Nghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả ớt trên nền bón NPKCaMg theo mục tiêu năng suất 125 tấnha đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng ớt ngọt trồng trong nhà có mái che tại thanh hóa

Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến thời gian sinh trưởng của ớt ngọt trồng trong nhà có mái che...Bảng 4.. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến động thái tăng trưởng

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập tốt nghiệp vừa qua, ngoài sự cố gắng nỗ lực củabản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các thầy

cô giáo, bạn bè, người thân và các cơ quan đơn vị

Qua thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học đã giúp tôi không những bổsung kinh nghiệm mà còn cho tôi làm quen dần với thực tế sản xuất Có đượcthành công đó, trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Cô Nguyễn ThịMai Phó trưởng bộ môn khoa học cây trồng - khoa Nông Lâm Ngư nghiệp -Trường Đại Học Hồng Đức, với tư cách là người trực tiếp hướng dẫn, cô đãgiành nhiều thời gian quý báu, tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong quá trìnhthực hiện đề tài

Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn tới Ban giám hiệu Trường Đại HọcHồng Đức, Ban chủ nhiệm Khoa Nông Lâm Ngư nghiệp, cùng các thầy giáo côgiáo trong khoa đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành tốt đề tài nghiêncứu của mình

Đặc biệt tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Th.S Nguyễn ThịMai - Người trực tiếp hướng dẫn tôi Những người luôn tận tình chỉ bảo phươngpháp nghiên cứu phân tích kết quả và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoànthành tốt đề tài thực tập tốt nghiệp này

Tuy nhiên do thời gian không có nhiều, với kinh nghiệm và tầm nhìn cònhạn chế nên báo cáo thực tập không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhậnđược sự góp ý chân thành của giáo viên hướng dẫn và các thầy cô giáo trongkhoa, cùng toàn thể các bạn trong lớp ĐH TTK14 Trường Đại Học Hồng Đức

để tôi khắc phục được những hạn chế của mình, đúc kết thêm kinh nghiệm tronghọc tập, cũng như sau này ra trường công tác

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thanh Hoá, tháng … năm 2015

Sinh viên

Nguyễn Thị Anh

MỤC LỤC

L I C M N Ờ Ả Ơ i

M C L C Ụ Ụ ii

DANH M C B NG Ụ Ả iii

DANH M C BI U Ụ Ể ĐỒ iv

DANH M C CÁC PH L C Ụ Ụ Ụ vi

M Ở ĐẦ 1 U T NG QUAN TÀI LI U NGHIÊN C U Ổ Ệ Ứ 3

nâng cao n ng su t và hi u qu kinh t , vi c áp d ng hình th c s n xu t theo h ng Để ă ấ ệ ả ế ệ ụ ứ ả ấ ướ công ngh cao, t i nhà l i là bi n pháp đang đ c u tiên, coi tr ng phát tri n ệ ạ ướ ệ ượ ư ọ ể 19

Theo khuy n cáo c a Trung tâm Khuy n nông Lâm ế ủ ế Đồ ng, khi tr ng t ng t ph i th ng ồ ớ ọ ả ườ xuyên lo i b lá già, lá b b nh d i g c Th c hi n khâu t a cành tr c lúc ra hoa M i cây ch đ ạ ỏ ị ệ ướ ố ự ệ ỉ ướ ỗ ỉ ể 3 – 4 cành Th ng nh ng cành ph phát tri n y u, hoa qu hình thành ch m Các cành này ườ ữ ụ ể ế ả ậ th ng m c nghiêng làm cho tán cây r m r p, thi u ánh sáng, tán cây không thông thoáng, t o đi u ườ ọ ậ ạ ế ạ ề ki n cho sâu b nh phát tri n nhi u, vì v y c n t a nhanh k p th i ệ ệ ể ề ậ ầ ỉ ị ờ 19

V T LI U, N I DUNG, PH Ậ Ệ Ộ ƯƠ NG PHÁP NGHIÊN C U Ứ 20

Ngày gi ng: 04/11/2014 ủ ố 21

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N Ế Ả Ứ Ả Ậ 26

* S qu trên cây ố ả 42

K T LU N VÀ Ế Ậ ĐỀ NGH Ị 54

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 55

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 Sản lượng ớt trên thế giới giai đoạn 2004 – 2007……… Bảng 2 Diễn biến nhiệt độ, độ ẩm không khí trong nhà lưới qua thời gian

thực tập………Bảng 3 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến thời gian sinh

trưởng của ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Bảng 4 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến động thái tăng

trưởng chiều cao của ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Bảng 5 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến động thái tăng

trưởng đường kính thân của ớt ngọt trồng trong nhà có mái che.Bảng 6 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến bệnh thán thư hại

ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Bảng 7 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến bệnh héo rũ hại ớt

ngọt trồng trong nhà có mái che Bảng 8 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến tình hình nhện đỏ

hại ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Bảng 9 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến các yếu tố cấu

thành năng suất ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Bảng 10 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến năng suất ớt ngọt

trồng trong nhà có mái che Bảng 11 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến chất lượng quả ớt

ngọt trồng trong nhà có mái che

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1 Diễn biến nhiệt độ, độ ẩm không khí trong nhà lưới qua thời

gian thực tập……… Biểu đồ 2 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến thời gian sinh

trưởng của ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 3 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến động thái tăng

trưởng chiều cao của cây ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 4 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến động thái tăng

trưởng đường kính thân của ớt ngọt trồng trong nhà có mái che.Biểu đồ 5 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến bệnh thán thư

hại ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 6 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến tình hình nhện

đỏ hại ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 7 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến số quả trên cây

ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 8 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến chiều dài quả ớt

ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 9 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến đường kính quả

ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 10 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến trọng lượng quả

ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 11 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến năng suất ớt

ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 12 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến độ dày thịt quả

ớt ngọt trồng trong nhà có mái che Biểu đồ 13 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến hàm lượng chất

khô trong quả ớt ngọt trồng trong nhà có mái che

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

NSLT Năng suất lý thuyết

NSTT Năng suất thực thu

FAO Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực thể giới

DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

Phụ lục 1 Lượng phân bón cho mục tiêu năng suất 125 tấn/ha theo phần

mềm Nutri.net - Haifa Isreal

Phụ lục 2 Lượng nước tưới cho cây ớt theo phần mềm Nutri.net - Haifa Isreal

Phụ lục 3 Xử lý số liệu phần động thái tăng trưởng chiều cao cây ………

Phụ lục 4 Xử lý số liệu phần động thái tăng trưởng đường kính thân………

Phụ lục 5 Xử lý số liệu phần sâu, bệnh hại ớt………

Phụ lục 6 Xử lý số liệu phần các yếu tố cấu thành năng suất………

Phụ lục 7 Xử lý số liệu phần NSLT & NSTT………

Phụ lục 8 Xử lý số liệu phần chất lượng quả………

Phụ lục 9 Một số hình ảnh thí nghiệm………

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.

