rèn kĩ năng nói viết

Vì thế việc giúp các em phát hiện ra lỗi chính tả đối với giáo viên THCS mà đặc biệt là giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn chỉ ở những lúc chấm vở , chấm bài kiểm tra của HS để từ đó mới có

Chuyờn đề:

RẩN KỸ NĂNG VIẾT ĐÚNG CHÍNH TẢ

CHO HỌC SINH THCS

Người thực hiện: Phạm Thị Hà

Đơn vị cụng tỏc: trường THCS Năng Khả.

A- Phần mở đầu

I - Lời mở đầu

Có thể nói “ Nghe - nói - đọc - viết “ là bốn kỹ năng quan trọng của việc dạy - học Ngữ văn Trong bốn kỹ năng này nếu nh thiếu hụt đi một kỹ năng nào đó thì

đồng nghĩa với việc cha học tốt bộ môn Ngữ văn

Trong bốn kỹ năng “ viết “ là kỹ năng cuối cùng và đồng thời cũng là kỹ năng quan trọng để đánh giá việc học văn và cảm nhận văn chơng của học sinh nh thế nào ? Và nó còn là kết quả thể hiện năng lực ở các môn học khác

Một bài văn hay của học sinh ở đây phải hội tụ hai mặt đó là khả năng cảm nhận văn chơng và viết tốt Dù bài viết có hay thế nào nếu viết chữ không tốt thì bài viết

đó cũng không bao giờ đợc đánh giá cao Nh ngời xa đã từng nói : “Văn hay chữ tốt” có nghĩa là văn đã hay phải cần kết hợp với viết chữ tốt Vậy “chữ tốt”ở đây nghĩa là gì ? Chữ tốt có nghĩa là nét chữ đẹp , gọn , rõ ràng và hơn hết là viết đúng chính tả

Mặc dù hiện nay với nền kinh tế thị trờng , với sự bùng nổ thông tin thì các môn học khoa học tự nhiên luôn đợc học sinh đề cao Có thể thông tin trao đổi với nhau bằng điện thoại di động , bằng Mell, hay sau này học sinh đó có thể phát triển khả năng của mình nh thế nào ? Một nhà kinh tế tài ba , một chính trị gia lỗi lạc hay ở một cơng vị nào đó thì cũng cần phải viết đúng tiếng mẹ đẻ đó là viết đúng chính tả Trong thực tế hiện nay kỹ năng và thói quen viết đúng chính tả của học sinh cha

đợc tốt lắm Đặc biệt là đối với học sinh vùng nông thôn thì lỗi chính tả còn do tiếng

địa phơng , do giao tiếp ở nhà , học tập ở trờng còn nhiều hạn chế Hơn nữa các em

lại ít đợc rèn luyện thêm về ngôn ngữ qua các phơng tiện sách báo Nên việc vận dụng các ngôn ngữ trong thực tiễn vào học tập rất ít

Một trong những nguyên nhân cơ bản trong việc viết sai chính tả hiện nay của học sinh là các em đọc sao , nói sao là viết vậy Bởi vì , các em cha nắm vững qui tắc ghi âm của chữ Quốc ngữ và càng ít đợc biết đến một số mẹo luật chính tả cơ bản , đơn giản mà ngay từ bậc Tiểu học các em đã đợc học

Nếu nh ở bậc Tiểu học thì có phân môn chính tả riêng , giáo viên có điều kiện kèm và sửa chữa lỗi cho học sinh ngay trong tiết học và đó cũng chính là nhiệm vụ chủ yếu của giáo viên Tiểu học Lên chơng trình THCS thì ở bộ môn Ngữ văn lớp 6 cũng có vài tiết giúp học sinh sửa các âm s-x, d-r-gi , ch-tr ở sau mỗi tiết học ở lớp

7 học kỳ I tiết 61 “Chuẩn mực sử dụng từ “ các em lại có thêm ít thời gian để sửa lỗi chính tả Vậy có nghĩa là việc sửa lỗi chính tả trong chơng trình THCS không có nhiều thời gian nh ở bậc Tiểu học Vì thế việc giúp các em phát hiện ra lỗi chính tả

