Gioi thieu CTCLQG 12 08 2018 y5

CUNG CẤP DỊCH VỤ CHỐNG LAO TẠI CÁC TUYẾNTrung ương Tỉnh Huyện Chẩn đoán lao phổi +, đăng ký điều trị/điều trị tấn công, chuyển tiếp/chuyển tuyến, cung ứng thuốc, vật tư cho xã; báo cáo

GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH CHỐNG LAO QUỐC GIA

TS BS Nguyễn Tuấn Anh

Bộ môn Lao và Bệnh phổi Đại học Y Hà Nội

Hà Nội, ngày 12/8/2018

• NGUYENTUANANH.FSH@GMAIL.COM

NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH

1 Chiến lược chống lao toàn cầu

2 Dịch tễ bệnh lao tại Việt Nam

3 Giới thiệu CTCLQG Việt Nam

4 Chiến lược quốc gia phòng, chống lao đến năm

2020 và tầm nhìn 2030

CHIẾN LƯỢC CHỐNG LAO TOÀN CẦU

• Không có gia đình nào phải đối mặt với các chi phí quá lớn do bệnh lao

Mục tiêu

• Giảm 90% tử vong do lao

• Giảm 80% tỷ lệ lao mới mắc (<20/100 000)

• Không có gia đình nào phải đối mặt với các chi phí quá lớn do bệnh lao

• Không có gia đình nào phải đối mặt với các chi phí quá lớn do bệnh lao

2035

Các mốc trong Chiến lược chống lao toàn cầu của WHO

Chiến lược kết thúc bệnh lao toàn cầu

giai đoạn sau 2015

Chính sách mạnh mẽ và

hỗ trợ hệ thống

và đổi mới

DỊCH TỄ LAO TẠI VIỆT NAM

DỊCH TỄ LAO TẠI VIỆT NAM

Ước tính hiện mắc trên 100,000 dân 323 218 209 198 187 Ước tính mới mắc trên 100,000 dân 199 147 144 140 137 Ước tính tử vong trên 100,000 dân 33 20 19 18 17

Lao/HIV trên 100,000 dân 16 10 10 7.6 5.9

Tử vong hàng năm Mới mắc hàng năm Phát hiện ca bệnh theo tuổi và giới

Tình hình dịch tễ bệnh lao tại Việt

Nam giai đoạn 2012-2016

 Năm 2015, WHO đánh giá: Việt nam đứng thứ 15 trong 30 nước có tình hình dịch tễ lao cao nhất trên toàn cầu, thứ 15 trong số 30 nước

có gánh nặng bệnh lao kháng đa thuốc cao nhất thế giới

 Hàng năm có thêm 128.000 người mắc lao mới, 180.000 người hiện mắc lao, ~ 5.200 người mắc lao đa kháng thuốc và 16.000 người

chết do lao.

 Năm 2016, Cả nước đã phát hiện và điều trị cho tổng số 105.839

bệnh nhân lao, tỷ lệ điều trị khỏi cao trên 90%

 Hiệu quả của Chương trình được WHO đánh giá tốt, tốc độ giảm

hằng năm 4,6% số hiện mắc và giảm 4,4% số tử vong từ năm 2000 Những năm gần đây tốc độ giảm có thể tốt hơn vì chúng ta đã tăng

tỷ lệ phát hiện từ 56% năm 2012 lên 79% năm 2015 Cần khẳng định bằng điều tra mắc lao toàn quốc lần thứ 2 - 2017.

