Là giáo viên dạy lớp 1, tôi thấy việc rèn cho hoùc sinh viết chữ đẹp, giữ vở sạch là rất cần thiết và thờng xuyên góp phần thực hiện nhiệm vụ đào những con ngời phát triển toàn diện, tạo
Trang 1Một số biện pháp rèn chữ, giữ vở
cho học sinh Lớp 1B Tr – Tr ờng tiểu học Gia Hng
năm học 2008-2009.
Họ và tờn: PHẠM THỊ LÀN
Chức vụ: Giỏo viờn
Trỡnh độ đào tạo: Cao đắng Sư phạm
Đơn vị: Trường Tiểu học Gia Hưng.
A
- PHẦN MỞ Đ ẦU
I Lý do chọn đề tài:
Một trong những mục tiêu của chơng trình Tiếng Việt tiểu học hiện nay là đặc biệt chú trọng nhiệm vụ hình thành và phát triển các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt (đọc, viết, nghe, nói); nhằm giúp học sinh hình thành cơ sở ban đầu cho việc phát triển đúng
đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản góp phần hình thành nhân cách của con ngời Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay ngành giáo dục
đang từng bớc nâng cao chất lợng giáo dục dạy học Vì vậy mỗi ngời giáo viên nhất là giáo viên tiểu học cần đặc biệt chú trọng đến chất lợng giáo dục toàn diện trong đó có việc nâng cao chất lợng dạy học môn Tiếng Việt Chính tả là một phân môn có vị trí
đặc biệt quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu của môn Tiếng Việt là rèn luyện và phát triển năng lực sử dụng tiếng mẹ đẻ cho học sinh, trong đó có năng lực viết chữ
Ngời xa thờng dùng thành ngữ “Văn hay chữ tốt” để khen những học trò giỏi và cũng chê những học trò dốt bằng câu “Văn dai nh chão, chữ vuông nh hòm “ Rõ ràng
là từ xa chữ viết cũng đợc coi trọng chẳng kém gì nội dung văn chơng Chữ viết cũng phần nào phản ánh đợc ý thức rèn luyện óc thẩm mĩ và tính nết ngời viết Chính vì vậy các em không chỉ nắm chắc tri thức Tiếng Việt mà còn biết sử dụng Tiềng Việt thành thạo góp phần đáng kể trong việc nâng cao chất lợng không chỉ môn Tiếng Việt mà còn cả cho các môn học khác Song so với kĩ năng nghe và đọc, kĩ năng nói và viết nhất là kĩ năng viết của học sinh tiểu học hiện nay còn nhiều điều cần phải quan tâm nếu không nói là băn khoăn lo lắng
Trong các môn học ở Tiểu học, cùng với những môn học khác, môn Tiếng Việt là một môn rất quan trọng trong việc hình thành kiến thức và kỹ năng nói và viết cho học sinh Nhờ có môn học này mà học sinh sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong mọi hoàn cảnh, biết dùng từ đúng nơi, đúng chỗ, hiểu đợc nghĩa của các từ Đặc biệt là học sinh lớp 1 vì ở lớp 1 từ vốn tiếng mẹ đẻ sẵn có giúp cho học sinh biết đọc, viết Tiếng Việt và bớc đầu biết dùng Tiếng Việt một cách có ý thức, làm công cụ để học tập các môn học khác trong nhà trờng nói riêng và nhận thức cuộc sống nói chung Vì vậy môn Tiếng Việt giữ vai trò rất quan trọng, trong đó phân môn Tập viết, chính tả có tầm quan trọng đặc biệt
Phân môn Tập viết, chính tả đã cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản
về chữ viết và kỹ thuật viết chữ Trong những tiết học này, học sinh nắm đợc những tri thức cơ bản về cấu tạo của từng con chữ, tất cả những kiến thức học sinh nắm đợc ở 2 phân môn này đợc thể hiện trên chữ viết Nếu các em viết đúng chính tả, chữ viết rõ ràng, tốc độ nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài học tốt, nhờ vậy kết quả học tập sẽ cao hơn Viết xấu, sai lỗi chính tả nhiều, tốc độ chậm sẽ ảnh hỏng không nhỏ tới chất lợng học tập
Thực tế hiện nay cho thấy, đa số cỏc em học sinh viết không đúng quy cách, kích cỡ, khoảng cách giữa các chữ không đều Hiện tợng viết sai nét, sai chữ, hở nét, thừa nét, thiếu nét, thiếu dấu hoặc dấu thanh đánh không đúng quy định xảy ra th-ờng xuyên Sách vở các em giữ gìn cha cẩn thận do các em cha biết cách giữ gìn, cha
Trang 2ý thức đợc vì sao phải rèn chữ, giữ vở Đặc biệt đối với lớp Một núi riờng hầu như cỏc
em chưa cú ý thức trong việc rốn chữ, giữ vở Caực em vaón coứn vieỏt aồu, vieỏt chửa chuaồn chửừ nhoỷ, vở viết coứn giây bẩn, quaờn goực
Là giáo viên dạy lớp 1, tôi thấy việc rèn cho hoùc sinh viết chữ đẹp, giữ vở sạch là rất cần thiết và thờng xuyên góp phần thực hiện nhiệm vụ đào những con ngời phát triển toàn diện, tạo nền móng cho các em học tập ở các lớp trên Học sinh giữ vở sạch, viết chữ đẹp là thể hiện tính kiên trì, cẩn thận, năng động, sáng tạo, óc thẩm mỹ Cố
thủ tớng Phạm Văn Đồng nói: Chữ viết là một biểu hiện của nết ng“ ời Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp góp phần rèn luyện các em tính cẩn thận, lòng tự trọng với mình cũng nh thầy và bạn đọc bài vở của mình” Mặc dù hiện nay,
vào thời điểm công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, tác động không nhỏ tới đời sống mọi mặt của xã hội, có thể có nhiều ngời nghĩ không cần viết chữ đẹp vì đã có máy tính Nhng với những ý nghĩa giáo dục nh đã nêu ở trên thì việc rèn chữ cho học sinh ngày càng trở nên cần thiết
