SKKNLớp 2

Đề tài : MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH GIẢI TỐT CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ TÌM THÀNH PHẦN CHƯA BIẾT TRONG MÔN TOÁN LỚP 2 A.. Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp; giải pháp rèn kỹ năng tính to

Đề tài :

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH GIẢI TỐT CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ TÌM THÀNH PHẦN CHƯA BIẾT TRONG MÔN TOÁN LỚP 2

A PHẦN MỞ ĐẦU.

I.TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ.

- Môn toán là một môn học rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học Môn học này nhằm cung cấp kỹ năng tính toán rất cơ sở và thiết thực thông qua việc giải toán, học sinh sẽ có điều kiện phát triển trí tuệ Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp; giải pháp rèn kỹ năng tính toán là việc hết sức cần thiết, yêu cầu học sinh tính đúng, hiểu nhiều và nắm chắc chắn các dạng phương trình đơn giản đã học được ở lớp 2 để vận dụng vào giải toán về tìm thành phần chưa biết của phép tính như: cộng, trừ, nhân, chia Đây có thể coi là giai đoạn học tập cơ bản vì ở giai đoạn này học sinh được chuẩn bị kiến thức, kỹ năng cơ bản nhất, được chuẩn bị về phương pháp tự học toán dựa vào các hoạt động tích cực chủ động sáng tạo và góp phần không nhỏ vào việc học tốt môn toán sau này

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

- Để đạt các yêu cầu trên về kiến thức, kỹ năng tính toán và kết hợp giải các bài tập,quy về dạng " tìm thừa số chưa biết"; " số bị chia chưa biêt" Muốn dạy và học tốt các kiến thức toán học các em phải

- có khả năng tính nhẩm, tính viết về bốn phép tính, về các số tự nhiên, phân số, số thập phân , số đo các đại lượng

Có những hiểu biết ban đầu sơ giản về dùng chữ thay số về biểu thức toán học và giá trị biểu thức số học Giải các phương trình đơn giản Nếu ở lớp 1,2 Việc tìm x chỉ yêu cầu ở mức độ điền dấu vào ô trống hoặc xác định tên thành phần của phép tính của x

Trong khi các thành phần đã chỉ là số thì ở lớp 4,5 đòi hỏi cao hơn, mức

độ cao hơn là ở chỗ các thành phần đã cho không phải là một số mà là một biểu thức toán Để giải quyết rõ ràng chính xác đòi hỏi phải giúp các em nắm kiến thức ngay từ ban đầu việc tìm được các thành phần và hiểu cách tìm x ở ngay chương trình thay sách lớp 2

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

- Học sinh lớp 2A2 Trường Tiểu Học Mỹ Tú A

IV KHÁCH THỂ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

- Đối tượng học sinh lớp 2 Trường Tiểu Học Mỹ Tú A

Phạm vi nghiên cứu: Học sinh biết tìm một thành phần chưa biết dạng:

a + X = b ; a - X = b ; X : a = b ; a xX = b ; a : X = b Với a,b là các số trong phạm vi 100

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp tổng hợp sách báo và tài liệu

- Phương pháp phân tích.

- Phương pháp điều tra thăm dò

- Phương pháp luyện tập thực hành

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm

B PHẦN NỘI DUNG.

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN.

- Môn toán góp phần xây dựng một số phẩm chất, tính chất của người lao động như tính cẩn thận, chính xác, kiên nhẫn, vượt khó, trung thực Có thói quen làm việc có kế hoạch, yêu lao động hay tìm tòi Làm cho học sinh nắm được phương pháp học tập tốt, phát triển hứng thú về năng lực phẩm chất trí tuệ của học sinh

- Theo phương pháp dạy học toán ở tiểu học thì hạt nhân của toán học là

số học

Sự sắp xếp nội dung trong mối quan hệ gắn bó hỗ trợ nhau với hạt nhân,

số học Sự sắp xếp nội dung trong mối quan hệ gắn bó hỗ trợ nhau với hạt nhân, số học không thể làm mất đi hoặc mờ nhạt đi nét đặt trưng của từng nội dung Vì vậy, học các yếu tố số học, vừa giúp cho việc chuẩn bị tốt các nội dung có liên quan ở trung học Vừa phục vụ cho việc dạy học Nội dung đó là bước đầu thực hiện quan điểm tích hợp trong nội dung môn toán ở tiểu học Các kiến thức kỹ năng chủ yếu bằng thực hành luyện tập,ôn tập củng cố thường xuyên và vận dụng trong học tập trong đời sống Ở lớp 2 ngoài việc yêu cầu về kiến thức kỹ năng học sinh phải nắm