Cây ớt (Capsicum spp.) là cây trồng có vị trí quan trọng thứ hai (sau cây

cà chua) trong số chín loại cây họ Cà (Solanaceae) Cây ớt có nguồn gốc từ

Nam Mỹ, bắt nguồn từ 1 số loại cây hoang dại, được thuần hóa và trồng ở Châu

Âu, Ấn Độ cách đây 500 năm Ngày nay, ớt được trồng rộng rãi trên toàn thếgiới từ 550 vĩ độ Bắc đến 550 vĩ độ Nam, đặc biệt là các nước nhiệt đới [4]

Tùy thuộc vào mức độ cay, cây ớt được chia thành 2 loại là ớt ngọt

(Capsicum annum L) và ớt cay (Capsicum frutescens L) Quả ớt ngọt là loại rau

xanh giàu dinh dưỡng Trong 100 g ớt ngọt xanh có chứa 110 mg vitamin C, 292

mg vitamin A, Carbohydrate 4.64 g, chất xơ 1.7 g Vì vậy, ớt ngọt được coi lànguyên liệu quan trọng cho việc nấu nhiều món ăn ngon trong nền văn hóa ẩmthực của nhiều nước trên thế giới [8]

Cây ớt thuộc loại hình sinh trưởng vô hạn, sinh trưởng liên tục cùng vớiviệc hình thành nhánh và ra lá mới Vì lý do đó, cây ớt cần được cắt tỉa một cáchthường xuyên để đảm bảo sự cân bằng giữa quá trình sinh trường và phát triểnnhằm đạt năng suất quả tối đa Ngoài ra, việc cắt tỉa còn nhằm mục đích cảithiện chế độ không khí, qua đó đó hạn chế sự phát sinh, phát triển của sâu bệnhhại (Horbowicz và Stepowska 1995)[12] Thông thường, các nhánh phát triển từcác điểm phân cành phải được cắt tỉa thường xuyên, hoa cũng được hình thành

từ các điểm phân cành Vấn đề đặt ra là phải tạo cấu trúc thân cây như thế nào

và khi nào thì bắt đầu để hoa, cho phép hình thành quả đầu tiên, từ đó thiết lậpcân bằng giữa quá trình sinh trưởng thân, lá với quá trình hình thành và pháttriển quả Sự có mặt của quả trên cây sẽ hạn chế sự sinh trưởng của cây khi cânbằng được thiết lập Việc thiết lập cân bằng giữa quá trình sinh trưởng và pháttriển là rất quan trọng và cần phải được duy trì trong cả vụ cây trồng Sự mất cânbằng sẽ dẫn đến tình trạng năng suất quả giảm hoặc là do sinh trưởng quá mạnh,hoặc là do sinh trưởng không đảm bảo cho việc hình thành và phát triển của quả

Nhằm cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc bổ sung, hoàn thiệnqui trình kỹ thuật sản xuất cây ớt ngọt trong nhà có mái che, chúng tôi tiến hành

thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả ớt trên nền bón NPKCaMg theo mục tiêu năng suất 125 tấn/ha đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng ớt ngọt trồng trong nhà có mái che tại Thanh Hóa”

1.2 Mục đích, yêu cầu của đề tài

1.2.1 Mục đích

Xác định cấu trúc cành, quả thích hợp cho cây ớt ngọt trên nền bónNPKCaMg theo mục tiêu năng suất 125 tấn/ha, tạo cơ sở để bổ sung hoàn thiệnqui trình công nghệ sản xuất ớt trong nhà có mái che ở Thanh Hóa

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở phổ biến vận dụng trong sản xuất

ớt trong nhà có mái che ở tỉnh Thanh Hóa

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.1 Giới thiệu chung về cây ớt.

2.1.1 Sơ lược về cây ớt

Ớt là cây trồng thuộc họ cà Solanaceae, có nguồn gốc từ Mexico, Trung

và Nam Mỹ Ớt đã được trồng từ khoảng năm 5200 – 3400 trước Công nguyên

Có nhiều quan điểm khác nhau nhưng theo bảng phân loại mới nhất thì có 5 loài

ớt được trồng chính trong tổng số 30 loài ớt: loài Capsicum annum L.; loài C frutescens L.; loài C chinense Jacquin; loài C pendulum Willdenow var pendulum L và loài C pubescens Ruiz and Pavon Các loài ớt trồng chủ yếu được phân biệt bởi cấu trúc hoa và đặc điểm quả Ớt ngọt thuộc về loài C Annum[5]

2.1.2 Đặc điểm thực vật học của cây ớt.

2.1.2.1 Bộ rễ.

Thuộc loại rễ chùm, ăn sâu và phân nhánh mạnh về bốn phía, có thể ănsâu tới 70 - 100cm nhưng chủ yếu tập trung ở tầng đất mặt 0 - 30cm Phân bổtheo chiều ngang với đường kính 50 – 70cm Có hai loại rễ: rễ chính (rễ trụ) và

rễ phụ (rễ bên)

Bộ rễ có khả năng tái sinh nếu có thể thông qua thời kỳ vườn ươm và nhổ

đi trồng trần Bộ rễ rất háo nước, ưa ẩm, ưa tơi xốp, không có rễ bất định Rễ ớtrất sợ ngập úng, chịu hạn khá hơn so với một số loại cây rau khác Sự phát triểncủa bộ rễ ớt có liên quan với các bộ phận trên mặt đất hay sự phân nhánh của rễ

có liên quan đến sự phát triển của các cành cấp 1, cấp 2, cấp 3 trên thân

Gieo ớt ở nơi cố định, thời gian đầu sau 4 - 6 tuần lễ, rễ chính ăn sâu tới20cm Thời gian này phân biệt về sau khi rễ phụ phát triển mạnh, phân nhánhnhiều thì không rõ giữa rễ chính và rễ phụ Ớt gieo thẳng chống hạn tốt, rễ cóthể ăn sâu lớp đất ở phía dưới trong một thời gian dài hơn Trường hợp trồngbằng cây con, rễ chính bị đứt, do đó kích thích rễ bên phải phát triển mạnh hơn

và phân bố chủ yếu ở tầng đất mặt Bộ rễ ớt ăn nông hay sâu, mạnh hay yếu cóliên quan đến mức độ phát triển các bộ phận trên mặt đất Phụ thuộc vào phươngpháp trồng, cấu tượng của đất, loại đất, độ ẩm và chế độ canh tác Khi tưới nước

đầy đủ, bộ rễ ăn nông phân bố rộng và ngược lại khi gặp hạn, rễ ăn sâu và phân

bố hẹp Nắm được đặc tính của rễ ta phải giữ ẩm, chống úng, xới xáo, vun gốccho cây vững chắc và tăng diện tiếp xúc của rễ [1]

2.1.2.2 Thân.

Thân thuộc loại thân gỗ, thân tròn, dễ gãy và một số giống còn non thân

có lông mỏng Khi thân già, phần sát mặt đất có vỏ xù xì, hóa bần Thân chínhcây ớt dài hay ngắn phụ thuộc vào giống, thường biến động 20 - 40cm thì ngừngsinh trưởng, trong lúc đó các nhánh mọc ra từ thân chính phát triển mạnh nhánhcấp 1,2,3 Khi cây già thì khó phân biệt thân chính và các nhánh cấp Trên thâncác cành phát triển mạnh và mọc đối xứng hoặc so le tùy giống, kiễu lưỡng phântạo cho cây ớt có dạng lật ngữa, do vậy rất dễ đổ khi gặp mưa, gió mạnh (đa sốcác giống ớt hiện nay, các cành cấp 1 nằm so le còn các cành xa cấp 1 mọc đối)

Sự phân cành trên thân chính cao hay thấp, sớm hay muộn là phụ thuộc vào cácđặc tính của giống và kỹ thuật canh tác [1]

2.1.2.3 Lá ớt.

Lá ớt ngoài nhiệm vụ quang hợp, thì còn một đặc điểm rất quan trọng đểphân biệt giữa các giống với nhau Lá có hai dạng chủ yếu: dạng elip (bầu dục),dạng lưỡi mác Phiến lá nhẵn không có răng cưa, đầu lá nhọn, gân lá dày nỗi rõ,phân bố dày và so le Cuống lá mập, khỏe, dài, chiều dài cuống thường chiếm1/3 so với tổng chiều dài lá (2,5 - 5cm) tùy giống Lá ớt thường có màu xanhđậm, xanh nhạt, xanh vàng và màu tím Một số giống trên mặt lá non còn phủlông tơ Diện tích, hình dạng, màu sắc lá phụ thuộc vào giống và điều kiện trồngtrọt

Lá ớt nhiều hay ít có ảnh hưởng sản lượng quả sau này Lá ít khôngnhững ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây mà còn làm cho ớt ít quả vì ởmỗi nách lá nơi phân cành là vị trí ra hoa, ra quả [1]

2.1.2.4 Hoa ớt.

Ớt là cây hàng năm (cây một năm), hoa lưỡng tính (tự thụ phấn), đầunhụy chia 2 vòi dài, rất thuận tiện cho quá trình tự thụ phấn Hoa mẫu, đều,thường có hiện tượng rụng hoa, rụng nụ trên cây Hoa thường phân bổ đơn hoặcthành chùm (1 - 3 hoa/chùm) nhưng rất ít Nhị có túi phấn tách rời thành 2 - 3

bó Khi gặp điều kiện ngoại cảnh bất lợi cho quá trình thụ phấn, thụ tinh và sinhtrưởng dinh dưỡng thì tế bào riêng lẽ có cấu tạo đặc biệt bằng nhu mô được hìnhthành nơi đính cuống hoa (với cành nách lá) Lớp tế bào này sẽ chết đi hìnhthành tầng rời và làm cho hoa bị rụng, sự mẫn cảm của lớp tế bào này đối vớiđiều kiện ngoại cảnh là phụ thuộc vào giống Hoa ớt có màu trắng, nở vào buổisáng vào lúc 9 - 10h sáng Qua quá trình phân hóa mầm hoa chịu ảnh hưởng củanhiều yếu tố như: nhiệt độ, ánh sáng, ẩm độ, dinh dưỡng và tỷ lệ C/N trên cây.