đối với giáo viên THCS mà đặc biệt là giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn chỉ ở những lúc chấm vở , chấm bài kiểm tra của HS để từ đó mới có điều kiện sửa lỗi cho các em

II- Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

Chính tả là hệ thống các qui tắc về cách viết thống nhất cho các từ của một ngôn ngữ Nói cách khác chính tả là những chuẩn mực của ngôn ngữ viết đợc thừa nhận trong ngôn ngữ toàn dân Mục đích của nó là làm phơng tiện cho việc giao tiếp bằng chữ viết , bảo đảm cho ngời viết , ngời đọc đều hiểu thống nhất những điều đã viết

Trong quá trình giảng dạy bộ môn Ngữ văn ở Trờng THCS Năng Khả thông qua dự giờ thực tế của một số đồng nghiệp về các phân môn Văn , Tiếng Việt , Tập làm văn , qua các tiết kiểm tra bài viết của học sinh , vở ghi của học sinh thì tôi nhận thấy HS trong nhà trờng viết sai lỗi chính tả còn rất nhiều Có thể thấy trong một lớp với một tập bài kiểm tra thì chỉ rất ít bài là giáo viên không phê HS viết sai lỗi chính tả , còn lại là số mắc lỗi trong lớp rất nhiều

Cụ thể các lỗi mà các em thờng mắc phải là :

- Về lỗi phụ âm đầu HS thờng viết sai các cặp phụ âm đầu là r/d/gi , tr/ch, s/x, ng/ngh , g/gh, c/k,q Trong đó HS mắc lỗi chính tả tập trung ở ba cặp phụ âm : r/d/gi , tr/ch , s/x

- Về phần vần , một số HS còn lộn xộn ở các cặp vần : ui - uôi , u - ơi , ao -oa , oe

- eo , iu -iêu ; hoặc viết sai các vần khó : uya , uyên , uyêt , ơng

- Về dấu thanh lỗi chính tả chủ yếu tập trung ở thanh sắc, thanh ngã, trong đó có một số chữ thờng gặp nh: cũng , đã ,sẽ ,vẫn , những HS viết ít sai hơn nhng ở các từ láy hoặc từ Hán Việt các em thờng không phân biệt đợc thanh sắc , thanh ngã Ngoài ra do sơ xuất nên khi viết chính tả HS đôi khi còn viết thiếu dấu thanh

Tìm hiểu thực trạng của vấn đề HS viết sai lỗi chính tả , tôi thiết nghĩ nếu trong quá trình giảng dạy GV phát hiện và sửa chữa cho các em kịp thời thì sẽ có hiệu quả cao giúp HS trong nhiều phạm vi giao tiếp Nhiệm vụ của nhà trờng là không chỉ cung cấp kiến thức làm hành trang cho tơng lai cho các em mà còn rèn cho các em khả năng giao tiếp không chỉ bằng ngôn ngữ nói mà cả về ngôn ngữ viết cũng là điều cần thiết hiện nay để đáp ứng đúng với yêu cầu của Đảng đề ra “Rèn luyện con ngời toàn diện” để xây dựng đất nớc

Thực tế giảng dạy tại Trờng THCS Năng Khả và năm học 2009-2010 tôi đợc phân dạy môn ngữ văn lớp 8A Với việc xem vở ghi , vở bài soạn , vở bài tập và bài kiểm tra viết số 1 của các em ở đầu năm thì tôi nhận thấy HS trong lớp mắc lỗi chính tả còn rất nhiều mà cụ thể các lỗi tôi đã liệt kê ở trên

Ngay từ đầu năm nhận thấy HS viết sai lỗi nh thế thì qua việc xem vở và chấm bài kiểm tra tôi đã hệ thống ra các lỗi chính tả mà các em thờng mắc phải nh sau :

