Những cái khó trong đổi mới PPDH ở môn Địa lý

- Luật Giáo dục- 2005 tại điều 28.2, đã ghi: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,chủ động, tư duy sáng tạo của người học; phù hợp với từng đặc điểm của

- Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong nghị quyết TW4 khoá VII(1-1993), Nghị quyết TW2

khoá 8 (12-1996), được thể chế hoá trong Luật giáo dục 2005, được cụ thể hoà trong các chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt chỉ thị số 14(4-1999).

- Luật Giáo dục- 2005 tại điều 28.2, đã ghi: “Phương pháp

giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,chủ động, tư duy sáng tạo của người học; phù hợp với từng đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng làm việc theo nhóm rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập của học sinh, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên…”.

Đổi mới PPDH cần thực hiện theo các yêu cầu sau:

1 Bám sát mục tiêu giáo dục phổ thông.

2 Phù hợp với nội dung dạy học cụ thể.

3 Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi HS.

4 Phù hợp với CSVC, các điều kiện dạy học của nhà

trường.

5 Phù hợp với việc đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.

6 Kết hợp giữa việc tiếp thu và sử dụng có chọn lọc, có

hiệu quả các PPDH tiên tiến, hiện đại với việc khai thác những yếu tố tích cực của các PPDH truyền thống.

Những cái khó trong đổi mới PPDH

ở môn Địa lý.

-Thói quen đọc chép, thuyết giảng của GV-HS.Căn bệnh cố hữu là chây ỳ, ngại thay đổi -> đọc lại các ý chính của SGK

- 1 số GV sử dụng việc hỏi đáp 1 chiều,dạy chay ngại sử dụng thiết bị dạy học

- 1 số GV lạm dụng thiết bị, máy chiếu…sử dụng tràn lan

- Giáo viên chưa nghiên cứu, nắm vững chuẩn kiến thức kĩ năng của chương trình –> khi giảng thường trình bày hết toàn bài trong SGK kể cả những phần

HS có thể tự học được

- Chưa chú ý đến sửa lỗi sai cho học sinh

Quan điểm đổi mới PPDH Địa lí

1 Đổi mới phương pháp dạy học Địa lí (PPDHĐL)

theo định hướng tích cực hoá hoạt động học tập

của HS không có nghĩa là loại bỏ các PPDH hiện

có (hay còn gọi là các PPDH truyền thống) và thay vào đó là các PPDH mới (hay còn gọi là PPDH hiện đại)

2 Đổi mới PPDH không chỉ là đổi mới PP dạy (cách dạy) của thầy mà còn phải quan tâm đến PP học

(cách học) của trò, phải dạy cách tự học cho HS.

3 Cần đa dạng hoá các hình thức dạy – học (cá nhân, theo nhóm, theo lớp; học trong lớp và trên thực địa …)

4 Đổi mới PPDH phải chú ý tới đặc trưng về nội dung và phương pháp của môn học

5 Đổi mới PPDH phải đi đôi với đổi mới đánh giá kết quả học tập (ĐGKQHT) của HS và sử dụng TBDH

Đặc trưng của các PPDH tích cực.

1 Tăng cường phát huy tính tự tin, tích cực, chủ

động, sáng tạo thông qua tổ chức thực hiện các

hoạt động học tập của học sinh

2 Chú trọng rèn luyện phương pháp và phát huy năng

lực tự học của học sinh

3 Dạy học phân hoá kết hợp với học tập hợp tác

4 Kết hợp đánh giá của thầy với đánh giá của bạn, với tự đánh giá

5 Tăng cường khả năng, kĩ năng vận dụng vào thực

tế, phù hợp với điều kiện thực tế về mọi mặt và tối

ưu hoá điều kiện hiện có

6 Đem lại niềm vui, tạo hứng thú trong học tập cho học sinh đạt hiệu quả cao: tăng tính tích cực, chủ động, sáng tạo; tăng khả năng tự học, tính tự

tin,khả năng hợpntác trong học tập và làm việc, cơ hội được đánh giá, chất lượng, …

Một số kĩ thuật dạy học theo hướng tích cực

1 Kĩ thuật công não:

- Quy tắc: Không đánh giá và phê phán trong quá trình thu thập ý tưởng các thành viên; Liên hệ với những ý tưởng đã trình bày; khuyến khích số lượng các ý

tưởng; cho phép sự tưởng và liên tưởng

Các bước tiến hành:

+ Người điều phối dẫn nhập vào chủ đề và xác định rõ một vấn đề

+ Các thành viên đưa ra những ý kiến của mình, trong khi thu thập ý kiến, không đánh giá nhận xét,

mục đích là huy động nhiều ý kiến tiếp nối nhau

+ Kết thúc việc đưa ra ý kiến

+ Đánh giá (lựa chọn sơ bộ các suy nghĩ, chẳng hạn theo khả năng ứng dụng

+ Đánh giá những ý kiến đã lựa chọn và rút ra kết luận hành động

2 Kĩ thuật XYZ

- Là một kĩ thuật nhằm phát huy tính tích cực trong thảo luận nhóm X là số người trong nhóm, Y là số ý kiến mỗi người cần đưa ra, Z là số phút dành cho mỗi người.

