Cách nhận diện 5 dạng biểu đồ trong môn địa lý

Cách nhận diện 5 dạng biểu đồ trong môn địa lý Biểu đồ tròn Biểu đồ đường Biểu đồ cột Biểu đồ miền Dưới đây là một số kiến thức cơ bản về cách vẽ biểu đồ cùng chi tiết và dễ hiểu. Để dễ nhớ về mặt lí thuyết lẫn thực hành các bạn cần luyện tập nhiều hơn. Chúc các bạn vẽ biểu đồ thành công và có được điểm cao trong bài tập hoặc kiểm tra.

Cách Nhận diện 5 dạng biểu

đồ trong môn Địa Lý

cách nhận diện các dạng biểu đồ để tránh tình trạng bị mất điểm một cách dễ dàng.

Thực tế cho thấy, có nhiều bảng số liệu có thể vẽ bằng cả hai biểu đồ vì thế để

có thể vẽ được đúng dạng biểu đồ bạn cần nắm được từ khóa chính của các dạng biểu đồ để lựa chọn được đáp án phù hợp.

1 Biểu đồ tròn

Đây là dạng biểu đồ thường được dùng để vẽ các biểu đồ liên quan đến cơ cấu,

tỷ lệ các thành phần trong một tổng thể chung hoặc cũng có thể vẽ biểu đồ tròn khi tỷ lệ % trong bảng số liệu cộng lại tròn 100.

Có thể bảng số liệu không chia % cụ thể mà là các số liệu chính xác nhưng trong yêu cầu của đề bài có khi các chữ tỷ lệ, tỷ trọng, cơ cấu, kết cấu… Hãy luôn nhớ chọn biểu đồ tròn khi ít năm, nhiều thành phần.

2 Biểu đồ đường

Đây là dạng biểu đồ để thể hiện tiến trình phát triển, động thái phát triển của một đối tượng hay một nhóm đối tượng nào đó qua thời gian Vì vậy với các bài

vẽ biểu đồ đường thường có các cụm từ thể hiện sự phát triển, tốc độ tăng trưởng… với các mốc thời gian nhất định.

Lưu ý khi vẽ biểu đồ đường, trục tung thể hiện độ lớn của đại lượng, trục hoàng thể hiện thời gian.

3 Biểu đồ cột

Dạng biểu đồ này được thể hiện động thái phát triển, so sánh tương quan về độ lớn giữa các đại lượng hoặc thể hiện một thành phần cơ cấu trong một tổng thể

Cụ thể như vẽ biểu đồ so sánh dân số, diện tích… của một tỉnh (vùng, quốc gia)

hoặc vẽ biểu đồ so sánh sản lượng (lúa, ngô, than, điện…) của một địa phương qua 1 năm.

Các kiểu biểu đồ cột gồm: cột đơn, cột ghép, cột chồng, cột 100%.

4 Biểu đồ miền

Đây là dạng biểu đồ được sử dụng để thể hiện cơ cấu, tỷ lệ, như tỷ lệ xuất nhập khẩu, cán cân xuất nhập khẩu hay tỷ lệ sinh tử Để có thể vẽ biểu đồ miền bạn cần xác định bảng số liệu cần có từ 3 đơn vị năm trở lên.

5 Biểu đồ kết hợp

Biểu đồ này thường được sử dụng khi bạn muốn thể hiện các đối tượng nhưng khác nhau về đơn vị mà lại có mối quan hệ mật thiết với nhau.

Thường gồm biểu đồ kết hợp giữa đường và cột, khi đề bài yêu cầu thể hiện các đối tượng khác nhau về đơn vị nhưng có mối quan hệ với nhau Hoặc đề bài có

từ ba loại số liệu trở lên mà cần biểu diễn trên cùng một biểu đồ Ví dụ thể hiện sản lượng khai thác, nuôi trồng và giá trị sản xuất của Việt Nam thì vẽ cột thể hiện sản lượng khai thác và nuôi trồng, đường thể hiện giá trị sản xuất Lưu ý nếu đề thi cho số liệu tuyệt đối thì phải xử lý sang tỉ lệ tương đối.