Căn cứ vào đặc tính ra hoa phân loại ớt như sau:

+ Loại hình sinh trưởng vô hạn: Khi có nhánh đầu tiên thì hoa xuất hiệnsau đó cứ tiếp tục ra hoa khi xuất hiện các câp cành, cây tiếp tục sinh trưởng chođến khi chết Đa số các giống ớt có năng suất cao hiện nay đều sinh trưởng vôhạn (cây cao cành nhiều)

+ Loại hình sinh trưởng hữu hạn: Khi cây xuất hiện cành thứ nhất thì cóhoa đầu tiên Hoa tiếp tục xuất hiện trên các cành thứ cấp khoảng đến cành cấp4,5 thì cuối ngọn xuất hiện chùm hoa cuối cùng và cây ngừng sinh trưởng chiềucao Hiện nay loại này nước ta ít sử dụng [1]

2.1.2.5 Quả và hạt.

Quả ớt thuộc loại quả mọng, nhiều nước, có 2 - 3 ô cách nhau bởi váchngăn dọc theo trục quả (lõi quả) Cấu tạo quả chia làm 3 phần (từ ngoài vàotrong): Thịt quả, xơ thịt và vỏ quả

Nửa quả gần cuống to hơn và chứa nhiều hạt hơn nửa quả phần ngọn Hạt

ớt nằm tập trung xung quanh lõi của quả Phần lớn chất cay được tập trung phầngiữa đến cuống quả Quả ớt chín có màu đỏ, vàng hoặc tím đen

Dạng quả: to hoặc nhỏ, dài hoặc nhọn cuối quả (chìa vôi), quả dài cong ởcuối quả (sừng bò).Ớt ngọt quả to hơn Ớt cay, ớt ngọt có nhiều hình dáng: tròndẹt như quả cà chua, tròn dài như quả cà tím, quả đào, bầu như quả lê, hoặc dạngsừng bò, chìa vôi phụ thuộc vào đặc tính của giống và kỹ thuật canh tác

Độ lớn của quả, trọng lượng và số lượng quả trên cây nhiều hay ít phụthuộc vào giống, do đó tỷ lệ chất khô/tươi của cây cũng phụ thuộc vào giống vàbiện pháp kỹ thuật, hàm lượng chất cay, dinh dưỡng thay đổi ngay trong mộtquả và phụ thuộc vào giống cũng như chế độ dinh dưỡng, nước

Hạt ớt nhẵn, dẹp, có màu vàng, P1000 hạt 4 - 5g Sức nảy mầm của hạtgiống khá cao nếu bảo quản tốt có thể giữ được 2 - 3 năm [1].

2.1.3 Đặc điểm sinh thái của ớt.

độ cao ở thời kỳ sau thụ phấn cũng ức chế quá trình hình thành quả (Denis R.Decoteau, 1990)[7]

Theo khuyến cáo của Trung tâm nghiên cứu Teaspoon – FeedingTM Haifa,Israel, nhiệt độ thích hợp đối với cây ớt, loài Capsicum annuum L ở thời kỳ nảymầm là 20oC - 25oC, thời kỳ sinh trưởng 20oC - 25oC (ban ngày) và 16oC - 18oC(ban đêm), thời kỳ ra hoa, hình thành quả 26oC - 28oC (ban ngày) và 18 - 20oC(ban đêm) (HAIFA, 2000)[11]

từ 0 - 15 ngày ớt sẽ bị rụng lá, hoa và quả Thiếu ánh sáng kết hợp nhiệt độkhông khí thấp, cây con sinh trưởng khó khăn, vươn dài, vóng, quá trình phânhóa mầm hoa cũng bị ảnh hưởng, để tận dụng ánh sáng nên bố trí nơi trồng phảigiải nắng

2.1.3.3 Nước.

Theo Doktorin der Naturwissenschaften (2010)[9] có thể trồng ớt thànhcông trong điều kiện dựa hoàn toàn vào nước trời Tuy nhiên để đảm bảo đạt

năng suất cao, ổn định thì chủ động tưới, tiêu là vấn đề quan trọng nhất Ớt bịngập úng, thậm chí chỉ trong một thời gian rất ngắn cũng có thể gây ra hiệntượng rụng lá, đồng thời làm xuất hiện nhiều loại sâu bệnh hại Ớt là cây trồng

dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện độ ẩm đất thấp do quá trình thoát hơi nước thôngqua khí khổng của cây rất cao, trong khi bộ rễ ớt ăn nông, tập trung chủ yếu ởlớp đất mặt Vì vậy để đạt năng suất cao, cần phải đảm bảo cung cấp nước đầy

đủ cho cây trong suốt quá trình sinh trưởng

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của lượng nước tưới ở các thời kỳ sinhtrưởng khác nhau của cây ớt của Karssen J G M Vos (1994)[14] cho thấy,việc cắt giảm lượng nước tưới ở thời kỳ trước khi ra hoa đã làm chậm quá trình rahoa, giảm tối đa số lượng hoa Thiếu nước ở thời kỳ giữa ra hoa và hình thành quảdẫn đến làm giảm tổng sản lượng lượng quả thu hoạch trong toàn vụ Tình trạngthiếu nước liên tục không chỉ ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng quả thu hoạch

mà còn ảnh hưởng lớn đến phẩm chất và sản lượng ớt thương phẩm Sản lượng

ớt thương phẩm đạt cao nhất khi tưới nước ở mức 120% và thấp nhất ở mức tưới40% tổng lượng thoát hơi nước nước bề mặt lá và thoát hơi nước bề mặt đất(Doktorin der Naturwissenschaften, 2010)[9]

Theo Makinde (2010)[15] ớt được coi là cây trồng mẫn cảm nhất đối với

sự thiếu nước Để đạt năng suất cao, cần cung cấp nước và duy trì độ ẩm đất ởgiới hạn thích hợp trong suốt quá trình sinh trưởng, phát triển của cây, đặc biệt

là giai đoạn trước và trong thời kỳ ra hoa Phương pháp tưới nước nhỏ giọt đượccoi là có hiệu quả nhất để cung cấp nước và dinh dưỡng theo nhu cầu của cây

2.1.3.4 Độ ẩm.

Ớt yêu cầu độ ẩm đất cao trong suốt thời kỳ sinh trưởng:

+ Thời kỳ cây con yêu cầu 70 - 80%

+ Thời kỳ ra hoa tạo quả yêu cầu 80 - 85%

+ Giai đoạn chín yêu cầu 70 - 80%

Ẩm độ không khí thấp 55 - 65% trong quá trình sinh trưởng

Nếu độ ẩm đất thiếu: quả bé, ít lứa quả, chín sớm, năng suất thấp Độ ẩmcao trước khi cây nở hoa sẽ làm sinh trưởng dinh dưỡng quá mạnh, thời kỳ ra

hoa, thụ phấn thụ tinh khó khăn, hoa bị rụng Thời kỳ quả chín dễ bị bệnh và lâuchín, tỷ lệ khô/tươi thấp Phải tưới nước, che tủ luống giữ ẩm, chống úng cho ớt.

2.1.3.5 Đất trồng.