Vaọy laứm theỏ naứo ủeồ hoùc sinh vieỏt chửừ ủeùp, vieọc reứn chửừ ủaùt hieọu quả cao cuừng chớnh laứ ủieàu maứ toõi haống traờn trụỷ baờn khoaờn Vụựi loứng yeõu ngheà, yeõu neựt chửừ ủeùp ủaừ thoõi thuực toõi luoõn tỡm toứi nhửừng giaỷi phaựp mụựi, thớch hụùp ủeồ vaọn duùng vaứo chớnh hoùc sinh lụựp 1 cuỷa mỡnh Xuất phỏt từ lí do đó tụi quyết định dạy học sinh cỏch rốn chữ sao cho đẹp, giữ vở sao cho sạch
II Mục đích nghiên cứu:
Mục đích nghiên cứu cuỷa ủeà taứi sáng kiến kinh nghiệm này laứ xaực ủũnh ủửụùc moọt soỏ nguyeõn nhaõn chuỷ yeỏu ủaừ gaõy ra tỡnh traùng chữ viết xấu của hoùc sinh, treõn cụ sụỷ ủoự tỡm ra nhửừng bieọn phaựp hửừu hieọu khaộc phuùc tỡnh traùng naứy
Giúp cho học sinh trong lớp viết đỳng cỡ chữ, đỳng mẫu, cỏch nối nột đỳng, mềm mại, đặt dấu phụ đỳng chỗ, khoảng cỏch giữa cỏc con chữ đỳng quy định
Từ đó nâng cao chất lợng dạy học, đảm bảo đợc mục tiêu của môn học và góp phần nâng cao chất lợng chữ viết cho học sinh
Vụựi mong muoỏn ủaứo taùo, giaựo duùc nhửừng con ngửụứi coự nhaõn caựch, coự ớch cho xaừ hoọi thỡ vieọc reứn chửừ – giửừ vụỷ coự sửù ủoựng goựp raỏt quan troùng Neựt chửừ aỏy seừ maừi maừi theo suoỏt cuoọc ủụứi nhửừng ai bieỏt traõn troùng caựi ủeùp vaứ say meõ reứn luyeọn Mong muốn xa hơn, với úc thẩm mỹ và năng lực sỏng tạo sẽ giỳp các em sau này tr-ởng thành tạo ra nhiều mẫu chữ để trang trớ và phục vụ nhu cầu đời sống con người
Hi voùng kinh nghieọm naứy ủửụùc caực ủoàng nghieọp aựp duùng vaứo thửùc teỏ giaỷng daùy cuỷa mỡnh
III Giới hạn của đề tài:
Một số biện pháp rèn chữ, giữ vở cho học sinh Lớp 1B -Trờng tiểu học Gia
H-ng năm học 2008-2009
IV Khách thể nghiên cứu và Đối tợng nghiên cứu:
- Khách thể nghiên cứu: Học sinh Lớp 1B Trờng Tiểu học Gia Hng
- Đối tợng nghiên cứu : Hoạt động viết chữ của học sinh Lớp 1B - Trờng Tiểu học Gia Hng trong tất cả các môn học
v Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Tìm hiểu thực trạng vấn đề rèn chữ, giữ vở của học sinh Lớp 1B - Trờng Tiểu học Gia Hng
- Khảo sát chất lợng chữ viết của học sinh trong lớp
- Trao đổi với phụ huynh, tìm hiểu nguyên nhân về chữ viết của học sinh; từ đó giải thớch cho phụ huynh thấy được ớch lợi và tầm quan trọng của việc rốn chữ, giữ
vở Từ đú nhờ phụ huynh hỗ trợ thờm về việc dạy cỏc em học ở nhà
VI Phửụng phaựp nghieõn cửựu:
Trang 3ẹeồ hoaứn thaứnh baựo caựo kinh nghieọm: “moọt soỏ bieọn rèn chữ, giữ vở cho học
sinh Lụựp 1B - Trửụứng Tieồu hoùc Gia Hửng” thaứnh coõng, toõi sửỷ duùng caực phửụng phaựp sau: Phơng pháp trực quan, gợi mở, làm mẫu, đàm thoại, luyện tập, thực hành
B Phần nội dung
I.Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý:
a Cơ sở lý luận
Chữ viết là một công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phơng tiện để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học và đời sống Do vậy, ở trờng Tiểu học, việc dạy cho học sinh biết chữ và từng bớc làm chủ đợc công cụ chữ viết để phục vụ cho học tập và giao tiếp là yêu cầu quan trọng hàng đầu của môn Tiếng Việt Xuất phát từ nhiệm vụ chủ yếu của dạy tập viết trong tr ờng tiểu học:
- Về tri thức: Dạy học sinh những khái niệm cơ bản về dòng kẻ, đ ờng
kẻ, toạ độ viết chữ, tên gọi các nét chữ, cấu tạo của chữ cái, vị trí dấu thanh, dấu phụ Từ đo hình thành ở các em những biểu t ợng về hình dáng, độ cao,
sự cân đối, tính thẩm mĩ của chữ viết
- Về kỹ năng: Dạy học sinh các thao tác viết chữ từ đơn giản đén phức tạp, bao gồm kỹ năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái và liên kết chữ cái tạo chữ ghi tiếng Đồng thời giúp các em xác định khopảng cách, cỡ chữ viết trên vở kẻ ô ly để hình thành kỹ năng viết đúng mẫu, rõ ràng và cao hơn là viết nhanh, viết đẹp Ngoài ra, t thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở, cách trình bày bài viết cũng là một kỹ năng đặc thù cuả việc dạy tập viết mà giáo viên cần thờng xuyên quan tâm
Đối với HS lớp 1, mức độ yêu cầu về kiến thức, kỹ năng viết chữ đợc nâng cao dần đó là tập viết các chữ đúng mẫu, đều nét (chữ cỡ thờng và nhỏ); tô các chữ hoa để bớc đầu áp dụng vào trình bày bài viết chính tả (ở học kỳ II)
b Cơ sở pháp lý:
Căn cứ vào mục tiêu dạy học môn Tiếng Việt nói chung và nhiệm vụ chủ yếu nói riêng của phân môn Tập viết ở các lớp 1,2,3 (giai đoạn đầu của cấp Tiểu học) đợc xác
định trong SGK Tiếng Việt là rèn kĩ năng viết chữ cho HS theo đúng mẫu chữ viết trong trờng Tiểu học đã đợc ban hành ngày 14/6/2002 của Bộ trởng Bộ Giáo dục và
Đào tạo nhằm đáp ứng các nguyên tắc cơ bản:
- Bảo đảm tính khoa học, tính hệ thống
- Có tính thẩm mỹ (đẹp trong sự hài hoà khi viết liền các con chữ)
- Bảo đảm tính s phạm (phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý lứa tuổi HS tiểu học)
