Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn nhóm 6.3.. Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn nhómthoại Một –
Trang 1Chương 6
THU THẬP DỮ LIỆU SƠ CẤP
Trang 2NỘI DUNG
6.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua quan sát
6.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng
vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn nhóm
6.3 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng bảng câu hỏi
Trang 36.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
quan sát
Quan sát là một phương pháp thu thập dữ
liệu
‘Quan sát liên quan đến việc quan sát, ghi chép,
mô tả, phân tích và giải thích một cách có hệ
thống hành vi con người’
Saunders et al (2009)
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 3
Trang 46.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
Trang 56.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
ra mà còn cảm nhận nó’
Gill và Johnson (2002)
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 5
Trang 66.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
Trang 76.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
Trang 86.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
quan sát
6.1.4 Quan sát có cấu trúc, ví dụ
Khám phá hành vi mua hàng vào ban đêm tại
siêu thị ở Cộng hòa Ireland Geiger (2007) nghiên cứu khám phá hành vi mua hàng vào ban đêm tại 1 siêu thị lớn ở Cộng hòa Ireland Thiết kế NC gồm kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu định tính và định lượng Phương pháp định tính gồm quan sát không cấu trúc và quan sát có cấu trúc Phương pháp định lượng là phát bảng câu hỏi cho 146 người mua hàng ban đêm.
Trang 96.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
quan sát
6.1.4 Quan sát có cấu trúc, ví dụ
Khám phá hành vi mua hàng vào ban đêm tại
siêu thị ở Cộng hòa Ireland Bảng câu hỏi gồm 9 câu hỏi đóng và 1 câu hỏi
mở về động cơ mua sắm, thói quen mua sắm trước và sau khi siêu thị có chế độ hoạt động 24h, nỗi lo về an toàn, vị trí của siêu thị, hành
vi tham quan.
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 9
Trang 106.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
quan sát
6.1.4 Quan sát có cấu trúc, ví dụ
Khám phá hành vi mua hàng vào ban đêm tại
siêu thị ở Cộng hòa Ireland
Về quan sát có cấu trúc: Người thu thập số liệu ghi nhận vào bảng biểu những dữ liệu sau về từng người trả lời: số lượng người đi theo nhóm, giới tính, món hàng mua, số tiền mua.
Trang 116.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 11
Trang 126.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
quan sát
6.1.4 Quan sát có cấu trúc, ví dụ
Khám phá hành vi mua hàng vào ban đêm tại siêu
thị ở Cộng hòa Ireland Việc thu thập dữ liệu diễn ra trong 1 tuần năm
2004 Khách hàng trả lời bảng câu hỏi và quan sát cấu trúc được chọn theo phương pháp chọn mẫu hệ thống như sau: cứ người thứ tư mua hàng trong khoảng thời gian từ 11g trưa đến 12 giờ khuya và từ 6 giời sáng đến 7 giờ sáng; mỗi người mua từ 12 giờ khuya đến 6 giời sáng Tổng cộng có 146 bảng câu hỏi hoàn chỉnh có thể sử
Trang 136.1 Thu thập dữ liệu sơ cấp qua
quan sát
6.1.4 Quan sát có cấu trúc, ví dụ
Khám phá hành vi mua hàng vào ban đêm tại
siêu thị ở Cộng hòa Ireland Các ghi chú quan sát không cấu trúc được ghi trên 20 trang giấy Bảng câu hỏi được phân tích trên phần mềm SPSS còn dữ liệu quan sát được phân nhóm theo nội dung để bổ sung cho dữ liệu phân tích bảng câu hỏi Cả hai cách thu thập dữ liệu đưa ra một bức tranh khám phá về khách hàng mua sắm 24g.
