CẮT LỚP VI TÍNH U GAN TRẺ EM

Bài giảng cắt lớp vi tính u gan trẻ em.Tóm tắt các đặc điểm hình ảnh các u gan trẻ em,giúp ích cho các bác sĩ chuyên khoa nhi chẩn đoán và điều trị. U máu,tăng sản thể nốt,u tuyến,u nguyên bào gan,HCC,..

BS NGUYỄN HỒNG QUÂN

1 Hemangioma- U máu gan

2 Mesenchymal hamartoma- Hamartoma trung mô

3 Focal nodular hyperplasia- Tăng sản thể nốt khu trú

4 Hepatic adenoma- U tuyến tế bào gan

-Là khối u gan lành tính phổ biến

nhất ở trẻ em và thường xuất

hiện trong vòng 6 tháng đầu đời.

- Bao gồm nhiều kênh mạch

được lót bởi các tế bào nội mô.

- Ở trẻ sơ sinh hay gặp

hemangioendothelioma

- Xuất hiện chướng bụng và u

dưới da( 10% trường hợp)

- Rối loạn đông máu,giảm tiểu

cầu trong hội chứng Kasabach

– Merritt.

-Kích thước từ vài mm đến 10 cm

-Giảm đậm độ,bờ rõ,có thể đóng vôi(10%),u máu lớn có thể có sẹo trung tâm.

-Tăng quang sớm dạng nốt

thành ngoại vi thì động

mạch,sau đó tăng quang dần vào trung tâm và lấp đầy tổn thương

ở thì muộn.Đôi khi không lấp đầy hoàn toàn với u máu có mô sẹo trung tâm.

- U máu nhỏ dưới 1 cm có thể tăng quang sớm toàn bộ tổn

thương sau đó giảm ở thì muộn.

- Tỷ trọng vùng tăng quang phải

giống với mạch máu ở các thì

tiêm thuốc

HEMANGIOMA

Mesenchymal

hamartoma Khối u lành tính hiếm

gặp,chiếm 6 % u gan trẻ em.Một

số tác giả coi nó là phát triển dị

thường chứ không phải u thật

sự

-Phần lớn xuất hiện trong 2 năm

đầu đời,nam/nữ= 2/1

-Chúng thường phát triển trong

vài tháng đầu đời sau đó có thể

ổn định,phát triển hoặc thoái lui.

- AFP tăng cao

-CT scanner: Thường ở thùy

phải,không đồng nhất,gồm chất

đệm giảm tỷ trọng và nhiều thùy

dạng nang có vách đặc Sau tiêm

các thành phần đặc và vách dày

tăng quang không đồng nhất

Focal nodular

hyperplasia Hiếm khi nhìn thấy ở trẻ nhỏ,liên

quan đến estrogen cao và thường xảy

ra ở trẻ gái vị thành niên

-Lâm sàng:đau ¼ trên bụng phải (20%)

--Đây không phải khối u thực sự.Nó

là sự tăng sản đáp ứng cho tình trạng

tăng lưu lượng máu của một dị dạng

động tĩnh mạch trong gan

- CT SCANNER:

Thường đơn độc,kích thước dưới 5

cm (84%).

Trước tiêm:đồng nhất,thường phân

thùy,ranh giới rõ.Sẹo trung tâm hoặc

lệch tâm.Lưu ý 20% bệnh nhân FNH

không có sẹo xơ.

Sau tiêm tăng quang đồng nhất rõ ở thì

động mạch trừ vùng sẹo xơ trung

tâm.Thì tĩnh mạch cửa,sẹo xơ vẫn

giảm tỷ trọng Thì muộn,khối đồng tỷ

trọng với nhu mô gan,còn sẹo xơ trung

tâm tăng tỷ trọng.

FNH không sẹo xơ.Khối tăng quang manh,đồng nhất thì động mạch,đồng tỷ trọng với nhu mô gan thì muộn.

HEPATIC ADENOMA

-Hiếm khi nhìn thấy ở trẻ

nhỏ,liên quan đến estrogen cao và thường xảy ra ở trẻ gái vị thành

niên.

U tuyến tế bào gan liên quan mật thiết đến tiền sử dùng thuốc ngừa thai đường uống

-Triệu chứng không có,đau bụng

khi có biến chứng vỡ,xuất huyết.

-CT scanner:

Kích thước thường lớn trung

bình 8-15 cm,20% nhiều khối.

