Bốn mu ̣c tiêu của Giáo du ̣c
Ho ̣c để biết
Ho ̣c để làm
Ho ̣c để sống chung
Ho ̣c để khẳng đi ̣nh
Ho ̣c để biết:
Ho ̣c để biết đươ ̣c xem là phương tiê ̣n và là mu ̣c đích cho sự tồn ta ̣i của con người Con người phải ho ̣c để tìm hiểu thế giới xung quanh, để sống và phát triển tính cách, kỹ năng nghề nghiê ̣p và để giao tiếp với mo ̣i người Ho ̣c là để có được niềm vui từ sự hiểu biết, kiến thức đa ̣t được và khám phá những điều mới la ̣ Cách ho ̣c này sẽ khuyến khích sự ham ho ̣c hỏi, tính sắc bén trong nhìn nhâ ̣n và đánh giá sự viê ̣c để từ đó con người có thể tư tin phán đoán về the giới xung quanh
Ho ̣c đe biết là ho ̣c cách tăng khả năng suy nghĩ, kỹ năng ghi nhớ và tâ ̣p trung Suy nghĩ là điều mà trẻ em được ho ̣c từ cha me ̣ và thầy cô Quá trình này phải bao gồm suy nghĩ trừu tượng và giải quyết vấn đề thực tế mà giáo du ̣c và nghiên cứu cần ket hợp trong quá trình da ̣y và ho ̣c Quá trình suy nghĩ kéo dài tro ̣n đời và được tăng cường thêm qua vốn sống của từng người Khi công viê ̣c của con người luôn thay đổi, không lă ̣p đi lă ̣p la ̣i, kỹ năng suy nghĩ của ho ̣ càng phải thích ứng và linh đô ̣ng hơn Ngay từ thời thơ ấu, trẻ em đã phải ho ̣c cách tâ ̣p trung - vào mô ̣t vâ ̣t hoă ̣c vào mô ̣t người nào đó Quá trình phát triển kỹ năng
tâ ̣p trung có thể thực hiê ̣n theo nhiều da ̣ng khác nhau và được hỗ trợ bằng nhiều hình thức ho ̣c tâ ̣p khác nhau như trò chơi, chia sẻ kinh nghiê ̣m trong công viê ̣c, du li ̣ch, các hoa ̣t đô ̣ng khoa ho ̣c thực du ̣ng, v.v
Sự phát triển kỹ năng ghi nhớ là mô ̣t công cu ̣ tuyê ̣t vời để khắc phu ̣c sự lấn át ồ a ̣t của những dòng thông tin từ báo chí truyền thông Thâ ̣t là nguy hiểm khi kết luâ ̣n rằng con người không cần phải phát triển kỹ năng ghi nhớ vì đã có sẵn những nguồn lưu trữ và cung cấp thông tin khi cần Trong mô ̣t số trường hợp cần sự thiết lâ ̣p hê ̣ thống kết nối giữa các thông tin, sự kiê ̣n có vẻ ít liên quan đến nhau, trí nhớ của con người đã thể hiê ̣n được tính ưu viê ̣t hơn nhiều so với máy tính Khả năng kết nối các hồi ức này sẽ trở thành mô ̣t chu trình tư đô ̣ng khi được trau dồi thường xuyên
Ho ̣c để làm:
Ho ̣c để làm có liên quan mâ ̣t thiết đến vấn đề đào ta ̣o và phát triển nghề nghiê ̣p Do đó, nền giáo du ̣c của chúng ta nên được điều chỉnh để trang bi ̣ cho mo ̣i người khả năng cần thiết nhằm phu ̣c vu ̣ cho công viê ̣c trong tương lai Ho ̣c để làm ngày nay không còn mang ý nghĩa đơn giản là đào ta ̣o con người để thực hiê ̣n mô ̣t công viê ̣c chân tay cu ̣ thể nào đó trong quá trình sản xuất Do đó, viê ̣c đào ta ̣o phải có sự cải cách hơn là chỉ đơn thuần trở thanh mô ̣t công cu ̣ để phổ biến những kiến thức được ho ̣c vào công viê ̣c thường ngày