được tên gọi và kết quả của phép tính về ( tìm thành phần chưa biết của phép tính)

Bên cạnh đó toán học cũng có khả năng to lớn trong giáo dục học sinh về nhiều mặt: phát triển tư duy logic, bồi dưỡng phát triển năng lực trí tuệ, nó còn giúp học sinh phương pháp suy nghĩ làm việc, góp phần giáo dục những phẩm chất,đức tính tốt đẹp của người lao động và có một hệ thống kiến thức cơ bản cùng những phương thức rất cần thiết cho đời sống lao động và sinh hoạt Kỹ năng toán học là những công cụ cần thiết để học các môn học khác và ứng dụng trong thực tiển

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ.

Sau những năm tháng được BGH phân công chủ nhiệm lớp 2 Nhiều năm

dự giờ rút kinh nghiệm chấm bài khảo sát của học sinh Bản thân tôi thấy việc học sinh lớp giải các bài tập tìm X dạng phương trình đơn giản Thầy

và trò còn gặp nhiều khó khăn như sau:

* Đối với giáo viên:

- Chưa có quan tâm sâu sát đến việc rèn luyện từng thao tác trong kỹ năng giải toán về tìm thành phần chưa biết của phép tính Có khi chỉ ghi đề lên bảng, hướng dẫn học sinh qua loa, cho học sinh tự làm, có khi cho học sinh làm bài dạng này để câu nệ thời gian Giáo viên chỉ dùng vài câu hỏi chung chung để các em tự tìm ra cách giải và tự giải

+ Ví dụ như bài toán: X x 3 = 12

Trong bài toán này muốn tìm x các em làm tính gì?

- Bên cạnh còn có một số giáo viên ở khối 2 chưa quan tâm nhiều đến yêu cầu hướng dẫn các em làm bài tập

- Học sinh phải thuộc các quy tắc về tìm thành phần của phép tính… chưa có biện pháp cụ thể và tính trực quan trong việc tìm các thành phần nên lẫn lộn trong các bài tìm số trừ và tìm số chia…

* Đối với học sinh:

- Đa số các em học sinh đều học tập một cách thụ động chủ yếu nghe giảng ghi nhớ và làm theo mẫu Do không hình thành được thao tác giải bài toán dạng này, không xác định được cần phải làm gì? Áp dụng cái gì? Mà cứ nhìn vào bài cứ thấy có sẳn dấu cộng thì thay thành trừ, dấu nhân thay là chia… Cho nên đã sai ở dạng bài “ Tìm

số trừ và số bị chia” cụ thể các bài như sau:

Ví dụ 1: 42 – X = 5

Cần giải: X = 42-5

X = 37

Học sinh lại giải: 42 – X = 5

X = 42+5

X = 47

Ví dụ 2: X : 4 = 3

X = 3 x 4

X = 12

Học sinh lại giải: X = 3 + 4

X = 7

* Nếu ở các bài toán giải như thế không đạt kết quả.

* Qua việc khảo sát đầu năm Tôi đã nắm được trình độ của các em như sau: Tổng số học sinh : 21/12 nữ trong đó:

Giỏi : 04 em ; khá : 04 em ; Trung bình : 06 em ; Yếu : 07 em

* Đặc biệt vẫn còn nhiều học sinh tuy học lớp 2 nhưng vẫn chưa thực hiện được kỹ năng tính toán trong phép cộng và phép trừ

* Khi chưa được cải tiến các em làm bài một cách máy móc nên thường phải chấp nhận với kết quả sai

* Nếu tình trạng này kéo dài thì sẽ gây ra các tác hại lớn trong việc dạy học sau này

CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỀ RA ÁP DỤNG VÀO THỰC

TẾ TẠO RA HIỆU QUẢ, CHẤT LƯỢNG MỚI.