Như vậy để nhận diện đúng các dạng biểu đồ, bạn chỉ cần nắm chắc các từ khóa chính của từng dạng thì bạn có thể tự tin lựa chọn đáp án chính xác nhất Lưu ý mỗi dạng biểu đồ có một cách thể hiện khác nhau vì thế cần lưu ý để có thể làm bài một cách tốt hơn.

Có các lo i bi u đ  nào?  ạ ể ồ

Bi u đ  tròn Bi u đ  đ ể ồ ể ồ ườ ng Bi u đ  c t Bi u đ  mi n D u hi u nh n bi t bi u đ  tròn H ể ồ ộ ể ồ ề ấ ệ ậ ế ể ồ ướ ng 

d n cách v  bi u đ  tròn ẫ ẽ ể ồ

 B ướ c 1: Chu n b  d ng c ẩ ị ụ ụ

 B ướ c 2: Quy đ i s  li u, tính toán đ  x  lý s  li u  ổ ố ệ ể ử ố ệ

B ướ c 3: Tính bán kính 

B ướ c 4: V  bi u đ  và hoàn thành  ẽ ể ồ

B ướ c 5 : Nh n xét bi u đ ậ ể ồ

Bi u đ  tròn ể ồ

 Nh n bi t: đ  bài yêu c u v  bi u đ  mô t  c  c u ậ ế ề ầ ẽ ể ồ ả ơ ấ

ho c t  l  thành ph n h c sinh c n ph i v  bi u đ  ặ ỷ ệ ầ ọ ầ ả ẽ ể ồ tròn. Đây chính là d u hi u nh n bi t c  b n.ấ ệ ậ ế ơ ả

Bi u đ  đ ể ồ ườ ng

 Nh n bi t: bi u đ  th  hi n ti n trình phát tri n ậ ế ể ồ ể ệ ế ể

nhóm đ i tố ượng di n ra theo th i gian nên h c sinh ễ ờ ọ

c n ch n bi u đ  hình tròn.ầ ọ ể ồ

 Bi u đ  c tể ồ ộ

 Nh n bi t: bi u đ  mô t  s  phát tri n nh ng ậ ế ể ồ ả ự ể ư

thường có s  so sánh tự ương quan v  đ  l n gi a ề ộ ớ ữ

nh ng đ i lữ ạ ượng ho c c  c u thành ph n trong t ngặ ơ ấ ầ ổ

th  ể

Bi u đ  mi n  ể ồ ề

Nh n bi t: bi u đ  yêu c u th  hi n v  c  c u, t  l  ậ ế ể ồ ầ ể ệ ề ơ ấ ỉ ệ

S  li u bi u di n trên 3 m c th i gian khác nhau. ố ệ ể ễ ố ờ Đây là các d ng bi u đ  chính trong môn h c Đ a lý ạ ể ồ ọ ị

mà h c sinh c n quan tâm khi th  hi n bi u đ  trongọ ầ ể ệ ể ồ các bài t p.ậ

D u hi u nh n bi t bi u đ  tròn D u hi u nh n bi t ấ ệ ậ ế ể ồ ấ ệ ậ ế  

bi u đ  hình tròn đ n gi n nh  sau: Đ u tiên b n ể ồ ơ ả ư ầ ạ

ph i nh n bi t đả ậ ế ược các d u hi u đ  bi t chính xác ấ ệ ể ế

bi u đ  đ  bài yêu c u th c hi n làể ồ ề ầ ự ệ  bi u đ  gì, vì dĩ ể ồ nhiên trong đ  bài s  không nói s n trề ẽ ẵ ước cho b n, ạ

v y d u hi u nh n bi t v  bi u đ  tròn là nh  th  ậ ấ ệ ậ ế ẽ ể ồ ư ế nào? Các đ n v  đơ ị ược kí hi u là % Chú ý s  lệ ố ượng 