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 13
Trang 146.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn nhóm
thoại
Một – một Một – nhiều
Phỏng vấn nhóm (điện tử) qua mạng internet
và intranet
Phỏng vấn nhóm
Phỏng vấn (điện tử) qua internet
và intranet
Trang 156.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn
nhóm
6.2.1 Nghiên cứu phỏng vấn
Các dạng phỏng vấn
• Phỏng vấn có cấu trúc: sử dụng bảng phỏng vấndựa trên một bộ câu hỏi xác định trước và tiêu
chuẩn hóa hay đồng nhất, và chúng ta gọi chúng làbảng câu hỏi thực hiện bởi người phỏng vấn
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 15
Trang 166.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn
Trang 176.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn
nhóm
6.2.1 Nghiên cứu phỏng vấn
Các dạng phỏng vấn
• ‘phi chỉ thị’ – Nó được đặt tên là phỏng vấn hiểu
biết, vì chính nhận thức của người được phỏng vấndẫn dắt việc tiến hành cuộc phỏng vấn
• Phỏng vấn có thể được tiến hành một - một thôngthường, giữa bạn và một người tham gia (mặt đốimặt) (điện thoại) (mạng internet) (mạng nội bộ
intranet)
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 17
Trang 186.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn sâu và phỏng vấn
nhóm
6.2.2 Phỏng vấn và loại nghiên cứu
• Trong một nghiên cứu khám phá, phỏng vấn sâu
có thể rất hữu ích để khám phá điều gì đang xảy ra
và để tìm những hiểu biết mới
• Phỏng vấn bán cấu trúc có thể được sử dụng đểhiểu các mối quan hệ giữa các biến
Trang 196.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn
sâu và phỏng vấn nhóm
6.2.2 Phỏng vấn và loại nghiên cứu
Công dụng của những loại phỏng vấn khác nhau
trong mỗi loại nghiên cứu chính
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 19
Trang 206.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn
sâu và phỏng vấn nhóm
6.2.3 Chuẩn bị phỏng vấn
Các vấn đề liên quan
• Sự phù hợp về diện mạo của người nghiên cứu
• Phương pháp hỏi – rõ ràng và giảm sai lệch
• Sử dụng thuật ngữ chuyên biệt
Trang 21• Những khác biệt và sai lệch về văn hóa
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 21
6.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn
sâu và phỏng vấn nhóm
Trang 23Năng lực phỏng vấn
Thiết lập câu hỏi
Các câu hỏi mở Câu hỏi thăm dò
Các câu hỏi cụ thể và câu hỏi đóng
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 23
6.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn
sâu và phỏng vấn nhóm
Trang 24Năng lực phỏng vấn
Lợi thế của việc ghi âm cuộc phỏng vấn:
• Cho phép người phỏng vấn tập trung vào việc hỏi vàlắng nghe
• Cho phép việc ghi lại chính xác những câu hỏi đã
nêu trong cuộc phỏng vấn, để sử dụng cho những
cuộc phỏng vấn sau này khi thích hợp
• Có thể nghe lại cuộc phỏng vấn
• Có thể ghi chép chính xác và không sai lệch
• Cho phép sử dụng những lời trích dẫn trực tiếp
• Tài liệu thường xuyên dùng dài cho những tình
huống khác
6.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn
sâu và phỏng vấn nhóm
Trang 25Năng lực phỏng vấn
Bất lợi của việc ghi âm cuộc phỏng vấn
• Có thể tác động bất lợi đến mối quan hệ giữa
người phỏng vấn và người được phỏng vấn (khảnăng ‘tập trung’ vào thiết bị ghi âm)
• Có thể ngăn cản một số câu trả lời của người
được phỏng vấn và giảm độ tin cậy
• Khả năng gặp vấn đề về kỹ thuật
• Thời gian cần đề sao chép lại băng ghi âm
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 25
6.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn
sâu và phỏng vấn nhóm
Trang 266.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng phỏng vấn bán cấu trúc, phỏng vấn
sâu và phỏng vấn nhóm
Trang 276.3 Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng
bảng câu hỏi
Sử dụng bảng câu hỏi
Định nghĩa bảng câu hỏi
Các kỹ thuật thu thập dữ liệu, trong đó mỗi người
được yêu cầu trả lời cho một tập các câu hỏi
theo một trình tự định trước
Theo deVaus (2002)
10/5/2016 701014 - Chương 6 - Thu thập dữ liệu sơ cấp 27
Trang 286.3 Collecting primary data using
và
Bảng câuhỏi
qua điện
Phỏng vấn cấu trúc
Bảng câu hỏi
qua thư
Trang 29• THIẾT KẾ BẢNG HỎI TRONG ĐIỀU TRA THỐNG KÊ
Trang 30Khái niệm về bảng hỏi
• Bảng hỏi (bảng câu hỏi) hay còn gọi là phiếu điều tra được xem là công cụ phổ biến nhất khi thu thập các thông tin thống
kê (còn gọi là dữ liệu sơ cấp) Nó thường bao gồm một tập hợp các câu hỏi mà qua
đó người được hỏi sẽ trả lời, còn nhà nghiên cứu sẽ nhận được các thông tin cần thiết.
