OLYMPIC DIA 10 FULL GIAI CHI TIET 25 DE

Câu I (4,0 điểm) 1. Trình bày sự giống và khác nhau giữa gió mùa với gió địa phương (gió biển và gió đất). 2. Tại sao ở các nước đang phát triển cần phải điều chỉnh quá trình đô thị hoá cho phù hợp ? Câu II (4,0 điểm) 1. Trình bày ý nghĩa thực tiễn của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí. 2. Việc mở rộng hội nhập quốc tế và khu vực đã tác động đến kinh tế nước ta như thế nào ? Câu II I (4,0 điểm) 1. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông. Địa hình ảnh hưởng đến lượng mưa, chế độ nước sông và mực nước ngầm như thế nào? 2. Tại sao trong cơ cấu dân số thì cơ cấu dân số theo giới tính và độ tuổi là hai loại cơ cấu quan trọng nhất trong sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia? Câu IV (4,0 điểm) 1. Vì sao trong tổng sản lượng lương thực xuất khẩu trên thế giới, lúa mì lại chiếm tỉ trọng lớn hơn lúa gạo? 2. Ngành sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm gì? Theo em, đặc điểm nào là quan trọng nhất ? Vì sao ? Câu V (4,0 điểm) Cho bảng số liệu sau :

50m 100m 0m

270C

B

C A

39,50C h

ĐỀ THI: MÔN ĐỊA LÍ – KHỐI 10 NĂM 2020

Thời gian làm bài 150 phút(Đề này có 02 trang, gồm 5 câu)

CÂU I (4,0 điểm)

1 Kiến thức Trái Đất + Thạch quyển - (2,0 điểm)

Mùa là gì ? Tại sao sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời lại tạo ra các mùa trong năm?

2 Kiến thức Thổ nhưỡng + Sinh quyển - (2,0 điểm)

Phân tích mối quan hệ giữa đất và sinh vật ?

CÂU II (4,0 điểm)

1 Kiến thức các quy luật địa lí – (2,0 điểm)

Nêu khái niệm, nguyên nhân và biểu hiện của quy luật địa đới.Vì sao quy luật địa đới là quy luậtphổ biến và quan trọng nhất của lớp vỏ địa lí?

2 Kiến thức thủy quyển – (2,0 điểm)

Trình bày quy luật phân bố dòng biển trên trái đất? Dòng biển ảnh hưởng như thế nào đến khí hậuvùng ven bờ?

CÂU III (4,0 điểm)

1 Kiến thức khí quyển (Lí thuyết chung) – (2,0 điểm)

Trình bày sự khác biệt giữa gió Mậu dịch và gió Tây ôn đới Giải thích tại sao cùng xuất phát từ ápcao chí tuyến, nhưng gió Mậu dịch nói chung là khô, còn gió Tây ôn đới lại ẩm và gây mưa nhiều?

2 Khí quyển (Câu hỏi + Bài tập nâng cao) – (2,0 điểm)

Cho hình vẽ sau:

- Tính nhiệt độ tại A, B, C và độ cao h

- Hiện tượng trên là hiện tượng gì?

- Thường xảy ra vào khu vực nào ở nước ta?

CÂU IV (3,0 điểm)

1 Kiến thức địa lí dân cư – (1,5 điểm)

Đô thị hóa là gì? Nêu ảnh hưởng của đô thị hóa đến sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường

2 Kiến thức địa lí dân cư liên hệ tới Việt Nam – (1,5 điểm)

Cho bảng số liệu:

CƠ CẤU LAO ĐỘNG CÓ VIỆC LÀM CỦA VIỆT NAM PHÂN THEO KHU VỰC KINH TẾ

GIAI ĐOẠN 2000 - 2010 (Đơn vị: %)

Dịch vụ 21,8 23,2 24,5 29,6

(Nguồn: sách giáo khoa Địa lý 12 ban Cơ bản, trang 74, NXB giáo dục năm 2012 và số liệu thống

kê năm 2010 của Tổng cục thống kê)

Nhận xét và giải thích sự thay đổi cơ cấu lao động có việc làm của nước ta phân theo khu vực kinh

tế giai đoạn 2000- 2010

CÂU V (5,0 điểm)

1 Kiến thức chung về địa lí các ngành kinh tế - (2,0 điểm)

Nêu các đặc điểm của sản xuất nông nghiệp Đặc điểm nào quan trọng nhất? Vì sao?

2 Vận dụng kiến thức đã học làm việc với bảng số liệu - (3,0 điểm)

Cho bảng số liệu sau:

Sản lượng than, dầu mỏ và điện năng thế giới, thời kì 1950 - 2010

(Nguồn: sách giáo khoa Địa lý 10 ban Cơ bản, trang 133, nxb giáo dục năm 2012)

a Hãy tính tốc độ tăng trưởng sản lượng than, dầu mỏ và điện năng của thế giới, thời kì 1950 –

1 Mùa là gì ? Tại sao sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời lại tạo ra các

mùa trong năm?

- Mùa là một phần thời gian của năm nhưng có những đặc điểm riêng về thời tiết và

khí hậu

- Sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời lại tạo ra các mùa trong năm:

+ Vì trong quá trình chuyển động trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, trục Trái Đất nghiêng

so với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất và trong suốt năm trục Trái Đất không đổi

phương trong không gian, nên có thời kì bán cầu bắc ngả về phía Mặt, có thời kì bán

cầu Nam ngả về phía Mặt Trời

+ Điều đó làm cho thời gian chiếu sáng và sự thu nhận lượng bức xạ Mặt Trời ở mỗi

bán cầu có sự thay đổi luân phiên trong năm gây nên những đặc điểm riêng về khí hậu

và thời tiết trong từng thời kì của năm tạo nên các mùa

2,00,5

0,75

0,75

2 Phân tích mối quan hệ giữa đất và sinh vật.

* Tác động của sinh vật đến đất:

- Sinh vật đóng vai trò chủ đạo trong quá trình hình thành đất

- Sinh vật cung cấp xác vật chất hữu cơ cho đất

- Vi sinh vật phân giải xác vật chất hữu cơ và tổng hợp thành mùn

- Động vật sống trong đất như giun, kiến, mối,…cũng góp phần làm thay đổi một số

tính chất vật lý, hóa học của đất và phân hủy một số xác vật chất hữu cơ trong đất

2,0

0,250,250,25

* Tác động của đất đến sinh vật:

- Các đặc tính lí, hóa và độ ẩm của đất có ảnh hưởng rõ rệt đến sự sinh trưởng và

phân bố của sinh vật

- Nêu ví dụ:

+ Đất đỏ vàng ở khu vực nhiệt đới ẩm và xích đạo thường có tầng dày, độ ẩm và tính

chất vật lý tốt nên có nhiều loại thực vật sinh trưởng và phát triển

+ Đất ngập mặn thích hợp các loài cây ưa mặn như : sú, đước, vẹt vì thế rừng ngập

mặn chỉ phát triển và phân bố ở các bãi triều ven biển

1 Trình bày khái niệm, nguyên nhân và biểu hiện của quy luật địa đới.Vì sao quy

luật địa đới là quy luật phổ biến và quan trọng nhất của lớp vỏ địa lí?

* Khái niệm quy luật địa đới: là sự thay đổi có quy luật của các thành phần địa lí và

cảnh quan địa lí theo chiều vĩ độ

* Nguyên nhân sinh ra quy luật: là do dạng hình cầu Trái Đất và bức xạ Mặt Trời.

Bức xạ Mặt trời là nguồn gốc và động lực của nhiều hiện tượng và quá trình tự nhiên

ở bề mặt đất

* Biểu hiện của quy luật:

- Sự phân bố của các vòng đai nhiệt (7 vòng đai)

- Các đai khí áp (7đai khí áp), các loại gió (6 đới gió)

- Các đới khí hậu (7 đới khí hậu)

- Các nhóm đất (10 nhóm đất )và thảm thực vật (10 kiểu thảm thực vật)

* Vì sao quy luật địa đới là quy luật phổ biến và quan trọng nhất của lớp vỏ địa

lí?

+ LàQuy luật phổ biến vì quy luật được biểu hiện trong nhiều quá trình tự nhiên xảy

ra trên bề mặt Trái đất và trong mọi thành phần tự nhiên của lớp vỏ địa lí

+ Là quy luật quan trọng nhất vì: nhờ quy luật này có thể giải thích được các hiện

tượng tự nhiên trên Trái Đất, là cơ sở để phát hiện ra các quy luật khác

2,0

0,250,25

0.250.250.250.25

0,25

0,25

2 Trình bày quy luật phân bố dòng biển trên trái đất? Dòng biển ảnh hưởng như

thế nào đến khí hậu vùng ven bờ?

* Quy luật phân bố dòng biển trên trái đất:

- Các dòng biển nóng thường phát sinh ở 2 bên xích đạo, chảy về phía tây, gặp lục địa

chuyển hướng về phía cực

- Các dòng biển lạnh xuất phát khoảng vĩ tuyến 30- 400 thuộc khu vực gần bờ đông

của đại dương rồi chảy về xích đạo, cùng với dòng biển nóng tạo thành hoàn lưu trên

các đại dương ở từng bán cầu.Ở vĩ độ thấp hướng chảy của các vòng hoàn lưu ở bán

cầu Bắc theo chiều kim đồng hồ, ở bán cầu Nam theo chiều ngược lại

- Ở bán cầu Bác còn có các dòng biển lạnh xuất phát từ vòng cực men theo bờ tây các

đại dương chảy về phía xích đạo

- Ở vùng gió mùa thường xuất hiện các dòng biển đổi chiều theo mùa

- Các dòng biển nóng và lạnh đối xứng nhau qua bờ các đại dương

* Ảnh hưởng của dòng biển đến khí hậu vùng ven bờ:

- Ven bờ đại dương, nơi có dòng biển nóng chảy qua, thường có khí hậu ấm áp, mưa

nhiều do nhiệt độ tăng, lượng ẩm lớn

0,25

0,5

0,250,250,25

- Ven bờ đại dương, nơi có dòng biển lạnh đi qua thường có khí hậu khô hạn, ít mưa

vì không khí trên dòng biển bị lạnh, hơi nước không bốc lên được 0,25

0,25

1 Trình bày sự khác biệt giữa gió Mậu dịch và gió Tây ôn đới Giải thích tại sao

cùng xuất phát từ áp cao chí tuyến, nhưng gió Mậu dịch nói chung là khô, còn

gió Tây ôn đới lại ẩm và gây mưa nhiều?

