giáo án bồi dưỡng thao giảng, thi giáo viên giỏi môn sinh học lớp 9 bài 17 mối quan hệ giữa gen và arn (8)

Cấu tạo -ARN đ ợc cấu tạo từ nguyên tố C,H,O,N,P -ARN là đại phân tử gồm một mach xoắn đơn đ ợc cấu tạo theo nguyên tắc đa phân mà đơn phân là bốn loại Nucleõoõtit a,u,g,x 2.. ARN AXIT R

TRƯỜNG THCS NINH QUỚI



Sinh häc 9

GV: NGUYỄN MINH HIỀN

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 Gen là gì?

Gen là một đoạn ADN mang thông tin cấu trúc một loại prôtêin.

2 Chức năng của ADN?

 Lưu giữ thông tin cấu trúc của tất cả các loại prôtêin trong cơ thể.

TÍNH TRẠNG

PRÔTÊIN

BÀI 17 .MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN

I ARN ( AXIT RIBÔNUCLÊIC )

- Quan s¸t h×nh 17.1 vµ đoc thông tin sách giáo khoa em hãy cho biết ARN được chia làm mấy loại ?

-Tùy theo chức năng mà ARN (axit ribônuclêic) được chia thành các loại:

+ mARN : có vai trò truy n đ t ền đạt ạt thông tin qui đ nh c u trúc c a ịnh cấu trúc của ấu trúc của ủa

prôtêin c n t ng h p ần tổng hợp ổng hợp ợp + tARN : có ch c n ng v n ức năng vận ăng vận ận chuy n axit amin t ng ng t i n i ển axit amin tương ứng tới nơi ương ứng tới nơi ức năng vận ới nơi ơng ứng tới nơi

t ng h p prôêin ổng hợp ợp + rARN : là thành ph n c u t o ần tổng hợp ấu trúc của ạt nên ribôxôm ( n i t ng h p prôêin) ơng ứng tới nơi ổng hợp ợp

?

BÀI 17 MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN

* C u t o ấu trúc của ạt

- ARN c u t o t các nguyên t : ấu trúc của ạt ừ các nguyên tố: ố:

C ,H ,O ,N ,P

?

-Trình bày cấu tạo của phân tử ARN?

?

- ARN c u t o theo nguuyên t c đa ấu trúc của ạt ắc đa phân, mỗi đơn phân là m t nuclêôtit: ột nuclêôtit:

A (Ađênin), G (Guanin)

X (Xitôzin), U (Uraxin)

- Quan sát hình 17.1 và đọc TT sgk

Em hãy cho biết ARN được cấu tạo từ các nguyên tố hóa hóa học nào?

I.ARN (AXIT RIBÔNUCLÊIC)

BÀI 17 MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN

Quan sát hình 17.1 và hình 15 so sánh

cấu tạo của ARN và ADN thông qua bảng

Đặc điểm ARN ADN

Số mạch đơn

Các loại đơn phân

Bài tập :

A, U, G, X A, T, G, X

- Gồm 1 mạch đơn

- Đ ợc cấu tạo từ các nguyên tố hóa học: C, H, O, N, P

- Là đại phân tử (có kích th ớc và khối l ợng nhỏ hơn)

+ Cấu tạo theo nguyên tắc đa phân: gồm nhiều

đơn phân

+ Có 4 loại đơn phân: A, U, G, X

- Gồm 1 chuỗi xoắn

kép

- Đ ợc cấu tạo từ các nguyên tố hóa học: C, H, O, N, P

- Là đại phân tử (có kích th ớc và khối l ợng lớn hơn)

+ Cấu tạo theo nguyên tắc đa phân: gồm nhiều

đơn phân

+ Có 4 loại đơn phân: A, T, G, X

I ARN (AXIT RIBOÂNUCLEÂIC)

BAỉI 17 MOÁI QUAN HEÄ GIệếA GEN VAỉ ARN

Bài 17: mối quan hệ giữa gen và arn

I ARN (AXIT RIBOÂNUCLEÂIC)

1 Cấu tạo

-ARN đ ợc cấu tạo từ nguyên tố C,H,O,N,P

-ARN là đại phân tử gồm một mach xoắn

đơn đ ợc cấu tạo theo nguyên tắc đa phân

mà đơn phân là bốn loại Nucleõoõtit a,u,g,x

2 Chức năng

Chia ARN làm 3 loại:

- mARN (ARN thụng tin): Truyền đạt

thông tin quy định cấu trúc của Proõteõin

- tARN (ARN vận chuyển): Vận chuyển

axitamin đến nơi tổng hợp Proõteõin.