Trang 31Các loại câu hỏi
1 Câu hỏi mở
• là loại câu hỏi mà chỉ phần hỏi được thiết kế sẵn, còn phần trả lời thì bỏ ngỏ để người được hỏi có thể trả lời theo nội dung hoặc mức độ thông tin do họ xác định.
2 Câu hỏi đóng
• Câu hỏi đóng là câu hỏi mà người trả lời nhận được một tập hợp các phương án trả lời trước để họ lựa chọn ra câu trả lời thích hợp
Trang 32Câu hỏi mở
• Đây là loại câu hỏi mà chỉ phần hỏi được thiết kế sẵn, còn phần trả lời thì bỏ ngỏ để người được hỏi có thể trả lời theo nội dung hoặc mức độ thông tin do họ xác định.
Trang 33Câu hỏi mở
• Ưu điểm của câu hỏi mở
• Người trả lời có thể trả lời theo cách diễn đạt của họ;
• Cho phép xuất hiện những câu trả lời bất thường;
• Có thể đánh giá được kiến thức của người trả lời về vấn đề được hỏi;
• Thăm dò những lĩnh vực mới mà nhà nghiên cứu có kiến thức hạn chế;
• Giúp tạo ra các câu trả lời ở dạng lựa chọn cố định.
• • Nhược điểm của câu hỏi mở
• Tốn nhiều thời gian cho người hỏi và trả lời;
• Các câu trả lời cần phải mã hóa;
• Có sự sai lệch trong việc ghi chép câu trả lời.
Trang 34CÁC Loại Câu hỏi mở
a/ Câu hỏi tuy chưa có phương án trả lời trướcnhưng chỉ có một phương án trả lời hoặc kết quảtrả lời là thông tin định lượng khó ấn định trướcđược
• Ví dụ: Nghề nghiệp đào tạo chính của ông/bà là
Trang 35CÁC Loại Câu hỏi mở
b) Câu hỏi tự do trả lời
• Với câu hỏi này, người trả lời hoàn toàn tự
do theo ý mình tùy theo phạm vi tự do mà người phỏng vấn dành cho họ.
• Ví dụ
“Ông (bà) có nhận xét gì sau khi áp dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất rau an toàn?”
………
Trang 36CÁC Loại Câu hỏi mở
c) Câu hỏi thăm dò
Sau khi đã dùng một mẫu câu hỏi mở để tìm hiểu một chủ
đề nào đó, người phỏng vấn có thể bắt đầu tiến hành
những câu hỏi thăm dò thân mật để đưa vấn đề đi xa hơn
• Ví dụ
“Ông (bà) có đánh giá gì về chương trình 3 giảm 3 tăng trong sản xuất nông nghiệp?”
………
Trang 37CÁC Loại Câu hỏi mở
3 giảm 3 tăng trong sản xuất nông nghiệp
3 Giảm lượng giống gieo sạ - Giảm lượng thuốc trừ sâu bệnh - Giảm lượng phân đạm.
3 Tăng tức là: - Tăng năng suất lúa - Tăng chất lượng lúa gạo - Tăng hiệu quả kinh tế
1 phải 5 giảm
1 phải là phải sử dụng giống xác nhận.
5 giảm gồm giảm lượng hạt giống, giảm lượng phân đạm bón thừa, giảm thuốc BTVT hóa học, giảm lượng nước tưới và giảm tổn thất sau thu hoạch
Trang 38CÁC Loại Câu hỏi mở
d) Câu hỏi thuộc dạng “kỹ thuật hiện hình”
Đây là dạng câu hỏi mà trong đó người ta
sử dụng “kỹ thuật hiện hình” để thu thập thông tin Thuộc dạng kỹ thuật này có kỹ thuật tranh (hay dựng hình) và kỹ thuật kết hợp từ, hoàn thành câu.