* Trình bày sự khác biệt:

- Nguyên nhân:

+ Gió Tây ôn đới: thổi từ áp cao chí tuyến về vùng áp thấp ôn đới

+ Gió Mậu dịch: thổi từ các áp cao ở hai chí tuyến về áp thấpXích đạo

- Hướng gió:

+ Gió Tây ôn đới: chủ yếu là hướng Tây (ở bán cầu Bắc là hướng tây nam, còn ở bán

cầu Nam là hướng tây bắc)

+ Gió Mậu dịch: ở Bắc bán cầu có hướng đông bắc, ở Nam bán cầu có hướng đông

nam

- Tính chất:

+ Gió Tây ôn đới: thường đem theo mưa, độ ẩm cao quanh năm

+ Gió Mậu dịch: tính chất nói chung là khô, ít gây mưa

* Giải thích:

- Gió Tây ôn đới thổi về phía cực, vùng có khí hậu lạnh hơn nên sức chứa hơi nước

giảm theo nhiệt độ, hơi nước nhanh chóng đạt đến độ bão hòa, vì thế gió Tây ôn đới

luôn ẩm ướt và gây mưa

- Gió Mậu dịch: di chuyển đến các vùng có nhiệt độ trung bình cao nên hơi nước càng

tiến xa độ bão hòa, không khí càng trở nên khô

2,0

0,250,250,250,25

0,250,250,25

0,25

2 Tính toán

- Theo quy tắc: không khí ẩm lên cao 100m giảm 0,60C; không khí khô xuống 100m

tăng 10C, ta có thể tinh được nhiệt độ tại chân núi A và chân núi C

- Nhiệt độ tại A: 27 + 0,6 x 100/100 = 27,60C

- Nhiệt độ tại C: 39,5 + 1 x 50/100 = 400C

- Theo quy tắc ta có phương trình tính nhiệt độ tại B

27,60C – 0,6.h/100 = 400C – 1.h/100

Giải phương trình ta được h= 3100m

Nhiệt độ tại B tính được là 90C (Học sinh tính theo phương pháp khác vẫn cho

điểm)

- Hiện tượng trên là hiện tượng phơn

- Diễn ra: Xảy ra khá phổ biến ở vùng núi nước ta, nhất là những nơi có hướng núi TB

– ĐN và gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh như: Bắc Trung Bộ, vài nơi ở Nam Trung

Bộ, Tây Bắc…Thường diễn ra vào đầu mùa hè (tháng 6, 7)

2,00,250,250,250,25

0,250,75

1 Đô thị hóa là gì? Nêu ảnh hưởng của đô thị hóa đến sự phát triển kinh tế - xã hội và

môi trường

* Đô thị hóa:là quá trình kinh tế-xã hội mà biểu hiện của nó là sự tăng nhanh số

lượng và quy mô của các điểm dân cư đô thị, sự tập trung dân cư trong các thành phố,

nhất là các thành phố lớn và phổ biến rộng rãi lối sống thành thị

* Nêu ảnh hưởng của đô thị hóa đến sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường:

- Tích cực:+ góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh

1,5

0,5

tế và cơ cấu lao động.

+ Làm thay đổi sự phân bố dân cư và lao động, thay đổi các quá trình sinh, tử và hôn

nhân ở các đô thị

- Tiêu cực: Đô thị hóa nếu không xuất phát từ công nghiệp hóa (tự phát):

+ Nông thôn: mất đi một phần nhân lực (đất không ai sản xuất)

+ Thành phố: thất nghiệp, thiếu việc làm, nghèo nàn, ô nhiễm môi trường, từ đó

dẫn đến nhiều tiêu cực khác trong đời sống kinh tế xã hội

0,25

0,25

0,250,25

2 Cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế của nước ta giai đoạn 2005-2010 có

sự thay đổi theo thời gian, vì:

- Nhận xét:

+ Giai đoạn 2005-2010: tỷ lệ lao động khu vực nông - lâm - ngư nghiệp giảm nhanh,

tỷ lệ lao động khu vực công nghiệp tăng nhanh, tỷ lệ lao động khu vực dịch vụ tăng

(dẫn chứng)

+ Tỷ lệ lao động trong khu vực nông - lâm - ngư nghiệp còn quá cao Tỷ lệ lao động

trong khu vực công nghiệp, dịch vụ còn thấp (dẫn chứng)

+ Sự chuyển dịch theo hướng tích cực, phù hợp với tình hình trong nước và xu thế

chung của Thế giới nhưng sự chuyển dịch còn chậm, chủ yếu là lao động thủ công,

năng suất thấp

- Nguyên nhân :

+ Tác động của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật

+ Tác động của quá trình đổi mới, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

0,25

1 Nêu các đặc điểm của sản xuất nông nghiệp Đặc điểm nào quan trọng nhất? Vì

* Các đặc điểm của sản xuất nông nghiệp:

a Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế

b Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng, vật nuôi

c Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ

d Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên

e Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa

* Đặc điểm nào quan trọng nhất: Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không

thể thay thếvì đây là đặc điểm quan trọng để phân biệt nông nghiệp với công nghiệp,

không thể sản xuất nông nghiệp nếu không có đất đai Độ phì, quy mô, phương hướng

sản xuất, mức độ thâm canh và cả việc tổ chức lãnh thổ phụ thuộc vào đất đai

0,250,250,250,250,25

0,75

a Hãy tính tốc độ tăng trưởng sản lượng than, dầu mỏ và điện năng của thế giới, 1,0

Tốc độ tăng trưởng sản lượng than, dầu mỏ và điện năng thế giới, thời kì 1950 –

2010 ( đơn vị: %)

b.Nhận xét và giải thích về sự tăng trưởng của sản lượng các sản phẩm công

nghiệp thế giới thời kì trên.

+ Dầu mỏ: Tốc độ tăng trưởng khá nhanh và liên tục (Dẫn chứng)

+ Điện: Tốc độ tăng trưởng nhanh và liên tục (Dẫn chứng)

- Trong các sản phẩm công nghiệp trên, điện có tốc độ tăng trưởng cao nhất, sau đó

đến dầu mỏ và cuối cùng là than

* Giải thích:

- Điện có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất vì đây là ngành công nghiệp phát triển gắn

liền với tiến bộ khoa học – kĩ thuật, cơ cấu nguồn điện đa dạng, nhu cầu sử dụng của

con người lớn nên tốc độ phát triển rất nhanh

- Dầu mỏ có tốc độ tăng trưởng khá nhanh do có nhiều ưu điểm( khả năng sinh nhiệt

lớn, không có tro, dễ nạp nhiên liệu cho các động cơ đốt trong, nguyên liệu cho công

nghiệp hóa dầu, sự phát triển của giao thông vận tải

- Than tăng chậm vì than là năng lượng truyền thống, giai đoạn 1950- 1980 tăng

trưởng khá đều nhưng đến thời kì 1980 – 1990 tốc độ tăng trưởng chững lại do ô

nhiễm môi trường, đây là nguồn tài nguyên có hạn, có nhiều nguồn năng lượng mới

hiệu quả thay thế (dầu khí, hạt nhân,

gió ); gần đây đang khôi phục trở lại do khủng hoảng ngành dầu mỏ, đây là loại

nhiên liệu có trữ lượng lớn, phát triển công nghiệp hóa học

0,250,25

0,250,250,25

Câu I: (4,0 điểm)

1 Nhân dân ta có câu ca dao:

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối”

Câu ca dao trên đề cập đến hiện tượng địa lí gì? Có đúng ở mọi nơi trên Trái Đất không? Vì sao?

2 Phân tích mối quan hệ giữa đất và sinh vật? Tại sao ở vùng ôn đới lại có nhiều loại đất và thảm

thực vật khác nhau?

Câu II: (4,0 điểm)

1 “ Rừng bị phá hủy dẫn đến khí hậu bị biến đổi, dòng chảy không ổn định, lũ lụt hạn hán xảy rathường xuyên hơn, đất đai bị thoái hóa, sinh vật bị suy giảm” Cho biết đây là biểu hiện của quy luậtđịa lí nào? Nêu khái niệm, nguyên nhân và ý nghĩa thực tiễn của quy luật?

2 Dựa vào tập Bản đồ thế giới và các châu lục và kiến thức đã học, hãy giả thích vì sao sôngAmadon mùa nào cũng nhiều nước và có lưu lượng nước lớn nhất thế giới?

3 Nêu ý nghĩa của dòng biển?

Câu III: (4,0 điểm)

1 Phân biệt nguyên nhân và hoạt động của gió Mậu dịch và gió mùa ở Đông Nam Á?

2 Cho bảng số liệu sau:

BIÊN ĐỘ NHIỆT ĐỘ NĂM THEO VĨ ĐỘ CỦA HAI BÁN CẦU

Đơn vị: 0 C

Nhận xét và giải thích sự thay đổi biên độ nhiệt theo vĩ độ của hai bán cầu?

Câu IV: (3,0 điểm)

1 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phân bố dân cư trên thế giới? Tại sao ngày nay nhân tố

tự nhiên không còn quyết định đến sự phân bố dân cư?

2 Tại sao các nước đang phát triển thường có dân số nam nhiều hơn nữ?

Câu V: (5,0 điểm)

1 Chứng minh rằng: giao thông vận tải là ngành sản xuất vật chất độc đáo?

2 Cho bảng số liệu sau:

SẢN LƯỢNG THỦY SẢN CỦA THẾ GIỚI GIAI ĐOẠN 2006 – 2013

- Giám thị không giải thích gì thêm.

Nhân dân ta có câu ca dao:

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối”

Câu ca dao trên đề cập đến hiện tượng địa lí gì? Có đúng ở mọi nơi trên Trái Đất

không? Vì sao?

- Câu ca dao trên đề cập đến hiện tượng địa lí: Ngày đêm dài ngắn theo mùa

- Câu ca dao trên chỉ đúng ở Bắc bán cầu; sai ở Nam bán cầu, xích đạo và hai cực

- Vì trong khi chuyển động quanh Mặt Trời, trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương

- Vào tháng 5 âm lịch(mùa hè ở Bắc bán cầu), Bắc bán cầu ngả về phía Mặt Trời nên có

ngày dài hơn đêm

- Vào tháng 10 âm lịch(mùa đông ở Bắc bán cầu), Bắc bán cầu chếch xa Mặt Trời nên

có ngày ngắn hơn đêm

- Ở Xích đạo quanh năm có độ dài ngày và đêm bằng nhau Ở hai cực có 6 tháng ngày,

6 tháng đêm

2,00

0,250,500,500,25

0,25

0,25

2 Phân tích mối quan hệ giữa đất và sinh vật?

- Đất tác động đến sinh vật: các đặc tính lí, hóa và độ phì của đất ảnh hưởng đến sự

phát triển và phân bố của thực vật (Ví dụ)

- Sinh vật tác động đến đất:

2,00

0,25

+ Đóng vai trò chủ đạo trong quá trình hình thành đất

+ Thực vật: cung cấp xác vật chất hữu cơ cho đất, rễ thực vật bám vào các khe nứt của

đá, phá hủy đá

+ Vi sinh vật: phân hủy vật chất hữu cơ và tổng hợp thành mùn

+ Động vật sống trong đất cũng góp phần làm biến đổi tính chất đất

Tại sao ở vùng ôn đới lại có nhiều loại đất và thảm thực vật khác nhau?

- Sự hình thành đất và phân bố sinh vật đều chịu ảnh hưởng trược tiếp của một nhân tố

chug là khí hậu(đặc biệt là nhiệt, ẩm)

- Khu vực ôn đới có diện tích lục địa rộng, phân hóa thành nhiều kiểu khí hậu khác

nhau, tác động và dẫn tới sự phân hóa thành nhiều kiểu đất và thảm thực vật (dẫn

chứng)

0,250,25

0,250,25

“ Rừng bị phá hủy dẫn đến khí hậu bị biến đổi, dòng chảy không ổn định, lũ lụt

hạn hán xảy ra thường xuyên hơn, đất đai bị thoái hóa, sinh vật bị suy giảm” Cho

biết đây là biểu hiện của quy luật địa lí nào? Nêu khái niệm, nguyên nhân và ý

nghĩa thực tiễn của quy luật?