Tổngsố

HS

Các lỗi chính tả thờng mắc

27

Phụ âm đầu Nguyên âm Vần Dấuvà viết

hoa tuỳ tiện

SL % SL % SL % SL %

22 61,1 18 50 14 38,9 21 58,3

Có thể nói trong quá trình giảng dạy lỗi chính tả cha đợc GV và HS chú trọng

mà đến khi hành văn HS tạo lập văn bản trong các bài thi thì lỗi này mới thấy GV đề cập đến Vì thế trong quá trình dạy - học GV cần dành ít thời gian để sửa lỗi cho các em Vậy làm thế nào giúp HS viết đúng chính tả , giúp các em có khả năng giao tiếp tốt bằng ngôn ngữ viết, tôi xin mạnh dạn đa ra một số mẹo có thể rèn luyện kỹ năng cho học sinh viết đúng chính tả để một phần nào đó có thể khắc phục tình trạng viết sai lỗi chính tả của HS trong trờng THCS hiện nay

b- giải quyết vấn đề

I - Giải pháp thực hiện

Để đi đến tìm hiểu việc HS viết sai lỗi chính tả trong quá trình tạo lập văn bản tôi đã tìm hiểu và thấy đợc HS mắc lỗi là do các yếu tố chủ yếu sau :

1- Về phía học sinh

- Do các em phát âm sai : Đa số HS trong nhà trờng đều ở vùng nông thôn mà đặc

điểm phơng ngữ của con em dõn tộc khi phát âm không phân biệt đợc thanh sắc, thanh ngã và các nguyên âm đôi không đọc lớt đợc dấu thanh, thanh ngã đều đọc thành thanh sắc

VD: Suy nghĩ -> Suy nghớ

Nguyễn văn Dũng -> Nguyến Văn Dỳng

Cũ kĩ -> cỳ ký

- Ngoài đặc điểm phơng ngữ dẫn đến các em phát âm sai nh trên , HS còn phát âm cha chuẩn một số phụ âm đầu nh : tr/ch , s/x , d/r/gi Nên khi viết các em vẫn lẫn lộn giữa các cặp phụ âm này

VD: Trồng cây -> chồng cây

Phong trào -> Phong chào

Róc rách -> Gióc dách

Giọt sơng -> Giọt xơng

Se se lạnh -> xe xe lạnh

- Do cha xác định đợc đâu là danh từ chung đâu là danh từ riêng nên dẫn đến việc

HS còn viết hoa tuỳ tiện

VD : con ngựa -> Con Ngựa.

bác Hoa -> Bác Hoa

phong trào -> Phong Trào

2- Về phía giáo viên

Phát hiện ra đợc những nguyên nhân dẫn đến HS viết sai nhiều lỗi chính tả là một công việc mà đòi hỏi ở sự nhiệt tình và tâm huyết của ngời GV Bởi vì , trong

ch-ơng trình THCS không có phân môn chính tả nh bậc Tiểu học nên không có nhiều thời gian sửa lỗi , rèn luyện chữ viết cho các em Do đó mỗi GV trong nhà trờng không riêng gì GV Ngữ văn khi giao tiếp với HS cần phải phát âm chuẩn tạo cho HS

có thói quen ngay từ trong ngôn ngữ nói để HS nhận thấy rằng có chuẩn ngôn ngữ nói thì mới chuẩn đợc ngôn ngữ viết

Để giúp HS khắc phục lỗi chính tả do phát âm sai dẫn đến HS viết sai lỗi chính tả tôi luôn hớng dẫn các em phát âm đúng và có các giải pháp thực hiện nh sau :

- Trong những tiết trả bài kiểm tra phát hiện ra những lỗi sai của HS , tôi đa ra cho các em nhận diện , phân biệt đợc cách đọc đúng các loại dấu thanh còn lẫn lộn

- Trong các tiết dạy văn bản , quá trình các em đọc văn bản tôi luôn sửa lỗi cách phát âm của các em cho đúng để từ đó các em luôn có ý thức phát âm đúng

- Ngoài ra khi đứng trên bục giảng chữ viết của GV cũng chi phối nhiều tới HS vì thế khi trình bày bảng tôi cũng luôn có ý thức trình bày bảng cẩn thận , chữ viết rõ ràng và hết sức chú ý tới lỗi chính tả để các em có thể nhận thấy bài học mà GV trình bày là chuẩn mực , khoa học