Cây ớt thích hợp trồng trên các loại đất có thành phần cơ giới thịt nhẹhoặc cát pha, thoát nước tốt, khả năng giữ ẩm cao, hàm lượng mùn, hàm lượngchất hữu cơ cao Độ pH thích hợp cho sinh trưởng phát triển của ớt là 6,5 - 7,5.Đất trồng ớt nên có độ dốc từ 0,01 - 0,03% để đảm bảo cho việc thoát nướcnhanh, qua đó hạn chế các bệnh về rễ Cung cấp nước đầy đủ và kịp thời cho ớt

là vấn đề đặc biệt quan trọng trong thâm canh ớt Thiếu hoặc thừa nước lànguyên nhân gây rụng hoa, rụng quả Trong thời kỳ ra hoa, ớt đặc biệt mẫn cảmvới tình trạng độ ẩm của đất Thiếu hoặc thừa nước trong thời kỳ này đều dẫnđến hạn chế quá trình thụ phấn, làm xuất hiện nhiều loại sâu bệnh hại, dẫn đếnlàm giảm năng suất, chất lượng ớt Vì vậy, các loại đất có khả năng ngấm nước

và thoát nước chậm, điều kiện tưới hạn chế được coi là không thích hợp cho việctrồng ớt do năng suất thấp (Karssen J G M Vos, 1994)[14]

2.1.4 Đặc điểm dinh dưỡng của cây ớt.

Theo S.Roy, M S I Khan (2011)[19] và Manuel Etuardo Alana (1998)[16], nhu cầu bón phân cho ớt tùy thuộc vào đặc điểm, tính chất và khả năng cungcấp dinh dưỡng của đất, đặc biệt là hàm lượng chất hữu cơ trong đất, hàm lượngcác chất dinh dưỡng đa lượng (N, P, K) cũng như khả năng hấp phụ và mức độ rửatrôi dinh dưỡng trong đất trồng ớt

Cây ớt yêu cầu một lượng lớn các chất dinh dưỡng đa lượng và trunglượng, song phản ứng của ớt đối với phân bón nhìn chung thấp hơn so với cácloại rau màu khác như hành tây, rau riếp (Umesh Mohan Zende, (2008)[20]

Nghiên cứu của Makinde., et al, 2010)[15] cho thấy có sự tương quantuyến tính thuận giữa sự hấp thu các chất dinh dưỡng và năng suất ớt quả Yếu

tố dinh dưỡng chủ yếu của ớt là N và lân Trên đất bán khô hạn, thành phần cơgiới nhẹ, lượng phân bón cho 1 ha ớt là: 10 tấn phân hữu cơ, 140 N + 100 P2O+

200 K2O Theo Karima Lahbib (2012)[13] bón lân cho ớt không chỉ có tác dụngtăng năng suất quả mà còn có tác dụng cải thiện màu đỏ của quả N là yếu tốquyết định năng suất ớt Cần phải bón cho ớt 22 N - 34 N trước mỗi đợt ra hoa

và hình thành quả Bón thừa N, cây sinh trưởng mạnh, dẫn đến làm chậm quá

trình ra hoa, hình thành quả, đồng thời là nguyên nhân chính dẫn hiện tượng thối

vỏ quả ớt

Nhu cầu bón phân cho ớt phụ thuộc vào loại đất và đặc điểm cây trồng vụtrước đó Bón phân cho ớt phải đảm bảo yêu cầu cân đối về mặt dinh dưỡng đểđảm bảo đạt năng suất tối đa Ở Ethiopia, lượng phân bón khuyến cáo áp dụng

cho 1 ha ớt là: 200 kg/ha DAP + 100 kg Urê (Karima Lahbib, 2012)[13].

2.1.5 Tình hình sản xuất ớt trên thế giới và ở Việt Nam

2.1.5.1 Trên thế giới

Theo tổ chức Nông lương thế giới (FAO) cây ớt được xem là một trong sốnhững cây trồng quan trọng ở các vùng nhiệt đới Năm 2003, diện tích trồng ớttrên thế giới vào khoảng 1.700.000 ha cho mục đích lấy quả tươi và khoảng1.800.000 ha để làm ớt khô Năm 2009 diện tích trồng ớt trên thế giới 1,81 triệu

ha cho mục đích lấy quả tươi, với sản lượng 28,07 triệu tấn Diện tích sản xuất

ớt khô 1,91 triệu ha, với sản lượng 31,38 triệu tấn Các nước nhập khẩu và xuấtkhẩu ớt quan trọng nhất bao gồm: Trung Quốc, Ấn Độ, Mêxicô, Pakistan, TháiLan và Thổ Nhĩ Kỳ

Theo JM Polas, 1994[3] Khu vực Đông Nam Á giai đoạn 1988 – 1992 códiện tích 1685.000 ha, sản lượng đạt 2.100.000 tấn Indonexia có diện tích13.700 ha, sản lượng là 440.000 tấn Thái Lan có diện tích trồng ớt là 121.000

ha, sản lượng 328.000 tấn

Sản lượng ớt trên thế giới giai đoạn 2004 – 2007 được thể hiện trong bảng

1 Qua bảng số liệu chúng ta thấy ớt được trồng nhiều nhất ở Trung Quốc Sảnlượng ớt trên thế giới năm 2007 là 26,056,90 tấn, trong đó Trung Quốc chiếm14,033,000 tấn, hơn một nửa sản lượng ớt trên toàn thế giới Tiếp đến là cácnước Mexico, Indonesia, Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha có sản lượng hơn 1 triệurưỡi tấn/năm

Bảng 1 Sản lượng ớt trên thế giới giai đoạn 2004 – 2007

13,031,000

14,033,000

Mexico 1,431,258 1,617,264 1,681,27

7

1,690,000

Indonesia 1,100,514 1,058,023 1,100,00

0

1,100,000

Thổ Nhĩ Kỳ 1,700,000 1,829,000 1,842,17

5

1,090,921

Tây Ban Nha 1,077,025 1,063,501 1,074,10

0

1,065,000

26,252,9 07

26,056,9 0

Nguồn: FAO Production yearbook Vol 47 – 2007

2.1.5.2 Ở Việt Nam

Nước ta nằm trong giới hạn từ 8040 – 23020 vĩ độ Bắc, kinh độ 1020 –

1140, chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, thích hợp cho cây ớt pháttriển quanh năm nên ớt được trồng khắp từ Bắc vào Nam

Diện tích sản xuất ớt ở Thái Bình những năm gần đây đạt trên 1.000 ha,tập trung chủ yếu ở huyện Quỳnh Phụ từ 850 – 950 ha Những năm trước giống

ớt chủ yếu là ớt quả dài, năng suất cao trên 220 tạ/ha, giá khoảng 15.000 –20.000 đồng/kg Những năm gần đây do nhu cầu thị trường, giống ớt được sửdụng chủ yếu là ớt chỉ thiên, năng suất 120 – 140 tạ/ha, giá bán từ 30.000 –65.000 đồng/kg Lợi nhuận thu được từ sản xuất ớt từ 260 – 440 triệu đồng/ha.Lợi nhuận thu được cả năm từ 280 – 460 triệu đồng/ha tùy theo công thức luâncanh [22]

Trong vụ Đông Xuân 2012 – 2013, huyện Phù Cát sản xuất được 253 ha

ớt, tăng 163 ha so với vụ Đông Xuân năm trước, tập trung tại các xã Cát Tài, CátSơn, Cát Lâm, Cát Hanh Năng suất ớt đạt khá, 1 tấn ớt tươi/sào [23]

Ở huyện Phù Mỹ, địa phương có phong trào trồng ớt mạnh nhất tỉnh BìnhĐịnh, trong vụ Đông Xuân 2012 – 2013 diện tích trồng ớt cũng tăng đột biến lên

800 ha, tăng hơn 200 ha so với cùng kỳ năm trước [23]

Xã Trấn Dương, huyện Vĩnh Bảo (Hải Phòng) được xem là xã “triệu phú”nhờ trồng ớt Tính đến năm 2013, toàn xã có khoảng 80 ha trồng ớt xuất khẩu