- Đây là biểu hiện của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- Khái niệm: Là quy luật về mối quan hệ quy định lẫn nhau giữa các thành phần và của

mỗi bộ phận lãnh thổ của lớp vỏ địa lí

- Nguyên nhân: Do tất cả các thành phần của lớp vỏ địa lí đều đồng thời chịu tác động

trực tiếp hoặc gián tiếp của nội lực và ngọai lực, vì thế chúng không tồn tại và phát

triển một cách cô lập mà luôn xâm nhập vào nhau, trao đổi vật chất và năng lượng với

nhau, khiến chúng gắn bó mật thiết để tạo nên một thể thống nhất và hoàn chỉnh

- Ý nghĩa thực tiễn: Do lớp vỏ địa lí mang tính thống nhất và hoàn chỉnh cho chúng ta

thấy sự cần thiết phải nghiên cứu kx càng và toàn diện điều kiện địa lí của bất kì lãnh

thổ nào trước khi sử dụng chúng

Dựa vào tập Bản đồ thế giới và các châu lục và kiến thức đã học, hãy giả thích vì

sao sông Amadon mùa nào cũng nhiều nước và có lưu lượng nước lớn nhất thế

giới?

- Diện tích lưu vực lớn nhất thế giới

- Sông nằm trong khu vực xích đạo, mưa rào quanh năm

- Có nhiều phụ lưu nằm 2 bên đường xích đạo(hơn 500 phụ lưu)

- Nằm trong vùng đồng bằng rộng lớn, rừng xích đạo Amadon, nước ngầm phong

phú…

1,00

0,250,250,250,25

3

Nêu ý nghĩa của dòng biển?

- Vận chuyển vật liệu bồi đắp các dạng địa hình ven biển

- Vận chuyển sinh vật phù du làm thức ăn cho cá, nơi có dòng biển di qua thường có

các ngư trường lớn

- Ảnh hưởng đến GTVT, tuần hoàn nước trong các đại dương

- Ảnh hưởng đến khí hậu vùng ven biển nơi có dòng biển đi qua (diễn giải)

1,00

0,25

0,250,250,25

Nguyên Là sự chênh lệch khí áp giữa đai khí áp cao Chủ yếu do sự nóng lên và lạnh đi

2,00

cận chí tuyến và đai áp thấp Xích đạo không đều giữa lục địa và đại dương

theo mùa, từ đó có sự thay đổi của cácvùng khí áp cao và khí áp thấp ở lụcđịa và đại dương

Hoạtđộng

Hướng gió gần như cố định ở Bắc bán cầu

là hướng đông bắc, Nam bán cầu hướngđông nam

Ngược hướng nhau theo mùa

Tính chất nói chung là khô và nóng Tính chất thay đổi theo mùa, mùa đông

lạnh khô; mùa hạ ẩm, mưa nhiều

- Biên độ nhiệt của hai bán cầu có xu hướng chung là tăng dần từ xích đạo về hai cực:

bán cầu Bắc(dẫn chứng), bán cầu Nam(dẫn chứng),

- Cùng một vĩ độ, biên độ nhiệt độ năm của bán cầu Bắc luôn lớn hơn biên độ nhiệt độ

của bán cầu Nam(dẫn chứng)

- Ở bán cầu Bắc biên độ nhiệt độ năm tăng liên tục(dẫn chứng), trong khi ở bán cầu

Nam vĩ độ 400N – 500N biên độ nhiệt độ năm lại giảm(dẫn chứng)

*Giải thích

- Càng lên vĩ độ cao chênh lệch góc chiếu sáng và thời gian chiếu sáng giữa ngày và

đêm trong năm càng lớn

- Do sự phân bố không đồng đều giữa lục địa và đại dương giữa bán cầu Bắc và bán

1 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phân bố dân cư trên thế giới? Tại sao

ngày nay nhân tố tự nhiên không còn quyết định đến sự phân bố dân cư?

- Nhân tố tự nhiên: địa hình-đất đai, khí hậu, nước, khoáng sản(phân tích và cho ví dụ

cụ thể)

- Nhân tố kinh tê – xã hội: Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tính chất nền

kinh tế(phân tích và cho ví dụ cụ thể)

- Nhân tố khác: lịch sử khai thác lãnh thổ, chuyển cư (phân tích và cho ví dụ cụ thể)

Tại sao ngày nay nhân tố tự nhiên không còn quyết định đến sự phân bố dân cư?

- Trước đây khoa học – kĩ thuật chưa phát triển thì con người phụ thuộc vào yếu tố tự

nhiên, lựa chọn những nơi thuận lợi về tự nhiên(gần nguồn nước, đồng bằng…) để sinh

sống

- Hiện nay, khoa học kĩ thuật ngày càng phát triển và hiện đại thì con người khắc phục

được hầu hết trở ngại của thiên nhiên để định cư, phát triển sản xuất và khai thác tài

2 Tại sao các nước đang phát triển thường có dân số nam nhiều hơn nữ?

- Ở độ tuổi dưới 15, nam giới chiếm tỉ lệ lớn hơn nữ giới; 65 tuổi trở lên nữ giới chiếm

tỉ lệ cao hơn hẳn nam giới Các nước đang phát triển có cơ cấu dân số trẻ, số người từ

0-14 tuổi nhiều, trên 65 tuổi ít do đó nam nhiều hơn nữ

- Trình độ phát triển kinh tế, chăm sóc sức khỏe giới, phong tục tập quán tâm lí xã hội,

1,00

0,5

1 Chứng minh rằng: giao thông vận tải là ngành sản xuất vật chất độc đáo?

- Giao thông vận tải(GTVT) là ngành không trực tiếp tạo ra của cải vật chất cho xã hội

- Sản phẩm của ngành GTVT là sự chuyên chở người và hàng hóa, được đánh giá theo

3 tiêu chí: khối lượng vận chuyển, khối lượng luân chuyển và cự li vận chuyển trung

bình

- Vai trò đặc biệt của ngành GTVT mà ngành khác không có

+ Đảm bảo cho quá trình sản xuất diễn ra liên tục, bình thường

+ Đảm bảo nhu cầu đi lại của nhân dân, giúp sinh hoạt được thuận tiện

+ Thúc đẩy hoạt động kinh tế, văn hóa ở vùng núi xa xôi

+ Là nhân tố quan trọng trong phân bố sản xuất, phân bố dân cư

+ Củng cố tính thống nhất của nền knh tế, tăng cường sức mạnh quốc phòng

+ Tạo mối giao lưu kinh tế giữa các nước trên thế giới

2,00

0,25

0,25

0,250,250,250,250,250,25

2 Nhận xét và giải thích về tình hình, cơ cấu phát triển ngành thủy sản thế giới giai

đoạn 2006 – 2013

a Nhận xét

*Về giá trị:

- Gia đoạn từ 2006 – 2013, ngành thủy sản thế giới phát triển mạnh, tổng sản lượng

thủy sản tăng nhanh và liên tục(dẫn chứng)

- Sản lượng thủy sản khai thác luôn lớn hơn sản lượng thủy sản nuôi trồng nhưng có sự

phát triển không đều giữa ngành đánh bắt và ngành nuôi trồng thủy sản:

+ Sản lượng thủy sản khai thác tăng chậm hơn và không ổn định(dẫn chứng)

+ Sản lượng thủy sản nuôi trồng tăng nhanh và liên tục(dẫn chứng)

- Ngành thủy sản phá triển là do: nhu cầu của người dân và công nghiệp chế biến thủy

sản ngày càng tăng, ứng dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật để hiện đại hóa phương tiện

đánh bắt, mở rộng ngư trường, đẩy mạnh nuôi trồng

- Sản lượng thủy sản khai thác tăng chậm do phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên,

nguồn lợi hải sản suy thoái

3,00

0,25

0,250,250,25

0,5

0,25

0,25

0,25

- Sản lượng thủy sản nuôi trồng tăng nhanh là do có nhiều lợi thế: tiềm năng lớn, nhu

cầu thị trường lớn, chủ động đối tượng nuôi, thời gian thu hoạch…

- Tỉ trọng sản lượng thủy sản khai thác giảm liên tục, thủy sản nuôi trồng tăng liên tục

là do sản lượng thủy sản khai thác tăng chậm hơn sản lượng thủy sản nuôi trồng

0,25

0,25

ĐỀ THI OLYMPIC NMôn: Địa – lớp 10

(Thời gian: 180 phút – không kể thời gian giao đề)

Câu I (4,0 điểm)

1 Trình bày sự giống và khác nhau giữa gió mùa với gió địa phương (gió biển và gió đất)

2 Tại sao ở các nước đang phát triển cần phải điều chỉnh quá trình đô thị hoá cho phù hợp ?

Câu II (4,0 điểm)

1. Trình bày ý nghĩa thực tiễn của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

2 Việc mở rộng hội nhập quốc tế và khu vực đã tác động đến kinh tế nước ta như thế nào ?

Câu II I (4,0 điểm)

1 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông Địa hình ảnh hưởng đến lượng

mưa, chế độ nước sông và mực nước ngầm như thế nào?

2 Tại sao trong cơ cấu dân số thì cơ cấu dân số theo giới tính và độ tuổi là hai loại cơ cấu

quan trọng nhất trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia?

Câu IV (4,0 điểm)

1 Vì sao trong tổng sản lượng lương thực xuất khẩu trên thế giới, lúa mì lại chiếm tỉ trọng

lớn hơn lúa gạo?

2 Ngành sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm gì? Theo em, đặc điểm nào là quan trọngnhất ? Vì sao ?

Câu V (4,0 điểm)

Cho bảng số liệu sau :

DIỆN TÍCH MỘT SỐ CÂY CÔNG NGHIỆP LÂU NĂM CỦA NƯỚC TA THỜI KỲ 2010

(Đơn vị : Nghìnha)

-Hết -(Thí sinh được sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam tái bản chỉnh lí và bổ sung, năm 2009)

Họ và tên thí sinh:……… …… ……… ……… ….…… ……Số báo

danh:……….………

Chữ ký của giám thị 1:……… ……Chữ ký của giám thị 2:………

……….………

Đáp án

Câu I (4,0 điểm)

giống và khác nhau giữa gió mùa với gió biển và gió đất.

- Giống nhau:

+ Được hình thành do sự thay đổi nhiệt độ và khí áp.

+ Hướng gió có sự thay đổi ngược chiều nhau theo định kì

- Khác nhau:

+ Phạm vi: Gió mùa hoạt động ở một số vùng rộng lớn, gió đất và gió biển chỉ ở vùng ven biển.+ Thời gian: Gió mùa hoạt động theo mùa trong năm, gió đất và gió biển theo ngày - đêm

Tại sao ở các nước đang phát triển cần phải điều chỉnh quá trình đô thị hoá cho phù hợp ?

Vì ở các nước đang phát triển

- Thực trạng quá trình đô thị hóa thường diễn ra quá nhanh so với CNH

- Hậu quả:

+ Gây khó khăn cho phát triển kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội

+ Làm gia tăng tệ nạn xã hội và ô nhiễm môi trường

- Điều chỉnh quá trình đô thị hoá phù hợp nhằm hạn chế mặt tiêu cực, tạo điều kiện đẩy nhanh pháttriển kinh tế - xã hội

Câu II(4,0 điểm)

Ý nghĩa thực tiễn của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- Cần nghiên cứu kĩ và toàn diện điều kiện địa lí của lãnh thổ trước khi sử sụng

- Sự can thiệp của con người:

+ Sẽ làm thay đổi hoàn cảnh tự nhiên xung quanh

+ Có thể dẫn tới những hậu quả trái với ý muốn của con người (dẫn chứng

Việc mở rộng hội nhập quốc tế và khu vực đã tác động đến kinh tế nước ta như thế nào?

