Bài giảng các dụng cụ đo trong cơ khí

Bài giảng các dụng cụ đo trong cơ khíMục đích:Giới thiệu công dụng, cấu tạo và phương pháp sử dụng một số dụng cụ đo phổ biếnYêu cầu:Sử dụng và lựa chọn dụng cụ đo phù hợpthước láthước cuônthước cặppanme

ĐO LƯỜNG CƠ KHÍ

Mọi sản phẩm sản xuất ra cần phải được kiểm tra, đánh giá xem chấtlượng chế tạo có đạt được những yêu cầu kỹ thuật đề ra hay không?

1.2 Các phương pháp kiểm tra

Kiểm tra chủ quan:

Dựa vào kinh nghiệm và các giác quan để xác định các chỉ tiêu chấtlượng (Ví dụ: nếm rượu trong công nghiệp sản xuất rượu bia)

Kiểm tra khách quan:

Dùng các phương tiện đo để định lượng các yếu tố cần kiểm tra

1.3 Đo Lường

Đo lường chính là một dạng của kiểm tra khách quan

PHƯƠNG PHÁP ĐO GIÁN TiẾP

Phải thông qua phép toán chuyển đổi

Đọc được ngay kết quả

đo trên dụng cụ đo

Trong ngành cơ khí chúng ta có rất nhiều các loại dụng cụ đo Điển hình là các loại dụng cụ đo như: thước thẳng, thước cặp, panme, đồng hồ so…

1 Dụng cụ đo không có du xích

 Thước thẳng

-Gồm nhiều loại : thước gấp , thước dây , thước lá …

-Là dụng cụ đo có độ chính xác thấp,có giải đo rất thấp là 0,5

mm

1 Dụng cụ đo không có du xích

 Thước thẳng

-Cách đo và đọc trị số của thước thẳng là rất đơn giản Đo và đọc trực tiếp trên vạch chia độ của thước Vạch 0 của thước sẽ được đặt ở điểm đầu của phần kích thước cần đo, chỉ số trên thước trùng với phần cuối cùng của kích thước cần đo cho ta biết trị số của kích thước.

1 Dụng cụ đo không có du xích

 Thước thẳng

Vậy, thước thẳng cho giải đo thấp sẽ được dùng để đo

trong trường hợp nào?

- Th ước thẳng sẽ được dùng trong việc đo sơ bộ, đo khi cắt

phôi, đo các chi tiết được gia công với yêu cầu độ chính xác

không cao…

1 Dụng cụ đo không có du xích

Thước cuộn

Là loại thước được chế tạo bằng thép hoặc

hợp kim, có khả năng kéo dài nhờ lò xo

bên trong và chủ yếu được dùng trong xây

dựng

Trên một cái thước cuộn có khá nhiều đặc

điểm được thiết kế để giúp việc đo lường

trở nên dễ dàng hơn mà chúng ta không hề

hay biết

1 Dụng cụ đo không có du xích

Thước cuộn

Những bí ẩn trên thước cuộn!!!

Đầu tiên là cái lỗ bí ẩn trên đầu thước Mỗi cái

thước cuộn đều có một nếp gấp phía đầu thước,

được sử dụng để móc vào các cạnh bàn Nhưng cái

lỗ bí ẩn đó, bạn nghĩ nó để làm gì?

Và câu trả lời là:

Chiếc lỗ này được sử dụng để móc vào mũ đinh,

phòng trường hợp bạn phải đo một đoạn khá dài mà

không có ai giúp giữ đầu dây còn lại

1 Dụng cụ đo không có du xích

Thước cuộn

Tiếp theo, hãy để ý rằng đầu thước dây được thiết

kế với các rãnh răng cưa nhỏ Tại sao không làm

bằng phẳng cho đẹp?

Đó là vì khi đo xong, bạn sẽ cần một thứ gì đó để

đánh dấu như bút chì Và nếu không có bút chì, chỗ

răng cưa đó sẽ là vật đánh dấu vô cùng hữu hiệu và

nhanh chóng

1 Dụng cụ đo không có du xích

Thước cuộn

Chưa hết đâu Hãy tiếp tục nhìn vào phần đầu

thước, bạn sẽ thấy phần thép đính vào đầu

thước có phần khá lỏng lẻo Chẳng lẽ đó là lỗi

thiết kế? Không đâu, có mục đích cả đấy

Trên thực tế, inch đầu tiên và inch thứ hai trên thước thép

không bằng nhau, mà cách nhau 1/16 inch Và bạn biết không,

cái khoảng "lỏng lẻo" đó cũng bằng 1/16 inch Đó chính là lý do

chúng ta có thể đo một cách chính xác với rất ít sai số

- 500 mm.