- Trong giờ dạy tôi luôn tranh thủ đi tới một số bàn trong lớp vừa phát vấn HS

nh-ng đồnh-ng thời vừa quan sát vở ghi của các em để có thể phát hiện ra lỗi chính tả và chỉnh sửa kịp thời

Nói tóm lại việc sửa lỗi chính tả cho các em phải là việc làm thờng xuyên của GV Trong quá trình giảng dạy GV phải luôn quan sát , luôn nhận rõ tầm quan trọng của việc rèn luyện ngôn ngữ viết cho HS không chỉ ở chữ viết mà còn lỗi chính tả Để từ

đó có thể thấy đợc việc viết sai lỗi chính tả của HS sẽ quan trọng nh thế nào kịp thời tìm cách khắc phục giúp các em có khả năng giao tiếp tốt trong cuộc sống

III- Các biện pháp thực hiện

Trong quá trình giảng dạy ở Trờng THCS Năng Khả nói chung và trực tiếp dạy môn Ngữ văn lớp 8A nói riêng thấy tình trạng HS trong lớp dạy và trong trờng viết sai nhiều lỗi chính tả , bản thân là GV tôi thấy mình cần có trách nhiệm trong ấy , Bởi vì thế tôi đã tìm tòi trong giảng dạy một biện pháp mà tôi có thể tạm gọi đó là

“mẹo” để giúp HS có thể khắc phục đợc lỗi chính tả

1- Giúp HS viết đúng dấu sắc , dấu ngã :

Để dễ dàng viết đúng dấu thì trớc hết khi đọc văn bản HS cần phát âm đúng Trong giờ học tôi cho gọi HS đọc thì bên cạnh đó phải có lời nhận xét của HS khác

về cách đọc , cách phát âm và có thể điều chỉnh kịp thời việc này nó không mất nhiều thời gian nhng rất có tác dụng giúp HS dễ phát hiện ra lỗi nhất Ngoài ra tôi

có thể cho HS ghi nhớ dấu thanh bằng câu thơ vui :

“ Chị Huyền vác nặng ngã đau

Anh Sắc - không - hỏi một câu đợc là “.

Có nghĩa là trong từ láy thì thanh ngã sẽ đi với thanh huyền hoặc thanh nặng , thanh hỏi sẽ đi với thanh sắc hoặc thanh ngang ( không dấu )

VD: lặng lẽ , nghĩ ngợi , sáng sủa , đo đỏ , thăm thẳm , sạch sành sanh

2 - Giúp HS viết đúng hai cặp phụ âm tr/ch, s/x

Hai cặp phụ âm này không phải là do đặc điểm phơng ngữ nên việc giúp HS viết đúng chính tả dễ dàng Có nghĩa là HS biết phân biệt cách phát âm “ tr- s” thì cong lỡi , “ch-x” thì phát âm nhẹ

Ngoài ra trong các tiết trả bài kiểm tra tôi có thể đa ra một số mẹo sau để giúp HS

có thể viết đúng nh:

+ Những đồ dùng trong gia đình hầu hết đợc viết là “ch”

VD: chai , chổi , chăn , chiếu , chạn , chõng , chậu

+ Hầu hết các danh từ đều viết với “s”

VD: ông s, bà sãi , cây sen , hoa súng , con sông , cá sấu , con sóc , ông sao , con sò , cái sọt , dòng suối

+ Tên các thức ăn thờng đi với “x”

VD: xà lách , rau xanh , xúp lơ , xôi

+ Tên gọi đồ dùng liên quan đến chế biến thức ăn cũng viết với “x”

VD: Cái xoong , cái xiên nớng thịt

+ Những từ chỉ quan hệ thân thuộc trong gia đình chỉ viết với “ch” chứ không viết với “tr”

VD: cha , chú , chị,chồng , cháu , chắt

+ Về mặt kết hợp , “tr” không bao giờ đi với các vần : oa , oă , oe , uê mà chỉ có “ ch” có khả năng kết hợp với các vần này

VD: choáng váng , chắt chiu , choạnh choẹ

+ Những từ Hán Việt mang dấu nặng và dấu huyền đều chỉ đi với “tr” mà không

đi với “ch”

