HIỆN TƯỢNG cảm ỨNG điện từ

Kiến thức về phần điện học là một kiến thức khá trù trượng, khó nhận biết bằng trực quan nên gây khó khăn cho học sinh về việc tiếp thu và hình thành kiến thức. Đa số học sinh còn chưa nhận biết được dòng điện cảm ứng được tạo ra bằng cách nào? Nó liên quan đến hiện tượng vật lý gì ? Học sinh còn gặp khó khăn trong việc nhận biết sự về hiện tượng cảm ứng điện từ cũng như cách xác định chiều dòng điện cảm ứng ............

PHÒNG GD-ĐT TRI TÔN

TRƯỜNG THCS TRI TÔN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Tri Tôn, ngày 12 tháng 02 năm 2019

BÁO CÁO Kết quả thực hiện sáng kiến, cải tiến, giải pháp kỹ thuật, quản lý, tác nghiệp, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật hoặc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

I - Sơ lược lý lịch tác giả:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Phượng Nam, nữ: nữ

- Ngày tháng năm sinh: 1984

- Nơi thường trú: Ấp Tô Hạ, Xã Núi Tô, Huyện Tri Tôn, Tỉnh An Giang

- Đơn vị công tác: Trường THCS Tri Tôn

- Chức vụ hiện nay: ………

- Lĩnh vực công tác: Giảng dạy

II – Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị:

 Tóm tắt tình hình đơn vị

- Tổng số cán bộ - giáo viên – nhân viên là 85, trong đó có 74/78 giáo viên đạt trình

độ ĐHSP, đảm bảo đáp ứng việc giảng dạy tất cả các môn học theo quy định của cấp học

- Phần lớn giáo viên sử dụng vi tính thành thạo và ứng dụng công nghệ thông tin khá tốt trong dạy học

- Một số giáo viên trẻ, nhiệt tình trong công tác

- Khuôn viên trường khá lớn, thoáng đảm bảo cho nhu cầu giảng dạy của giáo viên, vui chơi, học tập của học sinh Trường có khu nhà vệ sinh dành riêng cho giáo viên -học sinh, hàng rào, cổng rào, nhà bảo vệ phục vụ tốt trong hoạt động của nhà trường Các phòng học, bàn ghế đúng quy cách, đèn quạt đầy đủ phục vụ tốt cho công tác dạy

và học

- Thiết bị dạy học trong các phòng thực hành thí nghiệm Lý, Hóa, Sinh được trang

bị đầy đủ

 Những thuận lợi và khó khăn

 ThuËn lîi

- Được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của BGH, chỉ đạo của ngành và của địa

phương

Trang - 1

- Sự quan tâm, giúp đỡ, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy của đồng nghiệp đặc biệt

là đồng nghiệp trong tổ bộ môn

- Sự kết hợp giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội ngày càng được chặt chẽ nên đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

- Trong công tác chi đạo Nhà Trường luôn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn thông qua sinh hoạt tổ

- Khối lượng kiến thức đã có giảm tải, nhẹ nhàng phù hợp với thời gian 45' trên lớp, phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh

- Học sinh ngoan, có ý thức vươn lên trong học tập

- Cơ sở vật chất khá đầy đủ để phục vụ cho việc giảng dạy Trường có được các phòng bộ môn, phòng ứng dụng CNTT

 Khó khăn

- Học sinh chưa thực sự chú ý tới bộ môn một cách nghiêm túc như chưa vận dụng làm TN ở nhà

- Một bộ phận PHHS thường lo làm ăn, nên ít quan tâm đến việc học của con mình

- Bản thân cũng chưa được trải nghiệm giảng dạy ở các khối lớp của cấp học nên gây đôi chút khó khăn trong vệ hình thành kiến thức truyền thụ cho học sinh

 Tên sáng kiến: Thí nghiệm về “ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ”

 Lĩnh vực: Vật lý

III Mục đích yêu cầu của sáng kiến:

1 Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến

- Kiến thức về phần điện học là một kiến thức khá trù trượng, khó nhận biết bằng trực quan nên gây khó khăn cho học sinh về việc tiếp thu và hình thành kiến thức

- Đa số học sinh còn chưa nhận biết được dòng điện cảm ứng được tạo ra bằng cách nào? Nó liên quan đến hiện tượng vật lý gì ?

