Bài 15,16 sinh học 8

Kiến thức: − Trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể, các ng.tắc truyền máu.. Hoạt động của tiểu cầu là chủ yếu ..nhờ một búi tơ máu ôm giữ các tế bào máu

Tuần 8

Tiết 15

NS: 20/9/2010

Ngày dạy:

BÀI 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

− Trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể, các ng.tắc truyền máu

− Phân biệt được các nhóm máu và nêu được nguyên tắc truyền máu

− Biết cách xử lí khi bị đứt tay, chân

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng:

- Quan sát tranh vẽ, sơ đồ thí nghiệm

- Phân tích, nhận biết, hoạt động nhóm

- Vận dụng lý thuyết giải thích các hiện tượng liên quan đến đông máu trong đ/s

3 Thái độ: Hình thành ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể, biết sơ cứu khi bị chảy máu cho bản thân và người xung

quanh

II CHUẨN BỊ:

1 GV: - Chuẩn bị tranh phóng to SGK (48-49).

- Sơ đồ cơ chế đông máu

- Bảng phụ : Các nhóm máu

- Tranh câm: Sơ đồ truyền máu

2 HS: - Ôn lại cấu tạo máu.

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

1 Ổn định lớp (1 ’ ) Ktss, ghi tên hs vắng

2 KTBC: (5’)

- Ba ̣ch Cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào để bảo vệ cơ thể ?

- Miễn dịch là gì ? Phân biệt các loại miễn dịch ?

3 Bài mới :

* Vào bài : Chúng ta đã được biết vai trò của huyết tương, hồng cầu, bạch cầu Vậy TC có vai trò gì đối với cơ thể ? Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta sáng tỏ vấn đề này

Hoạt động 1 : Tìm hiểu cơ chế và vai trò của quá trình đông máu (20 ‘)

* Y/c thảo luận nhóm: hoàn thành ∇(5‘)

+ Sự đông máu có ý nghĩa gì đối với sự

sống của cơ thể?

+ Sự đông máu có liên quan tới yếu tố

nào của máu?

+ Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là

do đâu?

? Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình

đông máu?

*Y/c 4 nhóm b/c mỗi nhóm 1vấn đề 

các nhóm khác nhận xét bổ sung

* Treo sơ đồ quá trình đông máu  cho

đại diện nhóm 5 lên trình bày cơ chế

đông máu

* GV chốt lại

* N/c ttin + sơ đồSGK  thảo luận nhóm: hoàn thành ∇(5‘)

 chống mất máu, bảo vệ sự sống của cơ thể

… Hoạt động của tiểu cầu là chủ yếu

 nhờ một búi tơ máu ôm giữ các

tế bào máu thành một khối máu đông bịt kín vết thương

 tiểu cầu dính vào vết rách , vỡ

ra giải phóng các enzim làm cho fibrinogen hòa tan biến thành fibrinogen không hòa tan ( tơ máu) tạo búi tơ máu ôm giữ …

* Đại diện các nhóm được chỉ định b/c kết quả thảo luận  nhận xét, bổ sung lẫn nhau

* Ghi vở

*Ý nghĩa: Là 1cơ chế tự bảo vệ của cơ thể Giúp cơ thể không

bị mất máu khi bị thương.

* Cơ chế đông máu và vai trò của tiểu cầu: - Tiểu cầu bám vào vết rách và bám vào nhau để tạo thành nút tiểu cầu bịt tạm thời vết rách

- Tiểu cầu vỡ ra giải phóng enzim giúp hình thành búi tơ máu để tạo khối máu đông.

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về các nguyên tắc truyền máu (14 ‘).

* Y/c HS n/c ttin SGK

*GV treo tranh H15 y/c HS phân tích

*GV có thể gợi ý:

+ ở người có những nhóm máu nào ?

+Từng nhóm máu của người cho, trên HC

có loại kháng nguyên nào?

+ Từng nhóm máu của người nhận, trong

HT có loại kháng thể nào?

+ Khi nào HC của người cho bị kết dính?