9

HỆ THỐNG TỔ CHỨC,

MẠNG LƯỚI CỦA CTCLQG

ĐIỀU HÀNH CHƯƠNG TRÌNH LAO, ARI (Hen –COPD)

MẠNG

LƯỚI PMDT

LAO TE ARI

LAO / HIV ACSM VSTP PPM PAL LAB NCKH CNTT

BAN ĐIỀU HÀNH

ĐIỀU PHỐI - KH-TC

-CUNG ỨNG PHÂN PHỐI

GIÁM SÁT ĐÁNH GIÁ ĐÀO TẠO CHUNG

NHÓM KỸ THUẬT HÀNH CHÍNH

VĂN THƯ ĐIỆN TỬ

MẠNG LƯỚI CHỐNG LAO VIỆT NAM

CTCL CÁC TỈNH KHU VỰC A VÀ B1

BỘ Y TẾ

SỞ Y TẾ

Y TẾ TUYẾN HUYỆN

TỔ CHỐNG LAO TUYẾN HUYỆN

BV LAO & BỆNH PHỔI TW

CHƯƠNG TRÌNH CHỐNG LAO QUỐC GIA

Y TẾ TUYẾN XÃ

CÁN BỘ CHỐNG LAO

CTCL CÁC TỈNH KHU VỰC B2

BV PHẠM NGỌC THẠCH

CTCL TP HCM

Quản lý hành chính nhà nước Quản lý chuyên môn kỹ thuật

BV71TW BVLBPTWPY

BỆNH VIỆN PHỔI TRUNG ƯƠNG

“CHƯƠNG TRÌNH CHỐNG LAO QUỐC GIA”

PXN

CUNG CẤP DỊCH VỤ CHỐNG LAO TẠI CÁC TUYẾN

Trung ương

Tỉnh

Huyện Chẩn đoán lao phổi (+), đăng ký điều trị/điều trị tấn công, chuyển tiếp/chuyển tuyến, cung ứng thuốc, vật

tư cho xã; báo cáo; giám sát

Chẩn đoán, điều trị các trường hợp nặng; chuyển tuyến; đảm bảo chất lượng xét nghiệm chẩn đoán;

cung ứng phân phối; Báo cáo; giám sát

Báo cáo quý

Báo cáo quý

Báo cáo tháng

07/14/2024

13

CÁC HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN

CỦA CTCLQG

CÁC HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN

 Phát hiện / chẩn đoán: Chủ động/Thường

quy/Sàng lọc người tiếp xúc

 Điều trị: Phác đồ / TD điều trị & xử trí tác dụng

phụ

 Điều trị lao tiềm ẩn

 Xét nghiệm

 Truyền thông – Tán trợ – Huy động xã hội

 Lập kế hoạch, cung ứng-phân phối

 Đào tạo; nghiên cứu khoa học

 Theo dõi, Giám sát và Lượng giá

 Điều tra; ghi chép; báo cáo

 Hợp tác quốc tế

 Các hoạt động Lao kháng đa thuốc; Lao/HIV;

Lao trẻ em; PPM-PAL; PTML

16

Dịch vụ khám chữa bệnh lao

 Phát hiện người NGHI LAO

 Chuyển đến cơ sở y tế cung cấp dịch vụ KCB lao CHUẨN

 Chẩn đoán bệnh lao

 Điều trị bệnh lao

 Quản lý ngoại trú đủ phác đồ

 Xét nghiệm theo dõi đánh giá kết quả điều trị

 Điều trị lao tiềm ẩn

17

Phát hiện – điều trị - quản lý BN

 BN lao được phát hiện & cung cấp thuốc điều trị miễn

phí tại TTYT huyện/BV lao tỉnh/TƯ.

 BN lao được quản lý, theo dõi điều trị tại xã, thôn bản.

 Hàng năm CTCLQG phát hiện & điều trị khoảng 100.000

BN lao các thể (từ 98.344 BN năm 2007 đến 105.839 BN năm 2016).

 Tỷ lệ điều trị khỏi đạt ~ 90% (vượt chỉ tiêu của TCYTTG ≥

85%).

18

Người ho khạc trên 2 tuần trong cộng đồng được Y tế thôn bản chuyển đến

Quy trình phát hiện và quản lý bệnh lao

của CTCLQG

Trạm Y tế xã

Chuyển bệnh nhân về điều trị tại trạm y tế xã

Người ho

khạc trên 2

tuần tự đến

Tổ chống lao huyện +Khám, soi đờm phát hiện bệnh lao +Chỉ định điều trị, cấp thuốc

BV TỈNH /

TW

ĐA KHOA

Y TẾ TƯ

- Phương pháp soi đờm trực tiếp;

nuôi cấy; GeneXpert;… kết hợp

XQ và KSĐ.