Ớt là cây dễ trồng, không kén đất, thích hợp với nhiều vùng sinh thái, dovậy tiềm năng phát triển cây ớt ở nước ta là rất lớn Khác với các loại rau khác,quả ớt có thể thu hoạch nhiều lần, sơ chế hay chế biến đơn giản (phơi khô, bột,tương), với đặc điểm này cây ớt khắc phục được tính rủi ro của thị trường, giữgiá cả ổn định, đảm bảo được lợi ích co người sản xuất

Ở Thanh Hóa cây ớt được trồng tập trung ở một số huyện như Triệu Sơn,Vĩnh Lộc, Thọ Xuân… Riêng vụ Đông Xuân năm 2005 diện tích trồng ớt toàntỉnh có khoảng 85 ha, tập trung chủ yếu ở Vĩnh Lộc (65 ha), Thọ Xuân (15 ha)

…

Huyện Hoằng Hóa có tới 80 ha đất màu chuyên sản xuất ớt cay xuất khẩu,tập trung chủ yếu ở các xã Hoằng Thịnh, Hoằng Trung, Hoằng Đạo, Hoằng

Châu, Hoằng Phong, Hoằng Đồng Năm 2013, nhờ thời tiết thuận lợi nên cây ớtsinh trưởng, phát triển tốt, cho năng suất cao từ 20 – 25 tấn/ha, giá bán bìnhquân 30.000 đ/kg, có thời điểm giá ớt tăng cao đến 55.000đ/kg Xã Xuân Du,huyện Như Thanh trồng được 13 ha ớt cay xuất khẩu, đạt giá trị 500 triệuđồng/ha [24].

2.2 Khái quát về phần mềm quản lý dinh dưỡng Nutri.net – Haifa Israel.

Haifa Nutri-Net là một công cụ được thực hiện để hỗ trợ người sản xuấttrong việc xây dựng các chương trình dinh dưỡng cây trồng của họ và hệ thốngthủy lợi bằng cách tích hợp các thông số canh tác có liên quan với nhau Phầnmềm chuyên gia này được dựa trên cơ sở dữ liệu toàn diện về dinh dưỡng câytrồng, tưới tiêu, đất và khí hậu Các giai đoạn đầu vào yêu cầu người dùng nhập

dữ liệu của mình hoặc để thu thập dữ liệu có liên quan từ cơ sở dữ liệu có sẵntrong chương trình Tất cả những dữ liệu này sau đó được tích hợp bởi hệ thốngphần mềm tối ưu hóa chương trình dinh dưỡng cây trồng chi tiết Các yếu tố đầuvào (dinh dưỡng, nước, phân bón) được xác định chi tiết và chính xác hơn, từ đó

sẽ giải quyết tốt hơn các điều kiện cụ thể của người trồng, và do đó, năng suấtcao và đạt được nhiều lợi nhuận hơn

Phần mềm này được điều hành độc quyền trên web 'Haifa Nutri-Net' tạo

ra một chương trình nutrigation chi tiết phù hợp với các thông số sau: chức năngdinh dưỡng ¾ cụ thể của 80 loại cây trồng phổ biến ở mức sản lượng tiêu biểucủa họ ¾ phương pháp tăng trưởng, ¾ đất và nước thông số, ¾ điều kiện khíhậu, ¾ phương pháp tưới tiêu và lịch trình khi xây dựng các chương trình dinhdưỡng Khi các chương trình dinh dưỡng dựa trên nutrigation, các chương trìnhứng dụng được tiếp tục chia thành mức phân bón, giai đoạn tăng trưởng vàngày Đề án cuối cùng có thể được gửi trực tiếp từ các phần mềm như một fileđính kèm qua e-mail, hoặc in ra và fax Các cơ sở dữ liệu toàn diện trong phầnmềm độc lập có thể phục vụ người sử dụng bằng cách trích dẫn tài liệu thamkhảo về sự hấp thu chất dinh dưỡng của một loạt các loại cây trồng, cung cấp dữliệu đặc trưng cho giai đoạn đầu của cây trồng và ETP dữ liệu và hình ảnh thiếudinh dưỡng của nhiều loại cây trồng

Trong phạm vi thí nghiệm đã sử dụng phần mềm Haifa Nutri-Net để tínhlượng phân bón và nước tưới cho cây ớt ngọt trồng trong nhà có mái che dựa

trên mục tiêu năng suất 125 tấn/ha Hàm lượng phân bón và nước tưới cụ thểtrong thí nghiệm được trình bày chi tiết trong phụ lục kèm theo

2.3 Nguyên lý sản xuất cây trồng trong nhà có mái che.

Canh tác trong điều kiện được bảo vệ bao gồm tất cả các phương pháp màcây trồng được trồng và bảo vệ dưới sự tác động của các yếu tố vật lý với mụcđích chính là nhằm cải thiện điều kiện môi trường sống cho cây trồng Canh táctrong điều kiện được bảo vệ theo cách thức hiện đại không phải chỉ quan tâmđến việc bảo vệ cây trồng mà còn chú trọng đến việc sử dụng các công nghệhiện đại để điều chỉnh sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng, tức là toàn bộquá trình sản xuất cây trồng

Canh tác trong điều kiện được bảo vệ gồm rất nhiều hình thức, từ loại chephủ nilon trên đất, loại vòm lợp che phủ nilon đến những cấu trúc nhà cao baophủ bằng nilon hoặc kính Việc bảo vệ này có thể được áp dụng trong suốt vụsản xuất hoặc chỉ trong một giai đoạn nhất định của vụ

Sản xuất cây trồng trong nhà có mái che là hình thức sản xuất mà câytrồng trong các kiến trúc nhà cao (con người có thể di chuyển trong đó được),được làm bởi các khung, giá đỡ, được phủ bằng tấm kính, màng polyethylenehay lưới chống công trùng và được lắp đặt các thiết bị để điều chỉnh môi trườngtrong nhà nhằm bảo vệ cây trồng khỏi những điều kiện bất thuận và điều chỉnh

sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng theo hướng có lợi cho con người

Đặc điểm nổi bật nhất của cây trồng trong nhà có mái che khi so với sảnxuất ngoài trời là sự có mặt của hàng rào ngăn cách giữa cây trồng với môitrường xung quanh Sự ngăn cách này tạo nên môi trường tách biệt trong nhà vàbảo vệ cây trồng khỏi sự tác động của mưa, gió, côn trùng, bệnh và động vật.Hơn nữa sự tách biệt này có thể tạo ra các điều kiện thích hợp cho quá trình sảnxuất bằng cách sử dụng các điều kiện nhân tạo như sưởi và cung cấp CO2 Việc

sử dụng các chất điều khiển hóa học và sinh học cũng hiệu quả hơn khi sản xuấtcây trồng trong nhà có mái che

Nhà có mái che tạo nên môi trường tách biệt với môi trường bên ngoài ,điều này có nghĩa là so với ngoài trời thì môi trường bên trong nhà có ít ánhsáng hơn, nhiệt độ và ẩm độ cao hơn, nồng độ CO2 biến động mạnh hơn Khi sửdụng các thiết bị trong nhà, các yếu tố trên có thể được điều khiển trong một

giới hạn nhất định, cho phép điều khiển quá trình sản xuất Sản xuất cây trồngtrong nhà có mái che là phương pháp canh tác chuyên biệt tốn nhiều kinh phíhơn nhưng năng suất lại cao hơn Kinh phí đầu tư như là sự lắp đặt giá thể trồng,

hệ thống điều khiển tự động bằng máy tính, các giá đỡ có thể di động được, lắpđặt hệ thống chắn sáng hoặc cung cấp ánh sáng là tùy thuộc vào bản chất củacây trồng sản xuất Những kỹ thuật đó giúp cho quá trình sản xuất được dễ dànghơn Nhà có mái che có cây được trồng trong đó được coi như là một lò phảnứng sinh học Tất cả những yếu tố nói trên tạo nên sự khác biệt của sản xuất câytrồng trong nhà có mái che so với sản xuất ngoài trời