Ngày nay khái niê ̣m “năng lực cá nhân” trở nên phổ biến Sự tiến bô ̣ của khoa ho ̣c kỹ thuâ ̣t rõ ràng đã thay đổi những kỹ năng nghề nghiê ̣p mà quá trình sản xuất mới đòi hỏi Với viê ̣c máy móc ngày càng trở nên thông minh hơn, những công viê ̣c tay chân đơn thuần đã và đang được thay thế bằng những công viê ̣c trí óc như điều hành, giám sát, bảo trì, thiết kế và tổ chức
Nền kinh tế hiê ̣n đa ̣i cần những kỹ năng mới thiên về giao tiếp nhiều hơn la chỉ kiến thức cơ bản Điều này ta ̣o cơ hô ̣i công bằng để phát triển nghề nghiê ̣p và hoàn thiê ̣n bản thân cho mo ̣i đối tượng của giáo du ̣c Giáo du ̣c nên được phát triển theo khuynh hướng đào ta ̣o kiến thức kết hợp với phát triển các kỹ năng cần thiết như giao tiếp, giải quyết vấn đề, tư duy sáng ta ̣o, lãnh đa ̣o, tinh thần đồng đô ̣i, v.v
Ho ̣c để chung sống:
Qua nghiên cứu, giáo du ̣c nên có hai cách tiếp câ ̣n sau Từ thời thơ ấu, giáo du ̣c nên chú tro ̣ng đến quá trình tìm hiểu và khám phá những người xung quanh ở những giai đoa ̣n đầu Ở giai đoa ̣n thứ hai của giáo du ̣c và của quá trình ho ̣c tâ ̣p lâu dài, giáo du ̣c nên chú tro ̣ng đến viê ̣c khuyến khích sự tham gia vào quá trình ho ̣c của mô ̣t số dự án phổ biến Đây là mô ̣t cách khá hiê ̣u quả nhằm tránh mâu thuẫn hoă ̣c giải quyết những mâu thuẫn có thể xảy ra
Khám phá những người xung quanh Mô ̣t trong những nhiê ̣m vu ̣ của giáo du ̣c là vừa da ̣y ho ̣c sinh sinh viên về sự đa da ̣ng của con người, vừa giúp cho ho ̣ nhâ ̣n thức về sự tương đồng và phu thuô ̣c lẫn nhau của con người Từ thời thơ ấu, trường ho ̣c nên nắm bắt tất cả các cơ hô ̣i nhằm thực hiê ̣n được hai hướng tiếp câ ̣n này Mô ̣t số môn ho ̣c có thể áp du ̣ng theo hai hướng này là đi ̣a lý loài người trong giáo du ̣c phổ thông, ngoa ̣i ngữ và văn ho ̣c
Trang 2Bên ca ̣nh đó, cho dù giáo du ̣c được cung cấp bởi gia đình, cô ̣ng đồng hay nhà trường, trẻ em cũng nên được da ̣y cách để hiểu đươ ̣c những phản ứng của người khác bằng cách cách quan sát, đánh giá sự viê ̣c qua cách nhìn của chúng Mô ̣t khi tinh thần đồng cảm này được khuyến khích trong trường ho ̣c, nó sẽ có mô ̣t hiê ̣u ứng tích cực trên thái đô ̣ và hành vi của trẻ trong suốt cuô ̣c đời chúng
Giáo du ̣c tâ ̣p trung hướng con người đến những mu ̣c tiêu chung Khi con người làm viê ̣c cùng nhau trong các dự án, những khác biê ̣t và mâu thuẫn giữa cá nhân thường có khuynh hướng giảm dần, đôi khi còn biến mất Do đó, giáo du ̣c chính quy nên phải dành thời gian và cơ hô ̣i trong chương trình để giới thiê ̣u đến giới trẻ những dự án hợp tác từ ngày đầu ho ̣c tâ ̣p như mô ̣t phần của những hoa ̣t đô ̣ng thể thao và xã hô ̣i của ho ̣
Ho ̣c để khẳng đi ̣nh:
Theo Unesco từ những ngày đầu tiên, mu ̣c tiêu của giáo du ̣c là đóng góp vào sự phát triển toàn diê ̣n của con người – về tinh thần và thể lực, trí tuê ̣, sự nha ̣y cảm, và cảm nhâ ̣n nghê ̣ thuâ ̣t Mo ̣i người nên được trang bi ̣ mô ̣t nền giáo du ̣c mà có thể phát triển khả năng nhâ ̣n thức đánh gia và lâ ̣p luâ ̣n đô ̣c lâ ̣p, giúp ho ̣ có thể sáng suốt đưa ra những quyết đi ̣nh đúng đắn nhất trong nhiều tình huống khác nhau của cuô ̣c sống