(DIGITAL ELECTRONIC CALIPER)

(DIAL CALIPER) (VERNIER CALIPER)

Một số loại Thước Cặp

2.1 Đặc Điểm

Có tính đa dụng ( đo kích thước ngoài, kích thước trong, đo chiều sâu

phạm vi đo rộng, độ chính xác tương đối cao, dễ sử dụng và giá

thành rẻ,…

2 THƯỚC CẶP (CALIPER)

2.2 Cấu Tạo

dạng trục

Đo kích thước dạng lỗ

Đo sâu

2.1 Đặc Điểm

Có tính đa dụng ( đo kích thước ngoài, kích thước trong, đo chiều sâu

phạm vi đo rộng, độ chính xác tương đối cao, dễ sử dụng và giá

thành rẻ,…

2.3 Cách Đo

- Trước khi đo cần kiểm tra thước có chính xác không bằng cách kéo du xích về vị trí 0 ban đầu

- Kiểm tra bề mặt vật đo có sạch không

- Khi đo phải giữ cho 2 mặt phẳng của thước song song với mặt phẳng cần đo

- Muốn lấy thước ra khỏi vị trí

đo thì phải vặn đai ốc hãm để

cố định hàm động với thân thước chính

2 THƯỚC CẶP (CALIPER)

2.4 Cách đọc trị số đo

- Khi đo xem vạch “0” của du xích ở vị trí nào của thước chính, ta đọc được phần nguyên của kích thước ở trên thước chính

- Xem vạch nào của du xích trùng với vạch của thước chính ta đọc được phần lẻ của kích thước ở trên du xích

121.70mm

2 THƯỚC CẶP (CALIPER)

2.5 Các lỗi thường gặp khi sử dụng thước cặp

Hiện nay, thước kẹp được ứng dụng trong rất nhiều các ngành nghề khác nhau từ công nghiệp, gia công cơ khí, cho đến chế tạo Thước kẹp rất dễ sử dụng, chỉ cần tuân thủ những chỉ định của nhà sản xuất là có thể mang đến kết quả đo chính xác

Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng sẽ không tránh khỏi những sai lầm Điều này không gây hỏng hóc ngay lập tức nhưng nó có thể ảnh hưởng đến độ chính xác và tuổi thọ của thước

2 THƯỚC CẶP (CALIPER)

2.5 Các lỗi thường gặp khi sử dụng thước cặp

Khi thiết lập giá trị gốc của thước nằm ở phía trước giá trị 0, tức là giá trị đó sẽ lớn hơn 0

Để tránh gặp lỗi này, bạn nên trừ vào tổng số đo đã đo được trên thân thước Ví dụ, nếu đo kết quả đo được là 3,65 mm và lỗi là 0,5 thì số đo thực tế của nó lúc này chỉ có là 3,15 mm

2.5 Các lỗi thường gặp khi sử dụng thước cặp

Cũng giống như trường hợp ở trên, nhưng lỗi thiết lập giá trị gốc giá trị

âm sẽ nằm ở phía trước (bên trái) số 0 trên thân thước chính Hay nói cách khác, giá trị gốc sẽ nhỏ hơn 0

Để cho đúng giá trị khi đo, ta cần thêm giá trị lỗi vào tổng số đo hiển thị trên thân thước để có kết quả thực tế chính xác

Ví dụ: Tổng số đo bạn nhìn thấy trên thân thước là 36,5mm và lỗi thiết lập là 0,5

Khi đo kết quả thực là 37 mm

2 THƯỚC CẶP (CALIPER)

2.5 Các lỗi thường gặp khi sử dụng thước cặp

 Thiết lập sai giá trị gốc “0”

Lỗi này khá phổ biến, thường gặp ở những chiếc thước cặp điện tử Nguyên

nhân gây ra lỗi sai này là do các hàm tiếp xúc với nhau nhưng không khớp với giá trị

đo trên thân thước chính, vì vậy dẫn đến sai lệch kết quả đo

Ngoài ra, cũng có một số các nguyên nhân khác dẫn đến lỗi thiết lập sai giá trị gốc “0” như thước cặp điện tử không đạt tiêu chuẩn dẫn đến sai số hay tác động bởi các yếu tố bên ngoài làm ảnh hưởng đến sự liên kết của các hàm khiến giá trị đo sai

 Là một loại dụng cụ đo kích thước chính xác tới m Có kết cấu giống như một dạng trục vít me – đai ốc.