*Y/c thảo luận nhóm: hoàn thành sơ đồ

truyền máu (2‘)

*GV đưa ra tranh câm sơ đồ truyền máu:

Cho đại diện 1 nhóm lên hoàn thành 

các nhóm khác bổ sung

* GV chính xác kiến thức

? Vậy máu có cả kháng nguyên A và B có

thể truyền cho người có nhóm máu O

đựơc không vì sao?

? Máu không có kháng nguyên A và B có

thể truyền cho người có nhóm máu O

đựơc không? vì sao?

? Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh có

thể đem truyền cho người khác được

không ? Vì sao?

*GV chốt lại

*Cho HS đọc KL cuối bài

* Cá nhân n/c ttin SGK  Tham gia ý kiến phân tích kết qủa phản ứng giữa các nhóm máu thông qua các gợi ý của GV  nhận xét, bổ sung lẫn nhau

* Thảo luận nhóm: hoàn thành

∇(2‘)

* Đại diện nhóm được chỉ định lên điền  các nhóm khác nhận xét,

bổ sung

 O,A,B,AB

O, A(A),B(B),AB(A,B)

O(

* Dựa vào kiến thức mục 1  tham gia trả lời

 Không , vì sẽ gây kết dính

 đươ ̣c

 Không , vì mầm bê ̣nh sẽ lây lan

*Ghi vở

* 1-2 HS đọc  các HS khác theo dõi

1 Các nhóm máu ở người.

- ở người có 4nhóm máu: O, A,B, AB.

- Sơ đồ truyền máu:

2 Nguyên tắc truyền máu:

- Phải chú ý đến kháng nguyên

có trên HC của người cho và kháng thể có trong HT của người nhận, sao cho A không gặp , B không gặp

- Phải xét nghiệm máu trước khi truyền

4 Củng cố : (4 ‘ ) Hãy đánh dấu vào câu trả lời đúng.

1 Tế bào máu nào tham gia vào quá trình đông máu.

a) Hồng cầu

b) Bạch cầu

c) Tiểu cầu

2 Máu không đông được là do:

a) Tơ máu

b) Huyết tương

c) Bạch cầu

3 Người có nhóm máu AB không truyền được cho người có nhóm máu 0, A, B vì

a) Nhóm máu AB, hồng cầu có cả A và B

b) Nhóm máu AB, huyết tương không có

c) Nhóm máu AB ít người có

5 Dặn dò : (1 ‘ ).

- Cho HS đọc mục “ Em có biết”

- Trả lời các c/h cuối bài

- Đọc trước bài mới

Tuần 8

Tiết 16

NS: 21/9/2010

Ngày dạy: BÀI 16 :TUẦN HOÀN MÁU VÀ LƯU THÔNG BẠCH HUYẾT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Trình bày được các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu và vai trò của chúng; các thành phần cấu tạo của hệ bạch huyết và vai trò

- Phân biệt được TMC với ĐMC, sự vận chuyển của máu

-Nhận biết được vị trí: tim trong lồng ngực; một số đ.m; tm trên cơ thể

2 Kỹ năng:

- Quan sát, phân tích tranh, hoạt động nhóm

- Vận dụng lý thuyết vào thực tế: Xác định vị trí tim trong lồng ngực

3 Thái độ: Hình thành ý thức bảo vệ tim, tránh các bệnh tim mạch

II CHUẨN BỊ:

1 GV- Tranh phóng to H16.1 và 16.2 SGK (48-49).

2 HS: - N/c bài mới.

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

1 Ổn định lớp (1 ’ ) Ktss, ghi tên hs vắng

2 KTBC: (4’)

- Tiểu cầu đã tham gia bảo vệ cơ thể chống mất máu ntn?

- Hoàn thành sơ đồ truyền máu ? Trình bày nguyên tắc truyền máu ?