- Thuận lợi:

+ Thu hút mạnh các nguồn vốn đầu tư nước ngoài

+ Đẩy mạnh hợp tác với nước ngoài trong việc khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường, an ninh khuvực.

+ Ngoại thương được phát triển ở tầm cao mới

- Khó khăn: phụ thuộc vào nước ngoài, khả năng cạnh tranh…

Câu III4,0 điểm)

Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông Địa hình ảnh hưởng đến lượng mưa, chế độ nước sông và mực nước ngầm như thế nào?

Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông

- Chế độ mưa, băng tuyết, nước ngầm:

+ Miền khí hậu nóng hoặc những nơi địa hình thấp của khu vực khí hậu ôn đới, thủy chế sông phụthuộc vào chế độ mưa

+ Ở miền ôn đới lạnh và những sông bắt nguồn từ núi cao, thủy chế phụ thuộc vào lượng

tuyết tan, mùa xuân nhiệt độ ấm, băng tuyết tan thường gây lũ

+ Ở những vùng đất đá bị thấm nước nhiều, nước ngầm đóng vai trò quan trọng

- Địa thế, thực vật, hồ đầm

+ Địa thế: Miền núi có độ dốc lớn hơn đồng bằng nên nước chảy mạnh, nhanh, dễ gây ra lũ quét+ Thực vật: giữ nước, tạo nước ngầm, điều hòa dòng chảy, giảm lũ lụt Trồng rừng phòng hộ ở đầunguồn hạn chế lũ lụt

+ Hồ, đầm; Điều hòa chế độ nước sông

Địa hình ảnh hưởng đến lượng mưa, chế độ nước sông và mực nước ngầm như thế nào?

Ảnh hưởng đến lượng mưa: Cùng một sườn núi, càng lên cao mưa càng nhiều do nhiệt độ

càng giảm, đến một độ cao nào đó độ ẩm không khí giảm sẽ không còn mưa nên những

đỉnh núi cao khô ráo; Hướng sườn: sườn đón gió mưa nhiều, sườn khuất gió ít mưa

- Ảnh hưởng đến chế độ nước sông : Độ dốc địa hình cao, nước tập trung nhanh vào sông, nướcdâng nhanh

- Ảnh hưởng đến mực nước ngầm: Độ dốc địa hình có tác dụng tăng cường hay giảm bớt lượngngấm của nước mưa: Độ dốc lớn nước chảy nhanh nên thấm ít, nước ngầm thấp

Tại sao trong cơ cấu dân số thì cơ cấu dân số theo giới tính và độ tuổi là hai loại cơ cấu quan trọng nhất trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia?

+ Cơ cấu dân số theo giới: là biểu thị tương quan giữa giới nam so với giới nữ hoặc so với tổng sốdân.

+ Cơ cấu dân số theo độ tuổi: là sự tập hợp những nhóm người sắp xếp theo nhóm tuổi nhất định

- Cơ cấu dân số theo giới: có tầm quan trọng trong việc phát triển và phân bố sản xuất, việc tổ chứcđời sống xã hội sao cho phù hợp với thể trạng, tâm sinh lí, lối sống, sở thích của từng giới

- Cơ cấu dân số theo độ tuổi: thể hiện tổng hợp tình hình sinh tử, tuổi thọ trung bình, khả năng pháttriển dân số và nguồn lao động của 1 quốc gia Từ đó có chiến lược cụ thể để điều chỉnh dân số phùhợp với thực trạng đất nước, có kế hoạch đào tạo và sử dụng lao động hợp lí

Câu IV(4,0 điểm)

Trong xuất khẩu lương thực trên thế giới lúa mì lại chiếm tỉ trọng lớn hơn lúa gạo vì :

Lúa mì được trồng ở vùng khí hậu ôn đới và cận nhiệt đới, đại bộ phận lúa mì được trồng ở cácnước phát triển (chủ yếu ở châu Âu, châu Mĩ) với lượng bột mì trong khẩu phần ăn hàng ngàykhông nhiều

- Hơn nữa, ở những nước này quy mô dân số nhỏ, tỉ suất gia tăng dân số thấp, trong khi sản lượnglúa mì lại rất nhiều Vì thế lúa mì trở thành mặt hàng lương thực chính trên thị trường thế giới

- Lúa gạo là cây lương thực thuộc vùng nhiệt đới và cận nhiệt, đại bộ phận lúa gạo được trồng chủyếu ở các nước đang phát triển châu Á

- Các nước trồng nhiều lúa gạo đều rất đông dân với tập quán lâu đời tiêu dùng lúa gạo rất nhiềunhư (Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam ) Vì thế lúa gạo sản xuất ra chủ yếu tiêu dùng trongnước, lượng gạo xuất khẩu rất nhỏ

Ngành sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm gì ? Theo em, đặc điểm nào là quan trọng nhất ? Vì sao ?

Đặc điểm :

- Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế được

- Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng và vật nuôi

- Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ

- Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên

- Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa

Đặc điểm quan trọng nhất: là đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế được.

- Vì không thể sản xuất nông nghiệp nếu không có đất Đất có ảnh hưởng đến quy mô và phươnghướng sản xuất, mức độ thâm canh và tổ chức lãnh thổ nông nghiệp

- Vẽ biểu đồ đường % (lấy năm 1995= 100%), chính xác, rõ, đẹp; có đầy đủ kí hiệu, tên biểu đồ

(vẽ các dạng khác không cho điểm)

Nhận xét:

- Nhìn chung, tốc độ tăng trưởng diện tích cây cà phê, cây cao su, cây hồ tiêu của nước ta giai đoạn1995-2010 đều tăng

- Tốc độ tăng diện tích các cây trên không đều:

+ Cây hồ tiêu tăng nhanh nhất : 632.9% (nhanh nhất là từ năm 2000-2003), sau 2003 có giảm nhẹ,

từ 2005 đến 2010 tăng

+ Cây cà phê tăng nhanh thứ 2 với 197.6 % Từ 2000- 2005 có giảm nhẹ, sau đó tăng

+ Cây cao su tăng liên tục: 168.9%, tăng nhanh nhất sau 2005

ĐỀ THI OLYMPIC KHỐI 10 MÔN ĐỊA LÍ

Thời gian 150 phút (không kể thời gian giao đề)

Câu 1: (4 điểm)

1 Tại sao nói "vùng tiếp xúc các mãng kiến tạo là những vùng bất ổn nhất"?

2.Tại sao đất ở miền nhiệt đới, cận nhiệt đới có tuổi già nhất, đất ở vùng cực, ôn đới có tuổi trẻnhất?

Câu 2: (4 điểm)

1.Việc phá rừng đầu nguồn gây hậu quả gì đối với đời sống và môi trường tự nhiên?

2 Vì sao các sông ở miền Trung Việt Nam lũ thường tập trung vào tháng 10,11 và lũ lên rất nhanh?

Câu 3: (4 điểm)

1 Sự phân bố lục địa và đại dương có ảnh hưởng như thế nào đến đặc điểm khí hậu trên trái đất?

2 Câu nói sau đúng hay sai?

"Khi mặt trời lên thiên đỉnh ở đâu thì ở đó nhận được lượng nhiệt lớn nhất"

Câu 4: (3 điểm)

1.Tại sao qui mô dân số thế giới luôn biến động và qui mô dân số giữa các nước rất khác nhau?

2 Nêu ảnh hưởng của tình hình tăng dân số đối với sự phất triển kinh tế - xã hội?

Câu 5: (5 điểm)

1 Tại sao công nghiệp có vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân?

2 Cho bản số liệu về sản lượng lương thực và dân số của một số nước trên thế giới năm 2002

2.1 Tính bình quân lương thục trên đầu người các nước trong năm 2002 (kg/người)

2.2 Nhận xét và giải thích sự khác nhau về bình quân lương thục trên đầu người giữa các nước

- Các mảng kiến tại nhẹ nổi trên lớp vật chất quánh dẻo thuộc tầng trên cùngcủa bao Manti và dịch chuyển một cách chậm chạp

- Hoạt động kiến tại của vỏ trái đất tập trung tại ranh giới tiếp xúc giữa cácmảng

- Khi hai mảng chuyển động xô vào nhau, chờm lên nhau hình thành các dãynúi cao, các vực biển sâu đồng thời cũng xẫy ra hiện tượng động đất, núi lửa

- Khi hai mảng tách xa nhau, ở các vách nức macma sẽ phun trào tạo các dãynúi ngầm kèm theo hiện tượng động đất, núi lửa

2

- Thời gian từ khi bắt đầu hình thành một loại đất đến nay gọi là tuổi của đất

- Đất ở miền nhiệt đới, cận nhiệt đới có tuổi già nhất vì quá trình hình thànhchúng không bị gián đoạn

- Đất ở miền địa cực và miền ôn đới có tuổi trẻ nhất vì chúng mới được hìnhthành sau thời kỳ băng hà Đệ Tứ, cách đây chưa đến 1,5 triệu năm

2

- Miền Trung - Việt Nam mùa mưa tập trung vào tháng 10, 11

- Các sông ở miền Trung nguồn cung cấp nước là nước mưa nên thời giannày là mùa lũ của sông

- Sông miền Trung có đặc điểm nhỏ, ngắn, dốc, hơn nữa việc chặt phá rừngđầu nguồn làm cho nước mưa không có cây điều tiết nước dẫn đến khi mưaxuống nước đổ dồn vào sông nên lũ lên rất nhanh

1

Ảnh hưởng tới chế độ nhiệt, mưa (nhiệt độ cao nhất, thấp nhất đều ở trên lụcđịa), biên độ nhiệt năm ở đại dương thấp hơn lục địa, càng vào sâu lục địamưa càng ít ) Từ đó làm sinh ra kiểu khí hậu hải dương, lục địa

- Làm cho các đai khí áp không liên tục mà bị chia cắt thành các khu khí ápriêng biệt

- Hình thành các khu khí áp thay đổi theo mùa, sinh ra gió mùa, mùa đônglục địa lạnh đi nhiều hình thành các cao áp, mùa hạ, lục địa bị đốt nóng, hìnhthành hạ áp

- Trong phạm vi hẹp ven biển sự chênh lệch khí áp đất liền và biển sinh ragiói đất, gió biển

2

- Không đúng

- Nguyên nhân: Lượng nhiệt bức xạ mặt trời ở một nơi nào đó trên trái đấtnhận được phụ thuộc chủ yếu vào 3 yếu tố: góc nhập xạ, thời gian chiếusáng, tính chất bề mặt đệm Mặt trời lên thiên đỉnh chỉ là một trong ba yếutốt, còn chưa xét đến 2 yếu tố còn lại

1

- Động lực phất triển dân số thế giới là gia tăng tự nhiên Sự gia tăng dân số

nhân tố khác nhau, các nhân tố này không ổn định nên làm cho sinh, tử luôn

biến đổi từ đó làm qui mô dân số thế giới biến đổi

- Qui mô dân số các nước rất khác nhau do sự khác nhau về sinh, tử, xuất cư,

nhập cư

- Sinh, tử ở các nước khác nhau là không giống nhau, do các nhân tố tác

động đến chúng luôn thay đổi

- Tỉ lệ xuất cư, nhập cư cũng không giống nhau giữa các nước nên qui mô

- Tạo ra khối lượng sản phẩm rất lớn cho xã hội (phân tích)

- Thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế khác (phân tích)

- Góp phần thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế

- Góp phần củng cố an ninh quốc phòng

- Tạo điều kiện khai thác có hiệu quả TNTN, làm chuyển dịch cơ cấu lao

động

- Tạo khả năng mở rộng sản xuất, thị trường

- Tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập

+ Dân số qúa đông mặc dù sản lượng lương thực nhiều (trung Quốc, Ấn Độ)

+ Sản lượng lương thực nhiều dân số ít (Pháp)

2 Các vành đai đất theo độ cao ở miền núi có phải là bản sao của các đới đất theo chiều vĩtuyến không? Tại sao? Giải thích tại sao sinh quyển lại có giới hạn rất rộng?