Điều trị

2RHZE(S)/4RHE

2SRHZE/1RHZE/5RHE 2SHRZE/1RHZE/5H3R3E3

TP, TB, ĐTL, khác

- KHÔNG DÙNG

TỪ 2018

Lao mới

Thí đi m áp d ng thu c m i Bedaquiline ểm áp dụng thuốc mới Bedaquiline ụng thuốc mới Bedaquiline ốc mới Bedaquiline ớn

Thí đi m áp d ng thu c m i Bedaquiline ểm áp dụng thuốc mới Bedaquiline ụng thuốc mới Bedaquiline ốc mới Bedaquiline ớn

Quản lý lao kháng thuốc tại Việt Nam

 Phát hiện người nghi lao kháng thuốc

 Chẩn đoán Lao kháng thuốc (nuôi cấy KSD / Xpert)

 Điều trị nội trú giai đoạn đầu (trong vòng 15 ngày)

 Xuất viện để điều trị ngoại trú khi đủ ĐK

 Phối hợp giữa đơn vị ĐTr, tỉnh lân cận, quận huyện trong việc chuyển và giám sát điều trị

 Kiểm soát trực tiếp 100% liều dùng

 Tái khám định kỳ tại đơn vị điều trị

 Hỗ trợ kinh phí BN (đi lại, ăn)

 Hỗ trợ kinh phí cho NVYT chăm sóc BN

 Hỗ trợ kinh phí thuốc điều trị phản ứng bất lợi

 Các điểm triển khai PMDT

Số mẫu nuôi cấy Tổng

Dưới 100 Dưới 500 Trên 500 PXN nuôi cấy 3 10 11 24

Quản lý lao kháng thuốc tại Việt Nam

Quản lí bệnh nhân lao kháng thuốc (1)

 Tình hình thực hiện chỉ tiêu chuyên môn

 Mở rộng diện tầm soát: thêm 4 điểm điều trị và 2 tỉnh lân cận.

 Nâng cấp cơ sở vật chất: Khảo sát và hỗ trợ nâng cấp khoa điều trị MDR

PXN vi sinh/lao kháng thuốc, nhà lấy đờm, PKNT tại các BVLBP tỉnh…

 Xây dựng tài liệu: in ấn 02 bộ tài liệu “Hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn

lao” và “Quản lý biến cố bất lợi trong điều trị lao kháng thuốc”

 Đào tạo, tập huấn: cảnh giác dược chủ động, quy trình triển khai SOP,

vận chuyển đờm, quản lý PMDT, chăm sóc giảm nhẹ, hỗ trợ tâm lý XH…

Quản lí bệnh nhân lao kháng thuốc (2)

 Quản lý lao kháng thuốc trong trại giam: đánh giá mô hình quản lý tại

4 trại giam, lên kế hoạch mở rộng tới các trại giam khác

 Phối hợp y tế công – tư: tổ chức Hội thảo PPM-PMDT, tập huấn mô

hình phối hợp PPM-PMDT…

 Truyền thông – huy động xã hội về PMDT: xây dựng kịch bản truyền

thông về phòng chống lao kháng đa thuốc phát sóng trên truyền hình

 Triển khai nghiên cứu: NC thăm dò sử dụng Bedaquiline trong điều trị

lao siêu kháng thuốc, NC sử dụng phác đồ 9 tháng trong điều trị MDR…

 Cung ứng thuốc, trang thiết bị và vật tư tiêu hao: thuốc lao hàng 2,

máy Gene Xpert, sinh phẩm…

 Hỗ trợ kỹ thuật: GS chuyên đề từ TW xuống tỉnh, GS triển khai phác đồ

9 tháng, Bedaquiline, khảo sát cơ sở vật chất và nhận lực cho 6 tỉnh mới triển khai PMDT…