- Học sinh tiểu học nói chung đặc biệt là học sinh lớp 1,2 tư duy của các

em luôn gắn liền với cái gì đó mang tính cụ thể hơn là khái quát Giải một bài tập tìm thành phần cũng cần có những thao tác thật tỉ mỉ và phải cụ thể Tuy có mất nhiều thời gian nhưng chắc chắn chúng ta sẽ hình thành được cho các em thói quen cẩn thận và con đường phát triển tư duy một cách chắc chắn, con đường có thể xem như một quy trình có các bước đi một cách có hệ thống thứ tự như sau:

- Xác định đúng tên thành phần trong phép tính

- Đọc đúng quy tắc tìm thành phần đó

- Áp dụng quy tắc tổng quát để viết thành biểu thức cụ thể.

- Tính giá trị biểu thức vừa tự viết

- Trình bày và kiểm tra lại bài sẽ nộp chấm

1/ Xác định đúng tên từng thành phần trong phép tính.

* Theo vấn đề đã đặt ra xét đặt trưng học sinh tiểu học Trường TH Mỹ Tú A

* Đối với những phép tính đã được cung cấp khái niệm ở lớp 1 Do có thói quen làm tính Nên đa số các em đều quên tên gọi của từng thành phần phép tính cộng ,trừ…

* Xét mức độ củng cố của chương trình học ở lớp 2 Phần này ta thấy các

em chỉ được khơi lại bằng những bài tập “ Viết biểu thức dưới dạng Tổng hoặc Hiệu của hai số”

Ví dụ: Viết lại biểu thức và xác định được thành phần của biểu thức:

X + 2 = 12 Hoặc X – 6 = 10

* Để học sinh gọi đúng tên thành phần trong phép tính Trong các giờ ôn tập theo kế hoạch của trường cho các em chép lại bằng bảng công thức tổng quát như sau:

a + X = b hoặc a – X = b ; a x X = b ; a : X = b

* Có gải thích tên thành phần trong phép tính a, b gọi là gì? Và cụ thể như sau:

* Một là trước khi thực hiện bất cứ một bài tập tìm thành phần nào trong phép tính cụ thể học sinh phải gọi tên từng thành phần đó

Ví dụ: “ Tìm số bị chia” chưa biết

X : 5 = 4

- Trong đó X gọi là gì? Học sinh trả lời ( Số bị chia) 5 gọi là gì? Học sinh trả lời ( Số chia) 4 gọi là gì? Học sinh trả lời ( 4 gọi là Thương)

- Hai là học sinh phải thuộc bảng công thức đó Nếu chưa thuộc khi giải bài tập học sinh được phép xem lại công thức một lần để gọi tên Nhưng đầu giờ sau phải ngồi học tại lớp và trả bài công thức cho cán sự lớp

* Ở lớp 2 trong khi giảng dạy tôi cũng có chú trọng đến việc xác định được thành phần cũng như trong phép nhân, phép chia cũng có bổ sung công thức tổng quát Cũng có giải thích tên từng thành phần yêu cầu tương tự như trên

2/ Đọc đúng quy tắc của cách tìm.

* Đối với những quy tắc đã được cung cấp khái niệm ở lơp 1, 2 vì do thói quen không quan tâm đến việc thuộc quy tắc Nên đa số các em quên 3 qui tắc về tìm một thành phần trong phép tính Cộng, Trừ Xét đến yêu cầu giải bài tập ở lớp 2 việc thuộc ba quy tắc đã nêu trên cũng rất cần thiết

* Để học sinh thuộc quy tắc này trong giờ ôn tập theo kế hoạch khi đã hình thành bảng, chúng tôi cho các em chép lại qui tắc bên cạnh các công thức tổng quát và yêu cầu phải học thuộc, đồng thời sử dụng giống như việc gọi tên thành phần trong phép tính…

* Đối với quy tắc ở lớp 2 tôi đặc biệt chú trọng đến việc đọc đúng quy tắc Mạnh dạn tổ chức giờ học tập thể lớp ( trước giờ học) đồng thời bổ sung các quy tắc để cho các em dể hiểu, dể tiếp thu bài hơn

3/ Áp dụng các qui tắc tổng quát để viết thành biểu thức toán cụ thể:

* Căn cứ vào những vấn đề đặt ra và căn cứ vào việc thể hiện vai trò điều kiện của giáo viên trên lớp Đây là việc làm hết sức quan trọng nếu giáo viên áp dụng qui tắc tổng quát để viết đúng những biểu thức toán học cụ thể thì bài tập mới có thể giải đúng