Ví dụ:
“Cánh đồng lớn là……….”
Trang 39Câu hỏi đóng
Câu hỏi đóng là câu hỏi mà người trả lời nhận được một tập hợp các phương án trả lời trước để họ lựa chọn ra câu trả lời thích hợp
Trang 40Câu hỏi đóng
• • Ưu điểm của câu hỏi đóng
• Dễ dàng xử lý các câu trả lời;
• Tăng cường tính tương thích của các câu trả lời;
• Có thể làm sáng tỏ ý nghĩa của câu hỏi cho người phỏng vấn;
• Người phỏng vấn hoặc người được phỏng vấn dễ dàng hoàn thành các câu hỏi đóng;
• Giảm sự sai lệch khi ghi chép các câu trả lời.
• • Nhược điểm của câu hỏi đóng
• Làm mất tính tự nhiên trong các câu trả lời của người được phỏng vấn;
• Khó làm cho câu trả lời lựa chọn bắt buộc bao trùm toàn bộ;
• Có thể có sự biến thiên giữa những người được phỏng vấn trong việc diễn giải các câu trả lời lựa chọn bắt buộc;
• Có thể làm cho người được phỏng vấn mất bình tĩnh nếu họ không thể tìm được loại trả lời họ cảm thấy là áp dụng được cho họ;
Trang 41Các loại Câu hỏi đóng
a) Câu hỏi phân đôi
Đây là dạng câu hỏi mà chỉ cho phép hai khả năng trả lời “có” hoặc “không”; “đồng ý” hoặc “không đồng ý”…
Ví dụ, ông (bà) có đồng ý với nhận định rằng việc áp dụng chế phẩm sinh học là có hiệu quả kinh tế tài nguyên môi trường hay không?
Trang 42Các loại Câu hỏi đóng
b) Câu hỏi cho nhiều khả năng
Với dạng câu hỏi này người ta đưa ra một số khả năng trả lời và cho biết chủ đề để chọn câu trả lời thích hợp Câu hỏi có nhiều khả năng trả lời được chia thành hai loại cụ thể:
- Loại thứ nhất chỉ có 1 lựa chọn trả lời
Ví dụ, ông (bà) thích trồng giống lúa nào nhất?
Lúa Tám xoan
Lúa Bắc thơm
Lúa Khang dân
Lúa Nếp cái Hoa vàng
CR203
Trang 43Các loại Câu hỏi đóng
b) Câu hỏi cho nhiều khả năng
Với dạng câu hỏi này người ta đưa ra một
số khả năng trả lời và cho biết chủ đề để chọn câu trả lời thích hợp Câu hỏi có nhiều khả năng trả lời được chia thành hai loại cụ thể:
- Loại thứ nhất chỉ có 1 lựa chọn trả lời
- Loại thứ hai có nhiều lựa chọn
Trang 44Các loại Câu hỏi đóng
b) Câu hỏi cho nhiều khả năng
- Loại thứ nhất chỉ có 1 lựa chọn trả lời
Ví dụ, ông (bà) thích trồng giống lúa nào nhất?
Lúa Tám xoan
Lúa Bắc thơm
Lúa Khang dân
Lúa Nếp cái Hoa vàng
CR203
Q5
Trang 45Các loại Câu hỏi đóng
b) Câu hỏi cho nhiều khả năng
Loại thứ hai có nhiều lựa chọn
Ví dụ: Trong năm 2011, hộ của ông bà đã đầu
tư cơ bản vào một/các hạng mục dưới đây?
