BDHSG: Từ đơn- Từ phức

Hoạt động dạy học: 1.Kiến thức cần ghi nhớ: Từ đơn: Từ gồm 1 tiếng có nghĩa Từ phức:Từ gồm 2 hay nhiều tiếng có nghĩa *Kết cấu chặt chẽ *Không thể chêm xen VD: nhà đá nhà tù cây chanh sâ

BÀI 1: TỪ ĐƠN – TỪ PHỨC

I.Mục tiêu:

- Củng cố nâng cao kiến thức về từ đơn,từ phức

-Rèn luyện thêm kĩ năng về xác định đúng từ đơn,từ phức

II Hoạt động dạy học:

1.Kiến thức cần ghi nhớ:

Từ đơn: Từ gồm 1 tiếng có nghĩa

Từ phức:Từ gồm 2 hay nhiều tiếng có nghĩa

*Kết cấu chặt chẽ

*Không thể chêm xen

VD:

nhà đá (nhà tù)

cây chanh

sân bay

nhà đất

cà chua (quả cà chua)

*Kết cấu không bình thường,trật tự không

bình thường

VD:

mát tay

ấm đầu

* Căn cứ vào nghĩa

AB có nghĩa X

(X không phải là phép cộng nghĩa)

VD:

-sách vở gọn gàng ngăn nắp.

>Sách vở: tài liệu họctập

-Cậu cứ nói chuyện sách vở.

>Sách vở:điều lí thuyếtkhông

gắn với thực tế

-Áo dài này rất hợp với cậu.

>Áo dài:tên một loại áo

Lưu ý:

Đây là trường hợp 2 đơn vị khác nhau nhưng

vỏ âm thanh giống nhau

*Kết cấu lỏng lẻo

*Có thể chêm xen VD:

nhà (lợp) ngói quả chanh sân gạch nhà tranh nhà khách

cà chua (quá) VD:

tay mát đầu ấm

nghĩa A +nghĩa B = nghĩa X

VD:

Em đã mua đủ sách vở.

>Sách vở:sách và vở

Áo dài quá.

>áo rất dài

Để tạo câu

2.Luyện tập:

Bài 1:

Dùng dấu gạch chéo tách các từ

trong đoạn văn sau:

Mùa xuân mong ước đã đến Đầu

tiên ,từ trong vườn, mùi hoa hồng,

hoa huệ sực nức bốc lên

Gợi ý: sử dụng các dấu hiệu trên

để phân biệt

Bài 2:

Tìm từ phức có trong các đoạn

văn sau đây:

a,

“Tôi chỉ có một ham muốn, ham

muốn tột bậc là làm sao cho

nướcta được độc lập tự do, đồng

bào ta ai cũng có cơm ăn, áo

mặc,ai cũng được học hành ”

b,

Xe chúng tôi lao chênh vênh trên

dốc cao của con đường xuyên Tỉnh

Hoàng Liên Sơn Những đám mây

trắng nhỏ sà xuống cửa kính ô tô

tạo nên một cảm giác bồng bềnh

huyền ảo.Chúng tôi đang đi bên

những thác trắng xóa tựa mây trời,

những rừng cây âm âm, những

bông hoa chuối đỏ rực lên như

ngọn lửa

Bài 3:

Khoanh tròn chữ cái trước câu có

bộ phận in đâm là 1 từ( từ phức),

chỉ rõ nghĩa của từng từ:

a, Cánh én dài hơn cánh chim sẻ.

b,Những cánh én lại bay về.

Mùa xuân/ mong ước/ đã /đến./ Đầu tiên/,từ/ trong /vườn,/ mùi/ hoa hồng,/ hoa huệ /sực nức /bốc lên

Từ phức:

ham muốn,tột bậc,làm sao, độc lập, tự do,đồng bào, học hành

Chúng tôi, chênh vênh, Hoàng Liên Sơn, ô tô, tạo nên, cảm giác, bồng bềnh, huyền ảo,trắng xóa, mây trời, âm âm, hoa chuối, đỏ rực

a, Cánh én dài hơn cánh chim sẻ Những cánh én lại bay về.b

c,Cánh gà nướng rất ngon.

d,Một chị đứng sau cánh gà để

xem

e,Tay người có ngón ngắn ngón

dài

g,Những vùng đất hoang đang chờ

tay người đến khai phá.

Bài 4:

Bộ phận in đậm trong câu nào là từ

phức:

a,Lá ngô quắt lại, rủ xuống.

b,Người chạy đi,kẻ chạy lại.

c,Xe đang chạy xuống dốc.

d,Bánh dẻo lắm bà ạ.

e.Mua cho cháu một cái bánh dẻo

bà nhé!

g,Bà làm bánh dày quá , ăn không

ngon

h,Mẹ mua cho con một cái bánh

dày.

i,Con thích ăn bánh nướng hơn.

k,Con nướng bánh mẹ nhé!

c,Cánh gà nướng rất ngon.

Một chị đứng sau cánh gà để

xem

e,Tay người có ngón ngắn ngón

dài

Những vùng đất hoang đang

chờ tay người đến khai phá.

Bộ phận in đậm trong các câu sau

là từ phức:

a,e, h,i

Bài 5:

g

Nghĩa của từ “ăn ở”có gì khác so

với của cặp từ đơn tương ứng

“ăn”,”ở”

3.Bài tập về nhà:

Bài 6:

Tách từng câu trong trong đoạn

văn thành các từ:

a, Giữa vườn lá xum xuê xanh

mướt còn ướt đẫm sương đêm,có

một bông hoa rập rờn trước

gió.màu hoa đỏ thắm,cánh hoa mịn

màng khum khum úp sát vào nhau

như còn ngập ngừng chưa muốn

nở hết.Đóa hoa tỏa hương thơm

ngát

Lưu ý:

các từ “sương đêm”,”cánh

hoa”,”tỏa hương”có thể xem là

một từ phức

b,Nước Việt Nam xanh muôn ngàn

cây lá khác nhau Cây nào cũng

đẹp,cây nào cũng quý Nhưng thân

thuộc nhất vẫn là tre nứa Tre

Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút

ngàn Điện Biên Phủ

“Ăn ở” không chỉ là ăn và ở mà là sinh hoạt nói chung

“Ăn ở”còn có nghĩa là cư xử

a, Giữa/ vườn/ lá/ xum xuê /xanh mướt/ còn /ướt đẫm /sương/

đêm/,có/ một /bông hoa/ rập rờn/ trước/ gió/.màu/ hoa/ đỏ

thắm,/cánh /hoa /mịn màng/ khum khum/ úp/ sát/ vào /nhau/ như/ còn/ ngập ngừng /chưa /muốn/ nở/ hết./Đóa hoa /tỏa /hương /thơm ngát./

b,Nước /Việt Nam /xanh /muôn ngàn /cây lá/ khác nhau./ Cây/ nào/ cũng /đẹp,/cây /nào /cũng /quý./ Nhưng /thân thuộc /nhất /vẫn /là/ tre nứa./ Tre /Đồng Nai,/ nứa /Việt Bắc,/ tre /ngút ngàn /Điện Biên Phủ /