- Học sinh còn gặp khó khăn trong việc nhận biết sự về hiện tượng cảm ứng điện từ cũng như cách xác định chiều dòng điện cảm ứng

2 Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến

- Từ những thực trạng trên tôi nhận thấy cần phải đưa ra cách truyền đạt về các hiện tượng phần điện học thông qua các thí nghiệm biểu diễn qua đó giúp học sinh nhận

thức được dễ dàng kiến thức mà mình đã học đó cũng là lí do tôi chọn đề tài Thí

nghiệm về “ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ” để áp dụng vào vật lý Lớp 9,

chương 2: Điện từ học

+ Tiết 32, bài 31: “ Hiện tượng cảm ứng điện từ ”

+ Tiết 36, bài 33: “ Dòng điện xoay chiều – phần I: chiều của dòng điện cảm ứng ” Trang - 2

- Để tạo hứng thú cho học sinh thích học môn vật lý hơn ngoài việc hướng dẫn học sinh nhận biết về hiện tượng cảm ứng điện từ cũng như cách xác định chiều dòng điện cảm ứng một cách dễ dàng ở vật lý 9 bằng sự kết hợp với những hình ảnh trực

quan sinh động qua đồ dùng thí nghiệm “ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ”

- Dựa vào dụng cụ mới này học sinh có thể quan sát được “ hiện tượng cảm ứng điện

từ cũng như cách xác định chiều dòng điện cảm ứng ” một cách dễ dàng hơn ở vật

lý 9.

3 Nội dung sáng kiến

Đối tượng nghiên cứu:

- Đối tượng là học sinh đại trà

- Thời gian thực hiện là tuần 16, 20 của năm học 2017 -2018 và được tiếp tục kiểm nghiệm ở tuần 16, 20 năm học 2018 -2019

Trang - 3

- Cách sử dụng :

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ VÀ CÁCH NHẬN BIẾT CHIỀU DÒNG ĐIỆN

CẢM ỨNG

Bước 1: Hình ảnh mô

phỏng về đồ dung “ HIỆN

TƯỢNG CẢM ỨNG

ĐIỆN TỪ ”.

Trang - 4

Bước 2: Cho cực bắc(N)

của nam châm di chuyển vào bên trong khung dây kín  nhận thấy kim điện

kế lệch phải

Trang - 5

Bước 3: Thay đổi cực của

nam châm(cực nam  S) đưa vào bên trong khung dây lúc này kim điện kế vẫn bị lệnh nhưng đổi chiều sang trái(chứng tỏ dòng điện cảm ứng đổi chiều khi đổi cực nam châm)

Trang - 6

Bước 4: làm lại thí

nghiệm như bước 3, nhưng di chuyển nam châm ra ngoài khung dây

lúc này kim điện kế bị lệch ngược lại(lệch sang phải)

Trang - 7

Bước 5: Kết luận

- Làm thí nghiêm tương

tự với nam châm hình chữ U ta cũng thu kết quả giống như vậy

- Vậy dòng điện cảm ứng xuất hiện trong khung dây kín khi:

+ Ta đưa nam châm lại

gần hay ra xa khung dây + Chiểu dòng điện cũng đổi chìều khi ta di chuyển nam châm lại gần hay ra

xa khung dây cũng như thay đổi cực của nam châm

Trang - 8

MÔ TẢ VỀ TIẾN TRÌNH DẠY

Thí nghiệm về “ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ”

I Mục tiêu.

1 Kiến thức

- Mô tả được thí nghiệm hoặc nêu được ví dụ về hiện tượng cảm ứng điện từ

- Cách nhận biết chiều của dòng điện cảm ứng thông qua thí nghiệm

2 Kĩ năng

- Giải thích được các hiện tượng liên quan đến hiện tượng cảm ứng điện từ

3 Thái độ

- Tích cực, nghiêm túc trong quá trình làm thí nghiệm liên hiện tượng cảm ứng điện

từ

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên: bộ thí nghiệm tự làm về hiện tượng cảm ứng điện từ, tranh vẽ …

2 Học sinh: coi bài trước, soạn bài và bảng phụ khi hoạt động nhóm

III Hoạt động dạy và học.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

- Sơ lược lại một số kiến thức có lien quan đến bài học

3 Bài mới

Ӝ Giới thiệu bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC

Hoạt động 1: Mô tả được thí nghiệm hoặc nêu được ví dụ về hiện tượng cảm ứng điện từ.