đ  bài cho đ  tránh nh m v i bi u đ  mi n: bi u đ  ề ể ầ ớ ể ồ ề ể ồ tròn có s  lố ượng năm < ho c = 3 năm Thặ ường th  ể

hi n s  thay đ i c  c u g n v i b ng s  li u có ệ ự ổ ơ ấ ắ ớ ả ố ệ

d ng t ng, các thành ph n không quá ph c t p, t  ạ ổ ầ ứ ạ ỉ

tr ng không quá nh  Bi u đ  tròn thọ ỏ ể ồ ường yêu c uầ   

th  hi n: c  c u (%), t  tr ng (%), t  l  (%), quy mô ể ệ ơ ấ ỉ ọ ỉ ệ (%)), quy mô và c  c u (%), thay đ i c  c u (%), ơ ấ ổ ơ ấ chuy n d ch c  c u (%),…. Hể ị ơ ấ ướng d n cách v  bi uẫ ẽ ể

đ  tròn Bồ ước 1: Chu n b  d ng c  B n c n ch c ẩ ị ụ ụ ạ ầ ắ

ch n r ng đ  v  đắ ằ ể ẽ ược bi u đ  tròn ta c n có: ể ồ ầ

compa, thước đo chi u dài, đo góc, bút chì và máy ề tính đ  tính chuy n đ i đ n v  B n không th  thi u ể ể ổ ơ ị ạ ể ế

m t trong nh ng d ng c  trên, nh t là compa, thộ ữ ụ ụ ấ ước

đo đ  cùng máy tính c m tay. Bộ ầ ước 2: Quy đ i s  ổ ố

li u, tính toán đ  x  lý s  li u Bệ ể ử ố ệ ước tính toán s  li u ố ệ này tuy không quá khó nh ng l i đòi h i ngư ạ ỏ ườ ẽi v  

ph i t  m , c n tr ng vô cùng. B i vì ch  c n s  su t ả ỉ ỉ ẩ ọ ở ỉ ầ ơ ấ

m t chút thôi thì đã có th  khi n cho bi u đ  tròn ộ ể ế ể ồ

c a b n sai toàn b , t  đó kéo theo bủ ạ ộ ừ ước nh n xét ậ cũng sai theo luôn. N u đ  bài cho s  li u thô nh  t  ế ề ố ệ ư ỉ

đ ng, tri u ngồ ệ ười,… thì các b n ph i tính toán đ  ạ ả ể

đ a chúng v  % h t. Ph i nh  v y thì b n m i suy ư ề ế ả ư ậ ạ ớ

ra được s  đ  c n v  trong hình tròn. N u đ  bài ố ộ ầ ẽ ế ề không yêu c u s p x p l i s  li u thì b n đ ng làm. ầ ắ ế ạ ố ệ ạ ừ Cách tính đ  cho bi u đ  tròn c c kì đ n gi n, trộ ể ồ ự ơ ả ước

h t b n hãy c ng t ng c a t t c  các s  li u thô l i. ế ạ ộ ổ ủ ấ ả ố ệ ạ Sau đó l yấ   t ng s  li u nh  chia nh  s  li u l n, r i ừ ố ệ ỏ ỏ ố ệ ớ ồ

l i nhân cho 360. Th  là b n đã ra đạ ế ạ ược s  đ  c n ố ộ ầ

v  Đây là cách tính s  đ  th  nh t. Có đẽ ố ộ ứ ấ ược s  đ , ố ộ

b n hãy dùng vi t chì ghi chú l i chúng bên c nh s  ạ ế ạ ạ ố

li u thô c a chúng. C  làm l n lệ ủ ứ ầ ượt nh  th  v i ư ế ớ

nh ng s  li u thô còn l i. N u đ  bài yêu c u tính ữ ố ệ ạ ế ề ầ

ph n trăm cho t ng s  li u thô, các b n hãy l y s  ầ ừ ố ệ ạ ấ ố

li u thành ph n chia cho s  li u t ng và nhân cho ệ ầ ố ệ ổ

100. T  tr ng= (Giá tr  thành ph n/ Giá tr  t ng) * ỉ ọ ị ầ ị ổ

100= … %. M i ph n trăm c a t  tr ng tỗ ầ ủ ỉ ọ ương đương

v i 3,6 đ  trên bi u đ  Do đó khi đã có t  tr ng ph nớ ộ ể ồ ỉ ọ ầ trăm thì b n l y chúng nhân cho 3,6 là ra ngay s  đạ ấ ố ộ