Câu II ( 4,00 điểm).

1.Quy luật địa đới thể hiện qua mạng lưới sông ngòi trên Trái đất như thế nào?

2 Chứng minh rằng độ muối trong các biển và đại dương vừa tuân theo quy luật địa đới vừatuân theo quy luật phi địa đới Giải thích nguyên nhân?

Câu III ( 4,00 điểm)

1.Tại sao khí hậu xích đạo có lượng mưa lớn, đều đặn trong năm; còn khí hậu ôn đới cólượng mưa ít hơn và thất thường? Đới khí hậu và kiểu khí hậu khác nhau như thế nào?

2 So sánh sự khác nhau giữa gió thường xuyên và gió mùa Tại sao đai áp thấp xích đạokhông chạy dọc theo xích đạo?

Câu IV (3,00 điểm).

1.So sánh sự khác nhau giữa gia tăng dân số tự nhiên và gia tăng dân số cơ học Tại saotrong những năm gần đây tốc độ tăng dân số thành thị ở các nước phát triển lại thấp?

2.Giải thích xu hướng già hóa dân số và mất cân bằng giới tính khi sinh hiện nay ở nước ta?

Xu hướng này ảnh hưởng như thế nào đến phát triển kinh tế - xã hội đất nước?

a.Xác định biểu đồ thích hợp nhất thể hiện tốc độ tăng trưởng một số sản phẩm nông – lâm –ngư nghiệp của thế giới, thời kì 1990 – 2015

b.Từ biểu đồ đã xác định, rút ra nhận xét cần thiết và giải thích

Hết

-ĐÁP ÁN

1 Trên Trái đất, nơi nào luôn có thời gian ngày dài bằng đêm? Nơi nào thời gian

ngày đêm luôn chênh lệch nhau? Tại sao? Tại sao phong hóa lí học diễn ra mạnh

mẽ ở vùng hoang mạc và vùng địa cực?

2,0

- Từ xích đạo về cực: ngày đêm luôn chêch lệch ( trừ ngày 21/3 và 23/9) Càng về cực,

hiện tượng ngày đêm chênh lệch giữa các mùa trong năm càng lớn Từ vòng cực đến

cực, có hiện tượng ngày ( hoặc đêm) dài 24h

0,25

- Do Trái đất chuyển động tự quay quanh trục và chuyển động quanh Mặt trời Trong

khi chuyển động quanh Mặt trời, trục Trái đất luôn nghiêng và không đổi phương trong

không gian nên luôn có sự chênh lệch tương đối về vị trí giữa đường phân chia sáng tối

và trục Trái đất Điều này tạo ra sự chênh lệch giữa diện tích được chiếu sáng ( ngày)

và diện tích khuất trong bóng tối (đêm) Cụ thể:

0,25

+ Tại xích đạo: đường phân chia sáng tối trùng với trục Trái đất và luôn đi qua chính

giữa xích đạo nên ngày luôn dài bằng đêm

0,25

+ Càng xa xích đạo: độ dài ngày đêm càng chênh lệch vì càng xa xích đạo đường phân

chia sáng tối càng cách xa trục Trái đất

0,25

+ Từ vòng cực đến cực: có hiện tượng ngày (đêm) dài 24h, do đường phân chia sáng tối

đi qua trước hoặc sau các địa điểm từ vòng cực đến cực 0,25

* Phong hóa lí học diễn ra mạnh mẽ ở vùng hoang mạc và vùng địa cực vì: 0,5

-Vùng hoang mạc: thường xuyên có sự thay đổi nhiệt độ đột ngột: ban ngày nóng đá nở

ra, ban đêm lạnh đá co lại làm cho đá bị nứt vỡ

0,25

- Vùng địa cực: khi trời ấm, nước ngấm vào các khe hở đất đá, khi nhiệt độ hạ thấp,

nước trong các khe hở của đá bị đóng băng, thể tích tăng lên, gây ra áp suất lớn làm đá

bị nứt vỡ

0,25

Câu Ý Nội dung Điểm

-> cả 2 quá trình phá hủy đá này đều không làm thay đổi thành phần hóa học của đá

2 Các vành đai đất theo độ cao ở miền núi có phải là bản sao của các đới đất theo

chiều vĩ tuyến không? Tại sao? Giải thích tại sao sinh quyển lại có giới hạn rất

rộng?

2,0

*Các vành đai đất theo độ cao ở miền núi có phải là bản sao của các đới đất theo

chiều vĩ tuyến không? Tại sao?

◦ Các đới đất do quy luật địa đới tạo nên

◦ Các vành đai đất do quy luật đai cao hình thành

0,25

+ Sự sắp xếp theo không gian không hoàn toàn giống nhau:

◦ Các đới đất thay đổi theo vĩ độ địa lí

◦ Các vành đai đất thay đổi theo độ cao địa hình

0,25

+ Tính chất tác động của các nhân tố tới sự hình thành đất rất khác nhau, tạo nên đặc

điểm của vành đai đất không giống với đặc điểm của đới đất cùng tên

0,25

*Giải thích tại sao sinh quyển lại có giới hạn rất rộng? 1,0

- Do sự phát triển và phân bố sinh vật chịu tác động tổng hợp của nhiều nhân tố: đất

đai, khí hậu, địa hình, con người, sinh vật

+ Khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và phân bố sinh vật thông qua yếu

+ Sinh vật: ảnh hưởng quyết định đến sự phát triển và phân bố của thực vật và động vật

thông qua chuỗi thức ăn (dc)

+ Con người: làm thay đổi phạm vi phân bố của nhiều loại cây trồng và vật nuôi (dc).

0,25

- Mà các nhân tố trên có sự phân bố rất rộng:

+ Điều kiện nhiệt, ẩm của khí hậu cho sinh vật phát triển có giới hạn trên là nơi tiếp

giáp với tầng ozon Thủy quyển là môi trường nước phù hợp với các loài sinh vật dưới

0,25

Câu Ý Nội dung Điểm

nước, có giới hạn dưới là vực thẳm đại dương ( sâu hơn 11km)

+ Trên lục địa, lớp vỏ phong hóa vẫn có các chất vô cơ cho một số sinh vật phát triển,

1 Quy luật địa đới thể hiện qua mạng lưới sông ngòi trên Trái đất như thế nào? 2,0

- Khái niệm: quy luật địa đới là sự thay đổi có quy luật của các thành phần địa lí và

cảnh quan địa lí theo vĩ độ ( từ xích đạo về hai cực)

- Nguyên nhân: do dạng hình cầu của Trái đất và Mặt trời Dạng cầu làm cho góc chiếu

của tia sáng Mặt trời tới bề mặt đất thay đổi từ xích đạo về hai cực, vì vậy lượng bức xạ

Mặt trời mà mặt đất nhận được cũng thay đổi theo

0,25

- Quy luật địa đới thể hiện qua chế độ nước của mạng lưới sông ngòi:

+ Ở chí tuyến: sông ít nước, có một mùa lũ và một mùa cạn 0,25

+ Ở cận cực: có một mùa cạn do nước bị đóng băng vào mùa đông 0,25

- Quy luật địa đới còn thể hiện ở nguồn cung cấp nước: càng gần xích đạo lượng nước

do mưa cung cấp càng lớn, càng gần cực lượng nước do băng tuyết tan cung cấp càng

lớn

0,5

2 Chứng minh rằng độ muối trong các biển và đại dương vừa tuân theo quy luật địa

đới vừa tuân theo quy luật phi địa đới Giải thích nguyên nhân?

2,0

*Chứng minh:

- Tính địa đới: độ muối thay đổi từ xích đạo về cực.

+ Từ xích đạo đến chí tuyến: độ muối tăng (từ 34,5%0 lên 36,8%0)

+ Từ chí tuyến về cực: độ muối giảm dần (từ 36,8%0 xuống34,5%0) 0,5

- Tính phi địa đới:

+ Độ muối khác nhau theo độ sâu: độ muối tăng dần cho đến độ sâu khoảng 1000 –

1500m, sau đó độ muối khá ổn định cho tới đáy

+ Giữa bờ Đông và bờ Tây: lượng mưa và lượng nước sông ngòi đổ ra biển và đại

dương khác nhau nên độ muối khác nhau

0,5

Câu Ý Nội dung Điểm

*Giải thích

- Thay đổi theo quy luật địa đới: do chịu tác động của nhiệt độ, lượng bốc hơi (từ xích

đạo đến chí tuyến độ muối tăng do nhiệt độ cao, lượng bốc hơi lớn; từ chí tuyến về cực

độ muối giảm do nhiệt độ giảm, lượng bốc hơi cũng giảm)

0,5

- Thay đổi theo quy luật phi địa đới: do chịu tác động của nhiều nhân tố như tương

quan giữa lượng bốc hơi với lượng mưa và lượng nước đổ ra biển, dòng biển, … 0,5

1 Tại sao khí hậu xích đạo có lượng mưa lớn, đều đặn trong năm; còn khí hậu ôn

đới có lượng mưa ít hơn và thất thường? Đới khí hậu và kiểu khí hậu khác nhau

như thế nào?