* Việc sử dụng các phép toán trong bài các em mới thực sự thể hiện trí tuệ và tư duy Tính phó thác mặc cho may rủi của Cộng, Trừ, Nhân, Chia một cách máy móc mới được khắc phục và phải áp dụng như thế nào là hữu hiệu? Theo tôi trong chừng mực này không gì hơn là yêu cầu các em phải rèn luyện liên tục ( Tuyệt đối cấm sử dụng cách đổi dấu, dấu cộng (+) thành trừ (-) và dấu trừ (-) thành cộng (+)…)

* Vì học sinh tiểu học là bậc học chưa học đến số âm, đồng thời trong phạm vi đại số thì đây mới là bậc học cơ sở lý luận ban đầu cho các em Nên tạm thời chưa được phép sử dụng giá trị đã được quy nạp như thế

Ví dụ như: Muốn tìm thừa số chưa biết, muốn tìm số bị chia chưa biết…

- giáo viên: cần họi lại qui tắc để các em áp dụng tính toán

X x 2 = 8 ; X : 5 = 4

- giáo viên hỏi lại muốn tìm thừa số chưa biết ta phải làm như thé nào? ( ta phải lấy tích chia cho thừa số đã biết)

Giáo viên : Muốn tìm số chia chưa biết ta làm sao? ( tìm số bị chia chưa biết ta lấy thương nhân với số chia)

* Khi các em đã biết được đâu là thừa số đã biết, đâu là thừa số chưa biết, đâu là tích, số chia, số bị chia thì các em thực hiện nhanh chính xác

4/ Tính giá trị của biểu thức vừa tự viết:

* Đây là một phạm vi mà yếu tố đại số đã được tổng hợp từ yếu tố số học Theo các lý luận trên muốn tính đúng giá trị của X ngoài việc gọi đúng tên thành phần và xác định giá trị của nó còn có một yêu cầu không thể thiếu

đó là tính đúng Việc sử dụng thành thạo các kỹ thuật nhân chia rất cần thiết

* Ví dụ: Tính X trong bài tìm số bị chia chưa biết

X : 3 = 4

X = 4 x 3

* Vậy với vai trò hạt nhân của toán , số học thì việc tính kết quả đúng phải được tiến hành luyện tập củng cố liên tục ngay với các bài luyện tập

*Theo tôi, với các phép tính các em đã học kỹ năng tính thì chúng ta phải thường xuyên nhắc nhở củng cố lại, phụ đạo thêm về kỹ năng tính toán, còn riêng đối với phép nhân, phép chia ở lớp 2 Chúng ta ngoài việc rèn luyện theo yêu cầu bài tập thực hành còn phải tổ chức nhiều tiết phụ đạo

để củng cố lại kiến thức mà nhất là các em hạn chế về thuộc “ Bảng nhân

từ bảng nhân 2 đến bảng nhân 5) Cần hỏi nhiều hơn để từ đó luôn bồi dưỡng các em nhiều hơn các bạn, để tính toán nhanh chính xác

5/ Hình thức thực hiện.

* Ngay từ đầu năm học sau khi cùng đồng nghiệp nghiên cứu thống nhất các hiện trạng trên đang là vấn đề đặt ra cần giải quyết

* Sau khi được giáo viên trong khối II và cùng Ban Giám Hiệu nhà trường thống nhất ý tưởng trong giả thuyết mà tôi đã trình bài giải pháp

đã được thực hiện trong toàn khối II của trường Tiểu Học Mỹ Tú A dưới sự chỉ đạo của, tổ trưởng khối 2 và BGH

* Với nhiệm vụ, trách nhiệm được giao và bảo vệ sáng kiến trong quá trình thực hiện giải pháp mới như đã nêu trên, bản thân tôi đã được đặc biệt chú trọng thêm một số vấn đề sau:

- Phát huy tối đa vai trò trung tâm, vai trò chủ động tích cực sáng tạo trong học tập của học sinh

- Quan tâm đến phương pháp chủ động tích cực Trong đó giáo viên là người tổ chúc hướng dẫn các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm để thông qua đó các em lĩnh hội được kiến thức mới đã cụ thể ở các bài như : Tìm thừa số chưa biết , Số bị chưa biết… Với một số kết quả khả quan