c n v  Và đây chính là cách tính s  đ  th  2. Bầ ẽ ố ộ ứ ước  3: Tính bán kính N u đ  bài yêu c u th  hi n quy ế ề ầ ể ệ

mô thì b n ph i xác đ nh bán kính c a hình tròn. ạ ả ị ủ Quy ước: R2001 = 1 (đ n v  bán kính) R2002ơ ị  =  căn

b c 2( T ng giá tr  2002 : T ng giá tr  2001)= đ n v  ậ ổ ị ổ ị ơ ị bán kính Tương t  đ i v i năm 2003 cũng v y, l y ự ố ớ ậ ấ căn b c 2 c a năm sau chia cho năm trậ ủ ước là ra 

được bán kính đường tròn c n th  hi n.ầ ể ệ

Nh n xét bi u đ  – Đ i v i bi u đ  đ n: đ u tiên là ậ ể ồ ố ớ ể ồ ơ ầ

ta nh n xét chung nh t , sau đó thành ph n nào l n ậ ấ ầ ớ

nh t sau đó là các thành ph n cách nhau bao nhiêu ấ ầ

đ n v , g p bao nhiêu l n (dùng phép tr  và chia đ  ơ ị ấ ầ ừ ể xác đ nh). – Đ i v i bi u đ  có 2 – 3 hình tròn: nh n ị ố ớ ể ồ ậ xét chung t ng th , vi c tăng gi m bao nhiêu đ n v  ổ ể ệ ả ơ ị

x y ra nh  th  nào liên t c hay không liên t c. Sau ả ư ế ụ ụ

đó m i đi vào nh n xét t ng năm. N u tăng liên t c ớ ậ ừ ế ụ thì nhanh hay ch m? N u không tăng liên t c thì r i ậ ế ụ ơ vào năm nào? Th  t  cao, th p và trung bình. – ứ ự ấ

Đ a ra nh n xét v  m i tư ậ ề ố ương quan. L i hay g p ỗ ặ trong cách v  bi u đ  tròn Nh ng l i thẽ ể ồ ữ ỗ ường g p ặ

c a không ít b n khi v  bi u đ  tròn, nh t là nh ng ủ ạ ẽ ể ồ ấ ữ

b n v a v  l n đ u nh  sau: Ghi s  li u thô ch a ạ ừ ẽ ầ ầ ư ố ệ ư qua x  lý lên bi u đ  V  các giá tr  không theo m t ử ể ồ ẽ ị ộ quy lu t nh t đ nh. Tâm các đậ ấ ị ường tròn không n m ằ trên cùng m t độ ường th ng. Vi t tên đ i tẳ ế ố ượng hay  năm lên bi u đ  Các d ng bi u đ  hình tròn – Bi u ể ồ ạ ể ồ ể

đ  tròn đ n. – Bi u đ  tròn có các bán kính khác ồ ơ ể ồ nhau. – Bi u đ  bán tròn (thể ồ ường th  hi n c  c u ể ệ ơ ấ giá tr  xu t nh p kh u). Xem thêm: Cách v  bi u đ  ị ấ ậ ẩ ẽ ể ồ

c t Dộ ưới đây là m t s  ki n th c c  b n v  cách v  ộ ố ế ứ ơ ả ề ẽ

bi u đ  tròn vô cùng chi ti t và d  hi u. Đ  d  nh  ể ồ ế ễ ể ể ễ ớ

v  m t lí thuy t l n th c hành các b n c n luy n t pề ặ ế ẫ ự ạ ầ ệ ậ nhi u h n. Chúc các b n v  bi u đ  thành công và ề ơ ạ ẽ ể ồ

có được đi m cao trong bài t p ho c ki m tra. Thamể ậ ặ ể