Đọc văn

Vẻ đẹp của sông Hương qua cảnh sắc thiên nhiên *Sông Hương ở đầu nguồn thượng nguồn - “bản trường ca của rừng già” với nhiều tiết tấu hùng tráng dữ dội - “rầm rộ giữa bóng cây đại ngà

Ti ết đọc văn: AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG

Ho àng Phủ Ngọc Tường

1.Tác giả:

Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh 1937 tại thành phố Huế

1960 tốt nghiệp ĐHSP Sài Gòn

1964 tốt nghiệp ĐH Huế

1966 tham gia kháng chiến chống Mĩ với hoạt động văn nghệ

Từng là Tổng thư kí Hội VHNT Bình Trị Thiên, Tổng biên tập tạp

chí Cửa Việt Là nhà văn chuyên viết bút kí

(SGK)

I Tiểu dẫn: Phần tiểu dẫn ở SGK tác

giả trình bày những nội

dung gì?

Cho biết văn bản thuộc thể loại nào?

Thời gian tác giả sáng tác bài bút kí

II Đọc – Hiểu văn bản

1 Vẻ đẹp của sông Hương qua cảnh sắc thiên nhiên

*Sông Hương ở đầu nguồn (thượng nguồn)

- “bản trường ca của rừng già” với nhiều tiết tấu hùng tráng dữ

dội

- “rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn”

- “mãnh liệt vượt qua ghềnh thác”

- “dịu dàng say đắm”

- “cuộn xoáy như cơn lốc”

Sông Hương vùng thượng lưu được tác giả miêu tả như thế nào?

* Nghệ thuật:

nhân hóa

Trong sáng và man dại

Với bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn

tự do phóng khoáng

Sông Hương ở vùng thượng lưu

toát lên vẻ đẹp của một sức sống mãnh liệt, hoang dại đầy cá tính.

Sông Hương

hiện ra tựa cô

gái Di-gan

Những hình ảnh, liên tưởng

và thủ pháp nghệ thuật nào cho thấy nét độc đáo trong lối

viết kí của tác giả?

*Sông Hương ở đồng bằng

Thay đổi về tính cách

+ Chế ngự được bản năng của người con gái

+ Mang sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người

mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở

- Nghệ thuật

Kể, tả: kết hợp nhuần nhuyễn

 Làm nổi bật sông Hương vừa mạnh mẽ, vừa dịu dàng,

có lúc “mềm như lụa”, có khi ánh lên “những phản

quang nhiều màu sắc: sớm xanh, trưa vàng, chiều tím”; tiếng chuông chùa Thiên Mụ, cầu Tràng Tiền…

═>Sông Hương đẹp bởi phối cảnh kì thú giữa nó với thiên nhiên xứ Huế nên thơ.

Sông Hương khi chảy vào thành phố Huế có nét gì khác biệt so với đầu thượng nguồn?

Cho biết bút pháp nghệ thuật tiêu biểu của tác giả khi miêu tả sông Hương chảy vào thành phố Huế?

Với bút pháp kể, tả tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp của sông

- Tác giả cho rằng có một dòng thi ca về sông Hương

Đó là dòng thơ không lặp lại mình (trong thơ Tản Đà, Cao

Bá Quát, Bà Huyện Thanh Quan, thơ Tố Hữu )

Tác giả có độ nhạy cảm về thanh âm, hiểu biết về âm nhạc

2 Vẻ đẹp của Sông Hương nhín từ góc độ văn hóa

và lịch sử

a Sông Hương dưới góc nhìn văn hóa:

- Gắn sông Hương với âm nhạc cổ điển Huế

“Sông Hương trở thành một người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya…

Qủa đúng như vậy, toàn bộ nền âm nhạc cổ điển Huế đã được sinh thành trên mặt nước của dòng sông này, trong một khoang thuyền nào đó, giữa tiếng nước rơi bán âm của những mái chèo khuya”

- Liên tưởng đến Nguyễn Du và truyện Kiều

“Nguyễn Du đã bao năm lênh đênh trên quãng sông này, với một

phiến trăng sầu.Và từ đó, những bản đàn đã đi suốt cuộc đời

kiều… Đó chính là Tứ đại cảnh”

Sông Hương vẫn là điểm

nhìn nghệ thuật nhưng được tác

giả phát hiện dưới góc độ văn

hóa như thế nào?

Sông Hương vẫn là điểm

nhìn nghệ thuật nhưng được tác

giả phát hiện dưới góc độ văn

hóa như thế nào?

Vẻ đẹp của sông Hương gắn liền với những sự kiện lịch sử nào?

b Sông Hương dưới góc nhìn lịch sử

- Tên của sông Hương trong sách Dư địa chí của Nguyễn Trãi được ghi là Linh Giang (Dòng sông Thiêng).