- Có tính kế thừa và phát triển, phù hợp với thực tiễn (kế thừa vẻ đẹp của chữ viết truyền thống đồng thời tính đến sự thuận lợi khi sử dụng, viết nhanh, viết liền nét; phù hợp điều kiện dạy và học ở Tiểu học)
Căn cứ vào chơng trình Tiểu học (Ban hành kèm theo quyết định số 43/2001/QĐBGD&ĐT- 9/11/2001 của Bộ trởng Bộ giáo dục và đào tạo.): Mức độ cần
đạt đợc đối với học sinh Lớp 1: Tập viết đúng t thế, hợp vệ sinh Viết các chữ cái cỡ chữ vừa và nhỏ; tập ghi dấu thanh đúng vị trí; làm quen với chữ hoa cỡ lớn và cỡ vừa theo mẫu chữ do Bộ giáo dục và đào tạo quy định (mẫu chữ Ban hành kèm theo quyết
định 32/ Bộ GD&ĐT) Cụ thể yêu cầu cơ bản của dạy tập viết ở lớp 1 là:
+ Kiến thức: Giỳp học sinh cú được những hiểu biết về đường kẻ, dũng kẻ, độ cao, cỡ chữ, hỡnh dỏng, tờn gọi cỏc nột chữ, cấu tạo chữ cỏi, khoảng cỏch giữa cỏc chữ, chữ ghi tiếng, cỏch viết cỏc chữ viết thường, dấu thanh và chữ số
+ Kỹ năng: Viết đỳng quy trỡnh - nột, viết chữ cỏi và liờn kết cỏc chữ cỏi tạo thành chữ ghi tiếng theo yờu cầu liền mạch Viết thẳng hàng cỏc chữ trờn dũng kẻ Ngoài ra học sinh cũn được rốn luyện cỏc kỹ năng như: tư thế ngồi viết, cỏch cầm bỳt,
để vở… bài kiểm tra cuối năm là bài tập chộp một đoạn trong bài tập đọc (khụng mắc quỏ 5 lỗi chớnh tả)
Để thực hiện đợc mục tiêu và nhiệm vụ môn học mà mục đích cuối cùng là giúp
HS viết đẹp, viết đúng mẫu chữ điều đó theo tôi phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố Trớc hết và chủ yếu phải do việc dạy dỗ công phu của các thầy cô giáo Về gia đình, có sự kèm cặp sát sao của cha mẹ học sinh đồng thời bản thân các em phải thực sự nỗ lực
Trang 4trong học tập Về phía nhà trờng cần có sự đầu t về cơ sở vật chất nh: phòng học đảm bảo ánh sáng, bảng lớp, bàn ghế phù hợp với tầm vóc lứa tuổi, đặc điểm phát triển tâm sinh lý học sinh, là điều kiện vô cùng quan trọng để rèn chữ viết cho học sinh Song song với việc rèn chữ viết cho học sinh là vấn đề giữ vở sạch, có nh vậy mới đảm bảo mục tiêu giáo dục toàn diện cho các em những phẩm chất đạo đức nh: tính kiên trì, cẩn thận, tinh thần kỷ luật và óc thẩm mỹ Từ những mục tiêu, nhiệm vụ và cơ sở khoa học nêu trên mà tôi đã tập trung nghiên cứu vạch ra kế hoạch một cách chi tiết cụ thể
về công tác “Giữ vở sạch - Viết chữ đẹp” cho học sinh trong lớp mình phụ trách
II.Thực trạng:
A.Thực trạng chữ viết của học sinh lớp 1 hiện nay:
* Ưu điểm: Trong thực tế hiện nay, ngay từ khi học Mầm non các em học sinh đã
đợc tiếp xúc làm quen với các chữ cái, một số gia đình quan tâm đến con cái cũng đã dạy các em tập viết … nên nhìn chung học sinh tiểu học ngay từ đầu lớp 1 đã nhận đợc mặt chữ và viết đợc các chữ cái
- Về cơ bản các em viết đúng mẫu, đảm bảo đúng cỡ quy định Khi viết đã thể hiện tính thẩm mỹ
- Ban giaựm hieọu quan taõm saõu saộc veà vieọc chaỏt lửụùng daùy vaứ hoùc
- Cụ sụỷ vaọt chaỏt khang trang, trang thieỏt bũ daùy hoùc tửụng ủoỏi ủaày ủuỷ, phuứ hụùp vụựi hoùc sinh vaứ moõn hoùc
- Khỏ đụng học sinh cú tinh thần ham học, cú tõm thế tốt khi vào học lớp Một
* Tồn tại:
Tuy nhiên, một bộ phận giáo viên Mầm non và phụ huynh học sinh cha nắm vững cách hớng dẫn học sinh quy trình tập viết, mới chỉ quan tâm dạy các em về hình
dáng chữ chứ cha thực sự chú trọng đến việc dạy viết đúng quy trình, đúng dòng li
- Đa số do nhu cầu cuộc sống nờn phụ huynh cú tõm lớ “ trăm sự nhờ cụ” và ớt
cú thời gian theo sỏt cỏc em mỗi ngày để hướng dẫn uốn nắn cỏc em ở nhà Do đó, một bộ phận không nhỏ các em viết chữ cha đúng mẫu, cỡ chữ, ghi dấu không đúng vị trí Nhiều em viết chữ cha đẹp, các nét chữ, con chữ cha đều, nhiều em còn viết nghiêng ngả tuỳ tiện, toỏc ủoọ vieỏt coứn chaọm, chửa bieỏt caựch trỡnh baứy khi vieỏt
- Một số em cha có ý thức luyện viết, chỉ cốt viết sao cho xong bài
- Cỏc em cầm bỳt nhưng chưa đỳng, cầm sỏt ngũi bỳt, cầm bỳt chặt quỏ, ngồi chưa đỳng tư thế, chưa biết cỏch để vở đỳng
- Một số học sinh còn yếu về kĩ năng viết:
+ Viết cha đúng quy trình, mẫu chữ, khoảng cách kích cỡ: đặc biệt các em sai
nhiều về kích thớc chiều ngang của con chữ: VD chữ o chiều cao là 2 ly, chiều ngang
là 1,5 ly nhng các em thờng viết chữ o tròn (cao 2ly, rộng 2 ly)
Một số học sinh viết sai quy trình (VD viết chữ o còn viết ngợc), cha đúng điểm
đặt bút dừng bút…
Một số em viết các nét cha đúng: VD viết chữ b, đầu nét khuyết còn nghiêng
ngả, bị gẫy chữ hoặc vuông đầu…
Một số em viết các dấu chữ quá to không cân xứng với con chữ: VD dấu chữ ê, chữ , chữ ơ…
+ Viết dấu thanh cha đúng:
VD: Dấu sắc các em không đa từ trên xuống, từ phải sang trái mà đa từ dới lên,
từ trái sang phải
B.Nguyên nhân:
Muốn học sinh viết đúng và đẹp trớc hết ngời giáo viên phải tìm hiểu rõ tình trạng chữ viết của học sinh mình nh thế nào Học sinh yếu ở những mặt nào, mức độ yếu của học sinh ra sao?