VD: trịnh trọng , trừng trị , trần thế

3- Giúp HS viết đúng các cặp phụ âm đầu : d/r/gi , g/gh ,ng/ngh

Để giúp HS viết đúng các phụ âm này trong quá trình sửa lỗi cho các em , tôi

đa ra một số mẹo sau :

+ Khi dứng trớc các vần: oa ,oă , uâ , uê , uy thì viết là “d” chứ không viết “gi” hoặc “r”

VD: doạ dẫm , kinh doanh , duy trì , duyên dáng , vô duyên , hậu duệ

+ Trong từ láy thì “d” và “gi” không láy với nhau nếu tiếng đầu viết “d” thì tiếng tiếp theo cũng là “d” và ngợc lại

VD: doạ dẫm , dai dẵng , dông dài , dồi dào, dở dang , dễ dàng , dại dột , da diết

hoặc : giấu giếm , giữ gìn , giỏi giang , giãy giụa

+ Trong Tiếng Vịêt chỉ có “r” láy với “b” và “c” còn “d”,”gi” thì không

VD: bịn rịn , bủn rủn , bứt rứt

Hoặc những từ mô phỏng tiếng động , gợi tả âm thanh hay chỉ sự rung động ở nhiều cung bậc khác nhau , hay chỉ những sắc thái ánh sáng động , tơi ,chói thì phải viết là “ r”

VD: rì rào , rúc rích , rón rén , rập rình , rực rỡ , rừng rực , rạng rỡ

Hay khi ghép d/gi với âm “ơ”, “a” thì có thể cho HS phân biệt bằng cách: nếu là lớp bì bọc ngoài cơ thể động vật hoặc mặt ngoài của một số vật nh quả , cây thì viết

là “d”( màu da , da thịt , da cam ) Còn viết gia với nghĩa thêm vào , hoặc là nhà ( tăng gia , gia hạn , gia đình , gia s )

+ Đứng trớc nguyên âm : e, ê, i ,iê thì bao giờ cũng là các phụ âm : gi, gh ,k VD: ghi nhớ , giẻ lau , ghế ngồi , kiên cờng

Còn các nguyên âm còn lại thì viết với : c, g, ng

Để HS sửa sai phần vần tôi đa ra các cặp từ để HS so sánh

VD: mạnh khoẻ / mạnh khẻo

dịu dàng / diệu dàng

cúi xuống / đứng cuối

nghỉ hu/ con hơu

4- Giúp HS không lẫn lộn giữa viết hoa và viết thờng:

Việc HS lẫn lộn khi viết thờng và viết hoa tôi cho HS nắm lại khái niệm về danh từ chung và danh từ riêng và từ đó rút ra cho HS kết luận : Danh từ riêng bao giờ cũng phải viết hoa còn danh từ chung thì viết thờng

VD : - Các danh từ riêng chỉ tên ngòi , địa danh là phải viết hoa: Lan , Mai , Năng Khả, Na Hang, Tuyờn Quang

- Còn các danh từ chung và các từ loại khác khi không đứng sau dấu chấm thì theo quy tắc chính tả là không phải viết hoa

- GV lu ý thêm với HS có một số danh từ chung trong thơ văn ngời ta vẫn viết hoa đó là thể hiện sự tôn kính

VD : nhà thơ Tố Hữu khi viết có những câu thơ về Bác Hồ

“ Ngời là Cha , là Bác , là Anh ”

Tất cả những lỗi của HS trên đây tôi thờng chỉnh sửa cho các em trong các giờ học , giờ trả bài kiểm tra để từ đó các em luôn có ý thức trong việc viết chính tả

III- phần kết luận

Việc thống kê lỗi chính tả của HS , điều tra nguyên nhân để đề ra hớng khắc phục chính tả là một việc làm hết sức quan trọng và cần thiết trong quá trình dạy và

học của GV và HS trong nhà trờng Có thực hiện đợc vấn đề này thì có thể mới nói

đến việc nâng cao chất lợng Bởi vì , nếu không viết đúng chính tả thì việc tạo lập văn bản sẽ không thành công , không thể chuyển tải đúng thông tin tới ngời đọc ,

ng-ời nghe Trong thực tế việc viết sai lỗi chính tả của HS THCS là rất nhiều vì vậy cần hớng cho các em có ý thức tốt trong rèn luyện kỹ năng viết đúng chính tả để việc giao tiếp bằng văn bản đợc chính xác hơn