Nhà có mái che có nhiều loại khác nhau Thiết kế nhà có mái che luônluôn phải quan tâm về mặt giá thành, tuổi thọ, độ vững chắc, khả năng xuyênqua của các tia có bước sóng ngắn và độ cách nhiệt Thêm vào đó các điều kiệnmôi trường, hệ thống canh tác, nhu cầu của cây trồng và các khía cạnh kinh tế xãhội cũng có vai trò quan trọng Do đó trên thế giới có rất nhiều loại hình nhà cómái che đã được thiết kế

Tổng diện tích nhà che phủ bằng kính và nhựa (thiết kế cao 2 mét hoặchơn) trên thế giới đã đạt tới 220,000 ha trong đó: 40,000 ha là nhà kính và180,000 ha là nhà che phủ bằng các vât liệu nhựa

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, tính đến thời điểm hiện nay, 13 tỉnhthành phía Nam có trồng rau trong nhà lưới đã xây dựng được 239.000 m2 nhàlưới, trong đó nhiều nhất là biên hòa, thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa Vũng tàu,Long An

Ở thành phố Hồ Chí Minh số nhà lưới được sử dụng để sản xuất rau ăn láhiện nay lên đến 500 nhà với nhiều dạng khác nhau (nhà lưới kín, nhà lưới hởxung quanh, nhà lưới dạng nửa kín nửa hở…) Tùy theo mức đầu tư của các hộtrồng rau, diện tích mỗi nhà lưới từ 500 đến hơn 1000 m2[25]

Ở Đà Lạt nhiều nhà có mái che được xây dựng để trồng hoa và rau quả vớidiện tích tổng cộng khoảng 80 ha

Ở Thanh Hóa mô hình trồng ớt ngọt, dưa vàng, cà chua đã và đang đượctrồng trong nhà có mái che ở khu công nghệ cao nhà máy đường Lam Sơn Tuynhiên, do chưa thực sự có những khảo sát, nghiên cứu đầy đủ, kĩ lưỡng về các

biện pháp canh tác phù hợp cho cây trồng trong nhà có mái che nên năng suấtcủa các loại cây trồng hiện nay đang còn thấp.

2.4 Cơ sở của kỹ thuật cắt tỉa cành, quả cây trồng trong nhà có mái che.

Các loại cây trồng trong đời sống của mình đều trải qua giai đoạn sinhtrưởng sinh dưỡng, trong giai đoạn này cây trồng tập trung phát triển các cơquan dinh dưỡng như rễ, thân, lá, đến khi thân lá đạt được một mức độ nhất định

để tăng khả năng quang hợp và tích lũy cho cây thì cây chuyển sang giai đoạnsinh trưởng sinh thực, trong giai đoạn này cây trồng tập trung phát triển các cơquan sinh sản, cơ quan dự trữ như ra hoa, kết quả, tạo củ Để cây trồng pháttriển cân đối giữa hai giai đoạn này cần có các biện pháp kỹ thuật tác động nhưphân bón, nước tưới, tỉa cành lá

Có một số loại cây trồng trong nhà có mái che đã được thực hiện việc cắttỉa để tạo cân bằng cho quá trình sinh trưởng và phát triển, đồng thời tạo độthông thoáng, giảm thiểu sâu bệnh hại như cà chua, dưa chuột, ớt ngọt, cà tím

Cây ớt thuộc loại hình sinh trưởng vô hạn, sinh trưởng liên tục cùng vớiviệc hình thành nhánh và ra lá mới Vì lý do đó, cây ớt cần được cắt tỉa một cáchthường xuyên để đảm bảo sự cân bằng giữa quá trình sinh trường và phát triểnnhằm đạt năng suất quả tối đa Ngoài ra, việc cắt tỉa còn nhằm mục đích cảithiện chế độ không khí, qua đó đó hạn chế sự phát sinh, phát triển của sâu bệnhhại (Horbowicz và Stepowska 1995)[12]

Thông thường, cây ớt thường được cắt tỉa hai tuần một lần Các lá mới vàchồi phía bên trên lá phát triển từ nách của các mắt thân, cây phải được cắt tỉa đểduy trì kiến trúc hai thân chính trên một gốc của cây Hoa ớt cũng phát triển tạicác điểm phân cành

Sau khoảng 1 tuần trồng trong nhà có mái che tất cả các cây sẽ phát triển 2– 3 chồi gốc tại điểm phân cành Tại thời điểm này các cây nên được tỉa cành đểlại hai thân cây mạnh nhất Hai thân cây sẽ được quản lý để thực hiện việc sảnxuất, vận chuyển dinh dưỡng trong suốt cả năm Mỗi gốc sẽ phát triển lên mộttầm cao lên tới 4 mét và buộc dây kéo để duy trì thẳng đứng

Các thân cây bên được phép phát triển đến mắt đầu tiên của nó, lúc nàymột lá phát triển cũng như một thân cây bên thứ cấp Các thân cây bên thứ cấp

được tỉa ra, để lại những lá đầu tiên trên thân bên gốc cũng như các lá chính trênthân chính Các lý do để rời lá thứ hai này là để tăng diện tích lá của tán cho quátrình quang hợp và để cung cấp bóng mát cho cây phát triển Trong tháng một láthứ ba (hai lá trên các phương chính) có thể được cho phép để phát triển trên cây

có trong hàng chu vi Các lá này nhận được nhiều ánh sáng hơn vì vị trí của lánằm ở bên ngoài và lá bổ sung cung cấp các yêu cầu để che trái cây cũng như

tăng diện tích quang hợp.

Điều quan trọng là phải biết khi nào để quả đầu tiên và bắt đầu thiết lập sựcân bằng giữa phát triển thân lá và phát triển quả Sự hiện diện của trái cây sẽlàm giảm tốc độ tăng trưởng thực vật là sự cân bằng được thiết lập Tỉa và chămsóc lá và thân cây sau đó cho phép phát triển phù hợp với sự tăng trưởng thực vậtvới mức tăng trưởng trái cây Khi sự cân bằng này được thành lập, điều quantrọng là phải làm việc để duy trì sự cân bằng cho liên tục, sản xuất ổn định trongsuốt mùa vụ

2.5 Một số kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước về kỹ thuật cắt tỉa cành, quả ớt trồng trong nhà có mái che.

2.5.1 Kết quả nghiên cứu ngoài nước.

Việc cắt tỉa cây trồng trong nhà có mái che đang được áp dụng rộng rãitrong sản xuất hiện nay Đây là một thực hành quản lý cây trồng đã được sửdụng để tăng năng suất trên đơn vị diện tích trồng ớt ngọt trong nhà kính[21] Mật độ thực vật cao làm giảm trọng lượng quả ảnh hưởng đến năng suấtthu hoạch (Cebula, 1995)[6]

Một nghiên cứu của MM Maboko, CP Du Plooy và S Chiloane[17]được tiến hành trong 2009/2010 và 2010/2011 để điều tra tác động của mật độcây, hoa và thân cây ớt ngọt được tỉa trồng thủy canh tại ARC-RoodeplaatVOPI Cây ớt đã được trồng với 3 mật độ (2, 2,5 và 3 cây / m2), ba phương phápcắt tỉa cành (2, 3 và 4 thân) và ba phương pháp cắt tỉa hoa (loại bỏ hai hoa đầutiên, bốn hoa đầu tiên hoa hoặc loại bỏ 1 hoa đầu tiên) Bố trí thí nghiệm theokiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với hai lần nhắc lại Quả cây ớt ngọt đã đượcthu hoạch ở giai đoạn có màu xanh lá cây Dữ liệu được thu thập trên mười cây,

số lượng trái cây, khối lượng trái cây, năng suất lý thuyết, năng suất thực tế vàtổng sản lượng cho tất cả phương pháp cắt tỉa Dạng cắt tỉa để bốn thân cây mà

không loại bỏ bất kỳ hoa với mật độ 3 cây/m2 cho năng suất và chất lượngcao Tỉa hai hoặc bốn quả đầu tiên dường như không có ảnh hưởng đáng kể đếnnăng suất Kết quả cho thấy năng suất ớt ngọt và chất lượng có thể bị ảnh hưởngbởi mật độ cây/m2 và cắt tỉa cành, trong khi hoa cắt tỉa có ý nghĩa (p < 0,05)hiệu lực.