Hoạt động Lao/HIV

1. Tăng cường phối hợp hoạt động giữa CTCL và

CT PC HIV/AIDS ở các tuyến

2. Giám sát dịch tễ và nghiên cứu khoa học

3. Giảm gánh nặng HIV cho người bệnh lao

4. Giảm gánh nặng bệnh lao cho người HIV/AIDS

5. Phát triển nguồn nhân lực

Kết quả hoạt động Lao / HIV 2011-2015

Sàng lọc phát hiện chủ động bệnh lao cho học viên tại

40 trung tâm giáo dục LĐXH, trường GD – Bộ Lao động thương binh và xã hội

 Phòng, chống lao trong Trại giam

Phát hiện thường quy

Sàng lọc – phát hiện chủ động bằng chụp XQ phổi

Hoạt động chống lao trong trại giam/ TT 06

 Triển khai sàng lọc phát hiện sớm bệnh lao cho 120.000 phạm nhân thuộc

53 trại giam, có 112.473 phạm nhân đã chụp phim trong đó 6.094 phim phổi bất thường nghi lao Thu nhận điều trị cho 2.005 bệnh nhân bao

55 BN LP AFB(+), 2 BN lao kháng thuốc, 83 BN LP AFB(-) và LNP

 Thí điểm mô hình phát hiện và điều trị MDR cho 8 trại giam tại Thanh Hóa, Quảng Ninh, Hà Nam, Bình Dương và Bình Thuận

Phối hợp y tế công – tư (PPM) và Chiến lược

tiếp cận thực hành sức khỏe phổi (PAL)

 Triển khai hoạt động PPM tại 12 tỉnh: tập huấn về bệnh lao và bệnh hô hấp cho bác sỹ BVĐK, XN soi đờm cho KTV XN…, tiếp tục duy trì hoạt động PPM ở 24 tỉnh không có kinh phí hỗ trợ

 Xây dựng và in ấn tài liệu PPM/PAL năm 2016

 Triển khai hoạt động Hội thảo PPM ở 5 tỉnh

 Duy trì hoạt động PAL tại 8 đơn vị quản lý bệnh phổi mạn tính (CMU), tiến hành giám sát PAL từ tuyến tỉnh tới các cơ sở (64 chuyến)

 Xây dựng Kế hoạch triển khai lồng ghép quản lý bệnh hô hấp và bệnh lao trong toàn quốc

 Xây dựng cơ chế phối hợp sàng lọc lao lồng ghép vào hoạt động khám sức khỏe thường quy cho công nhân mỏ than

 Kết quả: số BN lao phát hiện do các cơ sở y tế tư chuyển đến là 1.505 trường hợp, do y tế công chuyển đến là 6.930 trường hợp

Hoạt động Lao trẻ em

 Tổ chức tập huấn: Tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ chống lao, bác sĩ đa khoa và nhi khoa các bệnh viện tuyến tỉnh và huyện; xã – phường

 Xây dựng tài liệu hướng dẫn; sổ sách – biểu mẫu ghi chép báo cáo

 Phối hợp triển khai với các BV nhi khoa; đa khoa

 Triển khai hoạt động giám sát hỗ trợ kỹ thuật định kỳ, tần suất trung bình 2 lần/tỉnh/năm

 Kết quả thực hiện năm 2016:

 Hoạt động phát hiện và điều trị dự phòng bằng Isoniazid (IPT):

 Tại các tỉnh được hỗ trợ kinh phí của QTC: Hoạt động phát hiện chủ động lao trẻ em và IPT được duy trì tại 9 tỉnh đã triển khai và mở rộng thêm tại 3 tỉnh mới

 Kết quả: số BN lao trẻ em phát hiện tại 12 tỉnh là 433 BN, trên toàn quốc là 3.709 BN, số trẻ được sử dụng IPT là 3.415 (đạt 171% so với chỉ tiêu IPT của QTC là 2.000 trẻ).

