngụ tình Phân tích để làm sáng tỏ qua tám câu cuối đoạn trích vừa học.

Trang 13

C¶nh H×nh ¶nh

Cöa bÓ chiÒu h«m C¶nh ngän n íc

míi sa

C¶nh néi cá rÇu

rÇu

Giã cuèn mÆt duÒnh

Thuyền, cánh buồm thấp thoáng

xa xa.

Nỗi buồn phiêubạt Quê hương thì tít

mù xa.

Khao khát niềm vui sum họp gia đình.

Hoa trôi. Kiếp sống lạc loài, trôi dạt,

vô định.

Chân mây, mặt đất một màu xanh xanh.

Màu xanh của nấm mồ vô chủ Đạm Tiên.

Ầm ầm tiếng sóng

Những tai ương cuộc đời.

Mượn cảnh đàm tình Nỗi buồn bâng khuâng vô vọng, sợ hãi kinh hoàng triền miên không lối thoát.

Buồn

trông

Trang 14

1.Sáu câu đầu.

2 Tám câu giữa.

nguôi.

3 Tám câu cuối.

*Tình:

1 Nghệ thuật:

2 Nội dung.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1 Học Ghi nhớ và đọc thuộc lòng đoạn trích Diễn xuôi đoạn trích thành bài văn viết của mình.

2 Đọc bài ĐỌC THÊM (sgk-96) Hãy thử so sánh cách miêu tả của Nguyễn Du với Thanh Tâm Tài Nhân như thế nào?

3 Chuẩn bị: Đọc và tìm hiểu trước nội dung Tiết 32 theo đề mục trong SGK.

Gợi ý: Xét cả hai văn bản:

- Sự việc được nói đến là gì, ở đâu?

- Sự việc trong VB nào được miêu tả nhiều hơn

- Liệt kê các chi tiết miêu tả trong hai văn bản

- So sánh các chi tiết miêu tả đó Rút ra

VD: Bị giam lỏng ở lầu NB, Kiều ngắm TN ở trước lầu thấy núi như ở xa, trăng ở rất gần cát vàng nổi lên từng cồn, sắc đỏ do gió bốc lên thành từng dặm

Trang 16

1.Sáu câu đầu.

2 Tám câu giữa.

nguôi.

3 Tám câu cuối.

*Tình:

1 Nghệ thuật:

2 Nội dung.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1 Học thuộc lòng đoạn trích Diễn xuôi đoạn trích thành bài văn viết của mình.

3 Chuẩn bị: Đọc và tìm hiểu trước nội dung Tiết 32 theo đề mục trong SGK.

Tiêu đề	Kiều ở lầu Ngưng Bích
Người hướng dẫn	Nguyễn Quang Nhiễm
Trường học	Trường Thị xã Thơy Hưng
Chuyên ngành	Văn học Việt Nam
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	1,35 MB