3 Bài mới :

* Vào bài : Máu được lưu thông trong mạch tạo nên các vòng tuần hoàn Đồng thời bạch huyết cũng được lưu thông trong mạch BH ? Vậy máu và BH được lưu thông ntn ? Chúng ta sẽ cùng n/c bài học hôm nay

Hoạt động 1 : Tìm hiểu cấu tạo và vai trò của hệ tuần hoàn máu (20 ‘)

* Y/c thảo luận nhóm: hoàn thành ∇(7‘)

*Y/c các nhóm b/c:

+ Nhóm1: Xác định các thành phần cấu

tạo của hệ tuần hoàn máu

+ Nhóm2: Mô tả đường đi của máu trong

vòng tuần hoàn nhỏ

+ Nhóm3: Mô tả đường đi của máu

trong vòng tuần hoàn lớn

+ Nhóm 4: Phân biệt vai trò của tim và

hệ mạch

+ Nhóm 5: Nhận xét vai trò của hệ tuần

hoàn

* N/c ttin + sơ đồSGK  thảo luận nhóm: hoàn thành ∇(7‘)

* Đại diện các nhóm được chỉ định b/c kết quả thảo luận  nhận xét, bổ sung lẫn nhau

 tim và hệ mạch, máu

máu giàu CO2 từ TNP TTP

ĐMPP( TĐK) TMP máu giàu O2  TNT

 TNT  TTT ĐMC  MMCQ TMC  TNP

 Tim co bóp bơm máu đi đảm bảo dòng máu lưu thông liên tu ̣c trong hê ̣ ma ̣ch ; Hê ̣ ma ̣ch dẫn máu qua các tế bào của cơ thể để TĐC

 đảm bảo máu lưu thông liên tu ̣c thực hiê ̣n sư TĐC ở TB và máu ( vòng TH lớn) , sự TĐK giữa máu

1 Cấu tạo: Hệ tuần hoàn máu gồm:

- Tim : Nửa phải có TTP và TNP.

Nửa trái có TTT và TNT.

- hệ mạch: ĐM, TM, MM -Máu.

2 Vai trò: Lưu thông máu, thực hiện TĐK và TĐC trong

cơ thể.

* GV chốt lại.

* GV phân biệt các loai mạch máu

*Liên hệ chứng xơ vữa ĐM

và phổi ở vòng TH nhỏ

* Ghi vở

*Ghi nhớ

Hoạt động 2 : Tìm hiểu cấu tạo và vai trò của hệ bạch huyết (15 ‘)

* Y/c HS thảo luận nhóm: : hoàn thành ‘

*Y/c các nhóm b/c:

+ Nhóm1:Trình bày cấu tạo của hệ bạch

huyết

+ Nhóm2: Mô tả đường đi của BH trong

phân hệ nhỏ

+ Nhóm3: Mô tả đường đi của BH trong

phân hệ lớn

+ Nhóm 4: Nhận xét vai trò của hệ BH

* GV chốt lại

*Cho HS đọc KL cuối bài

* HS thảo luận nhóm: : hoàn thành

∇(5‘)

* Đại diện nhóm được chỉ định b/c kết quả thảo luận  các nhóm khác nhận xét, bổ sung

*Ghi vở

* 1-2 HS đọc  các HS khác theo dõi

 gồm phân hê ̣ BH lớn và nhỏ

 SGK

 SGK

Cùng với hệ tuần hoàn máu thực hiện chu trình luân chuyển mt trong

cơ thể và tham gia bảo vệ cơ thể

1 Cấu tạo: Hệ tuần hoàn BH gồm:

- Phân hệ lớn

- Phân hệ nhỏ.

Mỗi phân hệ đều gồm có mao mạch BH, hạch BH, ống BH, mạch BH.

2 Vai trò: Cùng với hệ tuần hoàn máu thực hiện chu trình luân chuyển mt trong cơ thể

và tham gia bảo vệ cơ thể

4 Củng cố : (4 ‘ )

- GV treo tranh H16.1 Yêu cầu HS trình bày cấu tạo hệ tuần hoàn máu và sự lưu thông máu

? Hệ tuần hoàn máu và hệ BH có liên quan với nhau ntn?

5 Dặn dò : (1 ‘ ).

- Cho HS đọc mục “ Em có biết”

- Trả lời các c/h cuối bài

- Đọc trước bài mới và kẻ bảng 17 1 vào vở

Duyê ̣t, ngày