- rARN (ARN ribụxụm): Là thành phần

cấu tạo nên riboõxoõm nơi tổng hợp

Proõteõin

Bài 17: mối quan hệ giữa gen và arn

I ARN (AXIT RIBOÂNUCLEÂIC)

* Cấu tạo:

-ARN đ ợc cấu tạo từ nguyên tố C,H,O,N,P

-ARN là đại phân tử gồm một mach xoắn

đơn đ ợc cấu tạo theo nguyên tắc đa phân

mà đơn phân là bốn loại Nucleõoõtit a,u,g,x

* Chức năng:

II ARN TOÅNG HễẽP THEO NGUYEÂN TAẫC NAỉO?

Chia ARN làm 3 loại:

- mARN (ARN thụng tin): Truyền đạt

thông tin quy định cấu trúc của Proõteõin

- tARN (ARN vận chuyển): Vận chuyển

axitamin đến nơi tổng hợp Proõteõin.

- rARN (ARN ribụxụm): Là thành phần

cấu tạo nên riboõxoõm nơi tổng hợp

Proõteõin

II ARN TỔNG HỢP THEO NGUYÊN TẮC NÀO?

Đọc thông tin sgk em hãy cho biết

Qu¸ tr×nh tỉng hỵp ARN diƠn

ra ë ®©u ? Vµo kú nµo cđa chu k× tÕ bµo ?

?

- Quá trình tổng hợp các loại ARN diễn ra trong nhân tế bào

- Tại NST thuộc kỳ Trung gian đang ở sợi mảnh chưa xoắn.

BÀI 17 MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN

- Trình bày diễn biến của quá trình tổng hợp ARN?

Diễn biến:

+ Gen tháo xoắn tách dần hai mạch đơn.

+ Các nucleõoõtit mạch đơn liên kết với các nucleõoõtit tự do theo nguyên tắc bổ sung.

+ Khi tổng hợp xong ARN tách khỏi gen đi ra chất tế bào, gen

đóng xoắn.

?

BAỉI 17 MOÁI QUAN HEÄ GIệếA GEN VAỉ ARN

1 - ARN ủửụùc toồng hụùp dửùa vaứo moọt hay hai maùch ủụn cuỷa gen ?

2 - Caực loaùi nucleõoõtit naứo lieõn keỏt vụựi nhau ủeồ taùo caởp trong quaự trỡnh hỡnh thaứnh maùch ARN ?

3 - Coự nhaọn xeựt gỡ veà trỡnh tửù caực loaùi ủụn phaõn treõn ARN so vụựi

moói maùch ủụn cuỷa gen ?

 Bài tập: (Trao đổi nhóm).

Quan sát hình, trả lời các câu hỏi sau:

- ARN đ ợc tổng hợp dựa vào 1 mạch đơn của gen, mạch này gọi là mạch khuôn

A – U, T – A, G – X, X – G

- Trình tự các nucleotit trên mạch khuôn quy định trình tự các nucleotit trên

ARN

BAỉI 17 MOÁI QUAN HEÄ GIệếA GEN VAỉ ARN

1 - ARN ủửụùc toồng hụùp dửùa vaứo moọt hay hai maùch ủụn cuỷa gen ?

2 - Caực loaùi nucleõoõtit naứo lieõn keỏt vụựi nhau ủeồ taùo caởp trong quaự trỡnh hỡnh thaứnh maùch ARN ?

3 - Coự nhaọn xeựt gỡ veà trỡnh tửù caực loaùi ủụn phaõn treõn ARN so vụựi moói maùch ủụn cuỷa gen ?

Bài tập:(Trao đổi nhóm).Quan sát hình, trả lời các câu hỏi sau:

- ARN đ ợc tổng hợp dựa vào 1 mạch đơn của gen, mạch này gọi là mạch khuôn

- Trình tự các nucleotit trên mạch khuôn quy định trình tự các

nucleotit trên ARN.

BAỉI 17 MOÁI QUAN HEÄ GIệếA GEN VAỉ ARN

- So s¸nh qu¸ tr×nh tỉng hỵp ARN víi qu¸ tr×nh tỉng hỵp ADN?

- Dùa trªn 1 m¹ch khu«n cđa ADN

- DiƠn ra theo NTBS: A – U, T – A,

G – X, X – G

- Khi tỉng hỵp xong ARN t¸ch khái gen

®i ra chÊt tÕ bµo

- Dùa trªn 2 m¹ch khu«n cđa ADN

- DiƠn ra theo NTBS: A – T, T – A,

G – X, X – G

- Khi tỉng hỵp xong ADN con n»m l¹i trong nh©n tÕ bµo

BÀI 17 .MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN

Bài 17: mối quan hệ giữa gen và arn

I ARN (AXIT RIBOÂNUCLEÂIC)

1 Cấu tạo

-ARN đ ợc cấu tạo từ nguyên tố C,H,O,N,P

-ARN là đại phân tử gồm một mach xoắn

đơn đ ợc cấu tạo theo nguyên tắc đa phân

mà đơn phân là bốn loại Nucleõoõtit a,u,g,x

2 Chức năng

II ARN TOÅNG HễẽP THEO NGUYEÂN TAẫC NAỉO?