- Xây dựng các bài tập mẫu: Trong đó giáo viên chỉ điều khiển và chú trọng đến các yếu tố, học sinh có thể đã quên bằng cách gợi ý hoặc cho ví

dụ mẫu để qua đó học sinh tự tìm hiểu biết và xác định được các thành phần trong phép tính làm cho đúng, sau đó giáo viên và học sinh cùng nhận xét về bài làm của các em thực hiện đúng chưa, nếu chưa đúng thì cần chỉnh sửa, tính tự lực và tư duy của học sinh được tôn trọng

- Quan tâm đến việc giải bài tập ở lớp và hạn chế giao cho học sinh làm bài tập ở nhà, đánh giá để tìm ra giải pháp phù hợp để giúp học sinh khắc phục và sửa chữa kịp thời Nếu các em không thực hiện được, giáo viên cần tìm hiểu nguyên nhân và những rào cản nào vì sao không làm bài, trao đổi cặn kẻ với cha mẹ của các em bằng cách gửi thư hoặc trực tiếp gặp cha mẹ học sinh đó.Có việc làm như thế để nắm rõ tình hình nguyên nhân

và những rào cản nào từ đó giáo viên tiến hành bồi dưỡng ngay sau đó để kịp thời giúp đỡ các em lĩnh hội kiến thức cùng các bạn trong lớp

- Trong các quá trình thực hiện như thế tôi thấy được kết quả rất là khả quan

- Đối với tiết dạy trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn

- Học sinh tích cực chủ động lĩnh hội và sáng tạo trong học tập, việc thực hiện “Tìm thành phần chưa biết trong phép tính” của học sinh tăng dần cụ thể như sau:

6/ Kết quả khảo sát chất lượng toán tìm thành phần trong phép tính.

Đề :

42 – X = 5 ; X x 3 = 12

X + 8 = 19 ; X : 3 = 3

42 – X = 5 ; X x 3 = 12

X = 42 – 5 X = 12 : 3

X = 37 X = 4

X + 8 = 19 ; X : 3 = 3

X = 19 – 8 X = 3 x 3

X = 11 X = 9

Học sinh đã thực hiện chính sát , rõ ràng các em đã biết cách áp dụng quy tắc tính toán và bản thân tôi thấy được học sinh khá giỏi chiếm 80% trở lên cao hơn so với chất lượng đầu năm và đều đó đem lại kết quả như sau :

* Học sinh làm bài 21 em :

Giỏi : 9 ; khá : 8 ; Trung bình : 4 ; yếu : 0

Các bài tập dạng về “ Tìm thành phần chưa biết của phép tính” không còn học sinh yếu nữa Bản thân tôi nhận thấy sau khi áp dụng đã có hiệu quả cao

C.PHẦN KẾT THÚC

1.KẾT LUẬN :

- Muốn thực hiện tốt sáng kiến kinh nghiệm trên , người giáo viên phải luôn quan tâm đến việc thực hiện đúng hệ thống thao tác rèn kỹ năng khi giải các bài dạng trên Mức độ đầu tư trong giảng dạy luôn giáo dục học sinh rèn luyện kiến thức kiên nhẫn , tỉ mỉ , cẩn thận Trong từng bước luôn luôn đòi hỏi giải pháp của giáo viên chủ nhiệm lớp sao cho phù hợp Đối với các bước yêu cầu củng cố Giáo viên chủ nhiệm nên quan tâm đến việc bồi dưỡng hoặc tìm hiểu thêm về trình độ các em và vận dụng tốt các kiến thức , kỹ năng khi giải bài toán dạng này phải tin tưởng một cách tuyệt đối , bản thân người giáo viên chủ nhiệm lớp cần quan tâm một số vấn đề sau :

- Luôn nắm vững nội dung sách giáo khoa , những yêu cầu cơ bản về các bước dạy cũng như về nội dung phương pháp , mục tiêu của bài dạy Khi dạy phải có sự chuẩn bị và đầu tư cho tiết dạy , đồ dùng dạy học phải hợp lý Từ đó để học sinh tiếp thu bài một cách nhẹ nhàng hơn , có chất lương hơn