2,0

*Tại sao khí hậu xích đạo có lượng mưa lớn, đều đặn trong năm; còn khí hậu ôn

- Khí hậu xích đạo có lượng mưa lớn, đều đặn trong năm do:

+ Các yếu tố gây mưa: ảnh hưởng của áp thấp xích đạo, dải hội tụ nhiệt đới, diện tích

+ Yếu tố gây mưa thường xuyên, đều đặn: do nhiệt độ cao quanh năm kết hợp với diện

tích đại dương lớn làm cho mưa đối lưu phát triển mạnh trong ngày 0,25

-Khí hậu ôn đới mưa ít hơn và thất thường do:

+ Các yếu tố gây mưa: ảnh hưởng của áp thấp ôn đới, gió Tây ôn đới ẩm,…nhưng

nhiệt độ thấp, diện tích lục địa lớn hơn nên khả năng bốc hơi kém hơn xích đạo ->

lượng mưa ít hơn

0,5

+Yếu tố gây mưa thất thường: các yếu tố gây mưa đều có diễn biến thất thường, gây

- Đới khí hậu: mỗi bán cầu có 7 đới khí hậu (dc) phân bố theo vĩ tuyến -> chịu tác động

của nhân tố địa đới: bức xạ mặt trời, hoàn lưu khí quyển và mặt đệm,…vì thế đã tạo ra

các đới khí hậu

0,25

- Kiểu khí hậu: mỗi đới khí hậu có nhiều kiểu khí hậu khác nhau (dc) phân bố theo kinh

tuyến (địa ô) -> chịu tác động của các nhân tố phi địa đới: sự phân bố đất liền và biển,

đại dương, địa hình núi cao,…làm cho khí hậu ở lục địa bị phân hóa từ đông sang tây

0,25

2 So sánh sự khác nhau giữa gió thường xuyên và gió mùa Tại sao đai áp thấp xích

*So sánh sự khác nhau giữa gió thường xuyên và gió mùa 1,0

Câu Ý Nội dung Điểm

- Phân loại, nguồn gốc:

+ Gió thường xuyên (gió Mậu Dịch, gió Tây ôn đới, gió Đông cực), thổi từ các áp cao

thường xuyên về áp thấp thường xuyên

+ Gió mùa (gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông), do sự chênh lệch về nhiệt độ và khí

áp giữa lục địa và đại dương theo mùa

0,25

- Tính chất:

+ Gió thường xuyên:mỗi loại gió thường xuyên có tính chất khác nhau nhưng tương

đối ổn định (gió Mậu Dịch nói chung là khô, gió Tây ôn đới thường đem theo mưa, gió

Đông cực nói chung lạnh và khô),

+ Gió mùa: tính chất trái ngược nhau theo mùa (gió mùa mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều,

gió mùa mùa đông: lạnh và khô)

0,25

- Hướng:

+ Gió thường xuyên: gần như cố định (gió Mậu Dịch: có hướng Đông Bắc ở Bắc bán

cầu và Đông Nam ở Nam bán cầu; gió Tây ôn đới: chủ yếu là hướng Tây: ở Bán cầu

bắc là hướng Tây Nam, ở Bán cầu Nam là hướng Tây Bắc; gió Đông cực: chủ yếu là

hướng Đông, có hướng Đông Bắc ở Bắc bán cầu và Đông Nam ở Nam bán cầu)

+ Gió mùa: có hướng gió 2 mùa trái ngược nhau (gió mùa mùa hạ: có hướng Tây Nam,

gió mùa mùa đông: hướng Đông Bắc)

0,25

- Thời gian, phạm vi hoạt động:

+Gió thường xuyên: hoạt động quanh năm trên phạm vi toàn cầu.

+ Gió mùa:hoạt động theo mùa, phạm vi hoạt động ở một số khu vực trên thế giới

( Nam Á, Đông Nam Á, Đông Phi, Đông Bắc Ô-xtrây-li-a, phía Đông Trung Quốc,

Đông Nam Liên Bang Nga, Đông Nam Hoa Kì)

0,25

*Tại sao đai áp thấp xích đạo không chạy dọc theo xích đạo? 1,0

- Dải áp thấp xích đạo không chạy dọc theo đường xích đạo mà có sự thay đổi theo

mùa tùy thuộc vào chuyển động biểu kiến của Mặt trời và không liên tục tùy thuộc vào

lục địa, đại dương

0,25

- Vào tháng 1: áp thấp xích đạo lùi dần về phía Nam Do đây là thời kì mùa đông của

Bắc Bán cầu, còn Nam Bán cầu là mùa hè, nhiệt độ của Nam Bán cầu cao hơn Bắc Bán

cầu nên dải áp thấp lùi dần về phía Nam đường xích đạo Tuy nhiên, khi xuống phía

Nam đường xích đạo thì phân ra các trung tâm áp thấp trên các lục địa, do tại các lục

địa nhiệt độ cao hơn các đại dương

0,5

-Vào tháng 7: dải áp thấp xích đạo di chuyển lên Bắc Bán cầu Đặc biệt tại các lục địa

thì dải áp thấp này vượt lên cả vĩ độ nhiệt đới, xuất hiện các trung tâm áp thấp tại vĩ độ

300B như Xahara, Iran – Mianma…Nguyên nhân, do Bắc bán cầu là mùa hè, nhiệt độ

cao hơn…

0,25

Câu Ý Nội dung Điểm

1 So sánh sự khác nhau giữa gia tăng dân số tự nhiên và gia tăng dân số cơ học Tại

sao trong những năm gần đây tốc độ tăng dân số thành thị ở các nước phát triển

lại thấp?

1,5

*So sánh sự khác nhau giữa gia tăng dân số tự nhiên và gia tăng dân số cơ học 1,0

-Khái niệm:

+ Gia tăng dân số tự nhiên: là sự gia tăng dân số do sự chênh lệch giữa số người sinh

ra và số người chết đi trên một lãnh thổ và trong một khoảng thời gian nhất định

+ Gia tăng dân số tự nhiên: ảnh hưởng đến tình hình biến động dân số và được coi là

động lực phát triển dân số, tác động thường xuyên tới dân số

0,25

+ Gia tăng dân số cơ học: không ảnh hưởng đến vấn đề biến động số dân của toàn thế

giới nhưng có ý nghĩa quan trọng với dân số từng quốc gia, từng khu vực, tác động

*Tại sao trong những năm gần đây tốc độ tăng dân số thành thị ở các nước phát

- Ở các nước phát triển, mức sống cao, các nhu cầu về đời sống vật chất, tinh thần giữa

nông thôn và thành thị không có khoảng cách lớn Khả năng kiếm việc làm ở thành thị

không còn hấp dẫn như thờ kì đầu công nghiệp hóa

0,25

- Quá trình đô thị hóa diễn ra từ lâu, tỉ lệ dân thành thị quá cao vì vậy có xu hướng

chuyển cư từ trung tâm thành phố ra vùng ngoại ô, từ các thành phố lớn về các thành

phố vệ tinh ( chủ yếu là người già) Gia tăng dân số tự nhiên tại các đô thị thấp nên

nhịp độ gia tăng dân số đô thị trong thời gian gần đây chậm lại

0,25

2 Giải thích xu hướng già hóa dân số và mất cân bằng giới tính khi sinh hiện nay ở

nước ta? Xu hướng này ảnh hưởng như thế nào đến phát triển kinh tế - xã hội đất

- Xu hướng già hóa:

+ Biểu hiện: tỉ lệ người trong độ tuổi lao động và trên độ tuổi lao động tăng lên, tỉ lệ 0,25

Câu Ý Nội dung Điểm

người dưới độ tuổi lao động giảm dần

+Nguyên nhân: gia tăng tự nhiên giảm dần dưới tác động của chính sách dân số và các

- Mất cân bằng giới tính khi sinh:

+ Biểu hiện: tỉ lệ bé trai tăng, lớn hơn tỉ lệ bé gái. 0,25

+Nguyên nhân: do ảnh hưởng của tâm lí xã hội ( tư tưởng phong kiến trọng nam khinh

nữ, cần con trai để nối dõi…), tác động của tiến bộ y học ( có thể lựa chọn giới tính khi

mang thai…)…

0,25

*Xu hướng này ảnh hưởng như thế nào đến phát triển kinh tế - xã hội đất nước? 0,5

- Xu hướng già hóa: hiện tai có nguồn lao động dồi dào, chi phí phúc lợi xã hội cho

người già có xu hướng tăng, thiếu lao động trong tương lai… 0,25

- Mất cân bằng giới tính khi sinh: việc sử dụng lao động theo ngành kinh tế, nảy sinh

1 Tại sao tiến bộ khoa học kĩ thuật và công nghệ được coi là nguồn lực quan trọng

của các nước đang phát triển trong thời kì hiện nay? Ý nghĩa của việc xây dựng cơ

cấu kinh tế hợp lí đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.

2,0

*Tiến bộ khoa học kĩ thuật và công nghệ được coi là nguồn lực quan trọng của các

nước đang phát triển trong thời kì hiện nay vì:

1,0

- Khoa học kĩ thuật và công nghệ góp phần mở rộng khả năng khai thác và nâng cao

hiệu quả sử dụng các nguồn lực khác ( ví dụ, khoa học và công nghệ đã làm thay đổi

chất lượng nguồn lao động theo hướng chuyển từ lao động chân tay sang lao động sử

dụng máy móc, trí tuệ, làm tăng năng suất lao động)

0,25

- Thúc đẩy quá trình hình thành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp

hóa, tăng quy mô sản xuất các ngành có hàm lượng khoa học và công nghệ cao 0,25

- Tăng khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp và nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng

- Các nước đang phát triển hiện nay đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và hội nhập quốc tế, khoa học kĩ thuật và công nghệ giúp nâng cao năng suất lao động,

khai thác hiệu quả, tránh lãng phí các nguồn tài nguyên; đẩy nhanh quá trình công

nghiệp hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế

0,25

*Ý nghĩa của việc xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lí đối với sự phát triển kinh tế của

mỗi quốc gia.

1,0

Câu Ý Nội dung Điểm

- Cơ cấu kinh tế hợp lí:

+ Là cơ cấu có khả năng tạo ra quá trình tái sản xuất mở rộng nền kinh tế. 0,25+ Phù hợp với các quy luật khách quan, khả năng sử dụng hiệu quả các nguồn lực để có

TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG MỘT SỐ SẢN PHẨM NÔNG – LÂM – NGƯ NGHIỆP

CỦA THẾ GIỚI, THỜI KÌ 1990 – 2015

Dạng biểu đồ thích hợp nhất thể hiện tốc độ tăng trưởng một số sản phẩm nông – lâm –

ngư nghiệp của thế giới, thời kì 1990 – 2015 là biểu đồ đường

( Chú ý: biểu đồ khác không cho điểm).

0,5

- Nhìn chung, một số sản phẩm nông-lâm-ngư nghiệp của thế giới thời kì 1990 – 2015

- Tuy nhiên, tốc độ tăng có sự khác nhau:

+ Sản lượng nuôi trồng thủy sản có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất (dẫn chứng)

+ Sản lượng lúa mì và diện tích rừng có tốc độ tăng trưởng chậm hơn ( dẫn chứng)

0,5

- Nhìn chung, một số sản phẩm nông - lâm - ngư nghiệp của thế giới thời kì 1990 – 0,25

Câu Ý Nội dung Điểm

2015 có xu hướng tăng do nhu cầu của thị trường ngày càng lớn và có điều kiện để phát

triển…

- Tốc độ tăng có sự khác nhau là do nhu cầu và điều kiện phát triển khác nhau:

+ Sản lượng nuôi trồng thủy sản có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất do: có vai trò quan

trọng, nhu cầu của thị trường lớn, có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển ( diễn giải) 0,25+ Sản lượng lúa mì có tốc độ tăng trưởng chậm hơn do tình hình canh tác của các nước

phụ thuộc nhiều vào biến động của thiên tai như lũ lụt, hạn hán, sâu bệnh…

0,25

MÔN: ĐỊA LÍ 10

Thời gian làm bài:150 phút

ĐỀ CHÍNH THỨC (Không kể thời gian giao đề )

Câu I: ( 4 điểm )

1. Nếu trái đất chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt Trời nhưng không tự quay quanh trục thì

có hiện tượng gì xảy ra trên Trái Đất?