Theo Jovicich et al (2004); Zende (2008)[10] cây ớt có thói quen phâncành, vì vậy, trái cây phát triển được điều khiển bằng cách hạn chế sự phân cành

1, 2, 3 và 4 chi nhánh chính Những lý do cho ớt chuông cắt tỉa cành trong điềukiện nhà kính là để đào tạo điều kiện cho cây phát triển thẳng đứng, tạo sự thuậnlợi cho ánh sáng thâm nhập trên tất cả các tán lá, cải thiện quả trên cây và làmchín quả sớm và năng suất cao của các loại quả có kích thước lớn

Hơn nữa, cắt tỉa là có hiệu quả trong việc cải thiện không khí lưu thônglàm giảm độ ẩm tương đối và giới hạn lây lan của bệnh Phương pháp cắt tỉa

thay đổi theo thói quen phân cành khác nhau của Capsicum và dưới mật độ thực

vật khác nhau Mục tiêu chính của cắt tỉa thực tế là có được sự cân bằng hợp lýgiữa số lượng quả trên cây và kích thước quả bằng cách cải thiện quản lýtán Do sự tăng trưởng sinh dưỡng lớn nên việc cắt tỉa cành là yếu tố quan trọngtrong việc sử dụng thích hợp của khu vực sản xuất Tỉa cây 2, 3 hoặc 4 thânchính đã được báo cáo là hiệu quả trong việc tăng năng suất và giảm kích cỡquả Như vậy, hạn chế số quả rụng cho phép nâng cao chất lượng quả của cây(Cebula, 1995)[6]

Theo Jovicich et al (1999)[10] hệ thống cắt tỉa dẫn đến sự khác biệt đáng

kể trong tất cả tính trạng sinh trưởng thực vật Nói chung, cây ớt chuông cắt tỉađến một thân chính đã có chiều cao cây cao hơn những dạng tỉa cành để 2 hoặc 4thân chính Điều này có thể là do thực tế rằng sự cạnh tranh giữa các thân câycho sẵn nước, chất dinh dưỡng và ánh sáng trong một hệ thống cây 1 thân nhỏhơn trong 2 hoặc 4 thân Mặt khác, các lá có trọng lượng tươi và khô lớn nhất,cũng như các diện tích lá lớn nhất là thu được bằng cây ớt tỉa cành để 4 thânchính, tiếp theo cây tỉa cành để 2 thân chính Nói chung, Jovicich et al., (1999)[10] báo cáo rằng các cây tỉa cành để 1 thân chính có chiều dài cành dài hơn cây

2 hoặc 4 thân Trong khi đó, thực vật với 2 và 4 thân cây đã có một sự tăng

trưởng thực vật lớn (số lá lớn và trọng lượng khô trong cây lớn) hơn trên dạng

để 1 thân cây chính

Theo Shaw và Cantliffe (2002)[18] khi cắt tỉa cây ớt ngọt để 1 thân chínhduy nhất sẽ cho quả có trọng lượng tươi cao hơn và độ dày thịt quả cao hơn sovới dạng cắt tỉa để 2 hoặc 4 thân chính Đối với đặc điểm độ dày thịt quả, nó ảnhhưởng nhiều đến việc xử lý sau thu hoạch Ví dụ, quả có độ dày thịt quả cao sẽcho trọng lượng quả lớn hơn, thuận lợi trong quá trình vận chuyển, khi vậnchuyển đi xa sẽ ít bị dập nát

2.5.2 Kết quả nghiên cứu trong nước.

Để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế, việc áp dụng hình thức sảnxuất theo hướng công nghệ cao, tại nhà lưới là biện pháp đang được ưu tiên, coitrọng phát triển

Theo khuyến cáo của Trung tâm Khuyến nông Lâm Đồng, khi trồng ớtngọt phải thường xuyên loại bỏ lá già, lá bị bệnh dưới gốc Thực hiện khâu tỉacành trước lúc ra hoa Mỗi cây chỉ để 3 – 4 cành Thường những cành phụ pháttriển yếu, hoa quả hình thành chậm Các cành này thường mọc nghiêng làm chotán cây rậm rạp, thiếu ánh sáng, tán cây không thông thoáng, tạo điều kiện chosâu bệnh phát triển nhiều, vì vậy cần tỉa nhanh kịp thời

Biện pháp cắt tỉa cành, quả ớt nhằm tăng năng suất, chất lượng của ớtđang được nghiên cứu trên thế giới và trong nước Và sẽ sớm được đưa ra ápdụng rộng rãi trong sản xuất hiện nay

PHẦN 3 VẬT LIỆU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Vật liệu nghiên cứu

Giống ớt: Giống ớt ngọt Chao Quan Jiao F1 do phòng nghiên cứu giống

ớt Đồng Lạc, huyện Đăng Sơn, tỉnh An Huy, Trung Quốc lai tạo và tuyển chọn

Đặc điểm giống: Chín sớm, quả to, khi chín vỏ quả màu đỏ tươi , vỏ bóngđẹp, thịt dày, ra quả liên tục, kháng sâu bệnh tốt Chiều dài trung bình từ 18 – 23

cm, khối lượng quả từ 150 – 200 g Năng suất trồng trong điều kiện đồng ruộngđạt trên 100 tấn/ha

Phân hoá học: Các loại phân bón vô cơ thông dụng trên thị trường: Đạm

Urê (46%N), Super lân (16% P2O5), Kali clorua (60% K2O), CaO 36%, MgO 16%

Nguyên liệu tạo giá thể cây trồng: Đất phù sa sông Mã, phân bò, phân gà,

bùn thải nhà máy đường

3.2 Nội dung nghiên cứu

1) Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến sinh trưởng, phát triển cây

ớt ngọt trồng trong nhà có mái che

2) Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến tình hình sâu, bệnh hạicây ớt ngọt trồng trong nhà có mái che

3) Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa cành, quả đến năng suất, chất lượng quảcủa cây ớt ngọt trồng trong nhà có mái che

3.3 Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Thời gian, địa điểm nghiên cứu

Thời gian: Tháng 10 năm 2014 đến tháng 5 năm 2015

Địa điểm: Nhà lưới Dự án ACCCU Hà Lan, khoa Nông lâm Ngư nghiệp,trường ĐH Hồng Đức

3.3.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm

Bố trí thí nghiệm trồng cây trên giá thể bọc trong dải nilon trong nhà lướivới 5 phương thức cắt tỉa cành, quả trên nền bón NPKCaMg theo mục tiêu năngsuất 125 tấn/ha thông qua phần mềm Nutri.net Haifa Israel

- Công thức thí nghiệm: 5 công thức

CT 1 Không tỉa cành, quả (ĐC)

CT 2 Tỉa cành để 2 thân chính + tỉa quả ở vị trí số 1,2,4,6

CT 3 Tỉa cành để 2 thân chính + không tỉa quả

CT 4 Tỉa cành để 4 thân chính + tỉa quả ở vị trí số 1,2,4,6

CT 5 Tỉa cành để 4 thân chính + không tỉa quả

- Các biện pháp kỹ thuật canh tác áp dụng trong thí nghiệm:

+ Thời vụ: Vụ Đông Xuân

V2

II2

• Ngày chuyển cây sang bầu: 14/11/2014

• Ngày trồng: 24/11/2014

+ Ngâm ủ hạt: Hạt được ngâm nước 2 sôi, 3 lạnh theo tỷ lệ 1:1, ngâmnước trong thời gian 8-12 giờ, sau đó đãi sạch cho vào vải thô ủ ấm 12 giờ chohạt nứt nanh thì đưa ra cấy hạt vào giá thể với lượng 2g/m2

+ Giá thể ươm: Đất làm bầu ươm phơi khô, trộn với xơ dừa nghiền nhỏ,trộn với phân bò khô sàng nhỏ theo tỷ lệ 4:1:1 đóng vào khay xốp để ươm hạt

+ Giá thể làm bầu: Đất phơi khô sàng nhỏ, trộn với xơ dừa nghiền nhỏ vàphân bò phơi khô nghiền nhỏ theo tỷ lệ 4:2:1 đóng vào bầu có đường kính 0,7

cm Khi cây mọc được 10 – 12 ngày cấy vào bầu và chăm sóc cây giống theođúng quy trình kỹ thuật