Muốn thực hiện đợc nh trên , trớc hết ngời GV phải tự xác định đợc vai trò của mình ở lớp học , phải biết tìm hiểu thực trạng của việc viết chính tả ở địa phơng , của

HS mình Đặc biệt phải trang bị cho mình một cách vững chắc kiến thức về ngôn ngữ học , các nguyên tắc ngữ âm , các quy tắc thói quen , mẹo luật , cách phát âm chính xác để từ đó có hớng đi tốt trong giảng dạy

Và nh chúng ta đã biết trong nền văn hoá dân tộc , ngôn ngữ có ý nghĩa đặc biệt

Nó là một sáng tạo của cộng đồng xã hội , thể hiện những đặc trng cơ bản của dân tộc Là ngời Việt Nam chúng ta không khỏi tự hào khi đợc nói và viết tiếng Việt

Đó là một thứ ngôn ngữ đầy âm thanh , giàu hình ảnh và rất phong phú , đa dạng Chúng ta có thể cảm nhận tất cả vẻ đẹp của tiếng Việt qua các tác phẩm văn chơng hoặc qua ngôn ngữ đời thờng từ một câu chuyện , một bài thơ , bài báo , câu ca dao , tục ngữ Vì vậy, nói và viết đúng tiếng Việt , giữ gìn vẻ đẹp của ngôn ngữ dân tộc

là một việc làm hết sức cần thiết của mỗi công dân Việt Nam

Trong thực tế giảng dạy ba năm nay ở trờng Do điều kiện và khả năng có hạn, tuổi nghề và tuổi đời cha nhiều nên ý kiến đa ra còn không ít thiếu sót Xong tôi muốn đóng góp một ý kiến nhỏ trong việc giảng dạy hoàn thiện của bộ môn Ngữ văn

để làm sao ngày càng có thể nâng cao chất lợng toàn diện cho HS

Để thực hiện việc sửa lỗi chính tả cho HS ở lớp 7A tôi còn thực hiện ở tiết 61 “ Chuẩn mực sử dụng từ “ nh sau :

Tiết 61 : chuẩn mực sử dụng từ

* Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS biết sử dụng từ một cách chuẩn mực ở nhiều mặt nh ngữ âm , chính tả , ngữ nghĩa , ngữ pháp , phong cách Từ đó HS liên hệ với việc dùng từ của mình , và các em càng có ý thức dùng từ chuẩn mực , sửa những sai sót trong dùng từ , tránh cẩu thả trong dùng từ

* Tiến trình lên lớp :

A- kiểm tra bài cũ :

B- Bài mới :

HS đọc mục 1 trong SGK

? Chỉ ra những lỗi dùng sai và sửa lỗi

? Hãy chỉ ra những nguyên nhân mắc

lỗi

GV đa bài tập:

1- Em hãy tìm những lỗi chính tả thờng

mắc ở địa phơng mình , sau đó luyện

tập sửa chữa và phát âm cho đúng

VD: xuân xắc , con tiêm , chồng cây,

con kín

2- Các từ láy và từ Hán Việt sau đây :

lủng củng - lũng củng ; khẻ khàng -

khẽ khàng ; dể dàng - dễ dàng ; dỡ

dang - dở dang ; mảnh hổ- mãnh hổ ;

trí nảo - trí não ; nghĩa vụ - nghỉa vụ ;

nhẫn nại - nhẩn nại ; dả man - dã man;

I- Sử dụng từ đúng âm , đúng chính tả

Những lỗi sai Sửa lỗi

- Dúi đầu

- Lên ngời

- Tập tẹ

- Khoảng khắc

- Vùi đầu

- Nên ngời

- Tập toẹ

- Khoảnh khắc -> Nguyên nhân : Viết sai phụ âm đầu d-v, l-n ; sai vì lỗi gần âm