Trước tiêm: đồng nhất hay

không đồng nhất,bờ rõ.vôi hóa

thô(5%),mỡ 7%.

Sau tiêm: tăng quang động mạch muộn,thường kém hơn nhu mô

gan.Đồng tỷ trọng thì muộn trừ

khi có xuất huyết.

Giả vỏ giảm tỷ trọng( 30%).Vỏ bao này hiển thị tăng tỷ trọng vào thì

muộn.

ADENOMA CHẢY MÁU

Mũi tên đen chỉ vỏ bao của adenoma

1.HEPATOBLASTOMA-U NGUYÊN BÀO GAN

2.HEPATOCELLULAR

CARCINOMA-UNG THƯ BiỂU MÔ TẾ BÀO GAN

3.HEPATIC METASTASES - DI CĂN GAN

- Là khối u gan nguyên phát ác tính phổ biến

nhất ở trẻ dưới 4 tuổi,thường xuất hiện khối u

bụng không đau đớn và tăng AFP.Đó là khối

u có nguồn gốc phôi.

-Hầu hết các trường hợp đều được nhìn thấy trong

18 tháng đầu đời và chẩn đoán ở tuổi trưởng thành

là rất hiếm Đôi khi khối u có thể được chẩn đoán trước khi sinh 2 Bệnh ưu thế nam giới hơn với tỉ lệ

nam/nữ là 3/2.

CT SCANNER

Khối xác định rõ,thường giảm tỷ

trọng so với nhu mô gan lân

cận,thường có vùng hoại tử và

xuất huyết.40% u nguyên bào

gan có vùng vôi hóa dày đặc.

Di căn phổi,hạch

HEPATOCELLULAR CARCINOMA

-HCC chiếm 23% khối u ác

tính ở trẻ em và thường xuất

hiện ở 2 đỉnh: đầu tiên là ở tuổi 0-4 tuổi và thứ hai là ở tuổi từ 10-14 tuổi Điều kiện hình

thành bao gồm xơ hóa gan và

xơ gan thứ phát sau bệnh gan chuyển hóa, viêm gan virut,

teo đường mật ngoài gan,

dinh dưỡng toàn bộ ngoài

đường tiêu hóa, và xơ hóa do hóa trị liệu.

-Đau bụng,sốt,thiếu máu,sụt cân

--Men gan tăng,AFP tăng

trong khoảng 50% trường

hơp,u nhỏ AFP bình

thường.

CT SCANNER

-Đơn độc (25%),nhiều ổ (25%),lan tỏa (50%)

-Trước tiêm: giảm tỷ trọng,đồng nhất hoặc không (u to hoại tử,xuất huyết…),có thể vôi hóa.Kèm theo biểu hiện bệnh lý gan mãn tính.

-- Sau tiêm:Tăng quang mạnh thì động mạch,giảm đậm độ thì

muộn.

Lưu ý u nhỏ,chỉ thấy chúng ở thì động mạch,đôi khi u bắt thuốc

viền nhưng dạng vòng chứ

không phải dạng nốt như u

máu,và tỷ trọng vùng tăng quang khác mạch máu cùng pha.

-Huyết khối tĩnh mạch cửa:huyết khối của khối u làm lòng mạch rộng ra và bắt thuốc thì động

mạch

-Đôi khi HCC biểu hiện bằng

huyết khối tĩnh mạch cửa nhiều mạch tân sinh

HCC nhỏ nhìn thấy trong thì động mạch ở bệnh nhân xơ gan

Hình bên trái: huyết khối tĩnh mạch cửa bắt thuốc mạnh

do HCC xâm nhập

Hình bên phải: HCC biểu hiện bằng huyết khối tĩnh

mạch cửa giàu mạch tân sinh

LIVER METASTASES

-Di căn gan phổ biến hơn trong nhi

khoa so với các khối u nguyên phát.

-Di căn gan xuất phát từ các khối

u thần kinh,u wilms,sarcom cơ vân,u lympho không hodgkin,K

vỏ thượng thận.

- Nhiều khối-dạng nghèo mạch máu,dạng giàu mạch máu hoặc có vôi hóa.Khoảng 10% di căn 1 ổ.

http://emedicine.medscape.com http://www.radiologyassistant.nl

Radiopedia.org Chẩn đoán hình ảnh u gan Chẩn đoán hình ảnh u gan-Bs Đặng Vĩnh Hiệp bv Chợ Rẫy

Chẩn đoán hình ảnh u máu gan-Thầy Bùi Hoàng Tú Bv Việt Tiệp