Đầu tư khai hoang đồi ruộng
Đầu tư xây dựng chuồng trại chăn nuôi
Đầu tư chăm sóc vườn cây giống lâm nghiệp
Đầu tư gây đàn gia súc
Đầu tư khác (ghi rõ):………
Trang 46Các loại Câu hỏi đóng
c) Câu hỏi xếp hạng thứ tự
Theo dạng câu hỏi này người trả lời sắp xếp thứ tự tương đối của các đề mục được liệt kê Câu hỏi xếp hạng cho phép phân hạng được thông tin theo các mức độ ý nghĩa khác nhau
Ví dụ, hãy xếp loại thứ tự từ quan trọng nhất (1) đến ít quan trọng nhất (4) các lý do quyết định việc mua giống lúa lai được liệt kê dưới đây bằng cách đánh số thứ tự vào ô trống:
Nhận được dịch vụ tốt nhất
Giá cả thích hợp
Người bán đã quen biết trước đây
Chất lượng giống lúa lai đảm bảo
.
Trang 47Các loại Câu hỏi đóng
• d) Câu hỏi bậc thang (phân cấp)
Phân cấp theo thang đo Likert (5 điểm, 7 điểm )
Vui lòng cho biết ý kiến của anh (chị) về nhận địnhsau đây: “Sản xuất theo hợp đồng là cách thứchợp tác với công ty có lợi cho nông dân”
Trang 48Các loại Câu hỏi đóng
d) Câu hỏi bậc thang (phân cấp)
• Câu hỏi phân biệt ngữ nghĩa (cặp tĩnh từ cực)Đánh giá đặc tính trị rầy của thuốc BVTV ABC?
• Câu hỏi theo thang đo Stapel (tĩnh từ đơn)
Đánh giá tính hiệu quả trị rầy của của BVTV ABC?-5 -4 -3 -2 -1 +1 +2 +3 +4 +5
Trang 49Các dạng câu hỏi
• a) Câu hỏi về sự kiện, hành vi để lấy thông tinkhách quan về người được phỏng vấn Chẳnghạn như nguồn gốc, thói quen, giới tính, tuổi
• b) Câu hỏi về kinh nghiệm chủ quan để lấythông tin chủ quan về niềm tin, thái độ, tình cảm,
và ý kiến của người được phỏng vấn
• c) Các dạng câu hỏi khác
Câu hỏi riêng về người được hỏi; Câu hỏi về ngườikhác; Câu hỏi thu thập thông tin về một tổ chức;Câu hỏi về quan điểm, lòng tin và kiến thức; Câuhỏi lọc; Câu hỏi kiểm tra;
Trang 50Kỹ thuật đặt câu hỏi
a) Tránh sử dụng ngôn ngữ phức tạp trong giaotiếp thông thường
b) Tránh đưa ra những câu hỏi mang tính áp đặt
e) Tránh những giả thiết trong khi nêu câu hỏi
f) Tránh những câu hỏi quá thiên về việc huyđộng trí nhớ đề trả lời
Trang 51BÀI TẬP Kỹ thuật đặt câu hỏi
• Câu hỏi “Lợi nhuận cận biên sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP của ông (bà) thế nào?” là
e) Tránh những giả thiết trong khi nêu câu hỏi
f) Tránh những câu hỏi quá thiên về việc huy động trí nhớ đề trả lời
Trang 52BÀI TẬP Kỹ thuật đặt câu hỏi
“Hiện đang có xu hướng ngày càng gia tăng nhu cầu về nông sản sạch
và những lợi ích của nó đối sức khỏe của người tiêu dùng Ông (bà)
sẽ trồng các loại giống rau vụ đông để phục vụ cho gia đình và đáp ứng nhu cầu thị trường người tiêu dùng như thế nào trong thời gian tới?”
- Trồng rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP:
d) Tránh những câu hỏi đa nghĩa, câu hỏi gồm nhiều thành tố
e) Tránh những giả thiết trong khi nêu câu hỏi
f) Tránh những câu hỏi quá thiên về việc huy động trí nhớ đề trả lời
Trang 53BÀI TẬP Kỹ thuật đặt câu hỏi
- “Bạn có thường xuyên lo ngại hay bị ám ảnh bởi ý nghĩ rằng các hành động của bạn sẽ khiến những người xung quanh đánh
d) Tránh những câu hỏi đa nghĩa, câu hỏi gồm nhiều thành tố e) Tránh những giả thiết trong khi nêu câu hỏi
f) Tránh những câu hỏi quá thiên về việc huy động trí nhớ đề trả lời