Trang 5Do đó, ngay trong tuần thứ 2 của năm học tôi tiến hành điều tra, khảo sát, đàm thoại với các em Tôi đã nhận thấy ngoài một số các em viết đẹp đúng mẫu các em còn một số tồn tại và nguyên nhân nh sau:
- Trớc hết do nhận thức của ngời học, nhận thức của cha mẹ học sinh cha thấy
rõ tầm quan trọng của việc rèn chữ, giữ vở cho các em Nhiều phụ huynh còn cha quan tâm đến việc mua sắm đồ dùng cần thiết cho các em học tập rèn luyện; cha chú ý đến việc rèn chữ cho các em
- Về phía học sinh: có rất nhiều yếu tố ảnh hởng tới chữ viết của các em đó là: +
Do t thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở không đúng
+ Các em cha nắm chắc mẫu chữ và quy trình viết hoặc ý thức rèn chữ cha tốt Các em không nắm chắc quy tắc chính tả, nguyên tắc đánh dấu thanh hoặc đọc không
đúng Khi viết sai các em gạch xóa, tẩy tùy tiện, tay tì lên giấy không đúng quy
định nên vở viết của các em rất bẩn nhầu nát, quăn mép
+ Một số gia đình cha chuẩn bị đầy đủ dụng cụ học tập cho học sinh, một số học sinh bút chì còn quá tù hoặc quá nhọn cũng ảnh hởng tới chất lợng chữ viết
+ Caực em vaón coứn beự chửa yự thửực ủửụùc taàm quan troùng cuỷa chửừ vieỏt; cha có ý thức và cha biết cách giữ gìn sách vở
Do đó, số lửụùng hoùc sinh vieỏt saùch ủeùp coứn quaự ớt, caực em vieỏt chửa chuaồn veà khoaỷng caựch, ủoọ roọng, ủoọ cao caực con chửừ, sách vở thì quăn queo, xộc xệch
Taỏt caỷ caực nguyeõn nhaõn treõn taực ủoọng vaứo quaự trỡnh hoùc taọp cuỷa hoùc sinh Daón ủeỏn caực em ngại học, ngại viết, chỉ cốt viết sao cho xong bài Keỏt quaỷ cuoỏi cuứng laứ chữ viết xấu dẫn đến điểm thấp
Kết quả khảo sát cụ thể của lớp nh sau:
Sau khi đã xác định đuợc những tồn tại và nguyên nhân học sinh viết yếu tôi đã
có một số biện pháp rèn chữ cho học sinh nh sau:
III Những biện pháp khắc phục nhằm giúp học sinh rèn chữ, giữ vở và nội dung lý giải các biện pháp.
Trong khuôn khổ của một đề tài sáng kiến kinh nghiệm tôi xin đợc trình bày nội dung giải pháp cụ thể nh sau:
Trửụực tieõn toõi giụựi thieọu cho caực em nhửừng quyeồn vụỷ taọp vieỏt cuỷa vaứi hoùc sinh chửừ vieỏt saùch ủeùp trong năm học trớc Tửứ ủoự khụi gụùi laùi cho hoùc sinh yự thửực trong vieọc reứn chử,ừ giửừ vụỷ nhaốm giaựo duùc cho caực em hieồu:
Vở sạch:
- Laứ vụỷ khoõng quaờn meựp, khụng giõy mực ra vở, khụng tẩy xoỏ nhiều; không
vẽ bậy, bôi bẩn
- Không xé rách
- Vở ủửụùc bọc bỡa, daựn nhaừn caồn thaọn
- Bài làm có chữ viết rõ ràng, trỡnh bày đỳng qui định, khụng bỏ phớ giấy Muoỏn ủửụùc nhử theỏ caực em phaỷi luoõn caồn thaọn, traựnh sai soựt, giửừ veọ sinh cụ theồ saùch ẹoỏi vụựi nhửừng em bũ ra moà hoõi tay nhieàu, caàn trang bũ bỡa keõ tay, khaờn lau tay moọt caựch caồn thaọn
Biện phỏp : Để cú một quyển vở tốt ta phải:
Ngay từ đầu năm giỏo viờn thống nhất bọc vở cho học sinh ngoài tờ giấy bao bờn trong, bờn ngoài cũn được bọc thờm một tờ giấy bọc
Trang 6Khi bọc vở cho học sinh ta phải bọc thờm trang một vào sẽ trỏnh được tỡnh trạng rỏch bỡa
Vở phải mua loại cú hàng kẻ rừ ràng, cỏc ụ li đều nhau, trắng và giấy khụng bị thấm mực
Để vở được sạch khụng bị quăn gúc, khụng bị vết lem do mồ hụi tay và hạn chế được tỡnh trạng chữ bỳt chỡ in từ trang này qua trang kia, mỗi em cần bọc cả quyển vở bờn ngoài lẫn bờn trong lại, khi viết trang nào lật trang đú lờn và sử dụng một tờ giấy kờ rời cú kớch thước chiều rộng khoảng 15cm, chiều dài dài hơn chiều ngang quyển vở Khi viết ta đặt tờ giấy kờ nằm ngang giữ cho mồ hụi tay khụng bị giõy ra vở và vở khụng quăn gúc
Về chữ:
Chữ được gọi là đẹp thỡ phải đỳng cỡ chữ, đỳng mẫu, cỏch nối nột đỳng, mềm mại, đặt dấu phụ đỳng chỗ, khoảng cỏch giữa cỏc con chữ đỳng quy định
Hướng dẫn cỏch trỡnh bày vở theo qui định của giỏo viờn, cỏch trỡnh bày bài khi làm toỏn, khi viết tập viết hoặc chớnh tả