2. Trình bày các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố của sinh vật?

Câu II: ( 4 điểm )

1. So sánh sự giống nhau và khác nhau của quy luật địa ô và quy luật đai cao?

2. Nêu sự phân bố và chuyển động của các dòng biển Ảnh hưởng của các dòng biển đến khíhậu ven bờ và thủy hải sản?

Câu III: ( 4 điểm )

1. Nêu đặc điểm phân bố khí áp trên Trái Đất Phân tích các nguyên nhân làm thay đổi khí áp?

2. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa?

Câu VI: ( 3 điểm )

Phân biệt sự khác nhau giữa gia tăng tự nhiên, gia tăng cơ học và gia tăng dân số?

Kinh tế ngoài nhà nước 122 487 941 800

a. Tính cơ cấu GDP phân theo thành phần kinh tế nước ta năm 1995 và năm 2010?

b. Nhận xét sự thay đổi cơ cấu GDP phân theo thành phần kinh tế nước ta giai đoạn 1995 - 2010?

c. Giải thích nguyên nhân sự thay đổi đó?

-Hết -( Đề thi gồm trang )

ĐÁP ÁN ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI

MÔN: ĐỊA LÍ 10, NĂM HỌC 2018- 2019

I.1 1 Nếu Trái Đất chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt Trời nhưng

không tự quay quanh trục thì có hiện tượng xảy ra trên Trái Đất:

- Trái Đất vẫn có ngày và đêm

- Một năm chỉ có 1 ngày và 1 đêm

- Ngày dài 6 tháng, đêm dài 6 tháng

- Ban ngày, mặt đất sẽ tích một lượng nhiệt rất lớn và nóng lên dữ dội

- Ban đêm trở nên rất lạnh

- Sự chênh lệch nhiệt độ rất lớn giữa ngày và đêm gây ra sự chênh lệch rất

lớn về khí áp giữa 2 nửa cầu ngày và đêm Từ đó hình thành những luồng gió

cực mạnh

- Bề mặt Trái Đất sẽ không còn sự sống

0.250.250.250.250.250.5

0.25

I.2 Trình bày các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố của sinh

vật.

* Khí hậu

- Nhiệt độ: Mỗi loài thích nghi với một giới hạn nhiệt nhất định Nhiệt độ

thích hợp, sinh vật phát triển nhanh, thuận lợi

- Nước và độ ẩm không khí: là môi trường thuận lợi, sinh vật phát triển

mạnh

- Ánh sáng: quyết định quá trình quang hợp của cây xanh Cây ưa sáng phát

triển tốt ở nơi có đầy đủ ánh sáng, những cây chịu bóng thường sống trong

Độ cao, hướng sườn ảnh hưởng đến phân bố và phát triển:

+ Lên cao nhiệt độ thay đổi, độ ẩm thay đổi, thực vật phân bố thành vành

đai khác nhau

+ Hướng sườn có ánh sáng khác nhau, thực vật phân bố khác nhau

* Sinh vật

0.250.250.25

0.25

0.250.25

Nơi nào thực vật phong phú thì động vật cũng phong phú và ngược lại.

* Con người

- Ảnh hưởng đến phạm vi phân bố của sinh vật (mở rộng hay thu hẹp)

Không trình bày chỉ liệt kê 5 nhân tố cho 0.5 đ

- Đều là quy luật phi địa đới

- Đều do nguồn năng lượng bên trong Trái Đất tạo nên

- Do sự phân bố đất liền, biển và đạidương, ảnh hưởng của các dãy núi chạytheo hướng kinh tuyến

- Ở sự thay đổi các kiểu thảm thực vậttheo kinh độ

- Là sự thay đổi có quy luật của các thànhphần tự nhiên và cảnh quan tự nhiên theo

độ cao địa hình

- Do sự giảm nhiệt độ, thay đổi độ ẩm vàlượng mưa theo độ cao địa hình ở miền núi

- Ở sự phân bố các vành đai đất và thực vậttheo độ cao địa hình

0.5

0.5

0.5

0.5

II.2 2 Nêu sự phân bố và chuyển động của các dòng biển Ảnh hưởng của

các dòng biển đến khí hậu ven bờ và thủy hải sản:

• Nêu sự phân bố và chuyển động của các dòng biển:

- Dòng biển nóng: phát sinh từ 2 bên xích đạo chảy về hướng Tây gặp lục địa đổi hướng chảy về cực

- Dòng biển lạnh: Phát sinh khoảng vĩ tuyến 30- 40 độ gần bờ Đông của đại dương chảy về xích đạo

- Dòng biển nóng hợp với dòng biển lạnh tạo thành những vòng hoàn lưu của đại dương

- Các dòng biển nóng lạnh chảy đối xứng nhau qua các bờ đại dương

• Ảnh hưởng của các dòng biển đến khí hậu ven bờ và thủy hải

- Nơi gặp gỡ của các dòng biển, cũng là nơi có nguồn cá biển phong phú hình thành nhiều ngư trường lớn

0.250.250.250.250.250.250.25

0.50.25

III.1 1 Nêu đặc điểm phân bố khí áp trên Trái Đất Phân tích các nguyên

nhân làm thay đổi khí áp:

* Đặc điểm phân bố khí áp trên Trái Đất:

- Các đai áp cao và áp thấp phân bố xen kẻ

và đối xứng qua đai áp thấp xích đạo

- Trên thực tế các đai khí áp không liên tục mà bị chia cắt thành các khu khí

áp riêng,

do sự phân bố xen kẻ giữa lục địa và đại dương

* Phân tích các nguyên nhân làm thay đổi khí áp:

- Khí áp thay đổi theo độ cao: càng lên cao không khí càng loãng, tầng khíquyển càng mỏng do đó khí áp giảm

- Khí áp thay đổi theo nhiệt độ:

+ Nhiệt độ tăng không khí không khí nở ra,tỉ trọng giảm, khí áp giảm

+ Nhiệt độ giảm không khí không khí co lại, tỉ trọng tăng, khí áp tăng

- Khí áp thay đổi theo độ ẩm: độ ẩm càng tăng khí áp càng giảm và ngượclại

( Nếu liệt kê 3 nguyên nhân thì cho 0.25 đ)

0.250,250.250.250.25

0.250.250.25

III.2 2.Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa:

- Khí áp:

+ Khu áp thấp: hút gió thường mưa nhiều

+ Khu áp cao: đẩy gió thường mưa ít hoặc không mưa (vì không khí ẩmkhông bốc lên được, không có gió thổi đến mà có gió thổi đi)

- Frông : miền có frông, nhất là dãi hội tụ đi qua thường mưa nhiều

- Gió:

+ Gió mậu dịch mưa ít

+ Gió tây ôn đới thổi từ biển vào và miền có gió mùa hoạt động mưa nhiều

- Dòng biển: tại vùng biển

+ Dòng biển nóng đi qua gây mưa nhiều ( không khí trên dòng biển nóngchứa nhiều hơi nước) Dòng biển lạnh đi qua mưa ít

0.25

0.250.25

0.25

0.250.25

IV Phân biệt sự khác nhau giữa gia tăng tự nhiên, gia tăng cơ học và gia

tăng dân số.

- Gia tăng tự nhiên:

+ Là sự gia tăng dân số do sự chênh lệch giữa tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên được xác định bằng

hiệu số giữa tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô, đơn vị tính %

+ Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên ảnh hưởng rõ rệt đến tình hình

biến động và được coi là động lực phát triển dân số

- Gia tăng cơ học:

+ Là sự gia tăng dân số do sự chênh lệch giữa số người xuất cư và

số người nhập cư

+ Gia tăng cơ học không ảnh hưởng đến vấn đề dân số chung cảthế giới nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với từng quốc gia vàkhu vực vì nó làm thay đổi số lượng dân cư, cơ cấu tuổi, giới và

0.5

0.5

0.50.5

- Gia tăng dân số:

+ Thể hiện bằng tổng số giữa tỉ suất gia tăng tự nhiên và tỉ suấtgia tăng cơ học(%) Động lực gia tăng dân số vẫn chủ yếu là giatăng tự nhiên

+ Gia tăng dân số là thước đo phản ánh trung thực tình hình biếnđộng dân số của một quốc gia, một vùng

0.5

0.5

V.1 1 Ở những nước đang phát triển, việc đưa chăn nuôi lên thành một

ngành chính trong nông nghiệp là một phương châm đúng nhưng không

dễ thực hiện

• Phương châm đúng vì:

- Chăn nuôi cung cấp thực phẩm đạm động vật nuôi sống con người

- Cung cấp nguyên liệu cho công nghiêp

- Cung cấp hàng xuất khẩu thu ngoại tệ

- Tạo việc làm cho người lao động

- Góp phần củng cố quốc phòng

• Không dễ thực hiện vì:

- Các nước đang phát triển thiếu vốn, trình độ khoa học kĩ thuật thấp

- Sức mua trong nước kém

- Sản xuất kém chất lượng, khó cạnh tranh với thị trường nước ngoài

- Nhiều nước thiếu đất trồng,ít đồng cỏ

- Lương thực chưa đủ cho con người, chưa dư thừa để phục vụ pháttriển chăn nuôi

- Công nghệ sinh học còn non yếu,chưa lai tạo được nhiều giống tốt có năng suất cao, dịch vụ thú y kém phát triển

Đúng 1

ý cho0.25nhưngkhôngquá 1điểm

Đúng 1

ý cho0.25nhưngkhôngquá 1điểm

- Cơ cấu GDP phân theo thành phần kinh tế nước ta giai đoạn 1995 – 2010

có sự thay đổi và chênh lệch giữa các thành phần kinh tế

1.0

0.25

0.250.25

21/3

22/12

22/6 23/9

Chí tuyến bắc

Chí tuyến nam

- Tỉ trọng thành phần kinh tế ngoài nhà nước luôn luôn lớn nhất

- Tỉ trọng thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài luôn luôn nhỏ nhất

- Giảm tỉ trọng thành phần kinh tế nhà nước từ 40,2% còn 33,7%

- Giảm tỉ trọng thành phần kinh tế ngoài nhà nước từ 53,5% còn 47,6%

- Tăng mạnh thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài từ 6,3% lên 18,7%

0.250.25

a Hình vẽ thể hiện hiện tượng địa lí nào?

b Trình bày hiện tượng được thể hiện trên hình và giải thích

c Khu vực nào trên Trái Đất không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh? Tại sao?