- Cho HS đọc I, quan

sát H.30.1 hoặc

đinamô thực → GV

và HS tìm hiểucấu tạo

và hoạt động của

đinamô ở xe đạp

- Cho HS đọc C1

- Giới thiệu dụng cụ

H.31.2 và phân tích

nội dung C1 → GV

hướng dẫn và cùng

HS làm TN H.31.2

- Đọc, quan sát, lắng nghe, tìm hiểucấu tạo và hoạt động của đinamô ở xe đạp

- Đọc C1

- Quan sát, lắng nghe, làm

TN, thu lấy kết quả trả lời C1

I Cấu tạo và hoạt động của đinamô ở xe đạp.

☻Cấu tạo và hoạt động của đinamô.

Trong đinamô có một nam châm

và cuộn dây Khi quay núm của đinamô thì nam châm quay theo

và đèn sáng,

II Dùng nam châm để tạo ra dòng điện.

1 Dùng nam châm vĩnh cữu

٭Thí nghiệm 1

Trang - 9

thu lấy kết quả trả lời

C1

- Cho HS đọc C2 →

GV phân tích nội

dung C2, hướng dẫn

và cùng HS làm TN

thu lấy kết quả trả lời

C2

- Cho HS đọc C3

- Giới thiệu dụng cụ

H.31.3 và phân tích

nội dung C1 → GV

hướng dẫn và cùng

HS làm TN H.31.3

thu lấy kết quả trả lời

C3

- Đọc, lắng nghe, làm TN, thu lấy kết quả trả lời C2

- Đọc C3

- Quan sát, lắng nghe, làm

TN, thu lấy kết quả trả lời C3

Hiện tượng xảy ra tương tự như vậy khi ta thay đổi nam châm vĩnh cửu bằng nam châm điện

- C1:

+Di chuyển nam châm lại gần cuộn dây thì kim điện kế lệch trái

+Di chuyển nam châm ra xa cuộn dây thì kim điện kế lệch phải

→Như vậy, trong cuộn dây xuất hiện dòng điện và có chiều thay đổi theo chiều dịch chuyển của nam châm

- C2: Có

٭Nhận xét 1:

☻Cách dùng nam châm vĩnh cữu

để tạo ra dòng điện.

Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực nam châm lại gần hay ra xa a đầu cuộn dây đó hoặc ngược lại.

2 Dùng nam châm điện

٭Thí nghiệm 2

- C3:

→ Như vậy, trong cuộn dây xuất hiện dòng điện và có chiều thay đổi

٭Nhận xét 2:

☻Cách dùng nam châm điện để tạo ra dòng điện.

Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín trong thời đóng và ngắt mạch của nam châm điện, nghĩa là trong thời gian dòng điện của nam châm điện biến thiên.

☻Các cách tạo ra dòng điệndòng điện trong cuộn dây dẫn kín.

Có nhiều cách dùng nam châm để tạo ra dòng điện trong cuộn dây dẫn kín Dòng điện được tạo ra theo cách đó gọi là dòng điện cảm ứng.

III Hiện tượng cảm ứng điện từ.

Trang - 10

- Yêu cầu HS đọc

thông tin → GV và

HS cùng phân tích,

tìm hiểu “thế nào là

hện tượng cảm ứng

điện từ” - Đọc, lắng nghe, phân tích,

tìm hiểu

☻Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ.

Hoạt động 2: Vận dụng – Củng cố.

- Tổ chức cho HS lần

lượt đọc và trả lời

C4,5 → GV nhận xét,

trợ giúp khi cần thiết

+C4: Làm TN H.30.4

→ kiểm tra tính chính

xác của câu trả lời của

HS

- Cho HS đọc và tìm

hiểu nội dung phần có

thể em CB

- Đọc, quan sát, lắng nghe, vận dung kiến thức, suy nghĩ, trả lời

- Đọc, tìm hiểu

- C4: Trong cuộn dây có dòng điện cảm ứng xuất hiện

- C5:Đúng là nhờ nam châm ta có thể tạo ra dòng điện

 Mức độ khả thi

- Dạy hiện tượng cảm ứng điện từ bằng thí nghiệm biểu diễn dễ quan sát, dễ nhật biết

các hiện tượng của phần điện học với bộ thí nghiệm sử dụng dễ dàng, quan sát được

hiện tượng rõ ràng

- Đồ dùng mới có, dễ thao tác và dễ thành công, vì các bước tiến hành này chính do

giáo viên thiết kế, chế tạo và khai thác để sử dụng trong giảng dạy Không đòi hỏi

những kỹ năng thực hành đặc biệt, nên giáo viên nào cũng có thể thực hành được

- Hiện tượng và kết quả thí nghiệm có sức hấp dẫn lôi cuốn, vì vậy nó có tác dụng

kích thích hứng thú học tập của học sinh

- Với sáng kiến Thí nghiệm về “ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ” có thể