Bài báo cáo Ho ̣c để khẳng đi ̣nh đưa ra những nhâ ̣n đi ̣nh sau: ‘ mu ̣c tiêu của phát triển là sự hoàn thiê ̣n toàn diê ̣n của mô ̣t con người, sự thể hiê ̣n đầy đủ của tính cách, sư đa da ̣ng của hành vi ứng xử và những cam kết – của mô ̣t cá nhân, mô ̣t thành vien của gia đình và cô ̣ng đồng, mô ̣t cư dân và mô ̣t nhà sản xuất, nhà phát minh của kỹ thuâ ̣t và mô ̣t người mơ mô ̣ng đầy sáng ta ̣o’ Quá trình phát triển của con người từ khi sinh ra là mô ̣t quá trình biê ̣n chứng dựa trên sự tự nhâ ̣n biết bản thân và trên mối quan hê ̣ với những người khác Như mô ̣t công cu ̣ của viê ̣c đào ta ̣o nên tính cách, giáo du ̣c nên là vừa mô ̣t quá trình cá nhân hóa cao đô ̣ vừa là mô ̣t kinh nghiê ̣m xã hô ̣i mang tính tương tác cao
Trong phần mở đầu, bản báo cáo Ho ̣c để khẳng đi ̣nh (1972) thể hiê ̣n nỗi lo sợ thế giới sẽ dần mất đi
“tính người” do sự tiến bô ̣ chóng mă ̣t của công nghê ̣ Mô ̣t trong những thông điê ̣p chính của nó là giáo du ̣c nên ta ̣o điều kiê ̣n cho mỗi người ‘có khả năng tự giải quyết các vấn đề của riêng ho ̣, tự ra quyết đi ̣nh và chi ̣u trách nhiê ̣m về những gì ho ̣ làm’… Viê ̣c mất dần “tính người” của xã hô ̣i này có thể còn gia tăng trong thế kỷ 21 Thay vì giáo du ̣c trẻ chỉ thích ứng với bối cảnh xã hô ̣i hiê ̣n ta ̣i, thử thách của giáo du ̣c là bảo đảm mo ̣i người luôn có những nguồn lực cá nhân và những công cu ̣ trí tuê ̣ cần thiết để tìm hiểu thế giới và cư xử như mô ̣t con người công bằng và có trách nhiê ̣m Hơn bao giờ hết, nhiê ̣m vu ̣ cần thiết của giáo du ̣c là bảo đảm cho tất cả mo ̣i người đều có thể tự do suy nghĩ, phán đoán, biểu lo cảm xúc và tưởng tượng để phát triển được tài năng cũng như kiểm soát được cuô ̣c sống của ho ̣ ở mức đô ̣ cao nhất
Trong mô ̣t thế giới nơi mà sự đổi mới về kinh tế và xã hô ̣i là mot trong những sức ma ̣nh chính, sự tưởng tượng và sáng ta ̣o phải đươ ̣c đă ̣t lên hàng đầu Sự tưởng tượng và sáng ta ̣o là biểu hiê ̣n rõ ràng nhất của tư do con người, tuy nhiên chúng có thể bi ̣ đe
do ̣a bởi sự thiết lâ ̣p của mô ̣t hê ̣ thống cứng nhắc, không linh đô ̣ng trong hành vi ứng xử của con người Thế ky 21 sẽ cần nhiều
da ̣ng tài năng khác nhau hơn là những cá nhân thiên tài nổi trô ̣i mà trong bất cứ xã hô ̣i nào cũng cần Cả trẻ em và thanh thiếu niên phải nên được ta ̣o tất cả những cơ hô ̣i để tìm tòi, thể hiê ̣n và phát triển trong những lĩnh vực như khoa ho ̣c, nghê ̣ thuâ ̣t, văn hóa và xã hô ̣i, với mu ̣c đích hoàn thiê ̣n những thành tựu đã đa ̣t được từ những thế hê ̣ trước Trong trường ho ̣c, nghê ̣ thuâ ̣t và văn chương cũng nên được xem tro ̣ng hơn để phát huy tính văn hóa và truyền thống
Koichiro Matsura
Tổng Giám Đốc UNESCO
(Tổ Chức Giáo Du ̣c, Khoa Ho ̣c và Văn Hóa Liên Hiê ̣p Quốc)