Biện phỏp giỳp cỏc em viết chữ đẹp mà bản thân đã thực hiện:
1 Chuẩn bị điều kiện cơ sở vật chất để học sinh rèn luyện chữ viết:
Chất lượng về chữ viết của học sinh khụng chỉ phụ thuộc vào điều kiện chủ quan (năng lực cỏ nhõn, sự luyện tập kiờn trỡ, trỡnh độ sư phạm của giỏo viờn…) mà cũn cú sự tỏc động của những yếu tố khỏch quan như: điều kiện, phương tiện phục vụ cho việc dạy và học Tập viết
a) Phòng học
Nhân tố quan trọng đầu tiên là phòng học đúng quy định, có hệ thống cửa sổ thoáng mát, đủ ánh sáng Nhà trờng đã trang bị đầy đủ bóng điện trong các lớp để phục vụ cho việc dạy và học trong những ngày trời ma, trời tối giỳp các em có đủ
ánh sáng để học tập và viết bài
b Bàn ghề học sinh
Bàn ghế phù hợp với lứa tuổi học sinh từng trong lớp, thuận lợi cho học sinh ngồi học, ngồi viết tốt
c Bảng lớp
- Bảng lớp là phơng tiện rất cần thiết đối với giáo viên Vì vậy nhà trờng trang
bị đầy đủ bảng chống loá cho các lớp
d Bảng con của học sinh
- Tôi yêu cầu thống nhất một loại bảng nhựa cùng kích thớc 20 x 25cm, mặt bảng có kẻ ô vuông rõ ràng cỡ (5 x 5cm) có chia thành các dòng kẻ nhỏ
Yêu cầu học sinh dùng khăn lau sạch sẽ, cú độ ẩm vừa phải, giỳp cho việc xoỏ bảng vừa đảm bảo vệ sinh, vừa khụng ảnh hưởng đến chữ viết
e Phấn và bút; giấy viết:
* Phấn viết
Ngay từ đầu năm tôi yêu cầu học sinh dùng phấn trắng cú chất liệu tốt làm nổi
rừ hỡnh chữ trờn bảng (hãng phẫn Mic) Đồng thời tôi hớng dẫn cách trình bày bảng sao cho khi viết không phải xoá đi nhiều lần để đỡ mất thời gian và tránh đợc thao tác thừa khi viết bảng
* Bút viết
- Bút chì:(đối với HS lớp 1 giai đoạn đầu): Chọn bút chì đốt loại mềm để thuận tiện khi sử dụng
- Mực viết: Chúng tôi cho các em viết thống nhất một màu mực và sử dụng các loại bút A chất lợng tốt
* Vở: Ngay từ đầu năm học nhà trường đã phối hợp, thống nhất với phụ huynh học sinh mua giấy cho các em, loại giấy chất lợng tốt có ô vuông 5 ly, bọc thống nhất mẫu bìa, nhãn vở
Trang 72 Tổ chức thực hiện:
Từ nhiệm vụ, chỉ tiêu của năm học để có 80% HS viết chữ đẹp; 100% HS giữ vở sạch tôi đã tổ chức tốt các giờ dạy Tập viết, chính tả để rèn chữ viết cho HS
Trớc hết, tôi theo dõi đánh giá chữ viết của HS trong lớp ngay từ đầu năm cùng với sự theo dõi thờng xuyên về kỹ năng trình bày bài của học sinh qua các tiết học Từ
đó tôi phát hiện điểm yếu của học sinh và có kế hoạch uốn nắn, chỉnh sửa cho các em
Ở giai đoạn học kỳ I ( giai đoạn sử dụng bỳt chỡ) tụi cho học sinh sử dụng loại bỳt chỡ 2B mềm dễ viết và gọt nhọn bỳt khi viết Để học sinh cú chữ viết chuẩn và đẹp, thỡ trước tiờn cỏc em phải viết đỳng cỏc nột cơ bản, cú nghĩa là cỏc em phải nắm được điểm đặt bỳt, điểm uốn lượn, điểm kết thỳc trong quỏ trỡnh viết Trong chương trỡnh phần dạy nột cơ bản ở cỏc tiết tập viết rất ớt, nờn tụi đó phối hợp tuần lễ đầu để dạy cho cỏc em cỏc nột cơ bản
Khi thực hiện viết cỏc nột, tụi đó hướng dẫn cỏc em nhận biết từng dũng li, từng đường kẻ của ụ thật kỹ Hướng dẫn viết nột phải hướng dẫn từng nột, từng dũng; giỏo viờn phải quan sỏt, phỏt hiện và sửa chữa kịp thời cho những em viết sai : chưa đỳng khoảng cỏch, chưa đỳng mẫu về độ cao, điểm đặt bỳt, điểm kết thỳc của cỏc nột
Vớ dụ : Nột khuyết trờn cắt nhau ở đường kẻ 3,bụng nột phải trũn đều khụng viết xiờn
Nột khuyết dưới cắt nhau ở đường kẻ 1
Sau giai đoạn viết cỏc nột cơ bản tụi tiến hành kiểm tra để phõn loại học sinh Tỏch cỏc em viết yếu hoặc viết chưa chuẩn ngồi về một bờn Trong quỏ trỡnh dạy,bao giờ tụi cũng kiểm tra những em này trước để cú hướng giỳp đỡ
Để cho chất lợng chữ viết của HS trong lớp tôi đợc nâng lên, tôi thờng xuyên lên
kế hoạch giao việc cho học sinh một cách cụ thể, vừa sức với các em để các em có những ghi nhớ nhất định về hình dáng của từng con chữ ghi âm, vần, từ ứng dụng, các chữ hoa theo mẫu qui định (cỡ nhỡ và nhỏ)