2 Phân tích mối quan hệ giữa đất và sinh vật

Câu 2 (4 điểm)

1 Trình bày các biểu hiện của quy luật địa đới

2 Nguyên nhân sinh ra và giải thích các hiện tượng triều trên Trái Đất Con người lợi dụng thủytriều để làm gì?

Câu 3 (4 điểm)

1 Hãy trình bày và giải thích sự thay đổi biên độ nhiệt độ trong năm theo vĩ độ, theo vị trí gần hay

xa đại dương

2 a Trình bày và giải thích hoạt động của gió phơn theo hình vẽ

b Tại sao cùng xuất phát từ cao áp chí tuyến, nhưng gió Mậu dịch nồi chung khô và ít gây mưa,còn giô Tây ôn đới lại ẩm và gây mưa nhiều?

a Tính tỉ trọng sản lượng dầu thô khai thác phân theo các châu lục trên thế giới năm 1990 và 2010

b Để vẽ biểu đồ thể hiện quy mô và cơ cấu sản lượng dầu thô khai thác phân theo các châu lục trênthế giới năm 1990 và 2010 thì biểu đồ nào thích hợp nhất?

c Nhận xét cơ cấu và sự chuyển dịch cơ cấu sản lượng dầu thô khai thác phân theo các châu lụctrên thế giới năm 1990 và 2010

-hết -HƯỚNG DẪN CHẤM

Câu 1

1.a Hiện tượng chuyển động biểu kiến hàng năm của mặt trời giữa hai chí tuyến.

b Trình bài hiện tượng (1,25 đ)

- Ngày 21/3, Mặt trời ở xích đạo, tia sáng mặt trời chiếu vuông góc với tiếp tuyến của

bề mặt đất ở xích đạo (hiện tượng mặt trời lên thiên đỉnh)

-Sau ngày 21/3, Mặt trời chuyển động dần lên chí tuyến Bắc và lên thiên đỉnh ở chí

tuyến Bắc ngày 22/6

- Sau ngày 22/6, Mặt trời chuyển động dần về xích đạo và lên thiên đỉnh ở xích đạo vào

ngày 23/9

- Sau ngày 23/9, Mặt trời từ xích đạo chuyển động dần xuống chí tuyến Nam và lên

thiên đỉnh ở chí tuyến Nam vào ngày 22/12

-Sau ngày 22/12, Mặt trời lại chuyển động dần về xích, rồi lại lên chí tuyến Bắc…

c Khu vực ngoại chí tuyến không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh

Vì trục Trái Đất nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo (mặt phẳng chứa quỹ đạo Trái Đất) một

góc = 66°33 Để tạo góc 90° thì góc phụ phải là 23°27 , trong khi đó các địa điểm ở

ngoại chí tuyến đều có vĩ độ lớn hơn 23°27

2 Phân tích mối quan hệ giữa đất và sinh vật

-Sinh vật tác động đến đất:

+ Đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành đất

+ Thực vật cung cấp chát hữu cơ, rễ thực vật bám vào các khe nứt của đá làm phá hủy

đá

+ Vi sinh vật phân giải xác sinh vật và tổng hợp thành mùn

0,500,250,250,250,250,250,250,50

1,50

0,250,25

Câu 2

1.Trình bày các biểu hiện của quy luật địa đới.

- Sự phân bố các vòng đai nhiệt trên Trái Đất: Từ Bắc cực đến Nam cực có bảy vòng đainhiệt

Vòng đai nóng, hai vòng đai ôn hòa ở hai bán cầu nằm, hai vòng đai lạnh ở các vĩ độcận cực của hai bán cầu và hai vòng đai băng giá vĩnh cửu bao quanh cực

- Các đai khí áp và các đới gió trên Trái Đât: Từ cực bắc về cực nam có 7 đai khí áp (đai

áp thấp Xích đạo, hai đai áp cao chí tuyến, hai đai áp thấp ôn đới và hai đai áp cao cực)

và 6 đới gió hành tinh (2 đới gió Mậu dịch, 2 đới gió Tây ôn đới, 2 đới gió Đông cực)

- Các đới khí hậu trên Trái Đất

+Khí hậu được hình thành bởi bức xạ Mặt Trời, hoàn lưu khí quyển và mặt đệm Song,các nhân tố này đều thể hiện rõ quy luật địa đới, vì thế đã tạo ra các đới khí hậu

+Mỗi bán cầu có 7 đới khí hậu: cực, cận cực, ôn đới, cận nhiệt đới, nhiệt đới, cận Xíchđạo, Xích đạo

- Các nhóm đất và các kiểu thảm thực vật:Từ cực về Xích đạo có 10 kiểu thảm thực vật

và 10 nhóm đất

2 Nguyên nhân sinh ra và giải thích các hiện tượng triều trên Trái Đất

-Nguyên nhân sinh ra thủy triều là do ảnh hưởng sức hút của Mặt Trăng và Mặt Trời với

Trái Đất

-Triều cường và triều kém:

+ Triều cường: Khi Trái Đất, Mặt Trăng, Mặt Trời nằm thẳng hàng thì dao động thủytriều lớn nhất do sức hút của Mặt Trăng, Mặt Trời lên lớp nước bề mặt Trái Đất là lớnnhất Lúc đó là những ngày có trăng tròn hoặc không trăng

+ Triều kém: Khi Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời nằm vuông góc với nhau thì daođộng thủy triều nhỏ nhất do sức hút của Mặt Trăng, Mặt Trời lên lớp nước trên bề mặtTrái Đất là nhỏ nhất Lúc đó là những ngày có trăng khuyết

Con người đã lợi dụng thủy triều để:

- Làm thủy lợi, đánh cá và làm muối

- Vận tải trên sông, trên biển

- Ngoài ra, còn lợi dụng thủy triều để đánh giặc

2,0

0,250,50,5

0,25

0,250,25

0,25

0, 5

0,5

0,250,250,25

1 Trình bày và giải thích sự thay đổi biên độ nhiệt độ trong năm theo vĩ độ, theo vị trí gần hay xa đại dương.

- Sự thay đổi biên độ nhiệt độ trung bình năm theo vĩ độ:

+Biên độ nhiệt năm tăng dần từ xích đạo về cực

+Nguyên nhân là do càng lên vĩ độ cao chênh lệch góc chiếu sáng và chênh lệch thờigian chiếu sáng trong năm càng lớn

- Sự thay đổi biên độ nhiệt năm theo vị trí gần hay xa đại dương

2,0

0,50,5

2 a Trình bày và giải thích hoạt động của gió Phơn.

- Khi gió mát và ẩm thổi tới một dãy núi, bị núi chặn lại, không khí ẩm bị đẩy lên cao

và giảm nhiệt độ theo tiêu chuẩn của khí ẩm, trung bình cứ lên cao l00m giảm 0,6°C Vìnhiệt độ hạ, hơi nước ngưng tụ, mây hình thành và mưa rơi bên sườn đón gió

- Khi không khí vượt sang sườn bên kia, hơi nước đã giảm nhiều, nhiệt độ tăng lên theotiêu chuẩn không khí khô khi xuống núi, trung bình là l00m tăng l°c nên gió trở nên khô

và rất nóng

b Cùng xuất phát từ cao áp chí tuyến, nhưng gió Mậu dịch nói chung khô và ít gây

mưa, còn giô Tây ôn đới lại ẩm và gây mưa nhiều, vì

-Gió Mậu dịch là gió thổi từ các áp cao ở hai chí tuyến về phía áp thẩp Xích đạo GióMậu dịch di chuyển tới các vùng có nhiệt độ trung bình cao hơn Do nhiệt độ càng cao,không khí càng có khả năng chứa được nhiều hơi nước, nên nhiệt độ càng tăng hơi nướccàng tiến xa đến độ bão hòa và không khí càng trở nên khô

-Gió Tây ôn đới cũng xuất phát từ các khu áp cao chí tuyến nhưng thổi về phía áp thấp

ôn đới nơi có nhiệt độ trung bình thấp hơn, khí hậu lạnh hơn, nên sức chứa hơi nướcgiảm theo nhiệt độ, hơi nước trong không khí nhanh chóng đạt tới độ bão hòa, vì thế gióTây ôn đới luôn ẩm ướt và gây mưa

0,50,5

1 Phân biệt cơ câu dân số già và cơ cấu dân số trẻ

- Dân số già: tập trung ở các nước phát triển

+ Thuận lợi: sô người trong độ tuổi lao động nhiều, tỉ lệ dân số phụ thuộc ít, có điều

+ Khó khăn: thiếu nguồn lao động bổ sung cho tương lai, tăng chi phí chăm sóc chongười già

+ Biện pháp: khuyến khích lập gia đình, sinh con và cần nhập cư hợp pháp

- Dân số trẻ: tập trung ở các nước đang phát triển

+ Thuận lợi: có nguồn dự trữ lao động dồi dào và thị ưường tiêu thụ rộng lớn

+ Khó khăn: gây sức ép cho việc phát triển kinh tế, xã hội, môi trường

+ Biện pháp: thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình, phát triển kinh tế -xã hội vàxuất khẩu lao động

2 Ngày nay yếu tố tự nhiên không còn là nhân tố quyết định đến sự phân bố dân

0,250,250,250,250,25

0,25

- Ngày nay, khi khoa học kĩ thuật ngày càng phát triến và hiện đại thì con người khắc

phục được hầu hết các trở ngại của thiên nhiên để định cư, phát triển sản xuất và khai

thác tài nguyên ở cả những vùng khắc nghiệt như sa mạc, vùng cực Bắc,

-Điều đó chứng tỏ yếu tố tự nhiên không còn là yếu tố quyết định đến sự phân bố dân

cư như xưa kia, mà thay vào đó là yếu tố con người và các yếu tố xã hội quyết định: thu

nhập, mức sông cao,

0,25

Câu 5

1 Đặc điểm của sản xuất công nghiệp

-SXCN bao gồm 2 giai đoạn:

+Giai đoạn tác động vào đối tượng lao động

+Giai đoạn chế biến nguyên liệu

- Sản xuất công nghiệp có tính tập trung cao độ thể hiện ở sự tập trung tư liệu sản xuất,

nhân công và sản phẩm

-SXCN bao gồm nhiều ngành phức tạp, được phân công tỉ mỉ, có sự phối hợp giữa

nhiều ngành để tạo ra sản phẩm cuối cùng

Công nghiệp dệt - may và công nghiệp thực phẩm phân bố rộng rãi ở các nước

đang phát triển vì

- Các nước đang phát triển có nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn, nguồn

nguyên liệu tại chỗ tương đối phong phú và đa dạng Đây chính là thế mạnh của 2 ngành này

ở các nước đang phát triển nhằm thỏa mãn nhu cầu các loại hàng hóa thông thường về ăn,

mặc, thay thế nhập khẩu, góp phần đẩy mạnh xuất khẩu

- Phần lớn các nước đang phát triển đều đang thực hiện quá trình công nghiệp hóa nên

thiếu vốn, công nghệ Vì vậy, việc phát triển các ngành công nghiệp dệt - may và công

nghiệp thực phẩm sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao (vốn đầu tư ít, thời gian quay vòng

vốn nhanh, thu được lợi nhuận tương đối dễ dàng, có nhiều khả năng xuất khẩu) và có

tác động mạnh mẽ đến các ngành kinh tế khác

2 Để phát triển kinh tế- xã hội ở miền núi, giao thông vận tải phải đi trước một

bước vì

-GTVT miền núi được phát triển sẽ thúc đẩy sự giao lưu giữa các địa phương ở miền

núi vốn có nhiều trở ngại do địa hình, giữa miền núi với đồng bằng, phá thế cô lập, tự

cấp tự túc của nền kinh tế

-Có điều kiện khai thác tài nguyên của miền núi, hình thành các nông lâm trường…thúc

đẩy phát triển công nghiệp, đô thị thu hút dân cư đồng bằng lên miền núi

-Thúc đẩy phân công lao động theo lãnh thổ, hình thành cơ cấu kinh tế miền núi, hoạt

động dịch vụ cũng có điều kiện phát triển, phát triển văn hóa giáo dục miền núi

3 a Tỉ trọng sản lượng dầu thô khai thác phân theo các châu lục trên thế giới năm

b Để vẽ biểu đồ thể hiện quy mô và cơ cấu sản lượng dầu thô khai thác phân theo các

châu lục trên thế giới năm 1990 và 2010 thì biểu đồ tròn thích hợp nhất.