áp dụng giảng dạy cho học sinh khối 9 của toàn trường, chia sẽ ở tổ bộ môn vật lý

trong trường và chia sẻ ở các trường trong huyện

IV Hiệu quả đạt được:

- Hiệu quả việc đổi mới phương pháp giảng dạy:

+ Trong quá trình giảng dạy môn vật lý, tôi nhận thấy rằng với việc hướng dẫn truyền

đạt kiến thức cho học sinh về hiện tượng cảm ứng điện từ và cách xác định chiều dòng

điện cảm ứng thông qua đồ dung dạy học này góp phần mang lại hiệu quả cao của bộ

Trang - 11

môn cũng như những tiết học các em tham gia rất hăng hái, giờ học sôi nổi thu hút nhiều em tham gia

+ Theo kết quả khảo sát các lớp mà tôi nghỉ cần áp dụng cụ mới này Học sinh sẽ rất say mê hứng thú học tập, biết cộng tác nhóm, biết đặt vấn đề và giải quyết vần đề mà giáo viên đưa ra Phần lớn học sinh của lớp nhận biết được hiện tượng cảm ứng điện

từ cũng như cách tạo ra dòng điện phục vụ trong sản xuất và trong đời sống sinh hoạt

V Mức độ ảnh hưởng:

- Sáng kiến Thí nghiệm về “ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ” có thể áp

dụng cho học sinh khối 9 của toàn trường, chia sẽ ở tổ bộ môn vật lý trong trường và chia sẽ ở huyện trong buổi trưng bày đồ dùng dạy học cấp huyện vào tháng 01/2018 tại trường tiểu học “A” Châu Lăng

- Giúp cho bản than cũng như quý đồng nghiệp có nguồn tư liệu để phục vụ trong công tác giảng dạy

- Bổ sung thêm đồ dùng dạy học trong phòng thực hành bộ môn và có thể nhân rộng cho các tổ chuyên môn ở các trường bạn

VI Kết luận:

- Qua sáng kiến Thí nghiệm về “ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ” này bản

thân tôi nhận thấy đề tài này đạt mức độ nhất định về nhiều mặt Cụ thể:

+ Trong quá trình giảng dạy môn vật lý, tôi nhận thấy rằng với việc tự tạo và cải tiến

đồ dùng dạy học đã góp phần mang lại hiệu quả cao của bộ môn cũng như những tiết học các em tham gia rất hăng hái, giờ học sôi nổi thu hút nhiều em tham gia

+ Theo kết qủa khảo sát các lớp mà tôi áp dụng cụ mới này, tôi nhận thấy kết qủa học tập của học sinh được nâng lên rõ rệt Học sinh rất say mê hứng thú học tập, biết cộng tác nhóm, biết đặt vấn đề và giải quyết vần đề mà giáo viên đưa ra 100% học sinh của

lớp nhận biết được “ hiện tượng cảm ứng điện từ cũng như cách xác định chiều dòng

điện cảm ứng ”một cách dễ dàng hơn.

+ Việc tạo mới đồ dùng dạy học là hoàn toàn phù hợp với xu thế dạy học vật lý hiện nay bởi vì việc tự tạo đồ dùng dạy học làm thay đổi nội dung, hình thức và phương pháp dạy học một cách phong phú hơn

Tóm lại: bằng phương pháp trực quan thông qua Thí nghiệm về “ HIỆN TƯỢNG

CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ” này đã tạo hứng thú học tập cho học sinh, lớp học sinh động

hơn đặc biệt là học sinh yếu kém bắt kịp được kiến thức với các em khá, giỏi.

Tôi cam đoan những nội dung báo cáo là đúng sự thật

.

Xác nhận của đơn vị áp dụng sáng kiến Người viết sáng kiến

Trang - 12

Nguyễn Thị Phượng

PHỤ LỤC

Trang - 13

II Tên sáng kiến 1

1 Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến 2

Trang - 14