Ví dụ: Các chữ có độ cao 5 dòng li: h, l, b, g, k (Cỡ chữ nhỡ)
Các chữ có độ cao 3 dòng li: t Các chữ có độ cao 2 dòng li: a, o, ô, ơ, u, … Các chữ có độ cao 4 dòng li: d, đ, p
Các chữ cỡ nhỏ =1/2 độ cao các chữ cỡ nhỡ
Ví dụ: Chữ h = 2,5 dòng li
Tôi giúp HS nắm đợc thao tác viết từng nét chữ để tạo chữ ghi âm, ghi vần, ghi
từ, đa bút theo đúng qui trình viết Bản thân tôi đã dạy cho HS biết nối ghép giữa chữ ghi âm, vần trong một chữ ghi tiếng để đảm bảo chữ viết đẹp và mềm mại phục vụ cho trình bày và viết chính tả
Trong khi thực hiện các hoạt động dạy- học ở những tiết Tập viết hay chính tả, tôi đã tập trung đổi mới phơng pháp dạy học ở những hoạt động có tính chất định hình biểu tợng về chữ viết đó là: Phần hớng dẫn chữ viết thờng cỡ nhỡ, tô chữ hoa, viết chữ thờng cỡ nhỏ và phần hớng dẫn viết ứng dụng ở những hoạt động này tôi chú trọng tạo điều kiện cho HS chủ động tiếp nhận kiến thức, tự quan sát và rút ra nhận xét, ghi nhớ, tự giác tập luyện và rút kinh nghiệm về kỹ thuật viễt chữ theo h ớng dẫn của GV
và chữ mẫu trong vở Tập viết
Để chữ viết của HS đợc nâng lên, tôi thờng hớng dẫn học sinh quan sát chữ mẫu trên bảng lớp, trong vở Tập viết để học sinh tự nhận biết, so sánh về tên gọi của chữ viết, chữ cái, chữ cái viết hoa (phần tô chữ hoa) bằng các câu hỏi gợi mở
Ví dụ: Chữ đó đợc viết bởi mấy nét? Phần nét nào giống với nét chữ đã học?
Phần nét nào khác với nét ở chữ đã học?
Chữ đó có độ cao là mấy dòng li?
Muốn viết đúng, viết đẹp hay tô đúng chữ hoa cần đặc biệt lu ý điều gì? Trong quá trình dạy tôi thấy việc viết mẫu của giáo viên trên lớp có tác dụng trực quan rất cụ thể và sinh động, giúp học sinh hình dung rõ qui trình viết các chữ (chữ hoa) để viết đúng và tô đúng Do vậy, khi viết mẫu, tôi viết chậm, kết hợp với hớng dẫn về kỹ thuật viết chữ, sau đó cho học sinh nhắc lại qui trình viết (Điểm đặt bút, dừng bút, độ cao) Sau đó GV cho học sinh luyện viết nhiều lần trên bảng con, bảng
Trang 8lớp để học sinh tự điều chỉnh và giáo viên có thể thấy đợc điểm yếu trong học sinh để
có kế hoạch hớng dẫn trực tiếp cho học sinh chỉnh sửa theo mẫu qui định
Khi hớng dẫn HS viết chữ ứng dụng hay viết chính tả cỡ nhỡ và cỡ nhỏ, tôi gợi ý
để HS nêu cách hiểu cụm từ ứng dụng hay nội dung đoạn viết chính tả trớc khi cho HS luyện viết vở Sau đó GV hớng dẫn cho HS quan sát chữ mẫu để nhận xét về cách viết, cách trình bày bài, ghi nhớ những điểm cần thiết hình thành kỹ năng viết chữ liền mạch, đa bút liên tục từ điểm kết thúc của nét trớc với điểm bắt đầu của nét sau Để tốc độ viết đảm bảo nhanh, chữ liên kết với nhau (không có nét đứt khi viết chữ) tôi giúp HS nắm đợc kỹ năng cầm bút, lia bút, rê bút, cách ghi dấu thanh, viết dấu phụ cho đúng và khoa học Tôi hớng dẫn cho HS viết đúng độ cao, khoảng cách giữa các chữ bằng cách căn theo dòng kẻ đứng và dòng kẻ ngang trong vở Tập viết và vở ô li
Đồng thời trong khi các em chuẩn bị viết tôi chú ý đến dụng cụ học tập đặc biệt là bút viết Ngoài phân môn Tập viết và chính tả tôi thờng xuyên rèn chữ viết cho các em ở các môn học khác
Đối với những em viết chậm so với tốc độ chung hay viết cha đảm bảo đúng yêu cầu, tôi đã quan tâm hơn đến những em này ở các tiết học nh: Thờng xuyên đến bên những em viết yếu, viết cha đúng để bắt tay, hớng dẫn chỉnh sửa tay đôi với những em
đó Chấm và chữa bài thờng xuyên cho các em Ngoài ra, tôi còn giao thêm bài về nhà cho HS luyện viết sau đó kiểm tra hoặc chấm điểm
Khi giaỷng daùy moõn Taọp vieỏt toõi ủaừ sửỷ duùng trửùc quan maóu laứ chuỷ yeỏu, ủaõy laứ phửụng phaựp ủem laùi hieọu quaỷ cao nhaỏt, nhửng toõi cuừng ủaừ phoỏi hụùp caực phửụng phaựp khaực nhử ủaứm thoaùi, gụùi mụỷ, luyeọn taọp ủeồ coự theồ ủaùt hieọu quaỷ toỏi ửu