- Kĩ thuật 6-3-5 thực hiện như sau:

+ Mỗi nhóm có 6 người, mỗi người viết 3 ý kiến trên 1

tờ giấy trong vòng 5 phút về 1 vấn đề và tiếp tục chuyển cho người bên cạnh;

+ Tiếp tục như thế cho đến khi tất cả mọi người đều viết

ý kiến của mình, có thể lặp lại vòng khác;

3 Kỹ thuật “bể cá”.

- Là kĩ thuật dùng trong thảo luận nhóm, trong đó 1

nhóm HS ngồi giữa lớp và thảo luận với nhau, còn

những học sinh khác trong lớp ngồi xung quanh ở

vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đó và sau khi kết thúc cuộc thảo luận thì đưa ra những nhận xét về cách ứng xử của những học sinh thảo luận

- Trong nhóm thảo luận có thể có 1 vị trí không có

người ngồi HS tham gia nhóm quan sát có thể ngồi

vào chỗ đó và đóng góp ý kiến vào cuộc thảo luận, ví

dụ đưa ra 1 câu hỏi đối với nhóm thảo luận hoặc phát biểu ý kiến khi cuộc thảo luận bị chững lại trong nhóm

- Trong quá trình thảo luận, những người quan sát

và những người thảo luận sẽ thay đổi vai trò với

nhau (Gọi là thảo luận “bể cá” vì những người ngồi vòng ngoài có thể quan sát những người thảo luận, tương tự như như xem những con cá trong 1 bể cá cảnh)

4 Kĩ thuật “3 lần 3”

-Là 1 kĩ thuật lấy thông tin phản hồi nhằm huy động sự tham gia tích cực của học sinh

- Cách làm như sau: + HS được yêu cầu cho 1 ý kiến phản hồi về 1 vấn đề nào đó( nội dung buổi thảo luận, phương pháp tiến hành thảo luận…);

+ Mỗi người cần viết ra: 3 điều chưa tốt, 3 đề nghị cần cải tiến;

+ Sau khi thu thập ý kiến thì xử lí và thảo luận về các ý kiến phản hồi

5 Kĩ thuật phòng tranh

*) Giai đoạn tập hợp: -Tất cả các thành viên phác hoạ những ý nghĩ đầu tiên về cách giải quyết vấn đề trên 1

tờ bìa, rồi dính lên bảng hay lên tường như 1 triển lãm tranh

Trong 1 vòng triển lãm mỗi thành viên trình bày suy

nghĩ của mình về cách giải quyết

*) Giai đoạn thứ hai: của việc tìm lời giải cá nhân, các phương án giả quyết tiếp tục được tìm kiếm, đề xuất

*) Giai đoạn đánh giá: tất cả các phương án giải quyết

6 Kĩ thuật “tia chớp”.

-Là kĩ thuật lấy thông tin phản hồi nhanh nhằm cải thiện tình hình giao tiếp và không khí học tập trầm lặng, buồn tẻ, nặng

nề trong lớp học.

-Lần lượt từng người 1 nói suy nghĩ của mình về một câu hỏi đã thoả thuận.

- Mỗi người chỉ nói ngắn gọn 1-2 câu ý kiến của mình.

- Chỉ thảo luận khi tất cả đã nói xong ý kiến của mình.

- Có thể áp dụng bất cứ thời điểm nào khi thành viên thấy

Một số giải pháp đổi mới PPDH Địa lí ở THPT

-Đổi mới trong việc soạn giáo án(Thiết kế kế hoạch bài học)

- Đổi mới trong tổ chức dạy học trên lớp:

+ Tổ chức và hướng dẫn HS hoạt động với các phương tiện dạy học địa lí (PTDHĐL).

+ Tổ chức, hướng dẫn HS thu thập, xử lí thông tin trong SGK và trình bày lại.

+ Tổ chức hoạt động của HS theo những hình thức học tập khác nhau.

Lời kết:

-Trong 1 thời gian ngắn chúng tôi chỉ đề

cập đến một số PPDH được sử dụng thường

xuyên, có hiệu quả trong dạy học địa lý Đồng thời nêu một số gợi ý đổi mới cách vận dụng các PPDH truyền thống và giới thiệu một số

PPDH mới (một cách tương đối) cần thiết, có thể vận dụng được trong dạy học địa lý ở trư

ờng THPT nhằm đáp ứng được định hướng đổi

- Không có PPDH nào chỉ toàn có ưu điểm, ngược lại cũng không có PPDH nào toàn là nhược điểm, vì vậy trong quá trình dạy học, ngay cả trong một bài dạy cần sử dụng phối hợp nhiều PPDH để làm sao có thể phát huy ư

u điểm và hạn chế nhược điểm của PPDH

Tuy nhiên, việc vận dụng và phối hợp các

PPDH như thế nào còn tuỳ thuộc vào nội

dung bài dạy, đối tượng HS, điều kiện dạy và