* Quá trình tổng hợp ARN

-ARN đ ợc tổng hợp ở kì trung gian tại nhiễm sắc thể trong nhân tế bào

-Gen tháo xoắn tách dần hai mạch đơn -Các Nucleõoõtit mạch đơn liên kết với các Nucleõoõtit tự do theo nguyên tắc bổ sung -Khi tổng hợp xong ARN tách khỏi gen đi

ra chất tế bào

-Khuôn mẫu: dựa trên 1 mạch đơn của gen

-Bổ sung: A liên kết với U; G liên kết với X; T liên kết với A; X liên kết với G

* Mối quan hệ giữa gen và ARN

Trình tự các Nucleõoõtit trên mạch khuôn quy định trình tự các Nucleõoõtit trên ARN

* Nguyên tắc tổng hợp ARN

Chia ARN làm 3 loại:

- mARN (ARN thụng tin): Truyền đạt

thông tin quy định cấu trúc của Proõteõin

- tARN (ARN vận chuyển): Vận chuyển

axitamin đến nơi tổng hợp Proõteõin.

- rARN (ARN ribụxụm): Là thành phần

cấu tạo nên riboõxoõm nơi tổng hợp

Proõteõin

 Bài tập:

Một đoạn mạch của gen có cấu trúc nh sau:

Mạch 1: – A – T – G – X – T – X – G –

Mạch 2: – T – A – X – G – A – G – X –

Xác định trình tự các đơn phân của đoạn mạch ARN đ ợc tổng hợp từ mạch 2

Trả lời:

Trình tự các đơn phân của đoạn mạch ARN đ ợc tổng hợp từ mạch 2 là:

Mạch 1: – A – T – G – X – T – X – G –

Mạch 2: – T – A – X – G – A – G – X –

Mạch ARN: – A – U – G – X – U – X – G –

 Bài tập:

Một đoạn mạch ARN có trình tự các nuclêôtit nh sau:

Xác định trình tự các nuclêôtit trong đoạn gen đã tổng ra đoạn mạch ARN trên

Trả lời:

Trình tự các nuclêôtit trong đoạn gen đã tổng ra đoạn mạch ARN trên:

Mạch ARN: – A – U – G – X – U – U – G – A – X

– Mạch khuôn: – T – A – X – G – A – A – X – T – G –

Mạch bổ sung: – A – T – G – X – T – T – G – A – X –

Bài 17: mối quan hệ giữa gen và arn

I ARN (AXIT RIBOÂNUCLEÂIC)

1 Cấu tạo

-ARN đ ợc cấu tạo từ nguyên tố C,H,O,N,P

-ARN là đại phân tử gồm một mach xoắn

đơn đ ợc cấu tạo theo nguyên tắc đa phân

mà đơn phân là bốn loại Nucleõoõtit a,u,g,x

2 Chức năng

II ARN TOÅNG HễẽP THEO NGUYEÂN TAẫC NAỉO?

* Quá trình tổng hợp ARN

-ARN đ ợc tổng hợp ở kì trung gian tại nhiễm sắc thể trong nhân tế bào

-Gen tháo xoắn tách dần hai mạch đơn -Các Nucleõoõtit mạch đơn liên kết với các Nucleõoõtit tự do theo nguyên tắc bổ sung -Khi tổng hợp xong ARN tách khỏi gen đi

ra chất tế bào

-Khuôn mẫu: dựa trên 1 mạch đơn của gen

-Bổ sung: A liên kết với U; G liên kết với X; T liên kết với A; X liên kết với G

* Mối quan hệ giữa gen và ARN

Trình tự các Nucleõoõtit trên mạch khuôn quy định trình tự các Nucleõoõtit trên ARN

* Nguyên tắc tổng hợp ARN

Chia ARN làm 3 loại:

- mARN (ARN thụng tin): Truyền đạt

thông tin quy định cấu trúc của Proõteõin

- tARN (ARN vận chuyển): Vận chuyển

axitamin đến nơi tổng hợp Proõteõin.

- rARN (ARN ribụxụm): Là thành phần

cấu tạo nên riboõxoõm nơi tổng hợp

Proõteõin

Hướng dẫn

- Häc bµi ,tr¶ lêi c©u hái 1,2,5 SGK trang 53 SGK

- §äc mơc Em cã biÕt

- §äc tr íc bài PRÔTÊIN