 Panme là dụng cụ đo chính xác, tính vạn năng kém (phải chế tạo

từng loại Panme đo trong, đo ngoài , đo sâu), phạm vi đo hẹp

khoảng 25mm

 Phân loại theo kết cấu, chiều dài kích thước cần đo và loại kích thước đo

• Theo kết cấu có 2 loại là khắc vạch và hiển thị số

• Theo chiều dài kích thước đo có thể phân ra nhiều loại như: Panme

0-25, 25-50, 50-75…

• Theo loại kích thước đo chia ra làm 2 loại đo trong và đo ngoài

3.1 Cấu Tạo

3 PANME

PANME ĐO NGOÀI

3.5 Một số loại Panme

3 PANME

3.3 Cách Đo

- Trước khi đo cần kiểm tra xem

panme có chính xác không

-Khi đo tay trái cầm panme, tay

phải vặn cho đầu đo đến gần

tiếp xúc thì vặn núm vặn cho

đầu đo tiếp xúc với vật đúng áp

lực đo

- Phải giữ cho đường tâm của 2

mỏ đo trùng với kích thước cần

đo

- Phải vặn đai ốc hãm để cố

định đầu đo động trước khi lấy

panme ra khỏi vật đo

3.4 Cách đọc trị số đo

- Khi đo dựa vào mép thước động ta đọc được số mm và nửa mm của kích thước ở trên thước chính

- Dựa và vạch chuẩn trên thước chính ta đọc được %

mm trên thước phụ ( giá trị mỗi vạch là 0.01mm )

3 DỤNG CỤ ĐO PANME

3.5 Cách khắc phục lỗi trên panme

Với trường hợp của bạn, sẽ có 2 trường hợp xảy ra là lỗi thiết lập giá trị 0 hoặc lỗi

do thimble Cách khắc phục như sau

 Lỗi do thimble

Thimble hay còn gọi là thước phụ, nó đóng

vai trò cần thiết để tạo nên một giá trị thực

với độ chính xác cao Trong trường hợp dụng

cụ đo cơ khí mắc phải lỗi bạn có thể điều

chỉnh lại chúng để đảm bảo nó trùng khít

vạch 0 trên thước chính.

Đầu tiên, hãy dùng núm cóc xoay cho 2 đầu đo của pame chạm khít nhau Nên nhớ, sử dụng vít khóa, cố định để panme không di chuyển Dùng một chiếc cờ lê nhỏ vặn chặt phần thước chính lại Sau khi thực hiện xong, hãy kiểm tra lại xem điểm 0 trùng đã trùng nhau chưa Nếu chúng không khớp nhau, hãy nghĩ đến phương án xảy ra do lỗi số 0 và bạn cần hiệu

chỉnh lại để đảm bảo mang đến kết quả đo chính xác.

3 DỤNG CỤ ĐO PANME

3.5 Cách khắc phục lỗi trên panme

Với trường hợp của bạn, sẽ có 2 trường hợp xảy ra là lỗi thiết lập giá trị 0 hoặc lỗi

do thimble Cách khắc phục như sau

 Lỗi số 0

Lỗi số 0 là trường hợp thường gặp

với những ai đang sử dụng panme,

đặc biệt là panme cơ khí Cách điều

chỉnh điểm 0 trên panme sẽ được thực

hiện như sau:

Nếu là lệch trên, hãy cố định spin doll

bằng chốt khóa, sử dụng cờ lê để xoay

vị trí bị lệch Sau đó, kiểm tra điểm 0 ăn không chưa Nếu chưa khớp hãy thực hiện lại từ đầu Trong trường hợp điểm 0 lệch xuống dưới, bạn cũng thực hiện tương tự như lệch trên

https://www.youtube.com/watch?v=RXmQUuSVBUE

3.6 Bảo quản panme

Panme là thiết bị đo chuyên dụng, chỉ một

chút ảnh hưởng hay tác động nhỏ đều có thể

ảnh hưởng đến độ chính xác của chúng

Vì vậy, khi sử dụng panme, bạn cần tuân thủ

các lưu ý:

• Sau một thời gian sử dụng, bạn cần hiệu

chỉnh lại panme để tránh xảy ra các lỗi trong

•Khi sử dụng xong, cần đặt chúng ở môi trường khô ráo, ẩm ướt Tránh xếp chồng các dụng

cụ lên nhau để bảo vệ tốt.