 Tỷ lệ phát hiện lao trẻ em chiếm 3,7% so với tổng số BN lao phát hiện, tương đương 92% mức chỉ tiêu cam kết với QTC (4%)

 Hoạt động đào tạo: các lớp tập huấn về quản lý lao trẻ em – ARI cho cán bộ chống lao, bác sỹ nhi khoa, đa khoa…từ các nguồn QTC, NSNN, CDC

 In ấn và phân phối 820 bộ biểu mẫu, tài liệu hướng dẫn cho tuyến xã.

Nghiên cứu khoa học

Các nghiên cứu đang triển khai

 Xây dựng và phát triển mạng lưới NCKH công nghệ thực hiện cột trụ thứ III trong Chiến lược QG PCL và Chiến lược toàn cầu thanh toán bệnh lao

 Thực hiện các NC trọng điểm: NC đánh giá chi phí điều trị bệnh lao và gánh nặng kinh tế lên hộ gia đình, NC ước tính gánh nặng bệnh lao, NC đánh giá xu hướng và nguyên nhân tử vong do bệnh lao

 Thực hiện các thử nghiệm lâm sàng: phác đồ 9 tháng trong điều trị BN lao kháng thuốc, phác đồ 4 tháng trong điều trị BN lao phổi AFB (+) mới, tính kháng thuốc BDQ trên quần thể BN lao kháng thuốc tại Việt Nam

 Thí điểm thiết bị đọc kết quả nhuộm soi đờm tự động – Cellscope

 Phối hợp chuẩn bị điều tra hiện mắc lao toàn quốc lần 2

 Thực hiện các NC nhỏ bổ sung thêm bằng chứng về hiệu quả của các phác

đồ điều trị lao kháng thuốc hiện đang được áp dụng

 Thực hiện các NC thử nghiệm lâm sàng thuốc điều trị hen, COPD, ung thư

Hoạt động xét nghiệm

 Đào tạo, tập huấn: về các nội dung kỹ thuật huỳnh quang iLED, vận

chuyển mẫu, bảo dưỡng hiệu chuẩn máy Gene Xpert, kỹ năng giám sát xét nghiệm, thực hành an toàn PXN, kiểm soát nhiễm khuẩn lao…

 Kiểm tra giám sát: các điểm triển khai Xpert MTB/RIF, các điểm kính, hỗ

trợ bảo dưỡng KHV huỳnh quang…

 Nâng cấp cải tạo: hỗ trợ nâng cấp khoa Vi sinh – BVLBP Cần Thơ, cải tạo

trung tâm điều trị MDR-TB

 Mua sắm và phân phối: các trang thiết bị, sinh phẩm, vật tư tiêu hao…

 Xây dựng tài liệu: biên soạn và in tranh treo tường hướng dẫn kỹ thuật XN

vi sinh lao, xây dựng quy trình phân phối sinh phẩm XN Xpert MTB/RIF

 Hoàn thành kiểm định lam bằng KHV LED Quý 1,2,3/2016 cho các PXN tuyến tỉnh và khu vực

 Họp tổng kết hoạt động Tiểu ban kỹ thuật xét nghiệm…

Giám sát – Quản lý Thông tin

Hoạt động giám sát

 Thực hiện 279 chuyến giám sát từ TW tới các tỉnh, dưới nhiều hình thức

GS chung lồng ghép; GS chuyên đề MDR, xét nghiệm; GS khác

 Giám sát CTCL do địa phương triển khai: vẫn duy trì dù nguồn NSNN phê duyệt muộn

 Tổ chức 02 cuộc Giao ban giám sát tuyến TW

 Hoàn thiện, in ấn và cấp phát tài liệu Hướng dẫn giám sát CTCLQG

 Triển khai các hoạt động đào tạo tập huấn về các nội dung: sử dụng biểu mẫu mới, nâng cao năng lực đọc phim Xquang trong chẩn đoán lao…

