Từ ngữ địa phương, biệt ngữ xh

TIẾT 17I/ TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG Đọc các câu sau, chú ý các từ in màu: a/ Sáng ra bờ suối, tối vào hang Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng b/ Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt, đầy sân

Em quẹt que diêm thứ ba Bỗng em thấy hiện ra một cây thông Nô-en Cây này lớn và trang trí lộng lẫy hơn cây mà em

đã được thấy năm ngoái qua cửa kính một nhà buôn giàu có Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tươi

và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như những bức bày

trong các tủ hàng, hiện ra trước mắt em bé.

lộng lẫy sáng rực lấp lánh

rực rỡ

TIẾT 17

I/ TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

Đọc các câu sau, chú ý các từ in màu:

a/ Sáng ra bờ suối, tối vào hang Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng

b/ Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào

c/ Vụ ngô năm nay bà con nông dân được mùa, nhà nào cũng phấn khởi sắm sữa tiện nghi.

Trong ba từ bắp, bẹ, ngô, từ nào được sử dụng ở địa

phương, từ nào sử dụng phổ biến toàn dân ?

bắp, bẹ: từ địa phương; ngô: từ toàn dân (được dùng phổ

biến và chuẩn mực trong giao tiếp) Em tìm một vài từ ngữ địa phương mà em biết ( nêu ra từ toàn dân tương ứng ) ?

Cươi, trốc (N.Tĩnh)

Biu điện, lịu đạn (Bắc Bộ)

Béng, phenh phui (Nam Trung Bộ)

Té (ngã)

Sân, đầu Bưu điện, lựu đạn Bánh, phanh phui

Té (dùng tay hắt từng tí nước một ra khỏi chỗ chứa)

Từ ngữ được sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định.

* Ghi nhớ SGK/56

II/ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

* Ghi nhớ SGK/56

II/ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

Đọc và chú ý từ được in màu trong đoạn văn sau:

Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại

bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến… Mặc dù non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người ta thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

- Không ! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ

cháu cũng về (Nguyên Hồng)

Tại sao trong đoạn văn có chỗ tác giả dùng từ mẹ, có chỗ dùng

từ mợ ?

Trước CMT8 1945, tầng lớp xã hội nào ở nước ta gọi mẹ bằng

mợ, gọi cha bằng cậu ?

-Chán quá, hôm nay mình phải nhận con ngỗng cho bài tập

làm văn.

-Trúng tủ, hắn nghiễm nhiên đạt điểm cao nhất lớp.

Em hiểu nghĩa các từ ngỗng, trúng tủ là gì ? Tầng lớp xã hội

nào thường dùng các từ này ?

Biệt ngữ xã hội: từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp

xã hội nhất định.

* Ghi nhớ SGK/57

TIẾT 17

I/ TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

II/ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

III/ SỬ DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

Theo em, các tác giả sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

trong các đoạn văn, thơ sau với mục đích gì ?

(Nguyên Hồng)

Kể chuyện Bình Trị Thiên, Cho bầy tui nghe ví

Bếp lửa rung rinh đôi vai đồng chí

Ghi nhớ

- Việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình huống giao tiếp Trong thơ văn, tác giả có thể sử dụng một số từ ngữ thuộc hai lớp từ này để tô đậm màu sắc địa phương, màu sắc tầng lớp xã hội của ngôn ngữ, tính cách nhân vật.

- Muốn tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, cần tìm hiểu các từ ngữ toàn dân có nghĩa tương ứng để sử dụng khi cần thiết.

* Ghi nhớ SGK/58

II/ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

III/ SỬ DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

IV/ LUYỆN TẬP

Bài 2 Tìm một số từ ngữ của tầng lớp học sinh hoặc của

tầng lớp xã hội khác mà em biết và giải thích nghĩa từ ngữ

đó (cho ví dụ minh hoạ)

Tầng lớp học sinh: gậy (điểm 1), ngỗng (điểm 2), ghi đông

(điểm 3), phao (tài liệu),…

Thời phong kiến vua tự xưng là trẫm ; thức ăn của vua là

ngự thiện ; áo vua mặc là long bào

Bài 3 Trong các trường hợp sau, trường hợp nào nên, không

nên dùng từ ngữ địa phương ?

a/ Người nói chuyện với mình là người cùng địa phương

b/ Người nói chuyện với mình là người ở địa phương khác c/ Khi phát biểu ý kiến ở lớp d/ Khi viết đơn từ, báo cáo gởi thầy giáo, cô giáo e/ Khi làm bài tập làm văn g/ Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt

TIẾT 17

1/ Học bài, làm lại các bài tập 2/ Soạn: Tóm tắt văn bản tự sự

NGƯỜI THỰC HIỆN: NGUYỄN THỊ NHƯ THUỶ TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU ĐẠI LỘC - QUẢNG NAM