Trong quaự trỡnh giaỷng daùy tôi thửụứng xuyeõn hửụựng daón, taọp cho hoùc sinh coự thoựi quen nhử sau:
Laọt trang vụỷ nheù nhaứng, khoõng maùnh tay
Khoõng ủửụùc taồy xoựa, sửỷa choàng leõn chửừ, toõ ủen con chửừ
Neỏu vieỏt sai phaỷi sửỷa ủuựng qui ủũnh, gaùch ngang con chửừ, vieỏt chửừ ủuựng beõn caùnh
Bên cạnh việc hớng dẫn HS cách viết, rèn kỹ năng viết đúng đẹp, tôi còn tổ chức thi “viết chữ đẹp, giữ vở sạch” ở lớp mỗi tháng một lần bằng hình thức thi đua giữa cá nhân với cá nhân, giữa tổ với tổ, tạo cho học sinh thích tập viết và thi đua giữ vở sạch Tôi luôn quan tâm đến sự cố gắng của học sinh (nhất là HS yếu) Việc đánh giá sự tiến
bộ về chữ viết của học sinh đợc tôi thực hiện trong tất cả mọi tiết học
Trong quỏ trỡnh giảng dạy, tụi cũn yờu cầu cỏc em:
a Thực hiện đỳng qui định khi viết chữ:
Hoạt động viết thuận lợi phụ thuộc rất nhiều vào t thế và cách cầm bút của các
em, bởi vậy: Muốn rèn chữ cho học sinh trớc hết giáo viên phải rèn cho các em t thế ngồi viết đúng
*Tử theỏ ngoài:
Tư thế ngồi viết của cỏc em rất quan trọng, ngồi ngay ngắn, lưng thẳng, khụng được tỡ ngực vào bàn, đầu hơi cỳi, hai mắt cỏch vở từ 20 cm -> 25 cm, hai chaõn ủeồ thoaỷi maựi treõn thanh ngang cuỷa baứn (Hỡnh 1) Cỏnh tay trỏi đặt trờn mặt bàn bờn trỏi
vở, bàn tay trỏi tỡ vào mộp vở giữ cho vở khụng xờ dịch khi viết, khụng lệch vai, hai chõn vuụng gúc với mặt đất (Hỡnh 2) Làm thế nào để cú được tư thế ngồi thoải mỏi sẽ
là điều kiện giỳp cỏc em học tốt suốt buổi Giỏo viờn cần kiểm tra và nhắc nhở thường xuyờn trong cỏc tiết học Muốn cú tư thế ngồi tốt ớt nhất bàn ghế phải phự hợp với lứa tuổi và giỏo viờn phải hướng dẫn tư thế ngồi ngay từ đầu để cỏc em hỡnh thành thúi quen tốt
Trang 9* Caựch caàm buựt:
Tôi hớng dẫn cho học sinh cách cầm bút và
điều khiển bút bằng ba ngón tay Caàm buựt baống 3 ngoựn tay, ngoựn troỷ vaứ ngoựn caựi caàm phớa treõn buựt, ngoựn troỷ caựch ngoứi buựt khoaỷng 2,5 cm coứn ngoựn giửừa laứủieồm tửùa cuỷa thaõn buựt vaứ ủaởt ngay ủoỏt ủaàu cuỷa ngoựn giửừa Ba điểm tựa này giữ bút và điều khiển ngòi bút dịch chuyển linh hoạt Ngoài ra, cánh tay và bàn tay còn cử động phối hợp qua cổ tay, ngón tay út tì trên giấy
Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ nh cách cầm bút lông, không để ngửa hoặc úp quá nghiêng bàn tay về phía bên trái Lúc viết, đa bút chì từ trái sang phải, từ trên xuống dới Các nét đa lên hoặc đa sang ngang phải nhẹ tay, không ấn mạnh đầu bút vào mặt giấy, điều khiển cây bút bằng các cơ ở cổ tay và các ngón tay Việc giúp học sinh ngồi viết đúng t thế và cầm bút đúng sẽ giúp các em viết đúng và viết đợc nhanh
* Caựch ủeồ vụỷ:
Tôi còn hớng dẫn học sinh cách để vở, xê dịch vở khi viết Vì là học sinh lớp 1 nên phần này tôi hớng dẫn một cách tỉ mỉ Khi dạy viết chữ đứng, tôi yêu cầu HS để
vở ngay ngắn trớc mặt Nếu viết chữ nghiêng yêu cầu HS để vở hơi nghiêng sao cho mép vở phía dới cùng với mép vở phía dới cùng với mép bàn tạo thành một góc khoảng 150 Khi vieỏt meựp baứn laứ ủieồm tửùa cuỷa caựnh tay ủeồ di chuyeồn vieỏt Nh vậy,
dù viết kiểu nào đi chăng nữa, nét chữ luôn thẳng đứng trớc mặt (chỉ khác về cách để vở)
Tôi còn thửụứng xuyeõn giaựo duùc cho các em hieồu: neỏu caàm buựt vaứ ngoài sai tử theỏ seừ daón ủeỏn caực dũ taọt khoự chửừa nhử caọn thũ, cong veùo coọt soỏng…
* Cỏch trỡnh bày bài và giữ vở:
Học sinh nhỡn và viết đỳng theo mẫu trong vở tập viết; viết theo yờu cầu được giỏo viờn hướng dẫn trỏnh viết dở dang chữ ghi tiếng hoặc viết chũi ra mộp vở khụng cú dũng kẻ li Khi viết sai chữ, khụng được tẩy xoỏ mà cần để cỏch một khoảng ngắn rồi viết lại
Vở phải luôn giữ sạch, có đủ bìa nhãn, không bỏ vở, xé trang Không bôi mực ra
vở, không làm quăn mép vở Vở viết của học sinh chọn cùng một loại giấy trắng, không nhoè mực
b Rốn nếp viết chữ rừ ràng, sạch đẹp.