+ Ươm cây con: Khi cây con được 2 lá thì chọn cây khỏe đồng đều bứngvào bầu

+ Giá thể trồng cây: Đất trộn với phân chuồng hoai mục và 1 số chất xơtheo tỉ lệ 1:1:1 Sau đó dùng bạt chứa đất ở trong và tạo thành hình hộp chữnhật có chiều rộng 40cm, cao 30 cm, dài 25m, (buộc dây ở ngoài) Ở mặt trênhình hộp đựng đất cắt tạo ô vuông kích thước 12cm x 12cm, các ô cách nhau 40

cm Tạo lỗ trồng cây có đường kính 10 cm sâu 10 cm

+ Trồng cây: Khi cây con trồng trong bầu được 4 – 5 lá thì chọn nhữngcây khỏe đồng đều cắt đít bầu đặt cả bầu vào các lỗ giá thể đã đục sẵn

+ Khoảng cách trồng: Cây cách cây 40cm, hàng cách hàng 50cm

+ Mật độ trồng: 25.000 cây/ha

+ Kỹ thuật bón phân: Bón thông qua hệ thống tưới nước nhỏ giọt theo lịchtrình cụ thể từng ngày, từng giai đoạn của từng mức bón tương ứng, được xác

định thông qua phần mềm Nutri.net Haifa Israel (Phụ lục kèm theo)

+ Kỹ thuật tưới nước: Tưới thông qua hệ thống tưới nhỏ giọt Lịch trìnhtưới cụ thể (thời gian tưới, số lần tưới, lượng nước tưới mỗi lần) được xác định

cụ thể thông qua phần mềm Nutri.net Haifa Israel (Phụ lục kèm theo)

+ Tỉa cành, quả: Khi cây phân cành cấp 2 dài 1cm tiến hành tỉa cành cho

ớt Tỉa cành, quả áp dụng theo các công thức thí nghiệm đặt ra

+ Neo dây: buộc dây thẳng từ trên xuống để cho cành ớt bám vào, khi cây

ớt phát triển uốn ngọn cây theo dây neo

+ Phòng trừ sâu bệnh hại: Thường xuyên theo dõi 2 ngày/lần, phát hiện vàphun phòng trừ sâu bệnh

+ Thu hoạch: Thu hoạch khi ớt đã chín hoàn toàn mới thu hoạch

3.3.3 Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu.

3.3.3.1 Chỉ tiêu theo dõi:

- Sinh trưởng, phát triển: Theo dõi thời gian sinh trưởng, động thái tăngtrưởng chiều cao, động thái ra lá, thời gian ra hoa, thời gian hình thành quả, thờigian thu hoạch quả

- Tình hình sâu, bệnh hại: Theo dõi mức độ gây hại của 1 số loại sâu,bệnh hại chính: bệnh thán thư, bệnh héo rũ, nhện đỏ

- Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất: Chiều dài quả, đường kínhquả, trọng lượng trung bình quả, số quả thu hoạch bình quân trên cây (theo từngđợt và trong toàn vụ), tính năng suất lý thuyết, năng suất thực thu

- Các chỉ tiêu chất lượng: Độ dày thịt quả, hàm lượng chất khô của quả

3.3.3.2 Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu:

- Theo dõi thời gian sinh trưởng (ngày):

Trong mỗi ô thí nghiệm cố định 5 cây bằng cách đánh dấu để theo dõi cácchỉ tiêu nghiên cứu, định kỳ 5 ngày theo dõi 1 lần (tính từ ngày trồng)

+ Thời gian từ trồng đến ngày phân cành cấp 1 (ngày): Là số ngày từ

trồng đến khi có 50% số cây theo dõi xuất hiện cặp cành đầu tiên (cành dài1cm)

+ Thời gian từ ngày phân cành cấp 1 đến ngày bắt đầu ra hoa đợt 1,2,3, (ngày): Là số ngày từ phân cành cấp 1 đến khi có 50% số cây theo dõi xuất hiệnhoa đầu tiên

+ Thời gian từ ngày ra hoa đến hình thành quả đầu tiên (ngày): Là số ngày

từ ra hoa đến khi có 50% số cây theo dõi xuất hiện quả đầu tiên

+ Thời gian từ ngày hình thành quả đầu tiên đến ngày thu hoạch quả đợt 1(ngày): Tính từ ngày hình thành quả đầu tiên đến ngày có quả đầu tiên chínthương phẩm có thể thu hoạch được

+ Thời gian từ ngày thu hoạch đợt 1 đến ngày thu hoạch quả đợt 2 (ngày):

+ Thời gian từ ngày thu hoạch đợt 2 đến ngày thu hoạch quả đợt 3 (ngày):Tính từ ngày thu hoạch quả đợt 2 đến ngày thu hoạch quả đợt 3.

- Theo dõi động thái tăng trưởng chiều cao cây: Định kỳ đo theo các thời

kỳ 30 NST, 60 NST, 90 NST, 120 NST, 150 NST

+ Từ trồng đến phân cành: Đo từ mặt luống trồng đến đỉnh sinh trưởng + Từ phân cành đến thu hoạch: Đo chiều cao 2 cành từ điểm phân cành,tính chiều cao trung bình của 2 cành, sau đó cộng thêm chiều cao từ mặt luốngtrồng đến điểm phân cành

- Theo dõi động thái sinh trưởng của đường kính thân: Định kỳ đo theo

các thời kỳ 30 NST, 60 NST, 90 NST, 120 NST, 150 NST

Đường kính thân cây được đo tại điểm cách điểm phân cành 1cm bằngthước đo Panme

- Tình hình sâu, bệnh hại chính:

Theo quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 – 55 – 2011

+ Bệnh thán thư: Đếm tổng số quả bị bệnh hại trong tổng số quả điều tra.Tính tỷ lệ bệnh của từng đợt

Tỷ lệ bệnh (%) = Tổng số quả bị bệnh. x 100

Tổng số quả điều tra+ Nhện đỏ (con): Đánh giá mức độ bị nhện đỏ hại theo thang điểm từ 0 - 5Điểm 0: Không bị hại

Điểm 1: Bị hại nhẹ

Điểm 3: Một số ít cây có lá bị hại

Điểm 5: Tất cả các cây có lá bị hại, cây sinh trưởng chậm

Điểm 7: Hơn một nửa số cây bị chết, cây còn lại ngừng sinh trưởng

Điểm 9: Tất cả các cây bị chết

+ Bệnh héo rũ: Đếm số cây có triệu chứng bệnh, tính tỷ lệ % cây bệnh

Tỷ lệ bệnh (%) = Tổng số cây bị bệnh. x 100

Tổng số cây điều tra

- Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất tính theo từng đợt theo dõi:

Lấy ngẫu nhiên 5 quả/ô thí nghiệm (tổng 75 quả) của mỗi đợt thu hoạch

để xác định các chỉ tiêu sau:

+ Chiều dài quả (cm): Đo chiều dài từ đỉnh quả đến phần gốc gắn với cuống quả

+ Đường kính quả (mm): Đo ở vị trí to nhất cách bề mặt của cuống khoảng 1 cm.+ Trọng lượng quả (g): Lấy tổng số quả thu hoạch ở mỗi đợt để cân Tínhtrọng lượng trung bình quả mỗi đợt thu hoạch.

+ Số quả bình quân/cây (quả): Đếm tổng số quả mỗi đợt thu hoạch Tính sốquả bình quân/cây/đợt

+ Năng suất lý thuyết (tấn/ha) = Khối lượng trung bình quả/đợt thu hoạch x

số quả/cây x mật độ cây/ha

+ Năng suất thực thu (tấn/ha): Cân trọng lượng quả thu hoạch trong toàn bộ ô

thí nghiệm trong từng đợt thu hoạch, tính năng suất quả/ha/đợt Tính năng suất toàn

vụ (bằng tổng năng suất các đợt thu hoạch)

- Các chỉ tiêu chất lượng quả:

Lấy ngẫu nhiên 5 quả/ô thí nghiệm (tổng 75 quả) của mỗi đợt thu hoạch