- Sông Hương đã chiến đấu oanh liệt để bảo vệ biên giới phía Nam của Tổ quốc Đại Việt.

- Thế kỉ XVIII, vẻ vang soi bóng kinh thành Phú

Xuân, gắn liền với tên tuổi anh hùng Nguyễn Huệ

- Gắn với cách cách mạng tháng Tám bằng những

chiến công, khởi nghĩa mùa xuân Mậu Thân

 Sông Hương đẹp, thơ mộng với chiều dài văn hóa

và bề dày lịch sử.

Phát hi n c a tác gi ệ ủ ả khi miêu tả dòng sông cho thấy những điều gì trong tình

- Sông Hương như một cô gái Di-Gan phóng khoáng và man dại -Sông Hương như một thiếu nữ tài hoa, dịu dàng, sâu sắc, tình

tứ, kín đáo có lúc lẳng lơ nhưng rất chung tình

-Chiếc cầu trắng nhìn từ xa mà ví với trăng non

+ Có màu sắc chiếc cầu

+Có ánh sáng bầu trời

+ Có nét duyên dáng của cô gái Huế

 Bừng sáng nhưng không chói gắt

Tài hoa trong miêu tả và sử dụng ngôn từ của tác giả.

3 Vẻ đẹp của sông Hương trong trí tưởng tượng tài hoa của tác giả

Trí tưởng tượng tài hoa của tác giả được thể hiện như thế nào khi miêu tả vẻ đẹp của sông

Hương?

•“Từ đây…nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng

của thành phố in ngần trên nền trời nhỏ

nhắn như vầng trăng non”

•“ Như một tiếng “vâng” không nói ra

của tình yêu…”

•“Sông Hương là vậy, là dòng sông của

thời gian ngân vang, của sử thi viết giữa

màu cỏ lá xanh biếc”…

Em có nhận xét gì về nét đặc sắc của những cách ví von, so sánh ở những chi

tiết trên?

Bé phËn cÊu thµnh nÒn v¨n ho¸ d©n téc

- So sánh sông Hương với những con con sông nổi tiếng của thế giới như sông Đa-nuyp, sông Nê-va

- Sử dụng đoạn văn thuyết minh của hội đồng hòa bình thế giới (UNESCO)

Đánh giá cao di sản thiên nhiên, di sản văn hóa thế

giới

-Kết thúc bài bút kí tác giả lí giải tên của dòng sông

- Mở đầu và kết thúc bài kí bằng một câu hỏi “Ai đã

đặt tên cho dòng sông?” nhằm:

+Lưu ý người đọc về cái tên đẹp của dòng sông

+Gợi niềm biết ơn đối với những người đã có công

Câu hỏi thảo luận

Mở đầu và kết thúc bài kí ta

th ấy có gì đặc biệt? Cách giải thích tên sông, đặt tiêu đề và kết thúc bài kí bằng một câu

“Ai đã đặt tên cho dòng sông” thể hiện được điều gì?

TỔNG KẾT

- Sức hấp dẫn của đoạn kí là tình là tình yêu say đắm,

niềm tự hào tha thiết với sông Hương được thể hiện bằng cây bút trí tuệ

- Sự liên tưởng, tưởng tượng, phong phú, chiều sâu

uyên bác về các phương diện địa lí, lịch sử văn hóa của tác giả

- Ngôn ngữ phong phú, giàu hình ảnh, cảm xúc, nhiều

biện pháp tu từ

- Kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và trí tuệ, sự tưởng

tượng phong phú, tài hoa làm nổi bật đặc trưng của nghệ thuật viết bút kí:

+ Cảm xúc dạt dào

+ Ý tưởng sâu sắc

+ Chọn sự việc, chi tiết con người tiêu biểu và chất văn

Qua đoạn trích (bút kí)

em có nhận xét gì về văn phong của tác giả?

LUYỆN TẬP

Em tâm đắc nhất với đoạn văn nào trong bài bút kí? Qua đoạn văn đó, hãy phân tích những nét đặc sắc về ý tưởng, hình ảnh và ngôn ngữ của tác giả?

Về nhà  Viết một đoạn văn mà em tâm

đắc nhất trong bài kí?

 Học bài cũ và chuẩn bị bài mới:Đọc thêm “Những ngày đầu của nước Việt Nam tôi” (Trích những năm tháng không thể nào quên) của Võ Nguyên Giáp.

CẢM ƠN SỰ THEO DÕI VÀ CẦN SỰGÓP

BẠN BÈ ĐỒNG NGHIỆP

TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO