Trêng THPT L¬ng S¬n Sinh häc 10- C¬ b¶n Ngày soạn : 11/09/2009 Phần hai : SINH HỌC TẾ BÀO CHƯƠNG 2 :CẤU TRÚC TẾ BÀO Tiết 6 : TẾ BÀO NHÂN SƠ I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức : Sau khi học xong bài này HS phải: - Trình bày được các đặc điểm chung của tế bào nhân sơ. - Mô tả được cấu trúc của tế bào nhân sơ. - Giải thích lợi thế của kích thước nhỏ ở tế bào nhân sơ. - Trình bày được mối quan hệ giữa cấu trúc với chức năng của tế bào. 2. Kĩ năng : Rèn luyện một số kĩ năng : - Kĩ năng quan sát tranh hình phát hiện kiến thức. - Kĩ năng phân tích, tổng hợp. - Kĩ năng làm việc với SGK. 3. Thái độ : - Giáo dục học sinh ý thức học tập bộ môn. - Vận dụng kiến thức vào giải thích các hiện tượng trong thực tế. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC. - Tranh hình SGK. - Một số tranh ảnh về 1 số loại vi khuẩn, vi rút… - Máy chiếu (nếu có). III. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP. 1. Ổn định tổ chức Lớp Ngày giảng Sĩ số HS vắng 10C 10D 10E 10G 2. Kiểm tra bài cũ - So sánh AND và ARN về cấu trúc và chức năng? 3. Bài mới a. Đặt vấn đề GV: NguyÔn ThÞ Huúnh Th Tæ Sinh- Hãa- TD- KTNN Trờng THPT Lơng Sơn Sinh học 10- Cơ bản GV Cho hc sinh quan sỏt t bo nhõn s v nhõn thc, ging gii: T bo l n v c bn cu to nờn mi c th sng. Th gii sng c cu to t hai loi t bo : t bo nhõn s v t bo nhõn thc. Vy t bo nhõn s v t bo nhõn thc cú c im gỡ ging v khỏc nhau, chỳng ta s ln lt tỡm hiu. Bi hụm nay chỳng ta s tỡm hiu v t bo nhõn s. Hot ng ca GV v HS Ni dung cn t +) GV cho HS quan sỏt hỡnh v v t bo nhõn s - Mụ t c im chung ca t bo nhõn s ? - Kớch thc nh em li li th gỡ cho t bo nhõn s ? +) HS. Quan sỏt tranh, nghiờn cu thụng tin SGK ,tr li cõu hi ca giỏo viờn. +) GV nhn xột v cht ý: +) GV thụng bỏo: + Vi khun 30 phỳt phõn chia mt ln. + T bo ngi nuụi cy ngoi mụi trng 24 gi phõn chia mt ln. GV hi: Kh nng phõn chia nhanh ca t bo nhõn s c con ngi s dng nh th no? +) HS vn dng kin thc tr li. +) GV nhn xột, cht ý. +) GV. Yờu cu hc sinh quan sỏt Hỡnh 7.2 cho bit: - T bo nhõn s bao gm nhng thnh phn no? +) HS quan sỏt hỡnh k tờn c cỏc thnh phn cu to ca t bo nhõn s. +) GV hi: - Thnh t bo c cu to nh th no? Vai trũ ca thnh t bo? Phõn I. c im chung ca t bo nhõn s. - Cha cú nhõn hon chnh (nhõn cha cú mng nhõn bao bc) Nhõn s. - T bo cht cha cú h thng ni mng v khụng cú cỏc bo quan cú mng bao bc. - Kớch thc nh khong 1- 5àm, bng 1/10 t bo nhõn thc.=>Li th : Kớch thc nh giỳp trao i cht vi mụi trng sng nhanh sinh trng, sinh sn nhanh( thi gian sinh sn ngn). II. Cu to t bo nhõn s: 1. Thnh t bo, mng sinh cht, lụng v roi . + Thnh t bo l lp peptiụglican, thnh phn cu to gm cacbohyrat v prụtờin quy nh hỡnh dng t bo. GV: Nguyễn Thị Huỳnh Th Tổ Sinh- Hóa- TD- KTNN Trêng THPT L¬ng S¬n Sinh häc 10- C¬ b¶n biệt vi khuẩn Gram dương và vi khuẩn Gram âm ? +) HS. Quan sát H7.1, đọc SGK thu thập thông tin và trả lời câu hỏi của giáo viên. +) GV. Chỉnh lỉ và kết luận +) GV hỏi: - Vai trò của lớp vỏ nhầy, lông và roi ? +) HS suy nghĩ trả lời. +) GV chốt ý: +) GV yêu cầu HS quan sát hình 7.2 và nghiên cứu thông tin SGK cho biết: - Cấu tạo của màng sinh chất ? +) GV yêu cầu HS thực hiện lệnh trong SGK. +) HS thực hiện theo yêu cầu của GV. +) GV nhận xét và bổ sung. +) GV. Yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi : - Cấu tạo và chức năng của tế bào chất? +) HS. Đọc SGK thu thập thông tin và trả lời câu hỏi của giáo viên. +) GV. Chỉnh lỉ và kết luận +) GV Hỏi: Tại sao lại gọi là vùng nhân? +) HS Suy nghĩ trả lời: Chưa có màng - Dựa vào cấu trúc và thành phần hoá học của thành tế bào vi khuẩn chia làm 2 loại là vi khuẩn Gram dương (G + ) và Gram âm (G - ). + Một số loại vi khuẩn còn có thêm 1 lớp vỏ nhày (vi khuẩn gây bệnh ở người).Vỏ nhầy có vai trò bảo vệ tế bào. - Một số khác có thêm roi (tiên mao) để di chuyển, lông (nhung mao) để bám vào vật chủ. - Màng sinh chất gồm 2 lớp phôtpholipit và prôtêin. Có vai trò: - Ngăn cách tế bào với môi trường, tạo cho tế bào một hệ thống riêng biệt. - Thực hiện trao đổi chất giữa tế bào và môi trường. - Thực hiện chức năng hô hấp (màng của tế bào vi khuẩn) - Thu nhận thông tin có nguồn gốc ngoại bào và chuyển vào môi trường nội bào. 2. Tế bào chất - Vị trí: Nằm giữa màng sinh chất và vùng nhân hoặc nhân. - Cấu tạo : Gồm Bào tương Ribôxôm : Cấu tạo từ prôtêin và rARN. Hạt dự trữ. - Tế bào chất của vi khuẩn không có hệ thống nội màng, các bào quan không có màng bao bọc, không có khung tế bào. - Chức năng : là nơi diễn ra các phản ứng sinh hoá để tổng hợp hay phân giải các chất. 3. Vùng nhân - Vùng nhân của tế bào sinh vật nhân sơ không có màng bao bọc + Cấu tạo: 1 phân tử ADN dạng vòng. GV: NguyÔn ThÞ Huúnh Th Tæ Sinh- Hãa- TD- KTNN Trêng THPT L¬ng S¬n Sinh häc 10- C¬ b¶n bao bọc. +) GV. Yêu cầu học sinh quan sát đọc SGK trả lời câu hỏi : - Cấu tạo và chức năng của vùng nhân ? +) HS. Đọc SGK thu thập thông tin và trả lời câu hỏi của giáo viên. +) GV. Chỉnh lỉ và kết luận Một số vi khuẩn khác có thêm plasmit. + Chức năng : - Lưu trữ và truyền đạt thông tin di truyền. - Điều khiển các hoạt động sống IV. CỦNG CỐ - Quan sát hình 7.2 mô tả cấu tạo của tế bào nhân sơ? - Trình bày cấu tạo và chức năng của thành tế bào, tế bào chất và vùng nhân? V. DẶN DÒ - Học bài và trả lời câu hỏi SGK. - Đọc trước bài 8 và trả lời câu hỏi sau : Điểm khác nhau cơ bản của tế bào nhân thực và tế bào nhân sơ ? GV: NguyÔn ThÞ Huúnh Th Tæ Sinh- Hãa- TD- KTNN . nhõn thc.=>Li th : Kớch thc nh giỳp trao i cht vi mụi trng sng nhanh sinh trng, sinh sn nhanh( thi gian sinh sn ngn). II. Cu to t bo nhõn s: 1. Thnh. Ngăn cách tế bào với môi trường, tạo cho tế bào một h thống riêng biệt. - Thực hiện trao đổi chất giữa tế bào và môi trường. - Thực hiện chức năng h h p