- Là dụng cụ đo chính xác

0.01-0.001mm Đồng hồ điện tử còn chính xác hơn

- Đồng hồ so dùng nhiều

trong kiểm tra sai lệch hình dạng hình học như độ côn,

độ thẳng, độ song song vuông góc, độ không đồng trục

Một số loại Đồng Hồ So

Bánh răng

Bánh răng trung gian

Vòng đo mm

Mặt số

Cữ dung sai Kim

Bạc Đầu đo

4 ĐỒNG HỒ SO

4.2 Cách sử dụng - Khi sử dụng đồng hồ so trước hết phải

gá lên giá đỡ vạn năng, sau đó chỉnh cho đầu đo tiếp xúc với vật cần đo

- Điều chỉnh mặt số lớn cho kim đúng vị trí số “0” Di chuyển đồng hồ so tiếp xúc suốt với bề mặt cần kiểm tra

Hình: đồng hồ so gá tren giá đỡ

4.3 MỘT VÀI LƯU Ý KHI SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ SO

– Trước khi đo, phải kiểm tra độ ổn định của chỉ số đồng hồ so bằng

cách nâng thanh đo và thả cho rơi tự do, số đọc không được khác nhau quá

0,5 vạch chia

– Trục đo không được tra dầu hoặc bôi mỡ

4 ĐỒNG HỒ SO

5 CALIP

5 CALIP

 dưỡng kiểm ren trong

6 DƯỠNG KIỂM REN

 dưỡng kiểm ren ngoài

7 NHỮNG LƯU Ý KHI SỬ DỤNG DỤNG CỤ

ĐO

Những điểm cần kiểm tra trước khi đo:

1 Lau sạch chi tiết được đo và dụng cụ đo

Những chất bẩn hay dầu có thể dẫn đến sai số về

giá trị đo Bề mặt phải được làm sạch trước khi đo

Kiểm tra rằng điểm 0 ở đúng vị trí của nó Điểm 0 là rất cơ bản để đo đúng

4 Bảo dưỡng dụng cụ đo

Bảo dưỡng và điều chỉnh phải được thực hiện thường xuyên Không sử dụng nếu dụng cụ bị gẫy

NHỮNG LƯU Ý KHI SỬ DỤNG DỤNG CỤ ĐO

Những điểm cần tuân thủ khi đo:

1 Đặt dụng cụ đo vào chi tiết được

đo với một góc vuông Đạt được góc

vuông bằng cách ép dụng cụ đo trong

khi di chuyển nó so với chi tiết cần đo

(hãy tham khảo hướng dẫn cụ thể cho

từng dụng cụ đo để biết thêm chi tiết )

2 Sử dụng phạm vi đo thích hợp

Khi đo điện áp hay dòng điện, hãy bắt

đầu với phạm vi đo lớn, sau đó giảm

dần uống Giá trị đo phải được đọc ở

đồng hồ phù hợp với phạm vi đo

3 Khi đọc giá trị đo

Chắc chắn rằng tầm mắt của bạn vuông góc với đồng hồ và kim chỉ

2 Tránh sử dụng hay lưu kho ở nhiệt độ cao hay độ

ẩm cao Sai số của giá trị đo có thể xảy ra do sử

dụng ở nhiệt độ hay độ ẩm cao Bản thân dụng cụ có

thể biến dạng nếu tiếp xúc với nhiệt độ cao

3 Lau sạch dụng cụ sau khi sử dụng, vào đặt nó vào vị trí ban đầu Chỉ cất dụng cụ đi sau khi nó đã được lau sạch dầu hay chất bẩn Tất cả dụng cụ phải được đưa trở về trạng thái ban đầu của nó, và bất kỳ dụng cụ vào có hộp chuyên dùng thì phải được đặt vào hộp Dụng cụ đi phải được cất ở những nơi nhất định Nếu dụng cụ được cất giữ trong thời gian dài, cần phải bôi dầu chống gỉ và tháo pin