* Dạy các nét cơ bản:
Tuần đầu tôi tổ chức ôn luyện lại cho học sinh các nét cơ bản vì nếu học sinh viết chuẩn các nét cơ bản thì đó là tiền đề cho việc viết chữ đẹp
Làm tốt phần này là tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh khi viết chữ đợc đúng,
đẹp theo mẫu
* Rèn luyện học sinh viết đúng mẫu chữ:
Đây là bớc vô cùng quan trọng và khó khăn với tất cả giáo viên và học sinh Trong quỏ trỡnh giảng dạy, tụi đó hớng dẫn kỹ để các em nắm đợc cấu tạo chữ viết theo đúng quy trình mẫu Ngoài ra, tụi viết mẫu trên bảng và ở vở cho học sinh quan sát Tụi luôn chấm, chữa lỗi để học sinh phát hiện ra lỗi sai của mình và sửa kịp thời
Dưới sự hướng dẫn của giỏo viờn, học sinh được thực hành luyện viết thụng qua 2 hỡnh thức: viết trờn bảng (bảng cỏ nhõn – bảng con, bảng lớp) bằng phấn và viết
Hỡnh 2 Hỡnh 1
Trang 10trong vở tập viết (tài liệu học tập chớnh thức do Bộ GD&ĐT qui định đối với lớp 1) bằng bỳt chỡ, bỳt mực chữ A
+ Khi hớng dẫn học sinh viết vào bảng con: Tôi cho các em quan sát kĩ chữ mẫu trên bảng Qua phân tích, giảng giải các em nắm đợc cấu tạo chữ viết và nắm đợc quy trình viết, sau đó tôi cho các em viết trên bảng con Giai đoạn đầu khi các em mới viết, tôi hớng dẫn trực tiếp trên bảng con hoặc có chữ mẫu đã trình bày sẵn trên bảng con để học sinh nhìn vào đó mà viết theo Giai đoạn sau các em quan sát và tự viết vào bảng con dới sự hớng dẫn trực tiếp của giáo viên ở trên bảng lớn Sau đó tôi kiểm tra
và sửa chữa lỗi trực tiếp cho các em ở bảng con Tôi lu ý sửa cho các em học sinh về
độ cao, độ rộng, khoảng cách các con chữ theo đúng quy định
Thụng qua việc thực hành luyện viết của học sinh trờn bảng con, giỏo viờn nhanh chúng nắm được những thụng tin phản hồi trong quỏ trỡnh dạy học để kịp thời
xử lớ, tỏc động nhằm đạt được mục đớch dạy học đề ra
+ Khi hớng dẫn học sinh viết vào trong vở tập viết: Tôi cho học sinh quan sát
kĩ chữ mẫu đầu dòng xem chữ cần viết, từ cần viết cao bao nhiêu, khoảng cách các con chữ trong một chữ, khoảng cách các chữ trong từ là bao nhiêu, sau đó mới đặt bút viết
d Hửụựng daón xaực ủũnh ủửụứng keỷ, doứng li, điểm dừng bút, điểm đặt bút:
Vaứo ủaàu naờm học, tôi hửụựng daón hoùc sinh xaực ủũnh laùi ủửụứng keỷ vaứ doứng li ủeồ coự theồ xaực ủũnh nhanh hụn khi nghe cụ hửụựng daón quy trỡnh vieỏt chửừ
- Điểm dừng bút là vị trí kết thúc của chữ trong một chữ cái Điểm dừng bút có thể trùng với điểm đặt bút hoặc không nằm trên đờng kẻ li
- Điểm đặt bút là vị trí bắt đầu khi viết một nét trong một chữ cái Điểm đặt bút
có thể nằm trên đờng kẻ li hoặc không nằm trên đờng kẻ ly
Ngoài ra, để việc sử dụng cỏc đồ dựng học tập nh bảng, phấn, trong giờ Tập viết đạt hiệu quả tốt, tôi đã hướng dẫn học sinh thực hiện một số điểm sau:
- Chuẩn bị bảng con, phấn, khăn lau đỳng qui định
- Sử dụng bảng con hợp lớ và đảm bảo vệ sinh:
- Ngồi viết đỳng tư thế
- Viết xong cần kiểm tra lại, tự nhận xột và bổ sung chỗ cũn thiếu, giơ bảng ngay ngắn để giỏo viờn kiểm tra nhận xột Đọc lại chữ đó viết trước khi xoỏ bảng
- Vở tập viết, bỳt chỡ, bỳt mực:
Vở tập viết lớp 1 cần được giữ gỡn sạch sẽ, khụng để quăn gúc hoặc giõy bẩn Bỳt chỡ dựng ở 3 tuần đầu lớp 1 cần được gọt cho cẩn thận, đầu chỡ khụng nhọn quỏ hay dày quỏ Nếu quá nhọn sẽ dẫn đến nét chữ quá mảnh, đôi khi chọc thủng cả giấy Ngợc lại nếu nét chì quá tù, nét chữ quá to và rất xấu
Thờm vào đú, tụi thường xuyờn liờn hệ với phụ huynh để cựng hợp tỏc nhắc nhở cỏc em khi luyện viết ở nhà vỡ rốn chữ khụng phải một ngày, một buổi mà phải luyện trong suốt quỏ trỡnh học tập của tất cả cỏc phõn mụn, cả ở trường lẫn ở nhà
Ngoài ra tụi cũn phải dựng thờm cỏc phương phỏp nờu gương, cho học sinh xem mẫu những bài viết đẹp và động viên khen ngợi học sinh thờng xuyên dù là những tiến bộ rất nhỏ ở các em Đối với học sinh lớp 1, tâm lý cảm xúc khi viết ảnh h-ởng rất nhiều tới chất lợng chữ viết: Nếu các em hứng thú, tập trung khi viết chất lợng bài viết sẽ rất tốt, ngợc lại nếu các em mệt mỏi, viết với tâm lý qua quýt cho xong bài thì chắc chắn hiệu quả bài viết sẽ rất thấp Tôi thiết nghĩ, nieàm say meõ reứn chửừ cuỷa hoùc sinh caàn ủửụùc giaựo duùc qua tửứng caõu chuyeọn, tửứng taỏm gửụng, giuựp caực em coự nieàm tin phaỏn ủaỏu Do đó tôi luôn tìm mọi cách để các em có hứng thú trong các giờ tập viết, chính tả Tôi thờng xuyên kể cho các em nghe các tấm gơng luyện chữ của ngời xa và nay: ví dụ nh gơng luyện chữ của của Cao Bá Quát Đặc biệt tấm gơng anh Nguyễn Ngọc Ký tuy bị liệt cả hai tay nhng với lòng kiên trì bền bỉ vợt khó anh đã dùng đôi chân thay đôi tay của mình để viết bằng đợc chữ, không những anh viết đợc chữ mà anh còn viết đẹp và làm đợc mọi công việc nh những ngời bình thờng khác