Hoạt động quản lý thông tin

 Duy trì các hoạt động thường quy: kiểm tra đánh giá theo dõi chất lượng nhập liệu ca bệnh trên Vitimes & e-TB Manager, cập nhật tồn kho thuốc của các đơn vị trên e-TB Manager, tập huấn phần mềm Vitimes nâng cấp qua ECHO, triển khai mở rông mHealth…

Vận động chính sách - truyền thông và

huy động xã hội

 Truyền thông hưởng ứng Ngày Thế giới chống lao 24/3, ngày Hen toàn cầu, ngày COPD thế giới, truyền thông về cuộc thi Duyên dáng ngành Lao, tổ chức giao lưu trực tuyến

 Cập nhật, đăng tải các tin tức sự kiện về hoạt động chống lao trong nước và quốc

tế lên Facebook fanpage của CTCLQG.

 Tổ chức thực hiện các phóng sự tuyên truyền về lao trên kênh truyền hình Thông tấn xã Việt nam và các báo điện tử.

 Tổ chức Hội thảo và tập huấn: họp VSTP, tập huấn mạng lưới cộng đồng phòng chống lao Việt Nam (VCTB) & đại diện các tổ chức cộng đồng (CBO)…

 Tổ chức giám sát đánh giá triển khai Chiến lược PCL tại Thái Bình và Hải Dương.

 Phát động và tổ chức cuộc thi ảnh “Việt Nam quyết tâm chiến thắng bệnh lao”.

 Hỗ trợ xây dựng hồ sơ thành lập Quỹ Hỗ trợ người bệnh chiến thắng bệnh lao.

 Tham gia xây dựng đề xuất sáng kiến “Thành phố không còn bệnh lao” – Zero TB

Mua sắm - Cung ứng

 Hoạt động cung ứng:

 Xây dựng KH mua sắm thuốc lao hàng 1, vật tư hóa chất (nguồn

NSNN), thuốc lao hàng 2 (Nguồn QTC),

 Các gói mua sắm TTB (máy Gene Xpert, KHV huỳnh quang, máy

Xquang…)

 Tiếp nhận một số thuốc mới cho các nghiên cứu đang triển khai

 Hoạt động phân phối

 Duy trì hoạt động CƯ-PP thường quy thuốc, hoá chất, vật tư tiêu hao, trang thiết bị, sổ sách biểu mẫu, tài liệu truyền thông cho địa phương

 Hỗ trợ các địa phương xử lý, khắc phục tình trạng khó khăn trong hoạt động cung ứng thuốc; tiến hành các hoạt động tiếp nhận, xác nhận viện trợ quốc tế, kiểm nhập, kiểm kê quản lý, báo cáo TTB, vật tư tiêu hao được mua sắm

GIỚI THIỆU CHIẾN LƯỢC QGPCL ĐẾN NĂM 2020, TẦM NHÌN 2030

NỘI DUNG

1. Tính cần thiết của Chiến lược Quốc mới Bedaquilinec gia PCL

2. Ý nghĩa của Chiến lược

3. Nội dung Chiến lược

4. Những điểm áp dụng thuốc mới Bedaquilinem mớni của Chiến lược

 Đổi mới tư duy về phòng chống lao

 Mục tiêu của Chiến lược tham vọng nhưng có cơ sở

khoa học và thực tiễn

 Giải pháp toàn diện và có điểm đột phá

38

TÍNH CẦN THIẾT

 Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ảnh

hưởng đến sức khỏe của người mắc và lây lan rất lớn cho tất cả mọi người (không miễn trừ ai)

 Bệnh lao tại Việt Nam: hằng năm126.000 người mới mắc lao, 8.200 người mắc lao đa kháng thuốc và

 Bệnh lao có thể phát hiện được sớm và chữa khỏi

cơ hội thanh toán bệnh lao Tuy nhiên cần đầu tư

lớn và bền vững

 Hiện nay, phòng chống lao ở Việt Nam còn đang

nhiều khó khăn thách thức: Dịch tễ, lao kháng

thuốc, lao/HIV và suy giảm về nguồn lực ( nhân lực